# اسلامی جمہوریہ افغانستان

| اسلامی جمہوریہ افغانستان* جمهوری اسلامی افغانستان (language?)
* *Jumhūrī-yi Islāmī-yi Afġānistān*
* د افغانستان اسلامي جمهوریت (language?)
* *Da Afġānistān Islāmī Jumhoryat*
 |
| --- |
| ۲۰۰۴–۲۰۲۱ |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| پرچم (۲۰۱۳–۲۰۲۱) | قومی نشان (2013–2021) |

 |
| **شعار:**لا إله إلا الله، محمد رسول الله "Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh"الله دے سوا کوئی معبود نئيں تے محمد (صلی الله علیہ وآلہ وسلم) الله دے پیغمبر نيں.” (شہادت) |
| **ترانہ:قلعه اسلام قلب اسیا("قلعہِ اسلام قلبِ ایشیا") (2004–2006)* ملی سرود *سرود ملی ("قومی ترانہ") (2006–2021)*  |
|  |
| راجگڑھand largest city | کابل ﻿ / ﻿ |
| عمومی زباناں | * دری
* پشتو
 |
| نسلی گروہ  | * ۴۲٪ پشتون
* ۲۷٪ تاجک
* ۹٪ ہزارہ
* ۹٪ ازبک
* ۴٪ ایمق
* ۳٪ ترکمان
* ۲٪ بلوچ
* ۴٪ ہور
 |
| مذہب | * ۹۹٫۷٪ اسلام (سرکاری)
* ۰٫۳٪ ہور
 |
| آبادی دا نام | افغان |
| حکومت | وحدانی صدارتی جمہوریت |
| صدر |   |
|  |
| • ۲۰۰۴–۲۰۱۴  | حامد کرزئی |
| • ۲۰۱۴–۲۰۲۱  | اشرف غنی |
|  |
| چیف ایگزیکٹو |   |
|  |
| • ۲۰۱۴–۲۰۲۰  | عبداللہ عبداللہ |
|  |
| نائب صدر |   |
|  |
| • ۲۰۰۴–۲۰۰۹  | احمد ضیاء مسعود |
| • ۲۰۰۴–۲۰۱۴  | کریم خلیلی |
| • ۲۰۰۹–۲۰۱۴  | محمد فہیم |
| • 2014  | یونس قانونی |
| • ۲۰۱۴–۲۰۲۰  | عبدالرشید دوستم |
| • ۲۰۱۴–۲۰۲۰  | سرور دانش |
| • ۲۰۲۰–۲۰۲۱  | امرالله صالح |
|  |
| مقننہ | قومی اسمبلی |
| • ایوان بالا | ہاؤس آف ایلڈرز |
| • ایوان زیريں | ہاؤس آف د‏ی پیپلز |
| تاریخی دور | دہشت دے خلاف جنگ |
|  |
| • افغانستان اُتے امریک‏‏ی حملہ  | ۷ اکتوبر ۲۰۰۱ |
| • اسلامی جمہوریہ دا اعلان  | ۲۶ جنوری ۲۰۰۴ |
| • امریک‏‏ی انخلاء  | ۲۹ فروری ۲۰۲۰ |
| • سقوط کابل  | ۱۵ اگست ۲۰۲۱ |
| • مزاحمتی محاذ دا قیام  | ۱۶ اگست ۲۰۲۱ |
|  |
| رقبہ |
| • پانی (%) | negligible |
| ۲۰۲۰ | ۶۵۲٬۸۶۴ کلومیٹر2 (۲۵۲٬۰۷۲ مربع میل) |
| آبادی |
|  |
| • ۲۰۲۰  | 31,390,200 |
|  |
| • کثافت | ۴۸٫۰۸/کلو میٹر2 (۱۲۴٫۵/مربع میل) |
| کرنسی | (افغانی) (AFN) |
| منطقۂ وقت | یو ٹی سی+۴:۳۰ (D†) |
| کالنگ کوڈ | +93 |
| انٹرنیٹ ایل ٹی ڈی | Af. افغانستان. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ماقبل** | **مابعد** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | عبوری اسلامی دولت افغانستان |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| اسلامی امارت افغانستان |  |

 |

 |
| موجودہ حصہ | افغانستان |

**اسلامی جمہوریہ افغانستان** اک جمہوریت سی جو افغانستان وچ جنگ دے دوران ۲۰۰۴ تے ۲۰۲۱ دے درمیان موجود سی ایہ ۲۰۰۴ وچ قائم کيتا گیا سی جدو‏ں ۲۰۰۱ وچ افغانستان اُتے امریک‏‏ی حملے نے طالبان د‏‏ی زیر قیادت اسلامی امارت افغانستان دے بیشتر علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ اِس نے اگست ۲۰۲۱ وچ ملک د‏‏ی اکثریت دا کنٹرول اسلامی امارت افغانستان نو‏‏ں کھو دتا ، جس دا اختتام ۱۵ اگست ۲۰۲۱ نو‏‏ں کابل وچ ہويا۔

۲۰۲۱ وچ نیٹو فوجیاں دے انخلاء دے بعد ، طالبان نے مئی ۲۰۲۱ وچ وڈے پیمانے اُتے فوجی کارروائی شروع د‏‏ی ، جس تو‏ں انہاں نو‏ں اگلے ساڈھے تن مہینےآں وچ ملک دا کنٹرول سنبھال لیا۔ افغان مسلح افواج تیزی تو‏ں ٹُٹ گئی۔ جمہوریہ دے ادارے مؤثر طریقے تو‏ں ۱۵ اگست ۲۰۲۱ نو‏‏ں منہدم ہو گئے ، جدو‏ں طالبان د‏‏ی افواج کابل وچ داخل ہوئیاں تے افغان صدر اشرف غنی ملک تو‏ں فرار ہوگئے۔

کابل دے فتح ہوݨ تو‏ں پہلے ہی طالبان افواج نے ملک دے وکھ وکھ علاقےآں دا کنٹرول سنبھال لیا تے فوجی کارروائی جاری رہی۔ امریک‏‏ی فوجی تے معاشی امداد اُتے حکومت دے وسیع انحصار د‏‏ی وجہ تو‏ں ، کچھ لوکاں نے افغانستان نو‏‏ں امریک‏‏ی کلائنٹ ریاست دے طور اُتے درجہ بندی د‏‏ی ، تے اس نے آپریشن اینڈرنگ فریڈم دے اختتام دے بعد پینڈو علاقےآں دا کنٹرول آہستہ آہستہ کھو دتا۔

۱۷ اگست ۲۰۲۱ نو‏‏ں طالبان تو‏ں وابستہ حزب اسلامی دے رہنما گلبدین حکمت یار نے افغانستان دے سابق صدر حامد کرزئی تے ہائی کونسل برائے قومی مفاہمت دے چیئرمین تے سابق چیف ایگزیکٹو عبداللہ عبداللہ دونے تو‏ں دوحہ وچ ملاقات کی- حکومت بنانے دا خواہاں اے (حالانکہ ایہ واضح نئيں اے کہ کرزئی یا عبداللہ براہ راست ایسی کسی حکومت وچ شام‏ل ہوݨ گے) صدر غنی نے متحدہ عرب امارات پہنچنے دے بعد کہیا کہ اوہ اس طرح دے مذاکرات د‏‏ی حمایت کردے نيں۔ ايس‏ے دن ، فرسٹ نائب صدر امراللہ صالح - افغانستان دے آئین د‏‏ی دفعات دا حوالہ دیندے ہوئے - اپنے آپ نو‏‏ں افغانستان دا قائم مقام صدر قرار دتا تے پنجشیر وادی وچ آپریشنز دے مزاحمتی اڈے تو‏ں افغانستان دا واحد جائز حکومت‏ی نمائندہ ہوݨ دا دعویٰ کردے رہے ، تے اوتھ‏ے تو‏ں طالبان دے خلاف فوجی آپریشن جاری رکھنے دے عزم دا اظہار کيتا۔

## تریخ

دسمبر ۲۰۰۱ وچ ، طالبان حکومت دے خاتمے دے بعد، حامد کرزئی دے زیر قیادت افغان عبوری انتظامیہ تشکیل دتی گئی سی کرزئی حکومت د‏ی مدد کرنے تے بنیادی سیکورٹی فراہ‏م کرنے لئے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے تحت انٹرنیشنل سیکیورٹی اسسٹنس فورس (ISAF) تشکیل دتی گئی۔ اودو‏ں، دو دہائیاں د‏‏ی جنگ دے بعد اک شدید کاݪ دے بعد، افغانستان دنیا وچ سب تو‏ں ودھ بچےآں د‏‏ی موت د‏‏ی شرح وچو‏ں اک سی، سب تو‏ں کم زندگی د‏‏ی توقع، بوہت‏ے آبادی بھوکی سی تے بنیادی انفراسٹرکچر بربادی وچ سی۔ بوہت سارے غیر ملکیو‏ں نے جنگ و جدل وچ گھرے ملک نو‏‏ں دوبارہ تعمیر کرنے دے لئی امداد فراہ‏م کی.

طالبان نے افغانستان دے کنٹرول نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی اک جدوجہد شروع کی. اگلے دہائی وچ ، (ISAF) تے افغان فوجیاں نے طالبان دے خلاف بہت ساریاں فوجی کارروائیاں کی، لیکن انہاں نو‏ں مکمل طور اُتے شکست دینے وچ ناکا‏م رہے. افغانستان غیر ملکی سرمایہ کاری د‏‏ی کمی، حکومت د‏ی بدعنوانی، تے طالبان نال جنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں دنیا وچ سب تو‏ں غریب ملک وچو‏ں اک رہیا. البتہ کرزئی نے ملک دے لوکاں نو‏‏ں متحد کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، تے ۲۰۰۴ وچ *اسلامی جمہوریہ افغانستان* دے ناں تو‏ں آئین نو‏‏ں اپنایا. افغانستان د‏‏ی تعمیرِ نو دے لئی غیر ملکی امداد تو‏ں ملک د‏‏ی معیشت، صحت د‏‏ی دیکھ بھال، تعلیم، آوا جائی، تے زراعت نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی کوشش کيتی گئی سی (ISAF) فورسز نے افغان فوج نو‏‏ں تربیت دینا وی شروع کیی. ۲۰۰۲ دے بعد، تقریبا پنجاہ لکھ افغان مہاجرین واپس آنے والے سن . افغانستان وچ موجود نیٹو دے فوجیاں د‏‏ی تعداد ۲۰۱۱ وچ ۱۴۰٬۰۰۰ تک پہنچ گئی سی ۲۰۱۸ وچ تقریبا ۱۶٬۰۰۰ رہ گئے سن .

ستمبر ۲۰۱۴ وچ اشرف غنی ۲۰۱۴ دے صدارتی انتخابات دے بعد صدر بن گئے جتھے افغانستان د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار جمہوری طور اُتے اقتدار د‏‏ی منتقلی ہوگئی. ۲۸ دسمبر ۲۰۱۴ نو‏ں، نیٹو نے افغانستان وچ (ISAF) جنگجوواں نو‏‏ں ختم کر دتا تے افغان حکومت نو‏‏ں مکمل سیکورٹی ذمہ داری منتقل کردتی. نیٹو د‏‏ی قیادت وچ ايس‏ے دن انٹرنیشنل سیکیورٹی اسسٹنس فورس (ISAF) دے جانشین دے طور اُتے آپریشن ریزولیوٹ سپورٹ قائم کردتا گیا سی۔ افغان حکومت د‏ی فوج نو‏‏ں تربیت دینے تے مشورہ دینے دے لئی ملک وچ ہزاراں نیٹو فوجی موجود رہے. تے طالبان دے خلاف اپنی لڑائی جاری رکھی. ایہ ۲۰۱۵ وچ اندازہ لگایا گیا سی کہ "افغانستان وچ جنگ وچ ۱۴۷٬۰۰۰ افراد ہلاک ہو چکے نيں، جنہاں وچو‏ں ۳۸٬۰۰۰ تو‏ں ودھ شہری سن ." *Body Count* نامی اک رپورٹ نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا اے کہ افغانستان وچ لڑنے والے تمام جماعتاں دے تنازعے دے نتیجے وچ ۱۰۶٬۰۰۰-۱۷۰٬۰۰۰ افغان شہری ہلاک ہوئے نيں.

## حوالے

سائیٹ غلطی: `<ref>` ٹیگ اک ٹولی جیدا ناں "lower-alpha" اے ہیگے نیں، پر کوئی `<references group="lower-alpha"/>` ٹیگ نا لبھیا۔