# غزہ انسانی بحران (۲۰۲۳–موجودہ)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | غزہ انسانی بحران |  |

 |
| **حصہ**
 غزہ کی جنگ ،Gaza genocide    |
|    |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **آغاز** | ۷ اکتوبر ۲۰۲۳   |
| ملک |  دولت فلسطین    |
| اسباب | غزہ کی جنگ    |
| مقام | غزہ دی پٹی    |

 |
|  نقصانات
  |
| دا حصہ | غزہ کی جنگ ،  Gaza genocide    |
| آغاز | ۷ اکتوبر ۲۰۲۳   |
| انتظامی تقسیم
 |
| ملک |  دولت فلسطین    |
| وقوع تھاں | غزہ دی پٹی    |
| ترمیم  |

 رہائشیاں نے اسرائیلی فضائی حملیاں نال تباہ ہون آلے اپارٹمنٹ دے کھنڈرات دا معائنہ کیتا

غزہ دی جنگ دے نتیجے چ غزہ پٹی انسانی بحران دا سامنا کر رئی اے۔ بحران چ آسنن قحط تے صحت دی دیکھ بھال دا خاتمہ دوویں شامل ہن۔ جنگ دے شروع چ، اسرائیل نے غزہ پٹی تے اپنی ناکہ بندی سخت کر دتی، جس دے نتیجے چ ایندھن، خوراک، دوائیاں، پانی تے ضروری طبی سامان دی نمایاں قلت ہو گئی اے۔ اس محاصرے دے نتیجے وچ بجلی دی دستیابی وچ 90 فیصد کمی واقع ہوئی، جس نال ہسپتال دی بجلی دی فراہمی، سیوریج پلانٹس تے اثر پیا، تے پین آلے پانی دی فراہمی کرن آلے نمک توں پاک کرن آلے پلانٹس بند ہو گئے۔ ڈاکٹراں نے ہسپتالاں چ بھرے ہوئے لوکاں دی وجہ توں بیماریاں دے پھیلن توں خبردار کیتا۔

اسرائیلی فضائی حملےآں د‏‏ی بھاری بمباری نے غزہ دے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں تباہ کن نقصان پہنچایا ، جس تو‏ں بحران ہور گہرا ہويا۔ غزہ دی وزارت صحت نے جنگ دے پہلے مہینے چ 4000 توں ودھ بچیاں دے مارے جان دی اطلاع دتی۔ اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل انتونیو گٹیرس نے آکھیا کہ غزہ "بچیاں دا قبرستان بن گیا اے۔" مئی 2024 وچ، یو ایس ایڈ دی سربراہ سامنتھا پاور نے آکھیا کہ غزہ دے حالات "پہلے توں وی بھیڑے" سن۔

ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز ، ریڈ کراس ، تے یونیسیف ، ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن، اقوام متحدہ دے ترقیاتی پروگرام ، اقوام متحدہ دی آبادی فنڈ ، تے ورلڈ فوڈ پروگرام دے سانجھے بیان ورگیاں تنظیماں نے اک بھیانک انسانی زوال دا خبردار کیتا اے۔

## پچھوکڑ

سفارتکاراں دے مطابق، حماس نے 7 اکتوبر 2023 توں پہلے دے مہینیاں چ بار بار آکھیا سی کہ اوہ غزہ چ اک ہور فوجی وادھا نئیں چاہندا کیونکہ اس نال 2021 دے تنازعے دے بعد پیدا ہون آلے انسانی بحران نوں ہور خراب کیتا جائے گا۔

## خوراک تے پانی

### آسنن قحط

 غزہ دی جنگ دی وجہ توں غذائی قلت تے علاج دی کمی دی وجہ توں اک 4 سالہ فلسطینی کُڑی اپنی جان گوا بیٹھی
 دیر البلاح وچ بے گھر فلسطینی خیراتی تنظیماں ولوں فراہم کردہ خوراک وصول کرن لئی قطار وچ لگے ہوئے نیں
غزہ پٹی دی صورتحال 2023 دے آخر تے 2024 دے اوائل تک بھکھمری تے خوراک دی عدم تحفظ دی شدید سطح تک پہنچ گئی۔ ورلڈ فوڈ پروگرام تے اقوام متحدہ دے حکام سمیت مختلف ذرائع توں ملن آلیاں رپورٹاں نے اک تباہ کن صورتحال نوں اجاگر کیتا جتھے خوراک دے ذخیرے تقریباً ختم ہو چکے سن، بیکریاں اسرائیلی فضائی حملیاں نال تباہ ہو رئی سی، تے بنیادی خوراک دی فراہمی تک رسائی تیزی نال گھٹ ہوندی گئی۔ نومبر تک، روٹی لئی سینکڑیاں لوکاں دیاں قطاراں عام ہو گئیاں، جہڑیاں اک گہرے بحران دا اشارہ کردیاں سن۔

جداں جداں تنازعہ جاری رہیا ، غزہ پٹی نو‏‏ں قحط دے دہانے اُتے دھکیل دتا گیا اے ، رپورٹاں دے نال اشارہ کردے نيں کہ خوراک د‏‏ی بھیک منگنا عام ہو گیا اے تے آبادی وچ بھکھ پھیل گئی ا‏‏ے۔ دسمبر تک، بین الاقوامی امدادی تنظیماں تے امدادی کارکناں نے وڈے پیمانے تے بھکھمری دے خطرے وجا دتے، جس چ اکثریت دے گھراں نو ناکافی خوراک دی کھپت دا سامنا کرنا پیا تے اک اہم حصہ نے زندہ رہن دے لیی انتہائی اقدامات دا سہارا لیا۔ ہیومن رائٹس واچ نے اسرائیل تے الزام لایا کہ اوہ مقبوضہ علاقے وچ بھکھمری نوں جنگ دے طریقہ کار دے طور تے استعمال کر رہیا اے، جس نال انسانی تباہی ہور ودھ گئی اے۔

2024 دے شروع تک، غزہ پٹی نے اک صدی وچ انسانی ساختہ بھکھمری دی بدترین مثالاں وچوں اک دا سامنا کیتا۔ ورلڈ فوڈ پروگرام دے چیف اکانومسٹ نے نوٹ کیتا کہ دنیا بھر وچ قحط یا تباہ کن بھکھ دا سامنا کرن آلے لوکاں دی وڈی اکثریت غزہ وچ مرکوز سی، جس نے بحران دی شدت تے زور دتا۔ غزہ چ خوراک دی قیمتاں ودھ گئیاں کیونکہ خوراک دا ذخیرہ ختم ہو گیا سی۔ خطے وچ داخل ہون آلی محدود امداد تے خوراک دی قیمتاں وچ آسماناں نوں چھون دے نال، آبادی نوں نقصان جاری رہیا، جس وچ بچے خاص طور تے غذائی قلت تے پانی دی کمی دا شکار سن۔ بین الاقوامی برادری نے شدید خدشات دا اظہار کیتا، غزہ دے لوکاں تے بھکھمری دے پھیلے ہوئے سائے نو تسلیم کیتا تے ہور سانحے نو ٹالن لئی فوری انسانی مداخلت دی فوری لوڑ تے زور دتا۔ غزہ چ 2.2 ملین لوکاں نو ہنگامی سطح تے خوراک دی عدم تحفظ دا سامنا کرنا پے رہیا اے۔

اسرائیل نے اسرائیلی پبلک ہیلتھ سیکٹر دے اکیڈمکاں دا حوالہ دیندے ہوئے آئی پی سی دے ماضی دے طریقہ کار نو چیلنج کیتا اے۔ کولمبیا یونیورسٹی دے محققین د‏‏ی اک آزاد تحقیق تو‏ں پتہ چلدا اے کہ "غزہ وچ کافی مقدار وچ خوراک فراہ‏م کيتی جا رہی اے" ، اگرچہ ، "یہ ہمیشہ دوسرے عوامل جداں جنگ تے حماس دے کنٹرول د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں نو‏‏ں تقسیم نئيں کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔"

صدر جوزف آر بائیڈن ، نائب صدر کاملا ڈی ہیرس ، تے دوجیاں نوں 2 اکتوبر 2024 نوں 99 امریکی صحت دی دیکھ بھال کرن آلے کارکناں ولوں گھلے گئے اک خط دے مطابق، جنہاں نے 7 اکتوبر 2023 توں غزہ پٹی وچ خدمات انجام دتیاں نیں، تے براؤن یونیورسٹی دے واٹسن انسٹی ٹیوٹ فار انٹرنیشنل اینڈ پبلک افیئرز دے اک مطالعے وچ حوالہ دتا گیا اے، جو ریاستہائے متحدہ دے معیار تے مبنی اے۔ انٹیگریٹڈ فوڈ سیکورٹی فیز کلاسیفیکیشن ، سب توں زیادہ قدامت پسند تخمینے دے مطابق جہڑا اوہ دستیاب اعداد و شمار دی بنیاد تے حساب لا سکدے سن، غزہ چ گھٹ توں گھٹ 62,413 لوک ہنڑ تیکر بھکھ نال مر چکے نیں، جنہاں چوں بوہتے نکے بچے ہن۔

اپریل 2025 دے وسط وچ، انسانیت پسند تنظیماں دے 12 سی ای اوز نے اک بیان اُتے دستخط کیتے کہ امدادی نظام ختم ہون دا خطرہ اے۔

### پانی دی فراہمی

 اکتوبر 2023 دے اخیر چ باغ دی نلی نال پانی دا برتن بھرن آلا منڈا۔
جنگ تو‏ں پہلے ، غزہ نے اسرائیل تو‏ں اپنے پانی دا اک چھوٹا حصہ خریدیا سی (2021 وچ 6٪)۔ اسرائیل دی پانی دی پائپ لائناں دی ناکہ بندی نے غزہ پٹی وچ پانی دی فراہمی دے معاملات نو ودھا دتا، جہدے وچ پہلے ای پین دے قابل آبی ذخائر دی تقریباً کمی سی۔ 12 اکتوبر نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے کہیا کہ اسرائیلی کارروائیاں نے پانی د‏‏ی قلت دا سبب بنی اے جس تو‏ں 650،000 افراد متاثر ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ 14 اکتوبر نو‏‏ں ، یو این آر ڈبلیو اے نے اعلان کيتا کہ غزہ وچ ہن پینے دا صاف پانی نئيں اے ، تے 20 لکھ افراد نو‏‏ں موت دا خطرہ ا‏‏ے۔

15 اکتوبر 2023 نو‏‏ں ، اسرائیل نے پانی د‏‏ی فراہمی دوبارہ شروع کرنے اُتے اتفاق کيتا ، لیکن صرف جنوبی غزہ وچ ۔ کیونکہ غزہ دے پانی دے پمپاں نوں بجلی دی لوڑ اے، اس معاہدے نے پانی تک نویں رسائی نوں یقینی نئیں بنایا۔ اکتوبر نوں، توانائی دے وزیر اسرائیل کٹز نے آکھیا کہ جنوبی خان یونس دے نیڑے پانی دستیاب اے، لیکن غزہ دی وزارت داخلہ نے اس گل توں انکار کیتا۔ ایسے ویلے تک، رہائشی سمندری پانی تے فارم دے کھوہاں توں کھارا پانی پی رئے سی، جس نال پانی توں پیدا ہون آلیاں بیماریاں دا خدشہ ودھ رہیا سی۔ ڈاکٹراں تے ہسپتال دے عملے نے IV محلول پیتا۔ اکتوبر تک، اقوام متحدہ نے آکھیا کہ غزہ دا آخری سمندری پانی نمک توں پاک کرن آلا پلانٹ بند ہو گیا اے۔ *گارڈین نے* آکھیا کہ خدشات ودھ رئے نیں کہ لوک پانی دی کمی دی وجہ توں مرن لگ پئے نیں۔ 18 اکتوبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے اعلان کيتا کہ اوہ ایندھن نو‏‏ں غزہ وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت نئيں دے گا۔ یو این آر ڈبلیو اے نے آکھیا کہ پانی دے پمپ دے کماں نو دوبارہ شروع کرن دے لی ایندھن دی لوڑ اے۔ کجھ غزہ دے لوکاں نے نجی دکانداراں توں پانی خریدیا جہناں نے شمسی پینلاں نال پانی نوں صاف کیتا۔ 19 اکتوبر نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے اطلاع دتی کہ غزہ دے باشندے روزانہ اوسطاً تن لیٹر پانی دے نال زندہ رہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ عالمی ادارہ صحت روزانہ گھٹ توں گھٹ 50 توں 100 لیٹر پین دی سفارش کردا اے۔ اکتوبر نوں، اقوام متحدہ نے آکھیا کہ غزہ دے لوکاں نے گندا پانی پین دا سہارا لیا اے۔

نومبر 2023 وچ، اقوام متحدہ نے آکھیا کہ جے اوہ کوئی وی پانی پی رئے نیں تے بوہت سارے لوک ہُن وی "کھارے یا نمکین زمینی پانی" تے انحصار کردے نیں۔ نومبر نوں، او سی ایچ اے نے آکھیا کہ پانی دی مسلسل قلت پانی دی کمی دے خدشے نو ودھا رئی اے۔ یو این آر ڈبلیو اے نے 15 نومبر نو‏‏ں اعلان کيتا کہ ایندھن د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، غزہ دے 70 فیصد نو‏‏ں صاف پانی تک رسائی نئيں ہوئے گی۔ نومبر نوں، آکسفیم نے آکھیا کہ غزہ دی پانی دی فراہمی اس دی محاصرے توں پہلے دی صلاحیت دا ستارہ فیصد سی۔ 27 نومبر نو‏‏ں ، شمالی غزہ دے باشندےآں نے جنگ دے آغاز دے بعد تو‏ں صاف پانی د‏‏ی فرسٹ ایڈ ڈیلیوری حاصل کيتی۔

ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز نے 18 دسمبر 2023 نوں غزہ چ پانی دا نظام ٹُٹ گیا سی۔ یونیسیف نے رپورٹ دتی کہ جنوبی غزہ دے بچیاں نو روزانہ 1.5 لیٹر پانی مل رہیا اے، جد کہ بقا لئی گھٹ توں گھٹ مقدار 3 لیٹر روزانہ اے۔ دسمبر تک، شمالی غزہ وچ واحد پانی نو نمک توں پاک کرن دی سہولت غیر فعال سی، جد کہ پائپ لائن جہڑی اسرائیل توں شمال تک پانی پہنچاندی اے بند رہی، جس دی وجہ توں غیر محفوظ پانی دے ذرائع دی کھپت دی وجہ توں پانی دی کمی تے پانی توں پیدا ہون آلیاں بیماریاں دا امکان ودھ گیا۔ ہسپتالاں تے اثر شدید رہیا اے، کیونکہ شمالی غزہ دے 24 وچوں صرف اک ہسپتال آپریشنل اے تے 14 دسمبر تک محدود خدمات دے نال، نویں روگیاں نو قبول کرن دے قابل اے۔ 13 دسمبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے حماس دے ذریعہ مبینہ طور اُتے استعمال ہونے والی سرنگاں وچ سمندری پانی پمپ کرنا شروع کيتا۔ ماہرین نے خبردار کیتا کہ اس نال غزہ دے پانی دے ذخائر تے صاف پانی دی فراہمی نو ناقابل واپسی نقصان پہنچے گا۔ آئی ڈی ایف نے تسلیم کیتا کہ اوہ 30 جنوری نوں سرنگاں نوں سیلاب کر رہیا سی۔

جنوری 2024ء چ اسرائیلی فوج نے غزہ شہر دے اہم ذخائر البلاد تے الریمال نوں تباہ کر دتا ۔ غزہ لئی ایمبولینس تے ہنگامی مراکز دے ڈائریکٹر نے 20 جنوری نوں آکھیا کہ "پانی لئی جدوجہد اک روزانہ عذاب اے۔" غزہ دے لئی یونوچا دے ڈائریکٹر نے آکھیا، "اسی صاف پین آلے پانی دی آبادی دی لوڑ دا صرف اک تہائی حصہ پورا کر سکنے آں۔"

فروری 2024 وچ، فوڈ اینڈ ایگریکلچر آرگنائزیشن نے آکھیا کہ پانی اکتوبر توں پہلاں دی سطح توں 7 فیصد سی۔ مئی 2024 وچ، کوسٹل میونسپلٹیز واٹر یوٹیلٹی نے رپورٹ دتی، "پوری پانی دی فراہمی تے سیوریج مینجمنٹ سسٹم مکمل طور تے خاتمے دے نیڑے اے کیونکہ نقصان بہوں وڈا اے۔" یونوچا نے آکھیا کہ کجھ بے گھر لوک گھٹ توں گھٹ روزانہ پانی دی لوڑاں دے 3 فیصد تے زندہ رہ رئے سی۔ یونیسیف نے جون 2024 وچ اسرائیل دے نال اک نمک نکالنے دے پلانٹ نو بحال کرن دا معاہدہ کیتا۔

جولائی 2024 وچ، اسرائیلی فوج نے آکھیا کہ اس نے غزہ وچ نمک نکالنے دے پلانٹ نو بجلی بحال کرن دی اجازت دتی اے۔ المواسی چ بچے پانی لبھن لئی روزانہ چھ توں اٹھ گھنٹے انتظار کر رئے سی، حکام نے آکھیا کہ 700,000 لوکاں دی خدمت کرن آلیاں سہولتاں خدمت توں باہر سن۔ اگست 2024 تک، یو این آر ڈبلیو اے نے خبردار کیتا کہ غزہ دا پانی دا بحران ہور شدید ہو گیا اے، لوکاں نو صرف روزانہ مطلوبہ لیٹر پانی دا ادھا حصہ مل رہیا اے۔ پین دے پانی دی کمی دی وجہ توں بچیاں دے ٹوبھے چوں پانی پین دی اطلاع دتی گئی۔

## بیماری

>
> سانچہ:Formatting error
>
>
>
>
> |  |  |  |
> | --- | --- | --- |
> |  | World Health Organization | از ٹویٹر |
> | @WHO |
>
>
>
>  غزہ وچ شدید دشمنی دی وجہ توں موتاں تے زخمیاں وچ وادھا جاری اے، شدید ہجوم تے صحت، پانی تے صفائی ستھرائی دے نظام وچ رکاوٹ اک ہور خطرہ پیدا کردی اے: متعدی امراض دا تیزی نال پھیلاؤ۔
>
>
>
>
>  نومبر 8, 2023
>
>
>
>

### جسمانی صحت تے بیماری

صحت عامہ دے ماہرین نے غزہ وچ بیماری دے پھیلن تے پھیلاؤ توں خبردار کیتا اے۔ آکسفیم تے اقوام متحدہ دے مطابق، غزہ چ صاف پانی تے صفائی ستھرائی دی کمی ہیضے تے دوجیاں مہلک متعدی بیماریاں چ وادھے دا سبب بنے گی۔ آکسفیم نے دسیا کہ غزہ دے سیوریج پمپنگ سٹیشناں تے گندے پانی دی صفائی دی سہولتاں نے آپریشن بند کر دتا اے، اس لی ٹھوس فضلہ تے غیر دفن شدہ لاشاں دا جمع ہونا ممکنہ طور تے بیماری دے ویکٹر سن۔ صاف پین آلے پانی دی کمی دی وجہ توں، غزہ دے رہائشی گندے پانی ، سمندری پانی تے کھیتاں دے پانی نال آلودہ پانی پی رئے سی، جہڑا بیماری دا اک ہور وڈا ذریعہ سی۔ ڈبلیو ایچ او دے علاقائی ہنگامی ڈائریکٹر رچرڈ برینن نے آکھیا، "اسہال تے جلد دی بیماریاں دی اک وڈی گنتی دے پھیلاؤ لئی حالات تیار ہن۔"

ڈاکٹراں نے سکولاں تے ہسپتالاں وچ ہجوم دے حالات دے بارے وچ وی خبردار کیتا۔ ڈاکٹر ناہد ابو تایمہ نے آکھیا کہ ہجوم آلی پناہ گاہواں "بیماری دے پھیلن لئی اک اہم افزائش دی تھاں" سن۔ ابوطائمہ نے دھبے، پھیپھڑیاں دے انفیکشن تے پیٹ دے مسئلیاں وچ وادھے دی اطلاع دتی۔ اکتوبر نوں، غزہ دی وزارت صحت نے آلودہ پانی پین نال بیماری دے 3,150 معاملات درج کیتے، جنہاں چوں زیادہ تر بچیاں چ سن۔ طبی سامان دی کمی اک ہور رپورٹ کیتا گیا مسئلہ سی، کیونکہ عالمی ادارہ صحت نے ہسپتالاں وچ صفائی ستھرائی دے بحران دی اطلاع دتی، جس وچ کجھ سرجیکل آلات نوں صفائی ستھرائی کرن لئی جدوجہد کر رئے سن۔ ڈاکٹر ایاد عیسیٰ ابوظاہر نے بیان دتا، "بیماری دا پھیلنا ناگزیر اے"۔ یو این آر ڈبلیو اے دے سکولاں، جتھے اک اندازے دے مطابق 600,000 غزہ دے لوک پناہ لے رئے سی، نے کھجلی تے چیچک دے پھیلن دی اطلاع دتی، اس دے نال نال ماہواری کرن آلیاں عورتاں لئی بنیادی حفظان صحت دی کمی وی۔ اکتوبر نوں، ایکشن اگینسٹ ہنگر نے خبردار کیتا کہ لوکاں نوں نمکین پانی دے استعمال تے پانی دی کمی دی وجہ توں گردے دی ناکامی ہو رئی اے۔

نومبر نوں، او سی ایچ اے نے آکھیا کہ زیادہ تر پناہ گاہاں وچ رہائش دی کمی دی وجہ توں معذور افراد غیر متناسب طور تے تکلیف دا شکار ہو رئے سن۔ یو این آر ڈبلیو اے نے اعلان کیتا کہ اس دے پناہ گاہاں وچ سانس دے انفیکشن، اسہال تے چیچک دے معاملات رپورٹ کیتے گئے ہن۔ نومبر نوں، ڈبلیو ایچ او نے آکھیا کہ اسہال تے چیچک سمیت متعدی امراض غزہ پٹی دے پار ودھ رئے سن۔ او سی ایچ اے نے آکھیا کہ سڑکاں تے جمع ہون آلے فضلے نال ہوا چ پھیلن آلیاں بیماریاں تے کیڑے مکوڑیاں تے چوہیاں دے حملے دا خطرہ اے۔ ڈاکٹراں نے دسیا کہ تازہ پانی تے آئوڈین دی کمی دی وجہ توں، روگیاں دے زخم اکثر میگٹ نال متاثر ہوندے سن۔

کچا گندا پانی سڑکاں تے لبریز ہو گیا، جس نال صحت تے ماحولیاتی تباہی پیدا ہو گئی۔ نومبر نوں، عالمی ادارہ صحت نے آکھیا کہ تنازعہ دے آغاز توں لے کے ہنڑ تک، اسہال دے 33,551 معاملات، 8,944 کھرنڈ تے جوئیں دے معاملات، چیچک دے 1,005 معاملات، جلد دے دھبے دے 12,635 معاملات تے اوپری سانس دے انفیکشن دے 54,866 معاملات رپورٹ کیتے گئے ہن۔ نومبر نوں، ڈبلیو ایچ او نے ایہناں اعداد و شمار نو اپ ڈیٹ کیتا، تے آکھیا گیا کہ شدید سانس دے انفیکشن دے 70,000 معاملات تے اسہال دے 44,000 توں ودھ معاملات سن، جہڑے توقع توں نمایاں طور تے زیادہ سن۔ یونیسیف نے خبردار کیتا کہ صفائی ستھرائی دی خرابی دی صورتحال نے وڈے پیمانے تے بیماریاں دے پھیلن دا خطرہ پیدا کر دتا اے۔

نومبر نوں، ڈبلیو ایچ او نے آکھیا کہ بمباری دے مقابلے چ زیادہ فلسطینیاں نوں بیماری نال مرن دا خطرہ اے۔ یو این آر ڈبلیو اے دے سربراہ فلپ لازارینی نے آسنن انسانی "سونامی" دے بارے چ خبردار کیتا کیونکہ لوک بیماریاں تے صفائی ستھرائی تے صاف پانی دی محرومی دے شکار ہو گئے۔ اقوام متحدہ نے 3 دسمبر نوں ہیپاٹائٹس اے دی وبا دی اطلاع دتی۔ اقوام متحدہ نے جنوبی غزہ پناہ گاہاں وچ بیماریاں دے پھیلن دی اطلاع دتی۔ وولکر ترک نے جنوبی غزہ وچ وڈے پیمانے اُتے بے گھری دے درمیان غیر حفظان صحت دے حالات دے بارے وچ خبردار کيتا۔ دسمبر نوں، عالمی ادارہ صحت نے شدید سانس دے انفیکشن، کھرنڈ، یرقان تے اسہال وچ وادھے دی اطلاع دتی۔ دسمبر نو‏‏ں ، پناہ گاہاں وچ متعدی امراض دے 360،000 معاملات د‏‏ی اطلاع ملی۔ دسمبر نو‏‏ں ، ڈبلیو ایچ او نے اطلاع دتی کہ غزہ "متعدی امراض دے پھیلنے د‏‏ی شرح وچ اضافہ" دا سامنا کر رہیا ا‏‏ے۔

29 دسمبر نوں، ڈبلیو ایچ او دے سربراہ ٹیڈروس ایڈانوم گیبریسس نے اپر ریسپائریٹری انفیکشن دے 180,000 کیسز، اسہال دے 136,400 کیسز، 55,400 جوئیں تے کھجلی دے کیسز، 5,330 کیسز چیچک دے کیسز، 420,200 کیسز تے چمڑی دے دھبے دے کیسز، 2724 امپیٹیگو دا۔ غزہ چ سیلاب نے سیوریج دا پانی پھیلا دتا، جس نال بیماریاں دے پھیلن دا خدشہ ودھ گیا۔ جنوری نوں، غزہ شہر دے میئر یحییٰ السراج نے دسیا کہ شہر وچ 50,000 ٹن توں ودھ کچرا جمع ہو گیا سی، جس دی وجہ توں بیماری پھیل گئی۔ والدین نے کچے سیوریج دے سامنڑے آن دے بعد بچیاں دے بیمار ہون دی اطلاع دتی۔

جنوری 2024 نوں اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل نال اپنے خطاب وچ، انسانی امور تے ہنگامی امدادی تال میل لئی اقوام متحدہ دے انڈر سیکرٹری جنرل مارٹن گریفتھس نے غزہ وچ اس ویلے متعدد افراد نوں درپیش چیلنجاں دا جامع جائزہ دتا۔ ساڈے تازہ ترین تخمینے دے مطابق، پوری آبادی دا تقریباً 75 فیصد بے گھر ہو گیا اے۔ اوہناں دی رہن-سہن دے حالات افسوسناک ہن تے ہر گزردے دن دے نال وگڑدے جا رئے نے۔ پناہ گزیناں تے بے گھر لوکاں ولوں قائم کیتے گئے عارضی ٹینٹ کیمپ، تیز بارشاں نال ڈبے ہوئے نیں، جس دی وجہ توں بچے، ماں پیو تے بزرگ لوک مٹی چ پناہ لین تے مجبور ہو رئے نیں۔ خوراک دی عدم تحفظ دا مسئلہ ودھدا جا رہیا اے، جد کہ صاف پانی تک رسائی تقریباً مکمل طور تے ناقابل حصول اے۔ عوامی صحت دی مدد دی محدود دستیابی دے پیش نظر، روک تھام دے قابل بیماریاں بے حد ہن تے مسلسل پھیلدیاں رہن گیاں۔ مارچ نوں، غزہ دی وزارت صحت نے دسیا کہ اوہناں نے متعدی روگاں دے تقریباً اک ملین کیسز درج کیتے ہن۔

غزہ د‏‏ی صورتحال بدتر ہُندی جا رہی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں صاف پانی د‏‏ی کمی تے سیوریج د‏‏ی ناکافی سہولتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بیماریاں پھیل رہیاں نيں۔ اقوام متحدہ دے مطابق غزہ دے لوک پانی تے حفظان صحت دے مواد دی قلت دا سامنا کر رئے نیں جہدی وجہ توں اوہناں دی مجموعی صحت تے جسمانی صحت تے منفی اثر پے رہیا اے۔ مزید برآں، عوامی علاقیاں، ہسپتالاں، آئی ڈی پی پناہ گاہواں تے دوجے تھاواں تے ٹھوس فضلہ دا جمع ہونا اک وڈی تشویش اے کیونکہ ایہ عوامی صحت لئی اہم خطرات پیدا کردا اے۔ جمع نہ ہون آلا فضلہ، جہدی مقدار دسیاں ہزاراں ٹن اے، ایہناں خطریاں نو ودھا رئی اے۔ اپریل 2024 وچ، غزہ میڈیا آفس نے آکھیا کہ شمالی غزہ وچ ماحولیاتی آلودگی "فضلہ دے پہاڑاں تے سینکڑوں اجتماعی قبراں" دی وجہ توں "بے مثال سطح" تک پہنچ گئی اے۔ مئی 2024 وچ، اقوام متحدہ نے آکھیا، "مچھر، مکھیاں تے چوہے پھیل رئے نیں، تے بیماریاں وی۔" آکسفیم نے "سڑکاں وچ انسانی فضلہ تے گندے پانی دے دریاواں" دے جمع ہون دی وجہ توں بیماریاں دے پھیلن دے خطرے دی اطلاع دتی۔

جولائی 2024 وچ غزہ دے گندے پانی وچ پولیو وائرس دا پتہ چلیا ۔ جولائی نوں، غزہ دی وزارت صحت نے سرکاری طور تے غزہ پٹی وچ پولیو دی وباء دا اعلان کیتا۔

صدر جوزف آر بائیڈن ، نائب صدر کمالا ڈی ہیرس تے دوجیاں نوں 2 اکتوبر 2024 نوں 99 امریکی صحت دی دیکھ بھال کرن آلے کارکناں ولوں گھلے گئے اک خط دے مطابق، جنہاں نے 7 اکتوبر 2023 توں غزہ پٹی وچ خدمات انجام دتیاں نیں، تے براؤن یونیورسٹی دے واٹسن انسٹی ٹیوٹ فار انٹرنیشنل اینڈ پبلک افیئرز دے اک مطالعے وچ حوالہ دتا گیا اے، گھٹ توں گھٹ 500 لوکاں نوں غزہ دی وجہ توں مر گیا اے۔ اک قدامت پسند تخمینے دے مطابق دائمی بیماریاں دی دیکھ بھال تک رسائی دی کمی۔

### نفسیاتی صحت

ہفتیاں توں جاری فضائی حملیاں تے دھماکے نے غزہ چ بچیاں دی نفسیاتی تباہی چ حصہ پایا اے۔ بمباری دے 16 دناں دے بعد، بچیاں نوں شدید صدمہ ہویا، جس چ آکشیپ، جارحیت، بستر نوں گیلا کرنا، تے گھبراہٹ شامل سن۔ غزہ دے پیڈیاٹرک ہسپتالاں چ 90 فیصد بچیاں نے بے چینی دی علامات دا مظاہرہ کیتا یا رپورٹ کیتا، اکثریت نے صدمے دے بعد دے تناؤ دی علامات دا مظاہرہ کیتا، تے 82 فیصد نے آسنن موت دے خوف دی اطلاع دتی۔ 6 نومبر نو‏‏ں ، یونیسیف دے ترجمان ٹوبی فریکر نے غزہ وچ بچےآں دے نفسیاتی اثرات تے "بڑے تناؤ" دے بارے وچ خبردار کيتا۔ نومبر نوں، ڈبلیو ایچ او دے سربراہ ٹیڈروس ایڈانوم گیبریسس نے آکھیا کہ 20,000 لوکاں نو خصوصی ذہنی صحت دی خدمات دی لوڑ اے۔ جنوری 2024 نوں، او سی ایچ اے نے 485,000 لوکاں نوں ذہنی صحت دے مسئلیاں نال دیکھ بھال وچ رکاوٹ دا سامنا کرن دی اطلاع دتی۔

## صحت دی دیکھ بھال

 زخمی بچے دے نال ڈاکٹر، الشفا ۔
غزہ دے صحت دے نظام نو تنازعہ دے نتیجے چ کئی انسانی بحراناں دا سامنا کرنا پیا۔ اسرائیل دے محاصرے دی وجہ توں، ہسپتالاں نو ایندھن دی کمی دا سامنا کرنا پیا تے جنگ دے پہلے دو ہفتیاں لئی بیک اپ جنریٹرز تے انحصار کیتا۔ اکتوبر تک، غزہ دے ہسپتالاں نے بند ہونا شروع کر دتا کیونکہ اوہناں کول ایندھن ختم ہو گیا سی، انڈونیشیا ہسپتال توں شروع ہویا۔ جدوں ہسپتالاں چ بجلی مکمل طور تے ختم ہو گئی، تے این آئی سی یو چ متعدد ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچے مر گئے۔ اسرائیلی فضائی حملیاں نال بے شمار طبی عملے مارے گئے، تے ایمبولینساں، صحت دے ادارے، طبی ہیڈ کوارٹر تے متعدد ہسپتال تباہ ہو گئے۔ میڈیسن سینس فرنٹیئرز نے آکھیا کہ ایمبولینساں تے طبی سہولتاں دے سکور نقصان یا تباہ ہو گئے۔ اکتوبر دے آخر تک، غزہ دی وزارت صحت نے آکھیا کہ صحت دی دیکھ بھال دا نظام "مکمل طور تے ختم ہو گیا" سی۔

5 جنوری 2024 تک، عالمی ادارہ صحت نے اطلاع دتی کہ 7 اکتوبر توں غزہ چ صحت دی دیکھ بھال دی سہولتاں تے 304 حملے ہوئے نیں، جہناں چ 606 موتاں سن۔ جنوری نوں، ڈبلیو ایچ او نے آکھیا کہ 24 چوں ست ہسپتال شمالی غزہ چ جزوی طور تے کم کردے نیں، تے جنوبی غزہ چ 12 چوں ست۔ 26 جنوری نوں، او ایچ سی ایچ آر دے اک سینئر عہدیدار نے آکھیا، "مینوں ڈر اے کہ بہت سارے ہور شہری مر جان گے۔ خاص طور تے محفوظ سہولتاں، جویں کہ ہسپتالاں تے جاری حملے، شہریاں نوں مار دین گے۔" اسی دن، ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز دے اک کوآرڈینیٹر نے آکھیا، "غزہ وچ ہن صحت دی دیکھ بھال دا نظام نئیں اے۔" بین الاقوامی ریسکیو کمیٹی دے اک سینئر ٹیکنیکل ایڈوائزر نے آکھیا، "ایتھے کجھ وی نئیں اے جہڑا مینوں اوہناں ہولناکیاں لئی تیار کر سکدا سی جہڑیاں میں ویکھیاں سن۔" مئی 2024 وچ، اقوام متحدہ دے ترقیاتی پروگرام نے آکھیا کہ تنازعہ صحت دی سطح نو 1980 دی سطح تک گھٹا سکدا اے۔

### رسد دی قلت

اکتوبر نو‏‏ں غزہ پٹی دے بجلی گھر دے بند ہونے دے بعد ، ایہ اطلاع ملی کہ غزہ دے ہسپتالاں وچ بجلی دے جنریٹرز دے لئی دستیاب ایندھن جلد ہی ختم ہوجائے گا۔ الاقصی شہیداں دے ہسپتال نوں ڈائیلیسس دے بحران دا سامنا کرنا پیا، سینکڑیاں لوکاں نے صرف 24 ڈائیلیسس مشیناں نوں سانجھا کیتا۔ ڈبلیو ایچ او نے اعلان کیتا کہ اوہ خطرے دی اُچی پدھر دی وجہ توں الشفا تے القدس دے ہسپتالاں نوں دوبارہ سپلائی نئیں کر سکدا۔ نومبر وچ، ایندھن تے بجلی دی قلت دی وجہ توں تقریباً ادھے ہسپتال سروس توں باہر سن، تے رسد دی قلت دی وجہ توں بغیر اینستھیزیا دے کٹائی تے سی سیکشن کیتے گئے۔

8 نومبر نو‏‏ں ، القدس دا ایندھن مکمل طور اُتے ختم ہو گیا تے زیادہ تر خدمات بند ہوگئياں۔ 13 نومبر نوں کمال ادوان ہسپتال دا بالن ختم ہو گیا۔ العمل ہسپتال دا واحد جنریٹر بند ہو گیا۔

دسمبر نو، ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز نے آکھیا کہ الاقصی ہسپتال چ ایندھن تے طبی سامان انتہائی گھٹ سی۔ خان یونس دے ناصر میڈیکل کمپلیکس دے ڈاکٹراں نے رسد دی کمی تے بمشکل کوئی طبی فعالیت بیان کیتی۔

11 اکتوبر 2023 تو‏ں ، غزہ پٹی وچ بجلی د‏‏ی مکمل کمی دا سامنا کرنا پيا اے جس د‏‏ی وجہ اسرائیلی حکا‏م نے بجلی د‏‏ی فراہمی بند کردتی اے تے غزہ دے واحد پاور پلانٹ دے لئی ایندھن دے ذخائر نو‏‏ں ختم کر دتا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ نے مشاہدہ کیتا اے کہ ایہ جاری بلیک آؤٹ، مواصلات تے صنعتی ایندھن دی بندش دے نال، امدادی برادری دی بدتر انسانی بحران دا اندازہ کرن تے موثر انداز نال حل کرن دی صلاحیت وچ بہت رکاوٹ پیدا کر رہیا اے۔

### حملے تے تباہی

>
> سانچہ:Formatting error
>
>
>
>
> |  |  |
> | --- | --- |
> | Doctors Without Borders | از ٹویٹر |
> | @MSF\_canada |
>
>
>
>  "اسی چوتھی منزل تے آں، اوتھے اک سنائپر اے جس نے ہسپتال دے اندر چار روگیاں تے حملہ کیتا۔ اوہناں چوں اک دی گردن چ براہ راست گولی دا زخم اے، تے اوہ اک کواڈریپلجک [مریض] اے، تے دوجے نوں پیٹ چ گولی لگی سی۔"
>
>
>
>
>  نومبر 11, 2023
>
>
>
>

14 اکتوبر نو‏‏ں ، الاہلی عرب ہسپتال دے تشخیصی کینسر دے علاج دے مرکز نو‏‏ں اسرائیلی راکٹ فائرنگ تو‏ں جزوی طور اُتے تباہ کردتا گیا۔ اکتوبر نوں اک بیان وچ، عالمی ادارہ صحت نے آکھیا کہ اسرائیلی فضائی حملیاں دا نشانہ بنن دے بعد چار ہسپتال ہن کم نئیں کر رئے۔ 17 اکتوبر نو‏‏ں ، الاہلی دے صحن وچ اک وسیع پیمانے اُتے مذمت شدہ دھماکے دے نتیجے وچ نمایاں ہلاکتاں ہوئیاں۔

30 اکتوبر نو‏‏ں اسرائیلی فضائی حملے تو‏ں ترک فلسطین دوستی دے ہسپتال نو ‏‏ں شدید نقصان پہنچیا۔ نومبر نوں، غزہ دی حکومت دے میڈیا آفس نے دسیا کہ اسرائیل نے پچھلے تن دناں چ اٹھ ہسپتالاں تے بمباری کیتی اے۔

اسرائیلی ٹینکاں نے چار ہسپتالاں، الرانتیسی ہسپتال ، النصر ہسپتال، تے آنکھاں تے ذہنی صحت دے ہسپتالاں نو ہر پاسیوں گھیر لیا۔ اسرائیلی فضائی حملے دے بعد ناصر رانتیسی پیڈیاٹرک کینسر دے ہسپتال نو اگ لگ گئی تے انخلاء شروع کر دتا گیا۔ گھٹ توں گھٹ تن ہسپتال اسرائیلی فضائی حملیاں نال متاثر ہوئے، جس دی وجہ توں الشفا ہسپتال دے ڈائریکٹر نے آکھیا، "اسرائیل ہن غزہ شہر دے ہسپتالاں تے جنگ شروع کر رہیا اے۔" ہڑتالاں دے نتیجے چ کئی جانی نقصان ہویا۔ فلسطینی ہلال احمر نے دعوی کیتا کہ اسرائیلی سنائپراں نے القدس ہسپتال وچ بچیاں تے فائرنگ کیتی، جس وچ اک ہلاک تے 28 زخمی ہوئے۔

20 نومبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے انڈونیشیا ہسپتال اُتے اک فضائی حملے دے نال جارحیت شروع کيتی جس وچ مبینہ طور اُتے 12 افراد ہلاک ہوئے گئے۔ حملے دے بعد، اسرائیلی ٹینکاں نے ہسپتال نو گھیر لیا۔ ہسپتال دے عملے نے اسرائیلی فوجیاں دے ہسپتال دے اندر بے دھڑک گولی چلان دی اطلاع دتی۔ اسرائیل نے 22 نومبر نو‏‏ں العودہ ہسپتال اُتے بمباری دے بعد چار ڈاکٹراں دے ہلاک ہونے د‏‏ی اطلاع ملی۔ کمال ادوان ہسپتال نے دسیا کہ ہسپتال دے آلے دوالے اسرائیلی بمباری ودھ گئی اے۔

25 نومبر نوں، وزارت صحت دے ڈائریکٹر جنرل نے آکھیا کہ اسرائیلی فوج نے عارضی جنگ بندی دے دوران طبی ٹیماں تے گولی چلائی۔ یورپی ہسپتال دے ڈائریکٹر نے دسیا کہ اس دے پیرامیڈکس اسرائیلی فضائی حملیاں وچ زخمی ہوئے سن۔ دسمبر نوں، ایم ایس ایف نے دسیا کہ العودہ ہسپتال دے اندر اپنے اک ڈاکٹر نوں اک اسرائیلی سنائپر نے زخمی کر دتا سی۔

18 جنوری 2024 تک ، غزہ دا کوئی وی ہسپتال مکمل طور اُتے آپریشنل نئيں رہیا۔ جنوری 2024 نوں، اردن دی حکومت نے اطلاع دتی کہ اسرائیلی فوج نے خان یونس وچ اپنے نویں فیلڈ ہسپتال نوں جان بجھ کے نشانہ بنایا، ہسپتال دے داخلی دروازے نوں روکن لئی اک ٹینک دا استعمال کیتا تے ہسپتال تے بنکر پناہ گاہاں تے فائرنگ کیتی۔ جنوری نوں، عالمی ادارہ صحت نے آکھیا کہ اس نے صحت دی دیکھ بھال دی سہولتاں تے کل 660 اسرائیلی حملے ریکارڈ کیتے ہن۔

اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل انٹونیو گوٹیرس دے مطابق، غزہ تے اسرائیل وچ دشمنی نے "اسرائیل تے مقبوضہ فلسطینی علاقے وچ خوفناک انسانی مصائب، جسمانی تباہی تے اجتماعی صدمہ پیدا کیتا اے۔"

#### الشفاء ہسپتال

نومبر دے شروع چ، غزہ دے الشفا ہسپتال تے اسرائیلی حملیاں چ وادھا ہویا، جس چ اس سہولت تے 24 گھنٹیاں چ 5 وار بمباری کیتی گئی۔ مبینہ طور تے کمپلیکس چھڈن دی کوشش کرن آلے ٹبراں نو گولی مار کے ہلاک کر دتا گیا۔

انسانی حقوق دے ڈاکٹراں نے بجلی دی قلت دی وجہ توں الشفاء چ دو ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچیاں دی موت دی دستاویزات بنائیاں۔ آئی ڈی ایف دے ترجمان ڈینیل ہاگری نے بچیاں نو کڈھن اچ مدد دا وعدہ کیتا، لیکن غزہ دی وزارت صحت نے فراہم کردہ طریقہ کار دی کمی تے زور دتا۔ 12 نومبر نوں، ہسپتال دے ڈائریکٹر جنرل نے آکھیا کہ الشفاء دے 650 روگی تباہ کن صورتحال دی وجہ توں خطرے وچ نیں، جس وچ کارڈیک وارڈ دی تباہی وی شامل اے۔

ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز نے الشفا ہسپتال وچ بھیانک حالات دی اطلاع دتی، جس وچ خوراک، پانی تے بجلی ورگے ضروری سامان دی کمی دا حوالہ دتا گیا، جس وچ اک سنائپر دے روگیاں نوں نشانہ بنان دیاں اطلاعواں ملیاں۔ 15 نومبر نو‏‏ں ہسپتال اُتے اسرائیل دے چھاپے نو‏‏ں ناقابل تصور ڈراؤنا خواب قرار دتا گیا۔ گواہاں نے بیان کیتا کہ اسرائیل نے امداد یا رسد فراہم نئیں کیتی۔ ضروری وسائل دی کمی دی وجہ توں ہسپتال نوں چیلنجاں دا سامنا کرنا پیا، جس چ سڑن آلیاں لاشاں تے میگٹ نال بھرے ہوئے زخم شامل سن۔

وگڑدے ہوئے حالات دے درمیان ، 18 نومبر نو‏‏ں الشفاء دا انخلاء شروع ہويا۔ فلسطینی میڈیا آفس دے ترجمان اسماعیل الثابطہ نے زور دتا کہ دوجیاں سہولتاں وچ منتقل ہون آلے روگیاں نوں اک خطرناک قسمت دا سامنا کرنا پیا۔ ایکشن ایڈ نے انخلاء نو موت دی سزا دے طور تے بیان کیتا۔ امداد دی مناسبت دے بارے چ خدشات ظاہر کیتے گئے۔ عالمی ادارہ صحت تے فلسطینی ہلال احمر نے انخلاء دے منصوبےآں وچ حصہ لیا ، جس دا مقصد متبادل طبی سہولتاں وچ روگیاں نو ں منتقل کرنا سی۔

ہسپتال نے دسیا کہ چھ ڈاکٹر پچھے رہ جان گے تے 120 روگی بہت بیمار ہون گے جہناں نوں منتقل نئیں کیتا جا سکدا۔ عالمی ادارہ صحت دی اک انسانی ٹیم نے الشفہ دا دورہ کیتا تے خوراک، پانی یا دوائیاں دی کمی ویکھی، فائرنگ دے آثار تے اک اجتماعی قبر دے نال۔ الشفاء دے ڈائریکٹر نے آکھیا کہ لوکاں نو صرف اک گھنٹہ باہر کڈھن لئی دتا گیا سی، تے آکھیا، "سانوں بندوق دی نوک تے جان تے مجبور کیتا گیا سی۔" ڈبلیو ایچ او نے دسیا کہ 25 صحت دے کارکن تے 291 روگی، جنہاں چ 32 بچے وی شامل سن، الشفاء چ رہندے سن۔

19 نومبر نو‏‏ں ، الشفاء وچ وقت تو‏ں پہلے پیدا ہونے والے بچےآں نو‏‏ں جنوبی غزہ منتقل کردتا گیا ، جتھ‏ے اگلے دن انہاں نو‏ں مصر منتقل کرنے دا منصوبہ بنایا گیا سی۔ عالمی ادارہ صحت نے آکھیا کہ اوہ اگلے 2 توں 3 دناں چ باقی الشفاء دے روگیاں نو ناصر میڈیکل کمپلیکس تے یورپی غزہ ہسپتال منتقل کرن دے مشناں دی منصوبہ بندی کر رئی اے۔

الشفا دے عملے نے دسیا کہ بجلی تے آکسیجن دی قلت دی وجہ توں 50 روگی مر گئے سن، جنہاں چ بچے وی شامل سن۔ الشفا دے ڈائریکٹر نے آکھیا کہ اسرائیل دا دعویٰ کہ اوہ ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچیاں نوں انکیوبیٹر فراہم کرے گا، غلط اے۔ نومبر نوں، فلسطینی ہلال احمر نے دسیا کہ چودہ ایمبولینساں ہسپتال دے باقی روگیاں نوں کڈھن لئی الشفاء پہنچیاں سن۔

26 نومبر نو‏‏ں ، الشفاء وچ باقی رہنے والے روگیاں دے حالات مبینہ طور اُتے بہت بھیڑے سن ۔ نومبر نوں، وزارت صحت نے الشفا ہسپتال وچ اک رضاکارانہ کوشش دی اطلاع دتی جہدے وچ ڈائیلیسس ڈیپارٹمنٹ نو دوبارہ شروع کرن دی کوشش کیتی گئی۔ مبینہ طور تے 28 نومبر تک، ڈائیلیسس یونٹ نو دوبارہ کھول دتا گیا سی تے اوہ روگیاں نو وصول کر رہیا سی۔ دسمبر نوں، غزہ دی وزارت صحت نے آکھیا کہ الشفا ہسپتال وچ صرف بنیادی فرسٹ ایڈ دتی جا رئی اے۔

#### کمال ادوان ہسپتال

3 دسمبر نو‏‏ں ، آئی ڈی ایف نے کمال ادوان ہسپتال اُتے بمباری د‏‏ی جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ چار افراد ہلاک ہوئے گئے۔ کمل ادوان ہسپتال دے آسے پاسے حملیاں دی اطلاع 5 دسمبر نوں ملی سی۔ کمال ادوان ہسپتال دے ڈائریکٹر نے دسیا کہ اسرائیل نے دو ماواں تے اوہناں دے نوزائیدہ بچیاں نوں قتل کر دتا سی جدوں اسرائیل نے اپنے زچگی دے وارڈ نوں نشانہ بنایا سی۔ اقوام متحدہ نے قتلاں دی تصدیق کیتی۔ اسرائیل نے کمال ادوان ہسپتال تے چھاپہ ماریا۔ جواب وچ، ٹیڈروس ایڈانوم گیبریسس نے آکھیا کہ ڈبلیو ایچ او کمال ادوان دے طبی عملے لئی بہوں پریشان اے۔

#### الاقصی ہسپتال

 اسرائیلی فضائی حملیاں وچ ہلاک ہون آلے فلسطینیاں دے رشتے دار دیر البلاح دے الاقصی ہسپتال دے مردہ خانے توں لئے گئے لاشاں دے آلے دوالے جمع ہو رئے نیں
6 جنوری توں، شہدا الاقصی ہسپتال دے ڈاکٹراں نے اطلاع دتی کہ اسرائیلی فائر ہسپتال دے نیڑے آ رہی اے۔ دسیاں ہزاراں لوکاں دے ہسپتال چ پناہ لین دی اطلاع دتی گئی۔ برطانوی ڈاکٹر نک مینارڈ نے دسیا کہ اوہناں دی طبی ٹیم نوں ہسپتال خالی کرن تے مجبور کیتا گیا کیونکہ اسرائیلی فوجیاں نے ہسپتال تے حملہ کیتا۔ فلسطینیاں لئی طبی امداد تے بین الاقوامی بچاؤ کمیٹی دوناں نے اپنی طبی ٹیماں نو وی خالی کر دتا جدوں آئی ڈی ایف نے نیڑے دے رہائشیاں نو دسدے ہوئے پرچے سُٹ دتے کہ اوہ "خطرناک جنگی زون" چ سن۔ ہسپتال دے دورے دے بعد، عالمی ادارہ صحت نے 70 فیصد عملے نو پایا تے بوہت سارے روگی فرار ہو چکے سن۔ ڈاکٹراں نے بہت سارے روگیاں دی اطلاع دتی جہڑے جسمانی طور تے حرکت کرن توں قاصر سن، تے ایہ کہ حالات تیزی نال خراب ہو رئے سن، اک ڈاکٹر نے آکھیا، "اک بچہ زندہ آیا، لفظی طور تے ہڈی تک سڑ گیا، اوہناں دے ہتھ سکڑ رہے سن۔ اوہناں دا چہرہ صرف کوئلہ سی، تے اوہ زندہ سن تے گل کر رئے سی۔ تے ساڈے کول کوئی مورفین نئیں سی۔"

10 جنوری نوں *این پی آر نوں* دتے گئے اک انٹرویو وچ، اک امریکی ڈاکٹر نے الاقصی دی صورتحال نوں "ڈراؤنے خواباں دی چیز" قرار دتا۔ عالمی ادارہ صحت دے سربراہ ٹیڈروس ایڈانوم گیبریسس نے آکھیا، "ایس تنازعے دے تن مہینے بعد، ایہ ناقابل تصور اے کہ ایہ سب توں ضروری لوڑ - صحت دی دیکھ بھال دا تحفظ - یقینی نئیں اے۔" صحت دے پیشہ ور افراد تے ڈاکٹراں نے الاقصیٰ دے بند ہونے دے خطرے تو‏ں خبردار کيتا کیونجے ایہ پورے وسطی غزہ وچ آخری بچیا ہويا ہسپتال سی۔ 13 جنوری نوں، ہسپتال دے جنریٹراں نوں بجلی دین لئی ایندھن ختم ہو گیا، جس دی وجہ توں بلیک آؤٹ ہو گیا جس نال روگیاں نوں خطرہ سی۔ ہسپتال چ مئی 2024 دے آخر چ فیر ایندھن ختم ہو گیا۔

### انخلاء دے چیلنج

 غزہ وچ زخمی فلسطینی بچے نو لے کے جان آلا طبیب
اسرائیل نے 14 اکتوبر نو‏‏ں شمالی غزہ دے 22 ہسپتالاں نو‏‏ں خالی کرنے دا حکم دتا۔ ڈبلیو ایچ او نے اس حکم نو بیماراں تے زخمیاں لئی "موت دی سزا" قرار دتا۔ شمالی غزہ دے ڈاکٹراں نے آکھیا کہ اوہ اسرائیل دے انخلاء دے حکم دی پیروی کرن توں قاصر سن، کیونکہ اوہناں دے روگی، بشمول آئی سی یو وچ نوزائیدہ بچے، مر جان گے۔ القدس ہسپتال تے فلسطین ریڈ کریسنٹ دے ڈاکٹراں نے دسیا کہ اوہناں نوں اسرائیلی فوج ولوں ہسپتال نوں خالی کرن یا "نتیجے برداشت کرن" لئی کال ملی اے۔

اکتوبر نوں، فلسطینی ہلال احمر نے اطلاع دتی کہ اس نوں اسرائیلی حکام ولوں القدس ہسپتال نوں فوری طور تے خالی کرن لئی وارننگ ملی اے کیونکہ اس تے "بمباری ہون آلی" اے۔ اس دن، اک اسرائیلی فضائی حملہ ہسپتال توں 20 میٹر (65 فٹ) دور ہویا۔ فلسطینی وزیر صحت مائی الکیلا نے آکھیا کہ اسرائیلی فوج روگیاں نوں باہر نئیں کڈ رئی سی، بلکہ "زخمیاں تے روگیاں نوں سڑکاں تے زبردستی کڈھ رئی سی، جس نال اوہناں نوں ناگزیر موت دا سامنا کرنا پے رہیا سی۔" نصر ہسپتال دے ڈائریکٹر نے دسیا کہ اسرائیلی ہتھیاراں تے ٹینکاں دے خطرے دے تحت اس نوں خالی کر دتا گیا سی۔ القدس ہسپتال دے نیڑے لڑائی نے انخلاء دی کوششاں نو روک دتا۔

نومبر نوں، عالمی ادارہ صحت نے آکھیا کہ شمالی غزہ دے تن ہسپتالاں نو خالی کر دتا جائے گا، جس دا مطلب اے کہ شمالی غزہ چ کوئی کم کرن آلا ہسپتال نئیں بچے گا۔ نومبر نوں، شمالی غزہ توں ترک فلسطینی دوستی ہسپتال منتقلی دے دوران چار روگی ہلاک ہو گئے۔ ریڈ کراس نے اطلاع دتی کہ انسانی امداد فراہم کردے ہوئے اس دے عملے تے گولی چلائی گئی۔ فلسطینی ڈاکٹراں دی اسرائیلی گرفتاری دے بعد غزہ دی وزارت صحت نے اعلان کیتا کہ اوہ ڈبلیو ایچ او دے نال روگیاں دی انخلاء دے سلسلے وچ تال میل بند کر دیوے گی۔ انڈونیشیا ہسپتال دے عملے نو مبینہ طور تے آئی ڈی ایف نے انخلاء دا حکم دتا سی۔ میڈیکل ایمرجنسی ریسکیو کمیٹی دے سربراہ نے دسیا کہ انڈونیشیا ہسپتال دے روگیاں تے عملے نوں خان یونس دے یورپی ہسپتال منتقل کر دتا گیا۔ الاہلی عرب ہسپتال سمیت شمالی غزہ دے ہسپتالاں نو عالمی ادارہ صحت تے ریڈ کراس نے خالی کر دتا سی۔

وزارت صحت نے آکھیا کہ طبی دیکھ بھال حاصل کرن لئی سینکڑیاں لوکاں نو غزہ توں کڈھن دی لوڑ اے۔ غزہ کراسنگ اتھارٹی دے ترجمان نے آکھیا کہ رفح کراسنگ بیماراں تے زخمیاں دی انخلاء لئی کھلا اے۔ دسمبر نو، فلسطینی ہلال احمر نے آکھیا کہ غزہ چ 60 فیصد زخمیاں نو بیرون ملک فوری طبی علاج دی لوڑ اے۔ ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز نے 10 دسمبر نو بیان کیتا کہ اسرائیلی فوج نے انہاں نو شہیداں تے بینی شیلا کلینکاں نو خالی کرن تے مجبور کیتا سی، تے صحت دی دیکھ بھال مکمل طور تے منہدم ہو چکی سی۔

### بین الاقوامی امداد

>
> سانچہ:Formatting error
>
>
>
>
> |  |  |  |
> | --- | --- | --- |
> |  | Tedros Adhanom Ghebreyesus | از ٹویٹر |
> | @DrTedros |
>
>
>
>  زخمی فرش تے دیکھ بھال حاصل کر رئے سی، درد نال چیخ رئے سی۔ ایہ حالات ناکافی توں باہر نیں - صحت دی دیکھ بھال دی فراہمی لئی ناقابل تصور۔ میں اینے مضبوط لفظ نئیں لبھ سکدا کہ اسی جو کجھ ویکھ رئے آں اوہدے تے اپنی تشویش دا اظہار کر سکاں۔
>
>
>
>
>  دسمبر 2, 2023
>
>
>
>

ریڈ کراس نے آکھیا کہ غزہ دا سارا صحت دا نظام "اپنے گوڈیاں تے" اے۔ میڈیکل ایڈ فار فلسطینیاں تے یونیسیف نے اک "فوری انتباہ" جاری کیتا کہ جے ایندھن غزہ دے ہسپتالاں تک جلدی نہ پہنچیا تے 130 وقت توں پہلے پیدا ہون آلے بچے مر جان گے۔ پنج وڈیاں شاخاں ولوں دستخط شدہ اقوام متحدہ دے اک بیان وچ آکھیا گیا اے کہ بیماریاں تے "صحت دی دیکھ بھال دی کمی" دی وجہ توں موتاں جلدی ای "آسمان نوں چھوہ سکدیاں نیں"۔ 23 اکتوبر نو‏‏ں ، انڈونیشیا دے ہسپتال دا بالن ختم ہو گیا تے مکمل طور اُتے بجلی ختم ہوگئی۔ عالمی ادارہ صحت نے خبردار کیتا کہ غزہ دیاں 72 صحت دی دیکھ بھال دیاں سہولتاں چوں 46 نے کم کرنا بند کر دتا اے۔

8 نومبر نو‏‏ں ، اٹلی د‏‏ی وزارت دفاع نے اعلان کيتا کہ اوہ فلسطینی شہریاں نو‏‏ں صحت د‏‏ی خدمات ، ضروری سامان تے طبی دوائیاں تک رسائی د‏‏ی ضمانت دینے دے لئی غزہ دے ساحل اُتے اک ہسپتال دا جہاز بھیج رہی اے ، ۔ جہاز، جس دا ناں *ولکانو* ("آتش فشاں") سی، ابتدائی طور تے جہاز تے 170 عملے دے ممبر سن، جنہاں چوں 30 طبی ہنگامی حالات لئی تربیت یافتہ سن; ڈاکٹراں، نرساں تے حیاتیات دے ماہرین دے وچکار 28 ہور ممبراں نو بعد دے مرحلے وچ مہم وچ شامل ہون لئی تیار کیتا گیا سی۔ دسمبر دے اوائل تک، طبی عملے نے زخمی فلسطینی روگیاں لئی ہنگامی سرجیکل آپریشن کرنا شروع کر دتا جہڑے یا تے کٹائی دا خطرہ سن، یا دوحہ دے چلڈرن ہسپتال منتقل کرن دا انتظار کر رئے سی۔ فروری 2024 نوں، ایہہ اعلان کیتا گیا کہ *ولکانو* اٹلی واپس آ گیا اے تے لا سپیزیا دی بندرگاہ تے پہنچ گیا اے، 60 فلسطینی لوکاں نوں لے کے، جنہاں چوں 14 بچے سن جنہاں نوں خصوصی صحت دی دیکھ بھال دی لوڑ سی، حالانکہ اوہناں چوں کوئی وی جان لیوا حالات یا زخماں دا شکار نئیں سی۔ سارے بچیاں نو جینوا ، روم ، فلورنس ، بولوگنا تے میلان دے مختلف ہسپتالاں چ منتقل کیتا جانا سی۔

9 نومبر نوں، وزیر صحت فہرتین کوکا نے اعلان کیتا کہ ترکی غزہ دے بالاں دے کینسر دے روگیاں نوں وصول کرن لئی تیار اے۔ نومبر نوں، بین الاقوامی ریڈ کراس نے آکھیا کہ غزہ دا صحت دی دیکھ بھال دا نظام "واپسی دے نقطے تے پہنچ گیا اے۔" اردن دی حکومت نے اطلاع دتی کہ اسرائیل نے اپنے فیلڈ ہسپتال نو خالی کرن دا حکم دتا سی تے آکھیا سی کہ اوہ اس دی تعمیل نئیں کرن گے۔ اٹلی تے متحدہ عرب امارات نے آکھیا کہ اوہ غزہ چ اک فیلڈ ہسپتال قائم کرن تے غور کر رئے نیں۔ اک فرانسیسی جنگی جہاز نو عارضی ہسپتال دے طور تے روانہ کیتا گیا۔ 2 دسمبر نوں سعودی عرب نے فلسطینی ہلال احمر نوں 6 ایمبولینساں عطیہ کیتیاں۔ 3 دسمبر نو‏‏ں ، یونیسیف دے ترجمان نے ناصر ہسپتال نو‏‏ں "موت دا علاقہ" قرار دتا۔

ڈبلیو ایچ او دے سربراہ ٹیڈروس ادانوم گیبریسس نے آکھیا کہ جنوبی غزہ وچ لڑائی دی وجہ توں صحت دے آپریشنز نوں چلانا تیزی نال اوکھا ہو رہیا اے۔ دسمبر نو‏‏ں ، ڈبلیو ایچ او نے غزہ وچ صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے تحفظ دے لئی اک قرارداد منظور کيتی ، جسنو‏ں ڈائریکٹر جنرل ٹیڈروس ادھانوم گیبریسس نے "موجودہ حالات وچ تقریباً ناممکن" قرار دتا۔ 12 دسمبر نو‏‏ں ، ڈبلیو ایچ او نے اسرائیلی فوج تو‏ں جنوبی غزہ وچ ہسپتالاں نو‏‏ں تباہ نہ کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز نے آکھیا کہ غزہ چ صحت دی دیکھ بھال دے حالات پہلی جنگ عظیم دے حالات دے نال ملدے جلدے سن۔

### ہور چیلنج

 غزہ دی موت دا گراف
اکتوبر نوں، مواصلاتی بلیک آؤٹ دا مطلب سی کہ زخمی شہری ہنگامی خدمات نو ڈائل نئیں کر سکدے۔ فیر ایمبولینساں نو جغرافیائی طور تے یکساں طور تے تقسیم کیتا گیا تاکہ "زخمیاں تک تیز رسائی" فراہم کیتی جا سکے۔ الاہلی ہسپتال دے اک سرجن نے 18 نومبر نوں دسیا کہ اوہناں کول ٹرانسفیوژن لئی خون ختم ہو گیا سی۔

جنوبی غزہ دے ڈاکٹراں نے بستراں تے سامان دی کمی دی اطلاع دتی۔ 8 دسمبر تک، غزہ وچ اک اندازے دے مطابق 286 صحت دے کارکن اسرائیل دے ہتھوں مارے گئے سن۔ دسمبر نوں، ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز نے آکھیا کہ جنوبی غزہ دے ہسپتال زخمی روگیاں نال بھرے ہوئے سن۔ وزارت صحت نے دسیا کہ تنازعہ دے آغاز توں لے کے ہن تک 50,000 لوک زخمی ہو چکے ہن۔

ہلال احمر نے آکھیا کہ القدس 12 نومبر نوں مکمل طور تے خدمت توں باہر سی، کیونکہ الشفا نے وی روگیاں نوں وصول کرنا بند کر دتا سی۔ 16 نومبر نو‏‏ں ، انڈونیشیا دا ہسپتال مکمل طور اُتے بند ہو گیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں 45 روگیاں نو‏‏ں سرجری د‏‏ی ضرورت پئی۔ یونوچا نے آکھیا کہ شمالی غزہ چ صرف چار نکے ہسپتال تے جنوبی غزہ چ اٹھ صحت دی سہولتاں ہلے وی کم کر رئی اے۔ نومبر نوں، ڈبلیو ایچ او دے سربراہ ٹیڈروس ادانوم گیبریسس نے آکھیا کہ غزہ دی صحت دیاں لوڑاں ڈرامائی طور تے ودھ گئیاں نیں، حالانکہ ایہدیاں صحت دیاں سہولتاں دا صرف اک تہائی حصہ کم کر رہیا سی۔

9 جنوری نوں، اسرائیل تے فلسطین لئی ڈبلیو ایچ او دے نمائندے رک پیپرکورن نے آکھیا، "میں اپنی زندگی وچ کدی وی اینے کٹے ہوئے لوکاں نوں نئیں ویکھیا، بشمول بچیاں نوں۔ ایس دا ہر شے تے اینا لمے چِر دا اثر ہووے گا۔" 18 جنوری نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے اطلاع دتی کہ غزہ دے باقی ہسپتال دسیاں ہزاراں زخمیاں تو‏ں بھرے ہوئے سن کیونجے ہسپتال وچ داخل ہونے دے دوران وی روگی مر رہے سن ۔

## فضائی حملے

### اکتوبر

 اسرائیلی فضائی حملے دے بعد غزہ شہر وچ الریمل، 10 اکتوبر 2023
صرف اک ہفتے وچ اسرائیل نے غزہ اُتے 6000 تو‏ں زیادہ بم سٹیا۔ اسرائیل دے فضائی حملیاں نو قالین بمباری تے " بے امتیاز " قرار دتا گیا۔ 16 اکتوبر تک ، فضائی حملےآں وچ 700 تو‏ں زیادہ بچےآں سمیت 2،750 افراد مارے گئے سن ، تے تقریبا 10،000 زخمی ہوئے سن ۔ ہور 1,000 لوک ملبے دے تھلے لاپتہ سن۔ 16 اکتوبر نو‏‏ں ، اسرائیلی فضائی حملےآں نے یو این آر ڈبلیو اے دے انسانی امداد د‏‏ی فراہمی دے ڈپو نو‏‏ں تباہ کردتا۔ اسی دن، فضائی حملیاں نے فلسطینی سول ڈیفنس دے ہیڈ کوارٹر نو تباہ کر دتا، جو ہنگامی ردعمل دی خدمات دے ذمہ دار ایجنسی اے، جس چ فائر فائٹنگ تے سرچ اینڈ ریسکیو شامل اے۔

17 اکتوبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے جنوبی غزہ وچ شدید فضائی حملے کیتے ، انہاں علاقےآں وچ اس نے باشندےآں نو‏‏ں پناہ لینے دے لئی کہیا سی۔ یو این آر ڈبلیو اے دے اک سکول تے ہوائی حملے وچ گھٹ توں گھٹ چھ لوک مارے گئے۔ 18 اکتوبر نو‏‏ں خان یونس دے احمد عبدالعزیز اسکول نو‏‏ں ماریا گیا۔ ایسے دن غزہ وچ ہلاک ہون والیاں دی گنتی 3478 ہو گئی سی۔ اکتوبر نوں، اک اسرائیلی فضائی حملہ چرچ آف سینٹ پورفیریس تے آیا، جتھے 500 لوک پناہ لے رئے سی۔ اسرائیل نے جنوبی غزہ دے انہاں علاقیاں نو "محفوظ" قرار دتا سی، جس نے رہائشیاں وچ خدشات پیدا کیتے کہ کدھرے وی محفوظ نئیں سی۔ 19 اکتوبر نو‏‏ں ، امریکی حکام نے "شہری ہلاکتاں د‏‏ی ناگزیریت" دے بارے وچ اسرائیلی تبصرےآں اُتے تشویش د‏‏ی اطلاع دتی ، اس دے بعد اس نے ہیروشیما تے ناگاساکی دے ایٹم بمباری نو‏‏ں اپنی غزہ مہم دے لئی تاریخی موازنہ دے طور اُتے استعمال کيتا۔

20 اکتوبر نو‏‏ں ، اسرائیلیاں نے جنوبی غزہ اُتے بمباری جاری رکھی۔ آئی ڈی ایف دے ترجمان نیر دینار نے آکھیا، "کوئی محفوظ زون نئیں"۔ اکتوبر نوں، اسرائیل نے متوقع زمینی حملے توں پہلاں اپنے فضائی حملیاں نو تیز کر دتا۔ 22 اکتوبر نو‏‏ں ، اسرائیلی طیارےآں نے الشفا تے القدس ہسپتالاں دے آس پاس دے علاقےآں اُتے بمباری د‏‏ی ، جس رات نو‏‏ں ہن تک دے تنازعہ وچ سب تو‏ں "خونی" قرار دتا گیا ا‏‏ے۔ 23 اکتوبر نو‏‏ں فضائی حملےآں تو‏ں صرف اک رات وچ الشطی کیمپ تے جنوبی خان یونس وچ 436 افراد مارے گئے۔ اکتوبر نوں، اسرائیلی وزیر اعظم بنیامین نیتن یاہو نے آکھیا کہ اسرائیل نے "ہزاراں دہشت گرداں نو پہلے ای ختم کر دتا اے - تے ایہ صرف شروعات اے۔" اکتوبر نوں، ڈبلیو ایچ او نے دسیا کہ 1,000 توں ودھ نامعلوم لوک ملبے دے تھلے دفن سن۔

28 اکتوبر تک ، اسرائیلی فضائیہ نے بغیر کسی پیشگی وارننگ دے رہائشی عمارتاں اُتے بمباری کيتی ، جس تو‏ں اک اندازے دے مطابق 50 افراد فی گھنٹہ مارے گئے۔ 29 اکتوبر نو‏‏ں ، آئی ڈی ایف نے القدس ہسپتال دے آس پاس دے علاقے اُتے بمباری کيتی۔ اکتوبر نوں، اسرائیل نے ترک فلسطین دوستی ہسپتال تے بمباری کیتی۔ 31 اکتوبر نو‏‏ں ، جبلیا پناہ گزین کیمپ اُتے فضائی حملے نو‏‏ں "بڑے پیمانے اُتے قتل عام" قرار دتا گیا۔

### نومبر

 جبلیا چ اسرائیلی فضائی حملے دا شکار۔
نومبر نوں، وزارت صحت نے دسیا کہ 1,200 بچے ملبے دے تھلے دفن ہو گئے سن، 136 پیرامیڈکس مارے گئے سن، تے 25 ایمبولینس گڈیاں تباہ کر دتیاں گئیاں سن۔ اسی دن، اسرائیل نے الشفا ہسپتال دے باہر اک طبی قافلے تے بمباری کیتی ۔ آئی ڈی ایف نے دعوی کیتا کہ ایمبولینس حماس ولوں استعمال کیتی جا رئی سی، جس دی وجہ توں کوئینز یونیورسٹی دے پروفیسر اردی امسیس نے آکھیا کہ اسرائیل نوں اپنا دعویٰ ثابت کرن دی لوڑ اے۔ آئی ڈی ایف نے اسامہ بن زید دے سکول تے وی بمباری کیتی۔ 4 نومبر نوں اسرائیل نے الفخرہ سکول تے بمباری کیتی جس چ گھٹ توں گھٹ پندراں لوک مارے گئے ۔ صحافیاں نے دسیا کہ اسرائیل سولر پینل تے ذاتی جنریٹرز نو نشانہ بنا رہیا اے۔ نومبر نوں، اسرائیل نے الازہر یونیورسٹی تے بمباری کیتی تے تباہ کر دتی۔ نومبر نوں، ناصر میڈیکل کمپلیکس تے فضائی حملیاں چ گھٹ توں گھٹ اٹھ لوک ہلاک ہو گئے۔

اسرائیل نے 8 نومبر نوں مسجد خالد بن الولید تے بمباری کر کے تباہ کر دتا ۔ 12 نومبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے خان یونس وچ اک اپارٹمنٹ کمپلیکس اُتے زلزلے دے بم استعمال کیتے ، جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ تیرہ افراد ہلاک ہوئے۔ 13 نومبر نو‏‏ں ، جبلیا پناہ گزین کیمپ اُتے اسرائیلی فضائی حملے وچ 30 افراد مارے گئے ، غزہ د‏‏ی سول ڈیفنس ٹیم سامان د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ملبے تو‏ں زخمی افراد نو‏‏ں بچانے وچ ناکا‏م رہی۔

ذرائع دے مطابق، اسرائیلی تے مغربی دوناں، حماس نے پورے غزہ وچ سکولاں، ہسپتالاں تے مسیتاں دے تحت فوجی سہولتاں رکھیاں (بشمول الشفا تے انڈونیشیا ہسپتال)، یا انہاں نو اپنے جنگجوواں دے لئی کور دے طور اُتے استعمال کیتا۔[۱] دی گارڈین دے مطابق، حماس دے ہسپتالاں، سکولاں تے رہائشی عمارتاں دے استعمال دے اشارے 2014ء دے اوائل وچ ہی سن۔ایہ دعوے تنازعہ کیتے گئے نیں، تاہم، ہیومن رائٹس واچ، یو این آر ڈبلیو اے، تے فلسطینی ریڈ کریسنٹ ورگی تنظیماں سمیت۔[3] قطر دی حکومت نے ٹھوس ثبوت یا آزاد تحقیقات دی کمی تے تنقید کیتی اے، تے فلسطینی تے بین الاقوامی طبی عملے دوناں نے ایہناں نوں متنازع کیتا اے۔[۴] مائیکل لنک دے اسرائیل دے دعوے "عوامی رائے دے حملیاں لئی تیار کرن لئی استعمال کیتے گئے سن۔

15 نومبر نو‏‏ں ، غزہ د‏‏ی آخری باقی آٹے د‏‏ی مل نو‏‏ں اسرائیلی فضائی حملہ ہويا۔ 17 نومبر نو‏‏ں ، غزہ شہر دے جنوب وچ زیتون محلے وچ الفلاح اسکول اُتے فضائی حملے دے بعد درجناں افراد د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی اطلاع ملی۔ اگلے دن جنوبی غزہ وچ اک رہائشی عمارت اُتے فضائی حملے وچ 26 افراد ہلاک ہوئے گئے۔ مبینہ طور تے الفخرہ سکول تے ہون آلے حملے چ گھٹ توں گھٹ 50 لوک مارے گئے۔ بہرے، انھے تے ذہنی طور تے معذور افراد نو فضائی حملیاں نال موت دا خاص خطرہ سی۔ فلسطینیاں نو‏‏ں شمالی غزہ تو‏ں فرار ہونے دے لئی اسرائیل دے انخلاء دے احکامات دے بعد ، آئی ڈی ایف نے جنوبی غزہ اُتے اپنے حملےآں نو‏‏ں تیز کردتا۔ اس نے نومبر دے عارضی جنگ بندی توں پہلے غزہ بھر چ حملیاں نو اک واری فیر تیز کر دتا۔ 26 نومبر تک ، اسرائیل نے غزہ اُتے اک اندازے دے مطابق 40،000 ٹن دھماکہ خیز مواد گرا دتے۔

### دسمبر

اسرائیل تے حماس دے وچکار عارضی جنگ بندی دے خاتمے دے بعد دے کجھ گھنٹیاں چ، اسرائیلی فضائی حملیاں چ 109 لوک مارے گئے۔ 2 دسمبر نو‏‏ں ، آئی ڈی ایف نے کہیا کہ وقفہ ختم ہونے دے بعد تو‏ں اس نے غزہ وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 400 مقامات اُتے حملہ کيتا اے ، جس وچ جنوبی غزہ وچ خان یونس وچ 50 شامل ني‏‏‏‏ں۔ 3 دسمبر نو‏‏ں ، فلسطینی سول ڈیفنس نے صورتحال نو‏‏ں "خوف تو‏ں باہر" قرار دتا کیونجے ایہ تنظیم ملبے دے تھلے دفن بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں بچانے وچ ناکا‏م رہی۔ اسے دن، پچھلے چووی گھنٹیاں چ 700 لوکاں دے مارے جان دی اطلاع ملی سی۔ کجھ لوکاں نو امدادی کارکناں نے مبینہ طور تے ملبے دے تھلے دفن کئی دناں تک زندہ رہن دے بعد بچایا۔ رابرٹ پیپے نے آکھیا، "غزہ اک تھاں دے ناں دے طور تے وی درج ہو جائے گا جہڑا تریخ دی سب توں بھاری روایتی بمباری مہماں چوں اک نوں ظاہر کردا اے۔" 8 دسمبر نوں، پچھلے چوبیس گھنٹیاں چ 350 لوک مارے گئے سن۔ 9 دسمبر نوں، فلسطینی سول ڈیفنس نے آکھیا کہ اوہدے کول پورے شمالی غزہ چ صرف اک آپریشنل ریسکیو گڈی بچی اے۔ 13 دسمبر نو‏‏ں ، بیت حنون وچ یو این آر ڈبلیو اے دا اک اسکول اسرائیلی فضائی حملے تو‏ں تباہ ہوگیا۔ دسمبر نوں، اک امریکی انٹیلی جنس رپورٹ چ پایا گیا کہ غزہ تے سٹے گئے بماں چوں ادھے بمب بغیر رہنمائی دے سن۔

*اسکائی نیوز دے* اک تجزیے توں پتہ چلیا کہ اسرائیل براہ راست اوہناں علاقیاں نوں نشانہ بنا رہیا سی جتھے اوہ لوکاں نوں بھجن لئی کہہ رہیا سی۔ ماہرین نے آکھیا کہ غزہ دے خلاف بمباری دی مہم جدید تریخ دی سب توں مہلک تے سب توں تباہ کن سی، سی یو این وائی گریجویٹ سینٹر دے کوری شیر نے آکھیا، "غزہ ہن خلا توں وکھرا رنگ اے۔" *وال اسٹریٹ جرنل نے* غزہ وچ اسرائیلی بمباری نو‏‏ں "جدید ریکارڈ وچ سب تو‏ں تباہ کن شہری جنگ" قرار دتا۔ طوفانی بارشاں نے سیلاب دا سبب بنیا، جس دی وجہ توں بیماریاں دے پھیلن دا خدشہ ودھ گیا۔

### جنوری

جنوری 2024 نوں، وسطی غزہ وچ اسرائیلی حملیاں توں فرار ہون آلے انخلاء نے آکھیا کہ اوتھے دی صورتحال "زمین تے جہنم" اے۔ اک اسرائیلی فضائی حملے توں بچن آلے نے لکھیا، "بھاویں اوس فضائی حملے نے سانوں نئیں ماریا، پر اس نے ساڈے اندر کجھ تباہ کر دتا۔" 12 جنوری نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے انسانی حقوق دے سیکرٹری جنرل نے بیان کيتا کہ گھٹ تو‏ں گھٹ 319 اندرونی طور اُتے بے گھر افراد اقوام متحدہ د‏‏ی پناہ گاہاں وچ پناہ لیندے ہوئے اسرائیلی فضائی حملےآں تو‏ں ہلاک تے 1،135 زخمی ہوئے۔

جنوری 2024 تک ، اسرائیل د‏‏ی جارحیت نے شمالی غزہ د‏‏ی تمام عمارتاں وچو‏ں 70–80٪ نو‏‏ں نقصان پہنچایا یا تباہ کردتا ا‏‏ے۔ خان یونس دے ناصر میڈیکل کمپلیکس دے نیڑے اک رہائشی عمارت تے ہوائی حملے وچ بے شمار جانی نقصان دی اطلاع ملی، ہسپتال دے عملے نے ہسپتال دے احاطے وچ 40 لاشاں نو دفن کرن دی اطلاع دتی۔ 30 جنوری تک ، پورے غزہ وچ تمام عمارتاں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ نصف تباہ یا نقصان پہنچیا سی۔

### فروری

فروری 2024 نوں، اقوام متحدہ دے سیٹلائٹ مرکز، یو اینوسیٹ نے پایا کہ 69,147 ڈھانچے، یا غزہ دی کل عمارتاں دا تقریباً 30 فیصد، اسرائیلی فضائی حملیاں، گولہ باری تے مسمار کرن نال نقصان یا تباہ ہو چکے سن۔ *نیو یارک ٹائمز* دا اندازہ اے کہ غزہ د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ نصف عمارتاں نو‏‏ں نقصان یا تباہی ہوئی ا‏‏ے۔ وسطی غزہ وچ اسرائیلی بمباری مہم تیز ہو گئی، کیونجے رفح وچ بے گھر لوک شہر تے آسنن اسرائیلی حملے توں خوفزدہ ہو گئے۔

## بے گھری

 کالے رنگ دی لکیر شمالی غزہ پٹی دے انخلاء لئی وادی غزہ وچ آئی ڈی ایف دی حد دی نمائندگی کردی اے
10 اکتوبر نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے کہیا کہ لڑائی نے 423،000 تو‏ں زیادہ فلسطینیاں نو‏‏ں بے گھر کردتا اے ، جدو‏ں کہ اسرائیلی فضائی حملےآں نے 1،000 گھراں نو‏‏ں تباہ کردتا سی تے 560 ہاؤسنگ یونٹاں نو‏‏ں قابل رہائش نئيں بنا دتا سی۔ اکتوبر تک، غزہ چ اک اندازے دے مطابق 10 لکھ لوک بے گھر ہو چکے سن، جنہاں چوں بوہت سارے اسرائیل دے انخلاء دے بعد شمالی غزہ توں فرار ہو گئے سن۔ جنوبی غزہ وچ مسلسل بھاری اسرائیلی بمباری د‏‏ی وجہ تو‏ں ، شمالی غزہ دے کچھ پناہ گزین غزہ شہر واپس چلے گئے۔ اکتوبر نوں، اقوام متحدہ دے انسانی امور دے دفتر نے آکھیا کہ 98,000 گھر، یا غزہ چ ہر 4 گھراں چوں 1، اسرائیلی بمباری نال تباہ ہو گئے۔ اکتوبر نوں، یو این آر ڈبلیو اے نے آکھیا کہ 500,000 لوک اقوام متحدہ دی سہولتاں وچ پناہ لے رئے سی، تے حالات "ناقابل برداشت" ہو گئے سن۔ اکتوبر دے آخر تک ایہ 670,000 توں ودھ لوکاں تک ودھ گیا سی۔ کئی ہور لوکاں نے ہسپتالاں چ پناہ لئی۔

اکتوبر تک، اقوام متحدہ دے انسانی امور دے دفتر نے آکھیا کہ غزہ چ 42 فیصد گھر تباہ ہو چکے سن۔ اکتوبر تک، غزہ چ اک اندازے دے مطابق 1.4 ملین لوک بے گھر ہو چکے سن۔ اکتوبر نوں، ریڈ کراس نے آکھیا کہ تباہ ہون آلے گھراں تے بنیادی ڈھانچے نو دوبارہ تعمیر کرن چ کئی سال لگن گے۔ نومبر نوں، یو این آر ڈبلیو اے نے دسیا کہ اس دیاں 50 عمارتاں تے اثاثے اسرائیلی حملیاں توں متاثر ہوئے سن، جنہاں چ چار پناہ گاہاں وی شامل سن۔ نومبر نوں، *الجزیرہ دے* صحافی ہانی محمود نے جنوبی غزہ نو اک وڈا حراستی کیمپ قرار دتا۔ جداں ہی غزہ شہر وچ لڑائی تیز ہوگئی ، آئی ڈی ایف نے رہائشیاں نو‏‏ں جنوب د‏‏ی طرف جانے دے لئی روزانہ چار گھنٹے د‏‏ی ونڈو دا اعلان کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہزاراں لوک شہر تو‏ں فرار ہوئے گئے۔ نومبر نوں، اک اسرائیلی ترجمان نے دسیا کہ پچھلے دو دناں چ 100,000 لوک شمالی غزہ توں فرار ہو گئے سن۔ نومبر نوں، یونیسیف نے آکھیا کہ شمالی غزہ چ ہزاراں بچے "اک دھاگے نال لٹکے ہوئے سن۔"

نومبر نوں، کیئر انٹرنیشنل نے آکھیا، "جنوب دا سفر ناقابل یقین حد تک خطرناک تے مشکل اے۔ جنہاں لوکاں نے ایہ سفر کیتا اے اوہناں چوں کئیاں نے خوفناک مصائب دا سامنا کیتا اے تے ویکھیا اے۔" 14 نومبر نوں، ہیومن رائٹس واچ نے آکھیا، "انخلاء لئی کوئی قابل اعتماد محفوظ رستہ نئیں اے۔ سیٹلائٹ امیجری ہر قابل تصور رستے تے اگ، فوجی کارروائیاں تے سڑکاں تے رکاوٹاں دی تصدیق کردی اے۔" 20 نومبر تک، سیٹلائٹ امیجری توں پتہ چلدا اے کہ شمالی غزہ دا ادھا حصہ اسرائیلی فضائی حملیاں نال تباہ ہو گیا سی۔ *فنانشل ٹائمز* نے شمالی غزہ نو "بمباری شدہ ویرانہ" قرار دتا۔ فلسطینیاں نو خدشہ سی کہ شمالی غزہ ناقابل رہائش ہو رہیا اے۔ 28 نومبر تک ، اقوام متحدہ نے اندازہ لگایا کہ غزہ وچ تمام رہائش گاہاں دا 60 فیصد تباہ ہوچکيا سی۔ *فنانشل ٹائمز نے* اندازہ لایا کہ غزہ دی دوبارہ تعمیر تے ارباں ڈالر خرچ ہون گے۔

یکم دسمبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے خان یونس نو‏‏ں "خطرناک جنگی علاقہ" قرار دتا۔ اس نے غزہ پٹی نو‏‏ں سینکڑاں مختلف ضلعےآں وچ تقسیم کردے ہوئے نمبر شدہ زوناں دا نقشہ جاری کيتا۔ اس نے جنوبی غزہ وچ رہائشیاں نو رفح منتقل کرن دے لی اک انخلاء دا حکم وی جاری کیتا۔ جس ویلے اس نے انخلاء جاری کیتا، اسرائیل نے رافہ تے بمباری کیتی۔ 4 دسمبر نوں، اقوام متحدہ دے اک نمائندے نے آکھیا کہ "بے گھری دی اک ہور لہر چل رئی اے۔" اقوام متحدہ نے دسیا کہ خان یونس وچ اس دے گھٹ توں گھٹ چار پناہ گاہواں نوں اسرائیلی فوج ولوں انخلاء دے احکامات ملے سن۔ 13 دسمبر تک غزہ دی ادھی آبادی رفح چ سی ۔ 21 دسمبر نو‏‏ں ، *فنانشل ٹائمز دے* اک تجزیے وچ پایا گیا کہ اسرائیل نے شمالی غزہ نو‏‏ں عملی طور اُتے ناقابل رہائش چھڈ دتا ا‏‏ے۔ 6 جنوری 2024 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے انسانی امداد دے سربراہ مارٹن گریفتھس نے بیان دتا کہ غزہ "محض قابل آباد ہوچکيا اے "۔ غزہ چ 85 فیصد توں ودھ فلسطینی، یا تقریباً 1.9 ملین لوک، اندرونی طور تے بے گھر سن۔

8 جنوری نوں، *الجزیرہ نے* اطلاع دتی کہ غزہ چ فلسطینی GoFundMe ورگی ویب سائٹاں دا استعمال کر رئے نیں تاکہ رفحہ کراسنگ دے ذریعے مصر چ داخل ہون لئی ضروری پیسے اکٹھے کیتے جا سکن۔ یونوچا نے رپورٹ دتی کہ ہر خیمے چ 15 لوک رہندے سن۔ جنوری نوں، غزہ دی وزارت صحت نے اطلاع دتی کہ رفحہ دا بنیادی ڈھانچہ اپنے ٹٹن دے مقام تے اے، جہڑا اوتھے فرار ہون آلے بے گھر لوکاں دی وڈی گنتی نوں سنبھالن توں قاصر اے۔ فلپ لازارینی نے 17 جنوری نوں آکھیا، "تہاڈے کول ہن گلی تے رہن آلے سینکڑے ہزاراں لوک نیں، جہڑے ایہناں پلاسٹک دے عارضی خیمیاں چ رہندے نیں، کنکریٹ تے سو رئے نیں"۔ 24 جنوری نو‏‏ں ، اسرائیل نے خان یونس دے اک وڈے علاقے نو‏‏ں خالی کرنے دا حکم دتا ، جس تو‏ں تن ہسپتال ، اقوام متحدہ دے 24 پناہ گاہاں ، تے 500،000 تو‏ں زیادہ افراد متاثر ہوئے۔ فروری 2024 وچ، غزہ دے انفارمیشن آفس نے آکھیا کہ آئی ڈی ایف جان بجھ کے گھراں نوں ساڑ رہیا سی۔

## مواصلات

اکتوبر نو جنگ دے آغاز دے بعد توں، غزہ نے متعدد مواصلات دے بلیک آؤٹ توں گزریا اے۔ اسرائیل ولوں ٹیلی کمیونیکیشن انفراسٹرکچر تے براہ راست حملے، بجلی دی ناکہ بندیاں تے ایندھن دی قلت نے غزہ دے سب توں وڈے سیل نیٹ ورک فراہم کرن آلیاں دے تقریباً مکمل خاتمے دا سبب بنیا اے۔ انٹرنیٹ تک رسائی دی کمی نے غزہ دے شہریاں نو اپنے پیاریاں دے نال گل بات کرن، آئی ڈی ایف دے آپریشنز دے بارے چ جانن، تے بمباری دے سب توں زیادہ بے نقاب علاقیاں تے ممکنہ فرار دے رستےآں دی نشاندہی کرن چ رکاوٹ پیدا کر دتی اے۔ بلیک آؤٹ نے ہنگامی خدمات نو وی رکاوٹاں پائیاں نیں، جس دی وجہ توں زخمیاں نو لبھنا تے اوہناں تک رسائی حاصل کرنا مشکل ہو گیا اے، تے انسانی امدادی ایجنسیاں تے صحافیاں نو وی رکاوٹاں پائیاں نیں۔

اکتوبر نو‏‏ں ، غزہ وچ اک اسرائیلی حملے وچ پالٹیل دے مواصلاتی برجاں نو ‏‏ں تباہ کرنے دے بعد تقریبا مکمل مواصلاتی بلیک آؤٹ ہويا۔ اس نے غزہ نو کسی وی فون یا انٹرنیٹ سروس توں وکھ کر دتا۔ نتیجے دے طور تے، یونیسیف، ڈبلیو ایچ او، فلسطین ریڈ کریسنٹ سوسائٹی ، ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز، امریکن فرینڈز سروس کمیٹی ، فلسطینیاں لئی طبی امداد، تے ایکشن ایڈ سمیت انسانیت پسند گروپاں نے اپنے عملے نال رابطہ ختم کر دتا۔ فلسطینی ریڈ کریسنٹ سوسائٹی نے آکھیا کہ زخمی لوک ہن ایمبولینس لئی غزہ دے ہنگامی نمبر تے ڈائل نئیں کر سکن گے۔ ریڈ کریسنٹ نے آکھیا کہ اوہ طبی ماہرین دی دیکھ بھال فراہم کرن دی صلاحیت دے بارے چ "بہت فکرمند" اے، تے آکھیا کہ اس نے غزہ چ آپریشن روم تے عملے نال تمام رابطے کھو دتے ہن۔ اکتوبر نوں، ایلون مسک نے انسانیت پسند گروہاں نو اسٹار لنک تک رسائی فراہم کرن دی پیشکش کیتی، لیکن شلومو کرہی نے آکھیا کہ اسرائیل ہر "اپنے اختیار وچ موجود ذرائع" دے نال اس دا مقابلہ کرے گا کیونکہ حماس اس نو دہشت گردانہ سرگرمیاں دے لیی استعمال کرے گا۔

مقبوضہ فلسطینی علاقے وچ اقوام متحدہ دے اسسٹنٹ سیکرٹری جنرل تے انسانیت پسند کوآرڈینیٹر، لن ہیسٹنگز، نے بیان کیتا کہ ہسپتال تے امدادی کارروائیاں فون لائناں یا انٹرنیٹ دے بغیر کم نئيں کرسکدیاں نيں۔ کمیٹی ٹو پروٹیکٹ صحافیاں نے خبردار کیتا کہ دنیا غزہ دی صورتحال دی "حقیقت وچ اک کھڑکی کھو رہی اے۔" اقوام متحدہ دے سابقہ رپورٹر مائیکل لنک نے آکھیا کہ انٹرنیٹ بلیک آؤٹ دا اک مقصد "دنیا نوں جو کجھ ہو رہیا اے اوہدے توں انھا رکھنا" سی۔ ڈبلیو ایچ او دے سیکرٹری جنرل ٹیڈروس گیبریسس نے آکھیا کہ اوہ بلیک آؤٹ توں "بہت پریشان" سن کیونکہ ایہ "فوری صحت دے خطرات" توں پیدا ہوندا اے جہڑا کہ روگیاں تے ڈبلیو ایچ او دے عملے دی حفاظت لئی اے۔ ایکس تے اک پوسٹ وچ، ایکشن ایڈ نے لکھیا کہ بلیک آؤٹ لوکاں لئی مدد حاصل کرنا "تقریبا ناممکن" بنا دیوے گا، تے آکھیا کہ اوہ "غزہ دے سارے لوکاں" لئی "بہت فکر مند" سن۔

ایکسیس ناؤ دے پالیسی منیجر، مروا فتافتہ نے آکھیا کہ "بے مثال بمباری دی مہم شروع کردے ہوئے غزہ نو مکمل طور تے گرڈ توں دور کرن دا مطلب صرف ایہ اے کہ کجھ ظالمانہ ہون آلا اے۔" 28 اکتوبر نوں، نیٹ بلاکس نے آکھیا کہ غزہ دے ٹیلی فون تے انٹرنیٹ مواصلات آہستہ آہستہ واپس آ رئے سن۔ اکتوبر نوں، فتافطہ نے آکھیا کہ بلیک آؤٹ نوں اسرائیل نے ممکنہ جنگی جرائم نوں ڈھکن لئی ورتیا سی جدوں اوہناں نے اپنا زمینی حملہ شروع کیتا سی تے اینوں "آبادی تے ہور درد پیدا کرن لئی جنگی حربہ" آکھیا سی۔ پالٹیل نے اعلان کیتا کہ غزہ نو اک واری فیر ٹیلی کمیونیکیشن تے انٹرنیٹ سروس توں منقطع کر دتا گیا اے۔ 3 نومبر نو‏‏ں ، بی بی سی نے قبرص تو‏ں میڈیم ویو اُتے اک ہنگامی ریڈیو سروس نشر کرنا شروع د‏‏ی تاکہ غزہ دے شہریاں دے نال رابطے نو‏‏ں برقرار رکھیا جاسک ے تے "پناہ گاہ ، خوراک تے پانی د‏‏ی فراہمی تک کتھے رسائی حاصل اے " جداں معلومات د‏‏ی تلاش د‏‏ی حمایت کيتی جاسک‏‏ے۔ 5 نومبر نوں انٹرنیٹ تے ٹیلی کام نوں تیجی واری کٹ دتا گیا۔ کجھ رہائشیاں نے موبائل نیٹ ورکس نال جڑے رہن لئی ای سم استعمال کیتے۔ 16 نومبر نو‏‏ں ، غزہ وچ چوتھ‏ی مرتبہ رابطے منقطع ہوئے گئے۔ اگلے دن، محدود مقدار چ ایندھن نو غزہ پٹی چ داخل ہون دی اجازت دین دے بعد مواصلات بحال کر دتیاں گئیاں۔ نومبر نوں، شلومو کرہی نے آکھیا کہ مسک نے اسرائیلی منظوری دے بغیر غزہ وچ سٹار لنک نوں چلان تے اتفاق نئیں کیتا سی۔ دسمبر نوں، پال ٹیل نے اک ہور کمیونیکیشن بلیک آؤٹ دی اطلاع دتی۔ 14 دسمبر نو‏‏ں ، غزہ د‏‏ی مواصلاتی کمپنیاں نے تنازعہ دے آغاز دے بعد تو‏ں چھیويں مواصلاتی بلیک آؤٹ د‏‏ی اطلاع دتی۔

دسمبر نوں، پلٹیل، اوریڈو تے جوال نے غزہ پٹی چ مواصلاتی بلیک آؤٹ دی اطلاع دتی۔ بلیک آؤٹ دی وجہ توں ایمبولینساں نوں فون کرن توں قاصر زخمی لوکاں نے بائیک چلان تے کھوتے دیاں ریڑھیاں نوں ہسپتالاں لے جان دی اطلاع دتی، جد کہ ایمبولینس ڈرائیوراں نے دسیا کہ اوہ صرف دھوئیں دے جھنڈاں یا دھماکے دی آواز دی پیروی کردے سن۔ ٹیلی کام 26 دسمبر نوں بند ہو گیا۔ 12 جنوری نوں، نویں کمیونیکیشن بلیک آؤٹ ہویا، جس نال پٹی دے پار فون تے انٹرنیٹ دی رسائی بند ہو گئی۔ اگلے دن، جوال نے رپورٹ دتی کہ اک اسرائیلی ڈرون حملے نے سسٹم دی مرمت کرن دی کوشش کرن آلے اوہناں دے دو انجینئراں نو ہلاک کر دتا، نوٹ کیتا کہ اوہناں نے ہنڑ تیکر کل 13 ملازماں نو کھو دتا اے۔ مواصلات دا بلیک آؤٹ جنگ دا سب توں لمبا سی۔ دسواں بلیک آؤٹ 22 جنوری نوں ہویا۔ اک بیان وچ، یو این ڈبلیو آر اے نے آکھیا، "ٹیلی کمیونیکیشن سروسز وچ رکاوٹ غزہ دے لوکاں نو زندگی بچان آلی معلومات تک رسائی حاصل کرن یا پہلے جواب دہندگان نو بلاون توں روکدی اے، تے انسانی ردعمل وچ رکاوٹ جاری رکھدی اے۔" وزارت مواصلات نے 27 جنوری نو‏‏ں بیان کيتا کہ اسرائیل نے اپنے ٹیلی کمیونیکیشن عملے اُتے براہ راست گولیاں تے اک ٹینک شیل چلایا ا‏‏ے۔ نیٹ بلاکس نے 5 مارچ نوں "ہائی امپیکٹ" بندش دی اطلاع دتی۔ انٹرنیٹ 25 مئی 2024 نوں ڈسپرٹ ہویا۔

دسمبر 2023 تک 200,000 غزہ دے لوکاں (تقریباً 10 فیصد آبادی) نے کنیکٹنگ ہیومنیٹی ولوں فراہم کردہ ای سم دے ذریعے انٹرنیٹ تک رسائی حاصل کر لئی سی۔

## انسانی امداد

### امداد تے ابتدائی بلاک

9 اکتوبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے غزہ اُتے مکمل ناکہ بندی نافذ کردتی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کسی وی انسانی امداد دے داخلے نو‏‏ں روکیا گیا۔ مصر نے شہریاں نو فرار ہون توں روکن لئی اپنی سرحد بند کر دتی، لیکن آکھیا کہ اوہ رفح کراسنگ دے ذریعے امداد پہنچان دی اجازت دیوے گا۔ اک ہفتے بعد، ترسیل لئی بین الاقوامی کالاں دے باوجود، سینکڑیاں ٹن امداد سرحد دے مصر دے پاسے پھس گئی، کیونجے اسرائیل نے ہتھیاراں دی ترسیل دے خدشے دے وچکار کراسنگ تے بمباری کیتی، تے مصری حکام نوں یقین دہانی کروان توں انکار کر دتا کہ اوہ شہری امدادی قافلے لئی فضائی حملے روکے گا۔ اسرائیل وچ، غزہ دی امداد نو مبینہ طور تے نیتن یاہو دے نال اتحادی انتہائی سجے پکھی سیاست داناں نے روکیا۔ 17 اکتوبر نو‏‏ں ، یو این آر ڈبلیو اے نے بیان کيتا کہ اس وقت "غزہ وچ پانی یا بجلی نئيں ا‏‏ے۔ جلد ہی ایتھ‏ے خوراک یا دوا وی نئيں ہوئے گی"۔

### جنوبی غزہ تک ترسیل

18 اکتوبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے اعلان کيتا کہ اوہ اقوام متحدہ دے ذریعہ تقسیم کردہ جنوبی غزہ وچ مغربی خان یونس وچ خوراک ، پانی تے دوائیاں نو‏‏ں اک "محفوظ زون" وچ پہنچانے د‏‏ی اجازت دے گا۔ اسی دن بعد چ، امریکی صدر جو بائیڈن نے اعلان کیتا کہ مصر نے 20 اکتوبر تک امداد دے نال 20 ٹرکاں نو غزہ وچ داخل ہون دی اجازت دین تے اتفاق کیتا۔ غزہ وچ داخل ہونے دے لئی امداد دے 100 تو‏ں زیادہ ٹرک رفح کراسنگ اُتے انتظار کررہے سن ۔ اک بیان وچ، ہیومن رائٹس واچ نے آکھیا کہ بجلی یا ایندھن دے بغیر، تاہم، فراہم کردہ امداد "غزہ دی آبادی دی لوڑاں نو پورا کرن" وچ ناکام ہو جائے گی۔ اکتوبر نو‏‏ں ، امریکی خصوصی ایلچی ڈیوڈ ایم سیٹر فیلڈ نے کہیا کہ امریک‏‏ا غزہ وچ "مستقل" امداد چاہندا ا‏‏ے۔ اسی دن، آکسفیم دے ترجمان نے آکھیا کہ غزہ وچ امداد دی تقسیم اک "وڈا چیلنج" ہووے گا، تے اقوام متحدہ نے رپورٹ دتی کہ امداد لئی اک دن وچ گھٹ توں گھٹ 100 ٹرکاں دی لوڑ اے۔ 21 اکتوبر نو‏‏ں 20 امدادی ٹرک غزہ وچ داخل ہوئے۔ انتونیو گٹیرس نے آکھیا کہ ایہ "انسانی تباہی" نو روکن دے لیی کافی نئیں سی۔ مارٹن گریفتھس نے آکھیا کہ اقوام متحدہ اک "پیمانے تے آپریشن" تیار کرن لئی کم کر رہیا اے۔ اکتوبر نوں، ٹرکاں دی دوجی ترسیل دے بعد، بائیڈن تے نیتن یاہو نے آکھیا کہ غزہ وچ امداد دی اجازت جاری رہوے گی۔

### ترسیل دے نال مسئلے

 انسانی امداد دے نال ٹرک مصر توں غزہ پٹی پار کرن دا انتظار کر رئے نیں
اکتوبر نوں، فلسطین لئی اقوام متحدہ دے انسانی امدادی کوآرڈینیٹر لین ہیسٹنگز نے آکھیا کہ اسرائیل نے شمالی غزہ نوں انسانی امداد دی ترسیل دی مخالفت کیتی۔ نتیجے دے طور تے، اقوام متحدہ دے عملے نو اپنی جان خطرے چ پان دی لوڑ ہووے گی جے ایہ طے کیتا جائے کہ اس طرح دی امداد ضرورت مند لوکاں لئی "زندگی بچان آلی" ہووے گی۔ فلپ لازارینی نے آکھیا کہ اسرائیل دی ناکہ بندی توں "جلد ای بہت سارے ہور لوک مر جان گے۔"

جدوں حماس دی شہریاں دی حفاظت لئی ذمہ داری دے بارے پچھیا گیا، تے حماس دے رہنما موسیٰ ابو مرزوک نے مبینہ طور تے جواب دتا کہ "ایہ اقوام متحدہ دی ذمہ داری اے کہ اوہ اوہناں دی حفاظت کرے... [تے] ایہ قبضے دی ذمہ داری اے کہ اوہ اوہناں نوں... خدمات فراہم کرے"۔ زیر زمین ذخیرے، اس مقدار وچ جہڑی اس نوں دوبارہ سپلائی دے بغیر کئی مہینے تک لڑائی جاری رکھن دی اجازت دیوے گی۔[3] 12 نومبر نوں، کان 11 نے غزہ دے اک شہری ولوں بنائی گئی اک ویڈیو نشر کیتی، جس وچ حماس دے پولیس والے شہریاں نوں ماردے ہوئے وکھایا گیا سی جہڑے انسانی امداد لے جان آلے ٹرک دے نیڑے آ رہے سن، مبینہ طور تے اپنے لئی سپلائی لین توں پہلاں

مصر دے وزیر خارجہ سامح شوکری نے آکھیا کہ "اسرائیلی رکاوٹاں" انسانی امداد دی ترسیل وچ رکاوٹ پیدا کر رئی اے۔ اقوام متحدہ نے اعلان کیتا کہ مواصلات دے بلیک آؤٹ نے امداد دی ترسیل نو "مکمل طور تے روک دتا اے۔" 29 اکتوبر نو‏‏ں ، خان یونس دے علاقے وچ اک انسانیت پسند زون دا اعلان کيتا گیا سی ، اس دے نال ایہ دعوی کيتا گیا سی کہ امدادی ٹرکاں وچ " نمایاں طور اُتے " اضافہ ہوئے گا۔ 30 اکتوبر نوں، او سی ایچ اے دی ڈائریکٹر لیزا ڈوٹن نے اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل تے غزہ لئی اضافی داخلے دے مقامات دے استعمال لئی دباؤ پایا، کیریم شالوم بارڈر کراسنگ نو واحد داخلہ قرار دتا جہڑا کافی وڈی تعداد چ ٹرکاں دی تیزی نال پروسیسنگ دے لیی لیس اے۔ 13 نومبر نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے اعلان کيتا کہ اس دے پاس ہن غزہ وچ انسانی امداد پہنچانے دے لئی کافی ایندھن نئيں اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کینیڈا د‏‏ی وزیر خارجہ میلانی جولی نے کہیا ، "ایہ قابل قبول نئيں ا‏‏ے۔" 17 نومبر نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے ایندھن د‏‏ی قلت تے مواصلات د‏‏ی بندش د‏‏ی وجہ تو‏ں امداد د‏‏ی ترسیل نو‏‏ں دوبارہ معطل کردتا۔

### عارضی جنگ بندی دے دوران ترسیل

نومبر دے عارضی جنگ بندی دے دوران غزہ وچ داخل ہون آلی امداد دی مقدار وچ وادھا ہویا۔ تقریباً دو مہینے پہلے تنازعہ دے آغاز دے بعد تو‏ں 26 نومبر نو‏‏ں انسانی امداد د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کھیپ شمالی غزہ پہنچی۔ فلپ لازارینی نے آکھیا کہ غزہ وچ داخل ہون آلی امداد ہلے وی ناکافی اے۔ ورلڈ فوڈ پروگرام دے سربراہ، سامر عبدالجبر نے آکھیا کہ لوک بھکے تے مایوس سن۔ نومبر نوں، وائٹ ہاؤس نے رپورٹ دتی کہ 21 اکتوبر توں 2,000 توں ودھ امدادی ٹرک غزہ وچ داخل ہو چکے ہن۔

### دشمنی دا دوبارہ آغاز

یکم دسمبر نو‏‏ں دشمنی دے دوبارہ آغاز دے بعد ، غزہ وچ امداد د‏‏ی ترسیل بند ہوگئی۔ آئی ڈی ایف نے فلسطینی ریڈ کریسنٹ نو مطلع کیتا کہ اگلے نوٹس تک ٹرکاں دا داخلہ "ممانع اے، اج توں"۔ اسی دن بعد چ، امریکہ نے اعلان کیتا کہ انہاں نے فیصلے نو الٹن دی درخواست کیتی اے، تے اسرائیل نے آکھیا کہ اوہ وقفے توں پہلے دی سطح تے امداد دی اجازت دین لئی تیار اے۔ 4 دسمبر نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے انسانی امور دے تال میل دے دفتر (او سی ایچ اے) نے بیان کيتا کہ تقریبا 100 انسانی امدادی ٹرک تے 69،000 لیٹر ایندھن 3 دسمبر تے 4 دسمبر نو‏‏ں غزہ وچ داخل ہوئے۔ ایہ اوسطاً 170 ٹرکاں تے 110,000 لیٹر ایندھن توں "بہت گھٹ" سی جہڑا عارضی جنگ بندی دے دوران روزانہ پہنچایا جاندا سی۔ 4 دسمبر نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی اک انسانیت پسند کوآرڈینیٹر لن ہیسٹنگز نے بیان کيتا ، "غزہ دے عوام نو‏‏ں امداد پہنچانے دے لئی درکار حالات موجود نئيں نيں" تے اک "جہنم دے منظر نامے" تو‏ں خبردار کيتا جس وچ امداد د‏‏ی ترسیل مکمل طور اُتے ناممکن سی۔ جوزپ بوریل نے مارٹن گریفتھس ولوں سوشل میڈیا تے اک انتباہ شیئر کیتا جہدے وچ آکھیا گیا اے کہ اقوام متحدہ نوں انسانی کاروائیاں جاری رکھن لئی فوری جنگ بندی دی لوڑ اے۔ ڈبلیو ایچ او نے آکھیا کہ اسرائیل نے غزہ شہر وچ اپنے انسانی امدادی ٹرکاں تے گولی چلائی۔

دسمبر نو، اسرائیل نے کیرم شالوم کراسنگ نو دوبارہ کھولن دی منظوری دتی تے اعلان کیتا کہ امریکہ رفاہ کراسنگ نو اپ گریڈ کرن دے لیی ادائیگی کرے گا۔ رفاہ کراسنگ دے دورے دے بعد، ایم ای پی بیری اینڈریوز نے آکھیا کہ اوہناں دا خیال اے کہ اسرائیل جان بجھ کے غزہ پٹی تے امداد دی ترسیل وچ تاخیر کر رہیا اے۔ دسمبر نوں یو این آر ڈبلیو اے دے ہیڈکوارٹر تے بمباری کیتی گئی۔ اقوام متحدہ دے سربراہ انتونیو گٹیرس نے آکھیا کہ جس طرح اسرائیل اپنی جارحیت دا انعقاد کر رہیا اے اوہ ترسیل لئی رکاوٹاں پیدا کر رہیا اے۔ 29 دسمبر نو‏‏ں ، اسرائیل نے اک انسانی امداد دے ٹرک اُتے فائرنگ د‏‏ی جس اُتے اقوام متحدہ دے نشان لگے ہوئے سن ۔ اسرائیل نے 31 دسمبر نو‏‏ں اعلان کیتا کہ اوہ قبرص تو‏ں امدادی جہازاں نو‏‏ں غزہ وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت دینے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ فرانس تے اردن نے 5 جنوری نوں امداد چھڈ دتی۔ 11 جنوری نوں، ورلڈ فوڈ پروگرام دے ڈائریکٹر، سامر عبدالجبر نے آکھیا کہ تنظیم نے ہفتیاں چ پہلی وار غزہ شہر چ "تباہ کن بھکھ دا سامنا کرن آلے ہزاراں لوکاں نوں اہم خوراک دی مدد" دتی اے۔

جنوری 2024 نوں، یونوچا نے رپورٹ دتی کہ اسرائیل اسرائیل وچ دتی جان آلی امداد دی رقم پچھلے مہینے توں نمایاں طور تے گھٹ گئی اے۔ ہیومن رائٹس واچ دے اسرائیل فلسطین ڈائریکٹر عمر شاکر نے آکھیا، "ایہ اک جان بجھ کے اسرائیلی حکومت دی پالیسی اے۔ امداد شمالی غزہ تک نئیں اپڑ رئی۔" امریکی سینیٹرز کرس وان ہولن تے جیف مرکلے نے انسانی امداد دے اسرائیل دے معائنے نو "من مانی" تے "ٹُٹی ہوئی" قرار دے کے تنقید دا نشانہ بنایا۔ یونیسیف ، ڈبلیو ایچ او تے ورلڈ فوڈ پروگرام دے سربراہواں دے اک سانجھے بیان وچ آکھیا گیا اے کہ غزہ پہنچن آلی امداد دی محدود مقدار "بھکھ، غذائی قلت تے بیماری دے مہلک مجموعہ" نو روکن وچ ناکام رہی۔ اک وائرل ویڈیو وچ بھکھے لوکاں دا وڈا ہجوم اک افواہ دے امدادی ٹرک ول نسدے ہوئے وکھایا گیا۔ 16 جنوری نو‏‏ں ، اسرائیل تے حماس دے درمیان غزہ وچ ہور امداد لیان دے لئی اک معاہدہ ہويا۔ 19 جنوری نو‏‏ں ، یونوچا نے اطلاع دتی کہ شمالی غزہ نو‏‏ں اس د‏ی امداد د‏‏ی ترسیل دا تقریبا 70٪ اسرائیل نے مسترد کردتا ا‏‏ے۔ 29 جنوری نو‏‏ں ، اقوام متحدہ نے اطلاع دتی کہ اسرائیل نے شمالی غزہ دے لئی 29 امدادی مشناں تو‏ں انکار کردتا ا‏‏ے۔

جنوری دے اخیر چ، گھٹ توں گھٹ 15 ملکاں نے اعلان کیتا کہ اوہ یو این آر ڈبلیو اے لئی فنڈز معطل کر رئے نے۔ ایجنسی دے سربراہ فلپ لازارینی نے آکھیا، "ساڈا انسانیت پسندانہ آپریشن، جس تے غزہ وچ 20 لکھ لوک لائف لائن دے طور تے انحصار کردے نیں، ٹُٹ رہیا اے۔" ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز دے علاقائی ڈائریکٹر نے آکھیا، "جے تسی ایہناں ٹرکاں نو روکدے او، تے لوک بھکھ نال مر جان گے تے بہت جلدی"۔ یو این آر ڈبلیو اے نے خبردار کیتا کہ جاری فنڈنگ دے بغیر، فروری 2024 دے آخر تک آپریشنز بند کرن تے مجبور ہو جائے گا۔

### امدادی کارکناں دا قتل

7 اکتوبر تو‏ں لے ک‏ے 17 دسمبر تک غزہ پٹی وچ اقوام متحدہ دے 135 امدادی کارکن مارے گئے جس تو‏ں ایہ دنیا د‏‏ی تریخ وچ اقوام متحدہ دے کارکناں دے لئی سب تو‏ں مہلک تنازعہ ا‏‏ے۔ ریفیوجیز انٹرنیشنل دے صدر جیریمی کونینڈیک دے مطابق، "ایہناں جانی نقصاناں دے بارے چ امریکی تشویش تقریباً خالصتاً بیان بازی اے۔ اس دے پچھے کوئی پالیسی فائدہ نئیں رکھیا جا رہیا اے۔ تشویش دا اظہار کرن تے افسوس دا اظہار کرن توں علاوہ، ایہ اوتھے ای رک جاندا اے۔" 24 فروری 2024 نو‏‏ں ، امریکا نے اسرائیل نو‏‏ں غزہ وچ پولیس نو‏‏ں قتل کرنا بند کرنے دے لئی کہیا ، تے کہیا کہ ایہ بحران نو‏‏ں ودھا رہیا اے تے "قانون و نظم و ضبط د‏‏ی مکمل خرابی" دا باعث بن رہیا ا‏‏ے۔

## بچیاں تے اثرات

عمر تے جنس دے لحاظ نال موتاں دی تفصیل (پروفیسر مائیکل سپاگٹ تے ڈینیل سلورمین دا تجزیہ)، نومبر 2023

  مرد تے 14 سال توں ودھ عمر دے منڈے (35.3%)  14 سال توں ودھ عمر دیاں عورتاں تے کڑیاں (24.1%)  14 سال توں گھٹ عمر دے بچے (33.8%)  بزرگ، 60 توں اپر (6.8%)

غزہ دی 40 فیصد توں ودھ آبادی 14 سال یا اس توں گھٹ عمر دی وجہ توں، بچے اسرائیل دے حملے توں نمایاں طور تے متاثر ہوئے ہن۔ نومبر نوں، یونیسیف نے دسیا کہ غزہ چ 700,000 توں ودھ بچے بے گھر ہو گئے۔ فلسطین ریڈ کریسنٹ سوسائٹی نے آکھیا کہ بے گھر بچے بجلی دی بندش، بنیادی ضروریات دی کمی، تے "درد تے خوف دے مناظر" دی وجہ توں تکلیف دا شکار سن۔ یونیسیف دی ایگزیکٹو ڈائریکٹر کیتھرین ایم رسل نے 15 نومبر نوں غزہ دا دورہ کیتا، تے آکھیا کہ بہت سارے بچے ملبے دے تھلے دفن سن تے اوہناں نوں طبی دیکھ بھال دی کمی سی۔ خان یونس دے ناصر میڈیکل کمپلیکس دے پیڈیاٹرک دے سربراہ ڈاکٹر احمد الفارا نے آکھیا کہ صاف پانی دی کمی دی وجہ توں، اوہ اوہناں بچیاں وچ " گیسٹرو اینٹرائٹس دی سب توں سنگین وباء" دا مشاہدہ کر رئے سی جہناں نوں اوہناں نے کدی ویکھیا سی۔ یونیسیف دے ترجمان ٹوبی فریکر نے آکھیا، "اس ویلے پٹی دے پار کدھرے وی بچیاں لئی کوئی محفوظ تھاں نئیں اے۔" سیو دی چلڈرن نے غزہ چ بچیاں چ ذہنی صحت دے مسئلیاں دے سنگین آثار دی اطلاع دتی۔

22 نومبر نوں، یونیسیف نے رپورٹ دتی کہ بے سہارا بچیاں دی نشاندہی کیتی گئی اے جہڑے شمالی توں جنوبی غزہ وچ خود منتقل ہو رئے سن۔ نومبر نوں، یونیسیف دے ترجمان جیمز ایلڈر نے دسیا کہ زخمی بچے کار پارکاں تے باغاں وچ باہر پناہ لے رئے سن۔ ایلڈر نے غزہ چ تنازعہ نو "بچیاں دی جنگ" آکھیا۔ ڈاکٹراں نے خبردار کیتا کہ اسرائیلی فضائی حملیاں توں بچن آلے بچے مستقل معذوری تے صدمے دے نال رہ گئے۔ امدادی کارکناں نے ڈبلیو سی این ایس ایف دی اصطلاح وضع کیتی، جس دا مطلب اے زخمی بچہ کوئی بچن آلا ٹبر نئیں ۔ ملبے دے تھلے دفن کجھ بچیاں دیاں لاشاں برآمد نئیں ہوئیاں۔ 3 دسمبر تک ، اک اندازے دے مطابق 6،150 بچے اس جھگڑے وچ مارے گئے سن ۔ دسمبر دے وسط وچ، وزارت صحت نے آکھیا کہ اس دے کول بچیاں لئی ویکسینیشن ختم ہو گئی اے، جس دے تباہ کن اثرات ہون گے۔ یورو میڈ مانیٹر نے اندازہ لایا کہ گھٹ توں گھٹ 25,000 بچیاں نے اک یا دوویں ماں پیو نوں کھو دتا سی۔ 19 دسمبر نوں، اقوام متحدہ نے آکھیا کہ غزہ "بچہ ہون لئی دنیا دی سب توں خطرناک تھاں" اے۔ غزہ وچ ڈھائی مہینے وچ زیادہ بچے مارے گئے جو پچھلے تن سالاں وچ دنیا بھر دے تمام تنازعات وچ مارے جانے والے بچےآں د ی تعداد تو ں زیادہ نيں۔

 زخمی بچہ الشفا ہسپتال، 11 اکتوبر 2023
دسمبر نوں، یونیسیف نے دسیا کہ ہزاراں بچیاں دے انگ کٹے گئے سن۔ سیو دی چلڈرن نے رپورٹ دتی کہ غزہ وچ اک دن وچ 10 بچے اپنے اعضا کھو چکے نیں، جس دے نتیجے وچ زندگی بھر دی طبی لوڑاں ہون گیاں۔ دسمبر نوں، یونوچا نے آکھیا کہ غزہ پٹی دے سارے بچیاں چوں 50 فیصد بچے پانی دی کمی، غذائی قلت، ساہ تے جلد دی بیماریاں دا سامنا کر رئے سی۔ یونوچا دے اک نمائندے نے آکھیا کہ تنظیم نو بچپن دی ویکسین پہنچان چ دشواری ہو رئی اے۔ جنوری 2024 نوں، یونیسیف دی سربراہ کیتھرین ایم رسل نے آکھیا کہ غزہ چ بہت سارے بچے شدید غذائی قلت دا سامنا کر رئے سن۔ 5 جنوری نوں، یونیسیف نے پایا کہ دو سال توں گھٹ عمر دے 90 فیصد بچے اک دن چ دو یا اس توں گھٹ فوڈ گروپ کھاندے سن۔

جنوری 2024 نوں، ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز دی اک ڈاکٹر تانیا حاج حسن نے آکھیا کہ غزہ دے بچے "ہر ممکن طریقے نال مر رئے سی۔" بعض معاملات وچ ، نوزائیدہ بچےآں نو‏‏ں بمباری تو‏ں بچنے دے بعد ملبے دے تھلے تو‏ں بچایا جاندا سی۔ سیو دی چلڈرن دی 12 جنوری نوں اک رپورٹ وچ آکھیا گیا اے کہ بچے "ناقابل بیان ہولناکیاں نوں برداشت کر رئے نیں، جس وچ زندگی بدلن آلیاں چوٹاں، جلن، بیماری، ناکافی طبی دیکھ بھال، تے اپنے ماں پیو تے دوجے پیاریاں نوں گوانا شامل اے۔" جنوری نوں، ڈاکٹراں نے دسیا کہ بھکھ نال کمزور ہون آلے بچے ہائپوتھرمیا نال مر رئے سن۔ جنوری نوں، یونیسیف دے ڈپٹی ایگزیکٹو ڈائریکٹر نے آکھیا کہ غزہ چ بچیاں دے مصائب "میں کدی ویکھے گئے سب توں خوفناک حالات" سن۔ جنوری 2024 دے وسط تک، غزہ وچ اک اندازے دے مطابق 10,000 بچے مارے گئے سن، تے ہزاراں ہور ملبے دے تھلے دفن ہو چکے سن۔

اک ایکشن ایڈ دے کوآرڈینیٹر نے 27 جنوری نوں آکھیا کہ سردیاں دے کوٹاں توں بغیر بچے سردیاں دے مہینیاں دی سردی تے بارش دا شکار سن، نویں کمرشل مصنوعات نوں لیان توں روکیا گیا سی۔ *الجزیرہ دے* اک نمائندے نے دسیا کہ اوہناں نے بچیاں نوں مٹی نال بھرے ہوئے خیمیاں وچ سُتے ویکھیا سی۔ بچیاں دی ذہنی صحت تے جنگ دے اثرات نو بیان کردے ہوئے، سیو دی چلڈرن دے انسانی پالیسی دے ڈائریکٹر نے آکھیا کہ جنگ نے "حفاظت تے سلامتی دے کسی وی احساس نو بھکا تے لُٹ لیا"۔ 29 جنوری نوں، یونیسیف نے رپورٹ دتی کہ 16,000 بچیاں نوں معمول دی ویکسینیشن توں محروم ہون دا خطرہ اے۔

رفاہ تے اسرائیل دے متوقع حملے توں پہلاں، کیتھرین ایم۔ رسل نے آکھیا، "سانوں غزہ دے آخری باقی ہسپتالاں، پناہ گاہاں، بازاراں تے پانی دے نظام دی لوڑ اے تاکہ اوہ فعال رہ سکن۔ ایہناں دے بغیر، بھکھ تے بیماری آسماناں نوں چھوہے گی، جس نال ہور بچیاں دی جاناں ضائع ہو جان گیاں۔"

### پیدائش تے حمل

اک اندازے دے مطابق تنازعہ دے آغاز دے بعد تو‏ں غزہ وچ روزانہ 150 بچے پیدا ہوئے سن ۔ رفحہ دے اماراتی ہسپتال دے اک پیڈیاٹرک ڈاکٹر نے دسیا کہ غزہ وچ پیدا ہون آلے ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچیاں دی تعداد وچ تیزی نال وادھا ہویا اے۔ مغربی کنارے وچ خصوصی دیکھ بھال حاصل کرنے والے نوزائیدہ بچےآں نو ‏‏ں انہاں د‏‏ی ماواں تو‏ں الگ کر دتا گیا جو غزہ وچ پھنسے ہوئے سن ۔ آکسفیم نے آکھیا کہ نوزائیدہ بچے انفیکشن، ہائپوتھرمیا ، اسہال تے پانی دی کمی ورگے روک تھام دے قابل بیماریاں توں مر رئے سی۔ دسمبر دے وسط تک، والدین نوزائیدہ بچیاں نو دودھ پلانے دے لئی جدوجہد کر رئے سن، کیونجے ماواں دے کول دودھ پلانے دے لئی ناکافی غذائیت سی۔ تنازعہ دے دوران پیدا ہون آلے نوزائیدہ بچے فضائی حملیاں چ مر گئے، حالانکہ کجھ نوں ملبے چوں بچایا گیا۔ یونوچا دے اک نمائندے نے دسیا کہ اوہ اک سوانی نال ملی سی جہنوں گلی وچ بچے نوں جنم دین تے مجبور کیتا گیا سی، تے اوہ بچہ مر گیا سی۔ اک سوانی نے دسیا کہ اوہ اپنے نوزائیدہ بچیاں نو اوہناں دے جمن دے دس دن توں زیادہ عرصے بعد نہوا نئیں سکدی سی، کیونکہ صاف پانی دی کمی سی۔

18 جنوری 2024 نوں، اقوام متحدہ دے آبادی فنڈ دی ایگزیکٹو ڈائریکٹر نتالیہ کانم نے ڈیووس وچ عالمی اقتصادی فورم وچ گل بات کیتی، تے آکھیا کہ ایہ صورتحال یو این پی ایف دے نمائندے ولوں ویکھے گئے "بدترین ڈراؤنے سفنے" سن، کیونکہ روزانہ 180 سوانیاں بچے نوں جنم دیندی سی، بعض اوقات گازہ دیاں سڑکاں تے صحت دے نظام دے طور تے ڈگ گیا۔ 17 جنوری نو‏‏ں ، کیئر انٹرنیشنل نے اسرائیل د‏‏ی بمباری دے آغاز دے بعد تو‏ں غزہ وچ اسقاط حمل د‏‏ی شرح وچ 300 فیصد اضافہ د‏‏ی اطلاع دتی۔ یونیسیف نے 19 جنوری نو‏‏ں رپورٹ دتی کہ 7 اکتوبر تو‏ں غزہ پٹی وچ 20،000 بچےآں د‏‏ی پیدائش ہوئی ا‏‏ے۔ یونیسیف نے ہر پیدائش نو اک بچے دے طور تے بیان کیتا جہنوں "جہنم چ پہنچایا جاندا اے"، تے آکھیا "انسانیت عام دے اس وگڑے ہوئے ورژن نو ہور دیر تک برقرار رہن دی اجازت نئیں دے سکدی۔" اقوام متحدہ دی خواتین دی ایجنسی نے رپورٹ دتی کہ تنازعہ دے آغاز توں لے کے ہنڑ تک، غزہ چ ہر گھنٹے، ہر روز دو ماواں ماریاں جاندیاں نیں۔ ڈبلیو ایچ او نے تناؤ دی وجہ توں مردہ بچیاں چ وادھے دی اطلاع دتی۔

ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز نے دسیا کہ عورتاں پلاسٹک دے خیمیاں وچ بچے نوں جنم دے رہیاں سن، تے سی سیکشن توں لنگھن والیاں نوں کجھ گھنٹیاں وچ چھڈ دتا جا رہیا سی۔ اس نے ایہ وی دسیا کہ عورتاں نو ہسپتالاں توں ہجوم دی وجہ توں دور کیتا جا رہیا سی، کجھ نوں عوامی بیت الخلا وچ جنم دین تے مجبور کیتا گیا سی۔

### ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچے

فائل:Premature babies in Gaza, 2023.webp الشفاء وچ ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچے۔
غزہ دے ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچیاں دی حالت زار نے عالمی توجہ حاصل کیتی۔ اکتوبر دے آخر وچ ، غزہ دے وقت تو‏ں پہلے پیدا ہونے والے بچےآں نو‏‏ں اک نازک صورتحال دا سامنا کرنا پيا کیونجے میڈیکل ایڈ برائے فلسطینیاں تے یونیسیف نے خبردار کيتا سی کہ اسرائیل دے محاصرے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہسپتال دے ایندھن د‏‏ی قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں 130 بچےآں نو‏‏ں موت دا خطرہ ا‏‏ے۔ ایندھن دی کمی دی وجہ توں بجلی بند ہو گئی، جس دی وجہ توں نوزائیدہ بچیاں دی انتہائی نگہداشت دے یونٹاں (این آئی سی یو) چ وقت توں پہلاں پیدا ہون آلے بچیاں نوں خطرہ ہو گیا۔ انخلاء وچ مدد کرنے دے لئی آئی ڈی ایف د‏‏ی یقین دہانیاں دے باوجود ، غزہ د‏‏ی وزارت صحت نے انخلاء دے طریقہ کار د‏‏ی کمی د‏‏ی اطلاع دتی ، جس دے نتیجے وچ متعدد بچےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔

صورتحال نومبر دے وسط وچ ودھ گئی جدوں اسرائیل نے الشفا ہسپتال تے چھاپہ ماریا ۔ فلسطینی ریڈ کریسنٹ ، ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن تے یونوچا دی مدد نال انخلاء آخر کار ہویا، جس چ 31 ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچے جنوبی غزہ چ منتقل ہو گئے، جہناں چوں زیادہ تر مصر چ منتقل ہو گئے۔ سارے بچے اپنے ماں پیو دے نال نئیں سن، تے انخلاء توں پہلے دو الشفاء چ مر گئے۔

پریشانی النصر چلڈرن ہسپتال تک پھیل گئی، جس نو نومبر دے اوائل وچ آئی ڈی ایف نے بمباری کیتی سی، جتھے طبی کارکناں نو انخلاء دے دوران انکیوبیٹرز وچ بچیاں نو چھڈنا پیا سی۔ ویڈیو فوٹیج نے بعد چ اس دے نتیجے دا انکشاف کیتا، جس چ پنج ویلے توں پہلاں پیدا ہون آلے بچے اوہناں دے انکیوبیٹرز چ مردہ پائے گئے۔ آئی ڈی ایف نے ابتدائی طور تے ذمہ داری توں انکار کر دتا، حالانکہ اک اسرائیل دے عہدیدار نو جاری کردہ آڈیو وچ ہسپتال نو خالی کرن دی یقین دہانی کردے ہوئے سُنیا گیا۔ دسمبر دے وسط وچ ، کمال ادوان ہسپتال اُتے فوجی محاصرے نے صورتحال نو‏‏ں ہور خراب کردتا ، کیونجے مبینہ طور اُتے آئی ڈی ایف دے فوجیاں نے انتہائی نگہداشت وچ 12 بچےآں د‏‏ی مدد کرنے تو‏ں عملے نو‏‏ں روک دتا۔

## رد عمل

ماہرین، تنظیماں تے ملکاں دی اک قسم نے غزہ دے خلاف اسرائیل دے اقدامات نو نسل کشی قرار دتا اے، تے انسانی بحران دے مختلف پہلوؤاں نو ثبوت دے طور تے استعمال کیتا اے۔ اپریل 2024 وچ اک پریس کانفرنس دے دوران ، نیٹو دے سربراہ جینس اسٹولٹنبرگ نے کہیا ، "جو ہن اسيں غزہ وچ دیکھدے نيں اوہ اک انسانی تباہی ا‏‏ے۔"

### امدادی تنظیماں

ایمنسٹی انٹرنیشنل دے سربراہ اگنس کالامارڈ ولوں شیئر کیتی گئی ڈاکٹرز ود آؤٹ بارڈرز دی ویڈیو وچ آکھیا گیا اے، "پوری آبادی دے صحت دے نظام دا ایہ وحشیانہ فنا انسانی امداد دے حل توں وی ودھ اے۔" 4 دسمبر نو‏‏ں ، ریڈ کراس د‏‏ی صدر میرجانا سپولجاریک ایگر نے غزہ پٹی دا دورہ کیتا ، تے کہیا ، "میں اوتھ‏ے جو چیزاں دیکھیاں اوہ کسی وی چیز تو‏ں زیادہ نيں جنہاں نو‏ں کسی نو‏‏ں بیان کرنے د‏‏ی پوزیشن وچ ہونا چاہیے۔" 10 دسمبر نوں، بشریٰ خالدی، آکسفیم دے اک ماہر، نے آکھیا کہ صورتحال ہن "صرف اک تباہی نئیں اے، ایہہ قیامت اے۔"

دسمبر نوں، چھ وڈیاں انسانیت پسند تنظیماں دے صدر - کیئر یو ایس اے ، مرسی کور ، ناروے ریفیوجی کونسل ، آکسفیم امریکہ ، ریفیوجیز انٹرنیشنل ، تے سیو دی چلڈرن - نے *نیویارک ٹائمز* وچ اک سانجھا آپ ایڈ لکھیا جس وچ اوہناں نے آکھیا، "اسیں غزہ دے محاصرے ورگا کجھ نئیں ویکھیا"۔ دسمبر نوں، اسرائیلی انسانی حقوق تے سول سوسائٹی دی تنظیماں دے اک گروپ، جس چ بی سیلم وی شامل اے، نے جو بائیڈن نوں اک کھلا خط لکھیا جہدے چ اوہناں نوں غزہ چ "تباہ کن" انسانی بحران نوں روکن چ مدد لئی اپنے اثر و رسوخ دا استعمال کرن دی اپیل کیتی گئی۔ فریڈم ہاؤس نے خبردار کیتا کہ انسانی بحران تیزی نال ودھدا جا رہیا اے تے اسرائیلی حکومت توں بین الاقوامی انسانی قانون دی پیروی کرن دا مطالبہ کیتا۔

دسمبر نوں، ایم ایس ایف دے اک نمائندے نے آکھیا، "تسی بالکل وی اینوں انسانی ردعمل دے طور تے پیش نئیں کر سکدے: جدوں اسی اپنی ٹیماں دی حفاظت دی ضمانت نئیں دے سکدے"۔ کرائسس گروپ دے تجزیہ کار میرو زونزین نے آکھیا، "ایہ واضح اے کہ اسرائیل دا جنگی مقصد حماس دا خاتمہ نئیں اے، بلکہ غزہ چ رہن دی صلاحیت دا خاتمہ اے۔" بی'تسلم نے 8 جنوری نو رپورٹ دتی کہ اسرائیل نے غزہ وچ "کھانڑی سمیت انسانی امداد دے تیز رفتار تے بلا روک ٹوک گزرن دی اجازت دین دی مثبت ذمہ داری" برداشت کیتی۔ 11 جنوری نوں، آکسفیم مشرق وسطی دے ڈائریکٹر نے آکھیا، "اسرائیل غزہ تے جو پیمانے تے ظلماں دا دورہ کر رہیا اے اوہ واقعی حیران کن اے۔ 100 دناں توں غزہ دے لوکاں نے اک جیوندا جہنم برداشت کیتا اے۔" 14 جنوری نو‏‏ں ، ناروے د‏‏ی پناہ گزین کونسل (این آر سی) دے ترجمان نے کہیا ، "غزہ نو‏‏ں فوجی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے ناقابل رہن بنا دتا گیا اے تے تمام شہری اس د‏ی قیمت ادا کررہے ني‏‏‏‏ں۔" اگلے دن، این آر سی دے سیکرٹری جنرل نے آکھیا کہ ایہ اس صدی دے بدترین انسانی بحران سن۔

جنوری 2024 وچ غزہ بھر وچ اک ہفتے دے مواصلات دے بلیک آؤٹ دے جواب وچ، غیر منافع بخش ایکسیس ناؤ نے آکھیا، "بے مثال تشدد تے ناقابل فہم انسانی مصائب دے وچکار رابطے دے نال کھیڈنا بے ضمیر اے۔" فروری نوں، اک بین الاقوامی بچاؤ کمیٹی دے نمائندے نے آکھیا، "جے اوہ لڑائی وچ نئیں مارے جاندے، تے فلسطینی بچے، عورتاں تے مرداں نوں بھکھ یا بیماری نال مرن دا خطرہ ہووے گا۔" فروری نوں، اٹھ وڈیاں انسانیت پسند تنظیماں دے سربراہواں نے اک سانجھا آپ ایڈ لکھیا، جس وچ آکھیا گیا سی، "غزہ وچ خرابی دی رفتار حالیہ تریخ وچ بے مثال اے۔ 3 مارچ نوں، ریڈ کراس تے ریڈ کریسنٹ سوسائٹیز دے بین الاقوامی فیڈریشن دے سربراہ نے آکھیا کہ غزہ وچ لوکاں نوں "کھان پین، پانی، پناہ گاہ، طبی دیکھ بھال دی شدید لوڑ اے، حفاظت دے بغیر"۔ سیوکس نے صورتحال نو "حالیہ عالمی تریخ دے بدترین انسانی بحراناں چوں اک" دے طور تے بیان کیتا، ایمنسٹی دے سربراہ اگنس کالامارڈ نے آکھیا، "جدوں کہ بین الاقوامی برادری غزہ نو انسانی بحران ہون دا ڈرامہ کرن چ مصروف اے، اسرائیل مکمل سزا توں بچن دے نال بین الاقوامی قانون دی خلاف ورزی جاری رکھدا اے۔

برطانوی میڈیکل جرنل *دی لینسیٹ نے* اک وارننگ جاری کیتی اے کہ غزہ وچ براہ راست تے بالواسطہ دوناں وجوہات توں اصل موتاں دی تعداد اک لکھ 86 ہزار توں ودھ ہو سکدی اے۔ جین فرانسوا کورٹی، اک انسانی ڈاکٹر تے این جی او *ڈاکٹرز آف دی ورلڈ* دے صدر، نے آکھیا کہ غزہ دی وزارت صحت دے اعداد و شمار شناخت شدہ مرن آلیاں نو مدنظر رکھدے نیں، "بمباری دے ملبے دے تھلے رہ جان آلے سارے مرن آلیاں نو مدنظر رکھے بغیر، یا بالواسطہ متاثرین جہڑے دیکھ بھال دی کمی یا دیکھ بھال تک رسائی دی وجہ توں مر گئے سن، یا صحت دے مرکز توں ٹرانسپورٹ کیتے جا رئے نیں۔ آن آلے ہفتیاں تے مہینیاں چ غذائی قلت یا اسرائیلی بمباری دے زخماں دے نتیجے چ مرن دا امکان اے، کیونکہ سپر انفیکشن دے خطرات نیں تے کیونکہ اوہناں دی پیتھالوجی دا علاج دیر نال کیتا جائے گا، فیر ہاں، دی لینسیٹ چ ذکر کردہ 186,000 موتاں دا اعداد و شمار معتبر اے۔"

#### اقوام متحدہ

 27 اکتوبر نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی نے قرارداد ES-10/21 منظور کيتی جس وچ "فوری تے پائیدار" انسانی جنگ بندی تے دشمنی دے خاتمے دا مطالبہ کيتا گیا سی ۔
یو این آر ڈبلیو اے دے کمشنر فلپ لازارینی نے صورتحال نو "ہڈیاں نوں ٹھنڈا کرن آلا" قرار دتا، تے عالمی ادارہ صحت نے آکھیا کہ ایہ "کنٹرول توں باہر ہو رہیا اے۔" 26 اکتوبر نو‏‏ں ، عالمی تنظیم نے اعلان کيتا کہ غزہ دا انسانی تے صحت دا بحران "تباہ کن تناسب تک پہنچ گیا ا‏‏ے۔" اقوام متحدہ دے انسانی امور دے سربراہ مارٹن گریفتھس نے آکھیا کہ غزہ وچ انسانی بحران اوہناں دی زندگی وچ سب توں بھیڑا سی، اوہناں نے آکھیا، "میں ایہ گل ہلکے پھلکے نئیں کہندا۔ میرا مطلب اے، میں اپنی 20 دی دہائی وچ خمیر روج نال نبڑنا شروع کیتا سی، تے تہانوں یاد اے کہ میداناں نوں قتل کرنا کیویں سی۔" گریفتھ نے بیان کیتا کہ ایہ سب توں بھیڑا سی کیونکہ دوجے انسانی بحراناں دے برعکس، غزہ دے لوکاں کول فرار ہون لئی کدھرے وی نئیں سی۔ 8 نومبر نوں، اقوام متحدہ دے انسانی حقوق دے سربراہ وولکر ترک نے رفاہ کراسنگ نو "اک زندہ ڈراؤنے خواب دے دروازے" قرار دتا۔

28 نومبر نوں، اقوام متحدہ دے سربراہ انتونیو گٹیرس نے آکھیا، "غزہ وچ انسانی تباہی دن بدن خراب ہوندی جا رئی اے۔" 3 دسمبر نوں، ڈبلیو ایچ او دے سیکرٹری جنرل ٹیڈروس ایڈانوم گیبریسس نے ناصر میڈیکل کمپلیکس دا دورہ کیتا، تے آکھیا، "مریض فرش تے دیکھ بھال حاصل کر رئے سی، درد نال چیخ رئے سی... میں اینے مضبوط الفاظ نئیں لبھ سکدا کہ اسیں جو کجھ ویکھ رئے آں اوہدے تے اپنی تشویش دا اظہار کر سکاں۔" 6 دسمبر نوں، اقوام متحدہ دے سربراہ انٹونیو گٹیرس نے اقوام متحدہ دے منشور دے آرٹیکل 99 نوں ورتدے ہوئے آکھیا کہ "سانوں انسانی نظام دے خاتمے دے شدید خطرے دا سامنا اے۔ " 20 توں ودھ اقوام متحدہ تے انسانیت پسند تنظیماں دے اک سانجھے بیان وچ اس بحران نو "اسیں ویکھے گئے بدترین بحراناں وچوں اک" قرار دتا۔

8 دسمبر نوں، یونیسیف دے ترجمان تھامس وائٹ نے آکھیا، "غزہ وچ شہری نظم و ضبط ٹُٹ رہیا اے... معاشرہ مکمل خاتمے دے دہانے تے اے۔" فلپ لازارینی نے آکھیا، "کسی وی وضاحت دے مطابق، ایہ یقینی طور تے بدترین صورتحال اے جہڑی میں کدی ویکھی اے۔" 11 دسمبر نوں، اقوام متحدہ دے اک ایلچی نے غزہ دا دورہ کیتا، جس دی وجہ توں ایکواڈور دے نمائندے نے آکھیا، "حقیقت اس توں وی بھیڑی اے جہڑی الفاظ کہہ سکدے نیں"۔ 13 دسمبر نوں، اقوام متحدہ دے انسانی حقاں دے سربراہ وولکر ترک نے آکھیا کہ بحران "ٹٹن توں بہت اگے اے۔" 19 دسمبر نوں، یونیسیف دے ترجمان جیمز ایلڈر نے آکھیا "میں ایس گل توں غصے وچ آں کہ ہسپتالاں وچ کٹائی توں صحت یاب ہون آلے بچے اوہناں ہسپتالاں وچ مارے جاندے نیں"۔

اقوام متحدہ چ برطانوی سفیر باربرا ووڈورڈ نے آکھیا کہ جے انسانی بحران نو گھٹ کرن لئی کوئی کارروائی نئیں کیتی گئی تے بہت سارے لوک تشدد، بیماریاں تے قحط نال مر جان گے۔ دسمبر نوں، یونوچا دے اک عہدیدار نے آکھیا کہ اوہ ڈردی سی کہ "اوہناں حالات جو لفظی طور تے ناقابل یقین نیں" دی وجہ توں ہلاکتاں وچ تیزی نال وادھا ہون آلا اے۔ 5 جنوری 2024 نوں، اقوام متحدہ دے انسانی سربراہ مارٹن گریفتھس نے آکھیا، "لوک ہن تیکر ریکارڈ کیتی گئی خوراک دی عدم تحفظ دی اُچی پدھر دا سامنا کر رئے نیں"۔ 7 جنوری نوں، یو این آر ڈبلیو اے دے ڈپٹی ڈائریکٹر نے شدید بھکھ تے تقریباً منہدم صحت دی دیکھ بھال دے نظام دی اطلاع دتی، تے آکھیا، "مینوں نئیں پتہ کہ غزہ دے جنوبی حصے وچ کجھ پھٹن توں پہلاں اوہ ہور کِنا برداشت کر سکدے نیں"۔

7 جنوری نوں، اقوام متحدہ دے سربراہ انتونیو گٹیرس نے غزہ وچ "وڈے پیمانے تے قحط دا سامنا کرنا پے رہیا اے"، جس تے اقوام متحدہ دے صحت دے خصوصی رپورٹر ٹلنگ موفوکینگ نے آکھیا کہ غزہ "قحط نئیں بلکہ جان بوجھ کے بھکھمری" دا سامنا کر رہیا اے۔ اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل وچ 12 جنوری نوں گل بات کردے ہوئے، مارٹن گریفتھس نے آکھیا کہ حالیہ دناں وچ شمالی غزہ وچ پہنچن آلے ساتھیاں نے "کامل خوفناک مناظر بیان کیتے سن: لاشاں سڑک تے پئیاں ہوئیاں سن۔ بھکھ دے واضح آثار آلے لوک ٹرکاں نو روکدے نیں تاکہ اوہ زندہ رہن لئی کسی وی چیز دی تلاش وچ۔" ورلڈ فوڈ پروگرام نے آکھیا کہ شمالی غزہ چ دس چوں نو لوک اک دن چ اک کھانا توں وی گھٹ کھاندے سن۔ یو این جی اے دے صدر ڈینس فرانسس نے پچھیا، "کنا کافی اے؟"

جنوری نوں، انتونیو گٹیرس نے آکھیا، "غزہ چ لوک نہ صرف بماں تے گولیاں نال مر رئے نیں، بلکہ خوراک تے صاف پانی دی کمی، تے بجلی تے دوائیاں دے بغیر ہسپتالاں توں وی مر رئے نیں"۔ 27 جنوری نوں، مارٹن گریفتھس نے آکھیا، "غزہ دے لوک تقریباً چار مہینے توں ناقابل تصور ہولناکیاں تے محرومی برداشت کر رئے نیں۔ اوہناں دیاں لوڑاں کدی وی زیادہ نئیں سن۔" 30 جنوری نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے اک بیان جاری کيتا جس وچ کہیا گیا سی کہ اوہ "خوفناک تے تیزی تو‏ں خراب ہونے والی انسانی صورتحال" تو‏ں پریشان ا‏‏ے۔ فروری نوں، مارٹن گریفتھس نے آکھیا، "غزہ دی ادھی توں ودھ آبادی ہن رفاہ چ گھس گئی اے، جو اصل چ 250,000 لوکاں دا اک قصبہ اے جہڑا مصر دے بوہے تے اے۔ اوہناں دے رہن دے حالات بہت بھیڑے نیں - اوہناں کول زندہ رہن لئی بنیادی لوڑاں دی کمی اے، جہناں نوں بھکھ، بیماری تے موت دا شکار کیتا جاندا اے۔" 10 فروری نوں، انٹونیو گٹیرس نے آکھیا کہ رفاہ تے اسرائیلی حملے نال "جو پہلے ای انسانی ڈراؤنا خواب اے، اوہ تیزی نال ودھ جائے گا۔" 21 فروری نو‏‏ں ، ٹیڈروس آدھانوم گیبریسس نے غزہ د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں غیر انسانی قرار دتا تے اسنو‏ں موت دا علاقہ قرار دتا۔

مارچ نوں، یو این آر ڈبلیو اے دے سربراہ فلپ لازارینی نے آکھیا، "غزہ دے لوکاں نے ساریاں ہولناکیاں دے باوجود - تے اسیں ویکھیا اے - بدترین اجے آن آلا اے۔" 15 مارچ نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے آبادی فنڈ دے اک نمائندے نے شمالی غزہ وچ انسانی بحران نو‏‏ں "ڈراؤنا خواب" قرار دتا۔ یونیسیف دے اک عہدیدار جیمز ایلڈر نے آکھیا، "وحشت دی گہرائی اس دی وضاحت کرن دی ساڈی صلاحیت توں ودھ جاندی اے،" کہندے ہوئے کہ اس نے غزہ وچ "ہڈیاں" دے بچے ویکھے سن، پٹی دا "کامل فنا"، تے ایہ کہ "خان یونس، غزہ شہر ہن بمشکل موجود اے۔" مارچ دے اخیر چ، انٹونیو گٹیرس نے آکھیا کہ غزہ دی صورتحال اک "نان سٹاپ ڈراؤنا سفنا سی۔ کمیونٹیز ختم ہو گئیاں۔ گھراں نو مسمار کر دتا گیا۔ پورے خاندان تے نسلاں ختم ہو گئیاں۔"

### اسرائیلی

اسرائیلی میجر جنرل (ریٹائرڈ) جیورا ایلینڈ نے پرل ہاربر دے بعد اسرائیل دی صورتحال دا موازنہ امریکہ نال کیتا۔ اس نے دلیل دتی کہ جے اسرائیل حماس نو‏‏ں غیر مسلح کرنا چاہندا اے تاں ، اس دے پاس غزہ نو‏‏ں اک ایسی جگہ بنانے دے علاوہ "کوئی چارہ" نئيں سی "جس وچ عارضی طور اُتے یا مستقل طور اُتے رہنا ناممکن ا‏‏ے۔" اوہناں نے آکھیا کہ ایہ "انتقام دا پروگرام" نئیں سی، بلکہ یرغمالیاں نو واپس لین دا اک طریقہ سی۔ نومبر نو‏‏ں *یدیوت احرونوت* وچ اک آپ ایڈ وچ ، ایلینڈ نے لکھیا کہ اسرائیل نو‏‏ں امریکی داستان نو‏‏ں نئيں اپنانا چاہیے جو اسرائیل نو‏‏ں صرف عسکریت پسنداں دے خلاف لڑنے د‏‏ی "اجازت" دیندا ا‏‏ے۔ *ہارٹز* لئی لکھدے ہوئے، زوی باریل نے دلیل دتی کہ انسانی بحران اک اسرائیلی فوجی ہتھیار سی جہنوں سودے بازی دے طور تے استعمال کیتا جا سکدا سی۔ *کنیسٹ چینل* ولوں پوسٹ کیتی گئی اک تقریر وچ، ایم کے ٹیلی گوٹلیو نے آکھیا، "غزہ دی آبادی وچ بھکھ تے پیاس دے بغیر، اسی تعاون کرن آلیاں نوں بھرتی نئیں کر سکاں گے۔"

COGAT دے سربراہ غسان علیان نے آکھیا، "انسانی جانوراں نال ایس دے مطابق نبڑیا جاندا اے۔ اسرائیل نے غزہ تے مکمل ناکہ بندی لا دتی اے، بجلی نئیں، پانی نئیں، صرف نقصان۔ تسی جہنم چاہندے سی، تہانوں جہنم ملے گا۔" جنوری 2024 وچ، اک سی او جی اے ٹی دے نمائندے نے غزہ وچ قحط ہون توں انکار کیتا، تے آکھیا، "ایہہ مت بھلّو کہ ایہ اک عرب، غزہ دی آبادی اے جہدا ڈی این اے ذخیرہ کرنا اے، یقینی طور تے جدوں گل خوراک دی ہوندی اے۔" نیتن یاہو نے آکھیا کہ اسرائیل غزہ وچ امداد دی مطلق "کم از کم" رقم دی اجازت دے رہیا اے تے دعوی کیتا کہ ایہ انسانی بحران نو روک رہیا اے۔

مئی 2025 وچ ، کنیسٹ نے اسرائیلی عوامی تعلقات اُتے انسانی بحران دے اثرات اُتے اک بحث منعقد کيتی۔ لیکود دے رکن پارلیمنٹ امت حلیوی نے اک ڈاکٹر نال اختلاف کیتا جہنے آکھیا کہ فلسطینی بچیاں نوں طبی علاج ملنا چاہیدا اے۔ ہالیوی نے دعوی کیتا، "جدوں اس طرحاں دے اک گروپ نال لڑائی جاندی اے، تاں عامَ دنیا وچ موجود فرق موجود نہیں ہندے۔" ایم پی لیمور سون ہار-میلچ نے دلیل دتی، "کوئی وی کسے نوں بھکھا نئیں رکھ رہیا - حماس دے جھوٹ دی گونج بند کرو!" اس گل بات وچ Tsav 9 دے بانی راشل ٹویٹو نے وی غلط دعوی کیتا کہ غزہ وچ انسانی امداد نو روکن نال یرغمال رہائی ہوئی۔

### فلسطینی

4 جنوری 2024 نو‏‏ں ، غزہ شہر دے میئر یحییٰ السراج نے ایندھن دے لئی بین الاقوامی برادری تو‏ں فوری اپیل کيت‏ی "غزہ پٹی دے تمام باشندےآں د‏‏ی خدمت دے لئی پانی ، صفائی ستھرائی تے حفظان صحت د‏‏ی خدمات فراہ‏م کرنے دے لئی ضروری معاون طریقہ کار فراہ‏م کرنے دے لئی"۔ 5 جنوری نو‏‏ں ، فلسطینی وزارت خارجہ نے کہیا کہ رفح وچ انسانی بحران بین الاقوامی برادری د‏‏ی ساکھ نو‏‏ں تناؤ دے رہیا اے ، "اسرائیلی حکومت غزہ پٹی وچ نسل کشی ، جامع تباہی تے بے گھری د‏‏ی اپنی گہری مہم جاری رکھدی ا‏‏ے۔" 14 جنوری نو‏‏ں ، وزارت خارجہ نے کہیا ، "اسرائیلی قبضے نے غزہ نو‏‏ں ناقابل آباد جگہ وچ تبدیل کردتا اے ، خوفناک جرائم دا ارتکاب کيتا اے ، تے تقریبا 20 لکھ افراد نو‏‏ں زبردستی بے گھر کردتا اے "۔ وزارت نے آکھیا کہ اسرائیل غزہ نو ناقابل رہائش بنان دے جواز پیش کرن دے لیی خود دفاع دا دعویٰ کر رہیا اے۔

### امریکہ

جنگ دے دس دن بعد، امریکہ دی اقوام متحدہ دی نمائندہ لنڈا تھامس گرین فیلڈ نے اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل دی قرارداد نو ویٹو کیتا جہدے وچ جنگ وچ شہریاں دے خلاف ہون آلے سارے تشدد دی مذمت کیتی جاندی تے غزہ نوں انسانی امداد دی اپیل کیتی جاندی۔ اوہناں نے آکھیا کہ سفارتکاری دے دوران قرارداد تیار کرنا بہت سویرے سی تے اسرائیل دے خود دفاع دے حق دا ذکر نہ کرن لئی تجویز کردہ قرارداد تے تنقید کیتی۔ *وال سٹریٹ جرنل دے* اک آپ ایڈ وچ، قدامت پسند امریکی تبصرہ نگار ڈینیل ہیننگر نے قیاس کیتا کہ حماس پبلسٹی دے مقاصد لئی انسانی بحران پیدا کرنا چاہندا اے۔

امریکی نائب صدر کمالا ہیرس نے 2 دسمبر نو‏‏ں کہیا کہ "بہت سارے معصوم فلسطینی مارے گئے نيں" تے "بین الاقوامی انسانی قانون دا احترام کيتا جانا چاہیے"۔ اس نے کہیا کہ تنازعہ دے اختتام اُتے "کوئی زبردستی بے گھری، کوئی دوبارہ قبضہ، کوئی محاصرہ یا ناکہ بندی، کوئی علاقے وچ کمی، تے غزہ نو دہشت گردی دے پلیٹ فارم دے طور اُتے کوئی استعمال نئيں ہونا چاہیدا"۔ دس دن بعد، امریکی صدر بائیڈن نے خبردار کیتا کہ اسرائیل غزہ تے "بے امتیاز بمباری" دی وجہ توں بین الاقوامی حمایت کھو رہیا اے۔

مارچ 2024 دے اوائل وچ ، ریاستہائے متحدہ نے غزہ وچ انسانی امداد دے فضائی جہازاں دے ڈراپ شروع کیتے۔ اک واقعے دے بعد جس وچ امداد دے اک فضائی ڈراپ نے 5 غزہ دے باشندے ہلاک تے کئی زخمی ہوئے، امریکی مرکزی کمانڈ تے اک نامعلوم امریکی عہدیدار نے 8 مارچ نو ں انہاں رپورٹاں نو ں مسترد کردتا کہ انہاں دے فضائی ڈراپ دا قصوروار سی۔ امریکہ نے 'سمندری امداد دا راہداری' کھولن تے غزہ دے تیردے ہوئے گھاٹ دی تعمیر تے وی کم شروع کیتا تاکہ امداد سمندر دے ذریعے پہنچائی جا سکے۔ 4 مارچ نو‏‏ں ، امریکی نائب صدر ہیرس نے "غزہ وچ مصائب دے بے پناہ پیمانے" د‏‏ی وجہ تو‏ں "فوری جنگ بندی" دا مطالبہ کيتا۔ اوہناں نے آکھیا کہ اسرائیل نوں غزہ وچ ہور امداد دینی چاہیدی اے تے اوہ "غیر ضروری پابندیاں" لا رہیا اے۔ امریکی سینیٹر کرس وان ہولن نے آکھیا سی کہ "نیتن یاہو اتحاد دے سیاسی فیصلے" غزہ وچ امداد دی ترسیل وچ تاخیر کر رئے نیں۔

امریکہ نے اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل دی قرارداد دا اک مسودہ پیش کیتا جہدے وچ "فوری تے پائیدار جنگ بندی" لئی "ضروری" آکھیا گیا سی، امداد دی فراہمی دی سہولت، تے اسرائیل تے حماس دے وچکار جاری مذاکرات دی حمایت کرنا، جہڑا یرغمالیاں دی رہائی نال جڑیا ہویا سی۔ 22 مارچ نوں ایہنوں روس تے چین نے ویٹو کر دتا۔ مارچ نوں، امریکہ نے اقوام متحدہ دی سلامتی کونسل دی جنگ بندی دی قرارداد توں پرہیز کیتا، جس نال اس نوں منظور کرن دی اجازت ملی۔ 26 مارچ نو‏‏ں ، امریکی وزیر دفاع نے غزہ د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں "انسانی تباہی" قرار دتا۔

امریکی ریپبلکن کانگریس رکن تے ڈونلڈ ٹرمپ دے سابقہ مددگار، میکس ملر ، نے فاکس نیوز تے گل بات کردے ہوئے آکھیا کہ فلسطین "انڈے کڈھن آلا اے... اس نوں پارکنگ لاٹ وچ تبدیل کرن لئی۔" اس توں پہلاں اس نے بائیڈن انتظامیہ نوں "اسرائیل دے راہ توں باہر نکلن تے اسرائیل نوں اوہ کرن دین دا مطالبہ کیتا سی جہڑا اس نوں بہترین کرن دی لوڑ اے۔" اوہناں نے آکھیا کہ غزہ تے اسرائیل دی بمباری دے دوران "مصروفیت دے کوئی اصول" نئیں ہون چاہیدے۔ ملر نے غزہ دی وزارت صحت دے دعوے دی درستگی تے وی سوال چُکیا کہ غزہ چ 10,000 لوک مارے گئے نیں، تے آکھیا کہ اوہدا خیال اے کہ مارے جان آلے لوکاں چوں بوہت سارے "حماس دہشت گرد" سن، بے گناہ شہری نئیں، تے آکھیا کہ امریکہ "ایس ہستی تے اعتماد نئیں کردا جہڑی مسیتاں، گرجا گھراں تے ہسپتالاں چ گولہ بارود رکھدی اے۔"

سابقہ ریپبلکن نمائندہ مشیل باخمین نے دسمبر وچ چارلی کرک شو وچ پیش ہوئے نے آکھیا "لہٰذا، ایہ ویلہ آ گیا اے کہ غزہ ختم ہو جائے۔ اوتھے رہن آلے دو ملین لوک - اوہ ہوشیار قاتل ہن۔ انہاں نو اس سرزمین توں ہٹان دی لوڑ اے۔ اس زمین نو قومی پارک وچ تبدیل کرن دی لوڑ اے۔ تے کیونکہ اوہ ایران دے کرائے دے فوجی نیں، اس لیی انہاں نو ایران دے بوہے تے چھڈن دی لوڑ اے۔ ایران نوں اوہناں لوکاں نال نبڑن دیو۔" کرک نے آکھیا کہ سامعین ولوں اس نوں تاڑیاں دا اک دور ملیا، جد کہ کرک نے جواب دتا "میں اسرائیل ول ویکھدا ہاں تے اسرائیل کہندا اے کہ اسی کدی وی اپنے ملک وچ کوئی ہور بندہ نئیں چاہندے جہڑا ساڈی اقدار دا اشتراک نئیں کردا۔" "اوہناں نے آکھیا کہ اوہ پناہ گزین نئیں چاہندے۔ اوہ ایہناں وچوں کوئی وی نئیں چاہندے۔ میں چاہنا واں کہ امریکی امیگریشن پالیسی انج دی ہووے۔"

ریپبلکن نمائندے، برائن مست نے نومبر وچ ایوان دے فرش تے تمام فلسطینیاں دا موازنہ نازیاں نال کیتا۔ 31 جنوری 2024 نو‏‏ں ، مست نے ایہ وی کہیا کہ فلسطینی بچے بے گناہ شہری نئيں نيں بلکہ "دہشت گرد" نيں جنہاں نو‏‏ں قتل کیتا جانا چاہیے، کہ غزہ وچ ہور بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں تباہ کرنے د‏‏ی ضرورت اے، تے ایہ کہ "ایہ بہتر ہوئے گا جے تسيں تمام دہشت گرداں نو‏‏ں مار دیو تے ہر اک نو‏‏ں مار دیو جو حامی ني‏‏‏‏ں۔"

5 مارچ 2024 نوں فاکس نیوز دے نال اک انٹرویو وچ، سابق صدر تے مبینہ ریپبلکن صدارتی امیدوار ڈونلڈ ٹرمپ نے آکھیا کہ جو بائیڈن نے فلسطین دے حامی احتجاج توں بہت زیادہ متاثر ہون دی وجہ توں "اسرائیل نوں چھڈ دتا"، کہ "ڈیموکریٹس اسرائیل لئی بہت بھیڑے نیں،" کہ اوہ غزہ تے اسرائیل دے جاری جارحیت دی حمایت کردے نیں جس وچ اسرائیل نوں "مسئلے نوں ختم کرن" لئی اے، تے بائیڈن نوں "نرم انتظامیہ" ملی اے۔ مبصرین نے نسل کشی دے اعمال نو جاری رکھن تے "ڈبل ڈاؤن" کرن دی کال دے طور تے ویکھیا اے۔ ٹرمپ دی مہم نے ایہ وی آکھیا کہ، جے اوہ دوبارہ چنے گئے، تے اوہ غزہ دے رہائشیاں نو امریکہ وچ داخل ہون توں روک دین گے، جہڑا توسیع شدہ سفری پابندی دے حصے دے طور تے اے۔

مارچ 2024 نوں اک ٹاؤن ہال میٹنگ وچ، مشی گن دے ریپبلکن امریکی ہاؤس دے نمائندے ٹم والبرگ نے آکھیا کہ فلسطینی شہریاں نوں اوہناں دے خلاف جوہری ہتھیار ورتنے چاہیدے نیں، "جیویں ناگاساکی تے ہیروشیما " (جاپانی شہر جتھے امریکہ نے دوجی جنگ عظیم دے اختتام تے ایٹم بم سُٹے سن، جس وچ سینکڑے ہزاراں لوک مارے گئے سن) تاں جے "ایس نوں تیز کیتا جا سکے۔"

برنی سینڈرز ، جیف مرکلے تے کرس وان ہولن دی اگوائی چ اٹھ ڈیموکریٹ سینیٹراں دے اک گروپ نے صدر جو بائیڈن نوں اک سرکاری خط جاری کیتا، جس چ اسرائیل دے وزیر اعظم بنیامین نیتن یاہو نوں "غزہ تک انسانی امداد تک رسائی نوں روکن یا اسرائیل نوں امریکی فوجی امداد نوں ضائع کرن" دی لوڑ دے کے "وفاقی قانون نافذ کرن" دا مطالبہ کیتا گیا سی کیونکہ "شدید انسانی تباہی غزہ چ غیر شرعی طور تے انسانی آفت اے۔ جدید تریخ وچ بے مثال" تے "امریکا نو‏‏ں کسی وی ملک نو‏‏ں فوجی امداد فراہ‏م نئيں کرنی چاہیے جو امریکی انسانی امداد وچ مداخلت کردا ا‏‏ے۔" انہاں نے 1961 دے غیر ملکی امداد دے قانون دا حوالہ دتا، جس وچ آکھیا گیا اے کہ اس قانون یا اسلحہ برآمد دے کنٹرول دے قانون دے تحت کسی وی ملک نو "کوئی مدد" فراہم نئیں کیتی جائے گی جہڑا امریکی انسانی امداد دی نقل و حمل یا ترسیل نو براہ راست یا بالواسطہ طور تے محدود کردا اے۔ سینڈرز نے آکھیا کہ امریکی انسانی امداد نوں روکنا قانون دی خلاف ورزی اے۔ ایہ گل واضح ہونی چاہیدی اے۔ فلسطینی بالاں نوں مارن لئی نیتن یاہو دی جنگی مشین نوں ہور پیسے نہیں۔

### دوجیاں ریاستاں

8 جنوری 2024 نو‏‏ں ، اردن دے وزیر خارجہ ایمن صفادی نے غزہ وچ اسرائیل دے اقدامات د‏‏ی مذمت کردے ہوئے کہیا ، "غزہ اُتے اسرائیلی جارحیت تمام انسانی ، قانونی تے اخلاقی حدود تو‏ں تجاوز کرچک‏ی ا‏‏ے۔"

9 جنوری 2024 نوں، برطانوی وزیر خارجہ ڈیوڈ کیمرون نے اعتراف کیتا کہ اوہ "پریشان" نیں کہ اسرائیل نے "ایہ کارروائی کیتی اے جہڑی بین الاقوامی قانون دی خلاف ورزی ہو سکدی اے"، تے آکھیا کہ اوہ چاہندے نیں کہ اسرائیل غزہ نوں پانی دی فراہمی بحال کرے۔ کیمرون نے 26 جنوری نو‏‏ں کہیا ، "غزہ وچ مصائب دا پیمانہ ناقابل تصور ا‏‏ے۔" سارہ چیمپئن ، اک لیبر ایم پی، نے آکھیا، "مینوں ایہ گل بالکل شریر تے غیر اخلاقی لگدی اے کہ [غزہ وچ] بین الاقوامی کنونشناں دا احترام نئیں کیتا جا رہیا، خاص طور تے جدوں گل طبی سہولتاں دی ہوندی اے۔" چینی وزیر خارجہ وانگ یی نے آکھیا، "اسی اس انسانی آفت نو جاری رہن دی اجازت نئیں دے سکدے"، تے اینوں "انسانیت لئی اک سانحہ تے تہذیب لئی بدنامی" قرار دتا۔ امریکہ وچ متحدہ عرب امارات دے سفیر یوسف العطیبہ نے جنگ بندی دا مطالبہ کیتا تے لکھیا، "ادھے لوک بھکے مر رئے نیں۔ طبی نظام ٹُٹ گیا اے۔ محفوظ پانی دی کمی اے۔ اک آسنن اسرائیلی جارحیت لکھاں لوکاں نو بے گھر کر دیوے گی۔"

رفاح دے بارے چ گل بات کردے ہوئے، جرمن حکومت دے اک ترجمان نے 19 فروری 2024 نوں آکھیا کہ اگرچہ بحران دے پورے دائرہ کار دا اندازہ لانا اوکھا سی، "ہر کوئی تسلیم کردا اے کہ ایہ تباہ کن اے۔" ولیم، پرنس آف ویلز نے آکھیا، "غزہ لئی ودھدی ہوئی انسانی مدد دی شدید لوڑ اے۔" 3 مارچ نو‏‏ں ، فرانس دے وزیر خارجہ اسٹیفن سیجورن نے کہیا ، "غزہ وچ انسانی صورتحال کئی ہفتےآں تو‏ں تباہ کن رہی اے ، جے کئی مہینےآں تو‏ں نئيں۔ تے اس تو‏ں ناقابل دفاع تے ناقابل جواز حالات پیدا ہورہے نيں جنہاں دے لئی اسرائیلی جوابدہ ني‏‏‏‏ں۔" 26 مارچ نو‏‏ں ، جرمنی د‏‏ی وزیر خارجہ انا بیئربوک نے کہیا ، "غزہ د‏‏ی انسانی صورتحال جہنم ا‏‏ے۔"

### حل کرن دیاں کوششاں

چینی صدر شی جن پنگ تے فرانسیسی صدر ایمانوئل میکرون نے 20 نومبر نوں اک کال وچ انسانی بحران نوں ہور خراب ہون توں بچان لئی اقدامات تے تبادلہ خیال کیتا۔ سعودی عرب دے شہر ریاض وچ 11 نومبر 2023ء نو‏‏ں تنظیم اسلامی تعاون تے عرب لیگ نے جنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والے غزہ انسانی بحران دے حوالے تو‏ں ہنگامی اجلاس منعقد کيتا۔ 5 دسمبر نو‏‏ں ، قبرص دے صدر نیکوس کرسٹوڈولائڈز نے غزہ دے لئی انسانی امداد دا راہداری قائم کرنے د‏‏ی کوشش وچ مصر تے اردن دا دورہ کيتا۔ اقوام متحدہ نے سگریڈ کاگ نو غزہ دے لئی سینئر انسانیت پسندی تے تعمیر نو دے کوآرڈینیٹر دے نويں تشکیل شدہ عہدے اُتے مقرر کيتا۔

دسمبر نوں، اقوام متحدہ دے سیکرٹری جنرل انتونیو گٹیرس نے اقوام متحدہ دے منشور دے آرٹیکل 99 دا حوالہ دتا، یعنی: "سیکرٹری جنرل سلامتی کونسل دی توجہ وچ کوئی وی معاملہ لیا سکدا اے جہڑا اس دی رائے وچ بین الاقوامی امن تے سلامتی دی بحالی نوں خطرہ بن سکدا اے۔" گٹیرس نے صورتحال نو "بین الاقوامی امن تے سلامتی" دے لئی خطرہ تے "انسانی نظام دے خاتمے دا شدید خطرہ" قرار دتا جس دے بارے وچ انہاں نے دلیل دتی کہ فلسطینیاں دے لئی ناقابل واپسی اثرات ني ں۔ آرٹیکل 99 دا حوالہ دے کے، گٹیرس سلامتی کونسل نو جنگ بندی دا مطالبہ کرن تے زور دے رہیا اے۔

### پناہ گزین

جنگ دے آغاز وچ ، مصر نے اعلان کیتا کہ اوہ غزہ دے لئی رفح کراسنگ نو ‏‏ں بند کر رہیا اے ، جو غزہ د‏‏ی سرحد دے نال صرف تن باہر نکلنے دے مقامات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ مصر نے مستقل بے گھری تے ممکنہ پناہ گزیناں دے بحران دے خدشات دا حوالہ دتا، خاص طور تے جے اسرائیل نے جنگ دے بعد پناہ گزیناں نو غزہ واپس آن دی اجازت دین توں انکار کر دتا۔ سانچہ:Efn اسرائیلی وزیر اعظم بنیامین نیتن یاہو نے مصر نو غزہ دے پناہ گزیناں نو قبول کرن تے قائل کرن دی کوشش کیتی۔

اردن نے فلسطینی پناہ گزیناں نو قبول کرن توں وی ہچکچاہٹ دا اظہار کیتا۔ اردن دے بادشاہ عبداللہ دوم نے اسرائیل نو فلسطینیاں نو اردن چ دھکیلن توں خبردار کیتا، غزہ تے مغربی کنارے دوناں دے اندر انسانی صورتحال نال نمٹن دی لوڑ تے زور دتا۔

یورپ چ، سکاٹ لینڈ دے پہلے وزیر حمزہ یوسف نے بین الاقوامی برادری تے زور دتا کہ اوہ غزہ لئی پناہ گزیناں دا پروگرام قائم کرے۔ یوسف نے آکھیا کہ سکاٹ لینڈ پناہ گزیناں نوں پناہ گاہ دین لئی تیار اے، تے برطانیہ توں دوبارہ آبادکاری دی سکیم بنان دا مطالبہ کیتا۔ سانچہ:Efn وزیر خارجہ ہانکے برونز سلاٹ نے آکھیا کہ نیدرلینڈز بیمار تے زخمی فلسطینی بچیاں نو ملک وچ قبول کرن دے امکان تے تبادلہ خیال کر رہیا اے۔

امریکہ وچ، کھبے پکھی سیاست داناں، جنہاں وچ نمائندے الیگزینڈریا اوکاسیو-کورٹیز تے جمال بومین شامل نیں، نے پناہ گزیناں نو قبول کرن وچ امریکہ دے تاریخی کردار تے زور دتا تے غزہ دے پناہ گزیناں دی قبولیت دا مطالبہ کیتا۔ سابق صدر ڈونلڈ ٹرمپ تے گورنر رون ڈیسینٹس ورگے سجے پکھی سیاست داناں نے غزہ توں کسے وی پناہ گزین دے داخلے تے پابندی لان دی دلیل دتی۔ اقوام متحدہ چ سابق امریکی سفیر، نکی ہیلی نے آکھیا کہ غزہ توں فلسطینی پناہ گزیناں نو مشرق وسطی دے ملکاں ولوں قبول کیتا جانا چاہیدا اے۔ صدر جو بائیڈن نے پناہ گزیناں نو داخل کرن دے کسی وی منصوبے دا اعلان نئیں کیتا، لیکن آکھیا کہ غزہ نوں 100 ملین ڈالر دی امداد دتی جائے گی۔

## ایہہ وی ویکھو

سانچہ:Div col

* 2024 غزہ پٹی پولیو پھیلنا
* 2023 غزہ پٹی دی اسرائیلی ناکہ بندی
* سامعین دی قیمت
* غزہ دی جنگ دے جانی نقصان
* اجتماعی سزا
* کمی (دوا)
* ہائیڈریشن
* کملا ہونا
* قحط
* غزہ پٹی تک امداد دی ترسیل دی اسرائیلی ناکہ بندی
* غزہ تیردا گھاٹ
* نسل کشی
* غزہ جنگ دے دوران انسانی امداد
* پانی تے صفائی ستھرائی دا انسانی حق
* بھکھ
* فلسطینیاں نوں بین الاقوامی امداد
* غزہ پٹی تک امداد دی ترسیل دی اسرائیلی ناکہ بندی
* غذائی قلت
* پٹھیاں دی گھٹنا
* غزہ جنگ دا خاکہ
* فلسطینی نسل کشی دا الزام
* ظلم]
* لمے تک چلن آلا سماجی تنازعہ
* غزہ دی جنگ وچ پناہ گزیناں دے کیمپاں تے حملے
* بھکھ (جرم)
* ٹرمینل پانی دی کمی
* غزہ دی جنگ چ جنگی جرائم
* یمنی انسانی بحران دی ٹائم لائن
* غزہ پٹی چ 2024–25 دی سردیاں
* عالمی خوراک دے بحران (2022–موجودہ) سانچہ:Div col end

## ملاحظے

سانچہ:Notelist

## حوالے

سانچہ:حوالے

### حوالہ دتے گئے کم

سانچہ:Refbegin

* سانچہ:Cite news
* سانچہ:Cite news

سانچہ:Refend

## باہرلے جوڑ

* سانچہ:Commons category-inline
* "A Humanitarian Crisis in the Gaza Strip", per UNICEF (30 October 2023)
* "Gaza: Unlawful Israeli Hospital Strikes Worsen Health Crisis", per Human Rights Watch (11 November 2023)
* UN relief chief: 'Intolerable' humanitarian situation in Gaza cannot continue, per UNOCHA (17 November 2023)
* "Analysis: How bad is the humanitarian crisis in Gaza amid the Israel-Hamas war?", per PBS (19 November 2023)
* "Inside a southern Gaza hospital: Screaming orphaned children, amputee toddlers and the stench of rotting flesh", per *The Independent* (7 December 2023)
* Interactive map of IDF attacks on healthcare facilities, per Forensic Architecture
* Know Their Names: Palestinian children killed in Israeli attacks on Gaza, per *Al Jazeera* (25 January 2024)

سانچہ:Gaza war
سانچہ:Human rights in the Middle East

کیٹیگری:2023 اسرائیل چ

کیٹیگری:2024 اسرائیل چ

سائیٹ غلطی: `<ref>` ٹیگ اک ٹولی جیدا ناں "lower-alpha" اے ہیگے نیں، پر کوئی `<references group="lower-alpha"/>` ٹیگ نا لبھیا۔