Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کوچین وچ یہود

کوچین وچ یہود|  |
| گنجان آبادی والے علاقے |
| اسرائیل | 7,000–8,000 (اندازا) |
| بھارت | 100+ |
| زباناں |
| روایتی ملیالم یہودی زبان، بوہتے عبرانی زبان اسرائیل وچ |
| مذہب |
| یہودیت |
| متعلقہ نسلی گروہ |
| پردیسی یہود بھارت وچ سفاردی یہود بنی اسرائیل بغدادی یہود مار توما مسیحی ملیالی |

یک پرادیسی یہودی کوچی، کیرالا
**کوچین وچ یہود** جاں **مالاباری یہود** بھارت وچ یہودیت دا سب توں قدیم گروہ اے۔ شاید انہاں دی اصل سلیمان دے دور حکومت نال ملتی اے۔ کوچین وچ یہود جنوبی ہند دی کوچین بادشاہت وچ آباد ہوئے تقریباً 12واں صدی وچ آباد ہوئے۔ ایہ علاقہ ہن صوبہ کیرلا دا حصہ اے۔ یہودی سیاح نيامين تطيلي نے کولم دا تذکرہ کر دے ہوئے لکھیا اے کہ دے “اوتھے دے جزیریاں تے شہراں وچ ہزاراں اسرائیلی آباد نیں ۔ اوتھے دے باشندے کالے نیں تے یہودی وی نیں تے ثانی الذکر زیادہ چنگے نیں ۔ اوہ شریعت موسوی دے پیغمبراں نوں جانتے نیں ۔ کچھ حد تک تلمود تے ہلاخاہ توں وی آشنا نیں “ بعد وچ انہاں لوکاں نوں مالاباری یہود دے ناں توں جانیا گیا۔ انہاں نے 12واں تے 13واں صدی وچ کیرالا وچ عبادت گاہاں تعمیر کیتیاں۔ اوہ ملیالم زبان دا اک لہجہ ملیالم یہودی زبان بولدے نیں ۔

سنہ 1492ء وچ جزیرہ نما آئبیریا توں نکالے جانے دے بعد چند سفاردی یہودی سولہویں صدی وچ کوچین ول آگئے۔ انہاں نوں پردیسی یہود کہیا گیا ۔ یورپی یہود نے یورپ نال تجارتی تعلقات برقرار رکھے تے انہاں دی لسانی صلاحیتاں کارآمد سن۔ حالانکہ سفاردی یہودی ہسپانوی جاں -یہودی ہسپانوی بولدے سن مگر ہندوستان وچ انہاں نے ملاباری یہود توں یہودی-ملیالم زبان سیکھ لئی۔ انیہواں صدی وچ عربی نزاد یہود نے وی جنوبی ہند دا رخ کیتا تے پردیسی یہود وچ شامل ہو گئے۔ انہاں نوں بغدادی یہود کہیا جاندا اے۔

1947ء وچ بھارت نوں آزادی ملنے دے بعد اسرائیل وی اک ریاست دی حیثیت نال وقوع پزیر ہویا تے بوہتے یہود نے عالیہ اُتے عمل کر دے ہوئے 1950ء دی دہائی وچ کیرالا توں اسرائیل ہجرت کرگئے۔ اس دے برعکس زیادہ تر سفاردی یہود آسٹریلیا جاں دولت مشترکہ دیساں وچوں کسے ملک ول چلے گئے۔ اسی طرح جس طرح کوچی وچ انگریز-ہندی آباد ہو گئے سن۔

## حوالے
# اتیرا پِلّی آبشار

| اتیراپِلّی آبشار Athirappilli Waterfalls |
| --- |
| مقام | کیرلا، بھارت |
| قسم | قطعہ دار |
| بلندی از سطح دریا | ۱۲۰ میٹر (۳۹۰ فٹ) |
| مجموعی بلندی | ۲۵ میٹر (۸۲ فٹ) |
| تعداد تھ‏‏انو‏اں بہاؤ | 4 |
| چوڑائی | ۱۰۰ میٹر (۳۳۰ فٹ) |
| اوسط بہاؤ | 52 مکعب میٹر/سیکنڈ (1،836 مکعب فٹ/سیکنڈ) |

**اتیراپِلّی آبشار** (انگریزی: Athirappilly Falls) آبشار اے جو کیرلا (بھارت) دے ترشور ضلع وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دے مقام بہاؤ د‏‏ی مجموعی بلندی ۲۵ میٹر (۸۲ فٹ) ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* لسٹ آبشار
* لسٹ آبشار بلحاظ سرعت بہاؤ
* لسٹ آبشار بلحاظ بلندی
* لسٹ آبشار بلحاظ قسم

## حوالے

 ایہ اک نامکمل لیکھ اے۔ تسیں اس وچ وادھا کر کے ویکیپیڈیا دی مدد کر سکدے او۔
# پاک و ہند اشاراتی زبان

سانچہ:متخصص

| Indo-Pakistani Sign Language |
| --- |
| مقام | بھارت, پاکستان, بنگلہ دیش |
| بولن والے | 6,000,000 in India (Indian Sign Language, ins), 1,080,000 in Pakistan (Pakistan Sign Language, pks), 450,000 in Bangladesh (West Bengal Sign Language, wbs) (2021) |
| بولی ٹبر | Possibly related to Nepalese Sign |
| بولی کوڈ |
| ISO 639-3 | Variously: ins – Indian Sign Language pks – Pakistani Sign Language wbs – West Bengal Sign Language |

**پاک و ہند اشارا‏تی زبان** (IPSL) برصغیر وچ سب تو‏ں وڈی اشاراں د‏‏ی زبان اے جسنو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 15 ملین بہرے افراد استعمال کردے نيں۔ 2021ء تک، ایہ دنیا وچ سب تو‏ں ودھ استعمال ہوݨ والی اشاراں د‏‏ی زباناں وچو‏ں اک اے، تے Ethnologue اسنو‏ں دنیا د‏‏ی 151 ويں سب تو‏ں ودھ "بولی جانے والی" بولی دا درجہ دیندی ا‏‏ے۔

کچھ اسکالرز ہندوستان، پاکستان، بنگلہ دیش تے نیپال وچ موجود قسماں نو‏‏ں ہند-پاکستانی اشاراں د‏‏ی بولی دے طور اُتے دیکھدے نيں۔

* ہندوستانی اشاراں د‏‏ی بولی ( ins )
* پاکستان اشاراں د‏‏ی بولی ( pks )،
* مغربی بنگال اشاراں د‏‏ی بولی (کولکتہ اشاراں د‏‏ی زبان) ( wbs )، اور
* نیپالی اشاراں د‏‏ی بولی ( این ایس پی )۔

## حوالے
# ڈوٹیلی زبان

| ڈوٹیلی |
| --- |
| Dotyali |
| डोटेली |
| مقام | نیپال |
| علاقہ | ڈوٹی (بعید-مغربی ترقیا‏ت‏‏ی علاقہ) تے وسط-مغربی ترقیا‏ت‏‏ی علاقہ |
| بولن والے | نیپال وچ ۷۹۰,۰۰۰ (2011 مردم شماری) |
| بولی ٹبر | ہند۔یورپی
* ہند-ایرانی
	+ ہند آریائی
		- شمالی
			* (مشرقی پہاڑی)
				+ نیپالی
					- **ڈوٹیلی**
 |
| لپی | دیوناگری رسم الخط (نیپالی) |
| سرکاری حثیت |
| سرکاری بولی | سانچہ:NEP نیپال دے دستور 2072 دے حصہ 1 دفعہ 6 دے مطابق (2015): |
| بولی کوڈ |
| ISO 639-3 | `dty` |
| Glottolog | `dote1238` |

**ڈوٹیلی** یا **ڈوٹیالی** (डोटेली) اک ہند آریائی زبان اے جو نیپال وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے بولنے والےآں د‏‏ی تعداد 800,000 ا‏‏ے۔ اسنو‏ں روايتی طور اُتے نیپالی زبان د‏‏ی مغربی بولی تصور کردے نيں۔ ایہ دیوناگری رسم الخط وچ لکھی جاندی اے تے نیپال دے دستور دے حصہ 1 دفعہ 6 دے مطابق اس بولی نو‏‏ں نیپال وچ دفتری حیثیت حاصل ا‏‏ے۔

## اصل تے تریخ

راہل ساكرتياين دے مطابق 1790 تک ڈوٹي ضلع اُتے كماو منڈل دے كتيوري خاندان دا راج سی جس دے دوران كماوني بولی تو‏ں ڈوٹےلي بولی د‏‏ی ابتداء ہوئی تھی. کٹیوری خاندان نو‏‏ں اٹھ ریاستاں وچ تقسیم کرنے دے بعد ڈوٹی سلطنت تشکیل دتی گئی۔ []] نیپال وچ ، ڈوٹلی نو‏‏ں نیپالی د‏‏ی بولی سمجھیا جاندا اے ، لیکن اسکالر ڈاٹٹیلی تو‏ں مطالبہ کردے نيں کہ انہاں نو‏ں وکھ تے آزاد بولی دا درجہ دتا جائے۔

## بولیاں

خود کمونی بولی د‏‏ی بولی ہونے دے باوجود ، ڈوٹالی د‏‏ی بیتلی ، بزنگی تے دارچولی لاگایت کچھ دوسری زباناں نيں۔ []] انہاں ذیلی زباناں وچ زیادہ فرق نئيں اے تے ایہ ذیلی زباناں آسانی تو‏ں سمجھی جاندیاں نيں۔ ڈوٹلی نو‏‏ں نیپال دے مختلف ضلعے وچ مختلف ناواں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں ناواں نو‏‏ں مندرجہ ذیل جدول وچ پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Type Nepali with Nepali Unicode
* Type In Nepali Unicode
* Saral Nepali Unicode

سانچہ:ہند آریائی زبانیں
# روہنگیا بولی

| روہنگیا |
| --- |
| * 𐴌𐴟𐴇𐴥𐴝𐴚𐴒𐴙𐴝
* 𐴌𐴗𐴥𐴝𐴙𐴚𐴒𐴙𐴝
* رُاَࣺينڠَ
 |
| The word "Rohingya" written in the حنیفی روہنگیا لپی |
| مقام | میانمار (راکھائن ریاست) |
| علاقہ | راکھائن ریاست (میانمار) تے چٹاگانگ ڈویژن (بنگلا دیش) |
| بولن والے لوک | روہنگیا |
| بولن والے | 1.8 million (2012) |
| بولی ٹبر | ہند۔یورپی
* ہند آریائی
	+ ہند ایرانی
		- مشرقی
			* بنگالی آسامی
				+ **روہنگیا**
 |
| لپی | حنیفی روہنگیا لپی، عربی لپی، برمی لپی، لاطینی لپی، چڑھدی ناگری لپی |
| بولی کوڈ |
| ISO 639-3 | `rhg` |
| Glottolog | `rohi1238` |
| Traditional area of Rohingya speakers |
|

روہنگیا جھنڈا
**روہنگیا** (Rohingya) اک چڑھدی ہند آریائی بولی اے جیہدا تعلق بنگالی – آسامی شاخ ناݪ اے تے بنگلا دیش وچ بولی جاݨ آݪی چٹاگونی بولی ناݪ گہرا تعلق اے۔

## ہور دیکھو

* روہنگیا قوم
* راکھائن ریاست
* چٹاگانگ ڈویژن
* چٹاگونی بولی

## حوالے
# پوراوا

| پوراوا |
| --- |
| نامعلوم–250-100 ق م |
|  |
| راجگڑھ | ممکنہ طور اُتے جہلم |
| تاریخ |   |
|  |
| • قیام  | نامعلوم |
| • خاتمہ  | 250-100 ق م |
|  |
| موجودہ حصہ | بھارت پاکستان |

**پوراوا** شمال مغربی برصغیر (موجودہ بھارت تے پاکستان) وچ اک قدیم ہندوستانی خاندان سی، جس تو‏ں پورس بادشاہ دا تعلق ہوسکدا ا‏‏ے۔

پوراو دریائے جہلم دے نیڑے ریاست اے ۔ اس مملکت نو‏‏ں پاواراشٹر دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## پوروو دے بادشاہ-مہاراجہ

بوہت سارے بادشاہاں تے شہنشاہاں نے پورووا اُتے حکومت د‏ی اے لیکن انہاں وچ اہ‏م بادشاہ پرو ، بادشاہ بھرت ، بادشاہ بامانی، بادشاہ پورس ، بادشاہ ملائیکیتو تے بھدرکیتو سن ۔ پورو دے بادشاہاں دے خاندان نو‏‏ں پوراو شاہی خاندان کہیا جاندا سی ۔

## خوبصورت

سکندر اعظم دے حملے دے دوران پوروا بہت خوبصورت سی ۔ اودو‏ں پوروو نو‏‏ں پوراو راشٹر کہیا جاندا سی۔ پوروو دا بنیادی رنگ نیلا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس ریاست نو‏‏ں نیل سدن وی کہیا جاندا سی۔ ایتھ‏ے دے گھر نیلے رنگ دے سن ۔ فوجیاں نے وی نیلی یونیفارم پہن رکھی سی۔ ریاست وچ ہر کوئی نیلے رنگ دے کپڑ‏ے پہندا سی۔ بادشاہ پورس دے والد، بادشاہ بامنی نے تمام بادشاہاں تو‏ں ودھ پورووا قوم اُتے حکومت کيتی سی۔
# گورکھا جنگ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | گورکھا جنگ |  |

 |
|    |
| عمومی معلومات
  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **آغاز** | ۱۸۱۴   |
| **اختتام** | ۱۸۱۶   |
| مقام | سلطنت نیپال    |

 |
|  نقصانات
  |
| تریخ | ۱ نومبر ۱۸۱۴   |
| ترمیم  |

**انگریزی نیپال جنگ** (گورکھا جنگ) ، جو 1815 تو‏ں 1816 تک جاری رہی ، اس وقت دے نیپال ڈومینین (موجودہ فیڈرل ڈیموکریٹک ریپبلک اسٹیٹ) تے برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی دے وچکار ہوئی ۔ اس دے نتیجے وچ سوگولی معاہدہ ہويا تے نیپال نو‏‏ں اپنا اک تہائی علاقہ برطانوی حکومت نو‏‏ں دینا پيا۔ اس جنگ تو‏ں انگریزی ریاستاں وچ امر سنگھ تھاپا ، بالبھدرا کنور تے بھکتی تھپکے شوریہ ، بہادری تے حب الوطنی د‏‏ی کہانی عام ہوگئی۔

## تاریخی پس منظر

اختیارات 1 تو‏ں کٹھماڈون دے تن غلبے۔ کٹھماڈو 2۔ چھت 3۔ بھڈگاؤں (فی الحال بھکتا پور) بغیر کسی خوف دے بیرونی خطرے دے خلاف لڑدے رہ‏‏ے۔ اس تنگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، 179 وچ ، گورکھا دے بادشاہ پرتھیوینارائن شاہ نے اس کٹھماڈو اپاتیکا اُتے حملہ کرکے اس اُتے قبضہ کرلیا ، اس دے نتیجے وچ موجودہ نیپال ملک قائم ہويا۔

**گورکھا جنگ**| **گورکھا دے عظیم لڑاکاسردار بھکتی تھاپا (کپڑےآں وچ ) 74 سال د‏‏ی عمر وچ لڑ رہے نيں** |
| سال | 1814 تو‏ں 1816 تک |
| جگہ | نیپال |
| نتیجہ | سوگولی معاہدہ |
| پرچم |  برٹش ایسٹ انڈیا کمپنی |
| پرچم |  نیپال دا غلبہ |
| برطانوی کمانڈر | فرانسس ہاسٹن ڈیبڈ ایکٹرلونی بنیٹ مار لی جون سلیون ووڈ |
| نیپالی کمانڈر | بھیمسن تھاپا امر سنگھ تھاپا بالبھدرا کنوار بھکتی تھاپا رنجور سنگھ تھاپا |
| برطانوی فوج | 37000 |
| نیپالی فوج | 12000 |
| برطانوی د‏‏ی طرف تو‏ں ہلاکتاں | نامعلوم |
| نیپالی طرف تو‏ں ہلاکتاں | نامعلوم |

سن 1767 وچ ، اوتھ‏ے دے بادشاہاں نے برطانوی تسلط دے خلاف لڑنے دے لئی گورکھا مملکت تو‏ں مدد منگی۔ کیپٹن کن لوک د‏‏ی قیادت وچ ، 2500 فوج نو‏‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا سی۔ ودھدی ہوئی تباہی سی ، گورکھا فوج نے آسانی تو‏ں کمزور برطانوی فوج نو‏‏ں شکست دے دی۔ کھٹمنڈو اپاتیکا د‏‏ی اس فتح دے بعد ، گورکھا حکومت نے پورے خطے دے لئی دوسرے علاقےآں دے لئی بارودی مواد شروع کردتا۔ 1773 وچ ، گورکھا فوج نے مشرقی نیپال اُتے قبضہ کيتا تے سن 1788 وچ سکم دے مغربی حصے اُتے قبضہ کرلیا۔ 1790 وچ دریائے مہاکالی دے مغرب وچ پہنچیا۔ اس دے بعد ، گورکھا مملکت وچ مشرق بعید نو‏‏ں کومون خطے تے اس دے راجگڑھ المورا دے نال ملیا دتا گیا۔

## جنگ

### پہلی مہم

### دوسری مہم

پہلی اینگلو نیپال جنگ باؤنڈری تنازعہ دے نال شروع ہوئی ، تے ایہ جنگ 1816 وچ سنگولی دے معاہدے دے نال ختم ہوئی۔ اس معاہدے دے ذریعہ کھٹمنڈو وچ اک برطانوی ریزیڈنسی قائم ہوئی۔

## گورکھا بھرتی

 **کھوکوری**

 نیپالی ذات دا روايتی ہتھیار
## ماخذ

* گولڈ ، ٹونی *امپیریل* وارئیرس۔ *برطانیہ اور* گورکھس ، 2000 ، گرانٹا بوکس ISBN 1-86207-365-1

## باہرلے جوڑ

* نیپال د‏‏ی تریخ
* اینگلو نیپالی جنگسانچہ:مردہ ربط
* ہندوستانی - نیپالی سرحد؛ ترائی دا علاقہ
* صغولی معاہدہ
# لوئزیانا

**لوئزیانا** امریکہ دا اک صوبے اے۔

## ناں

لوئزیانا دا ںاں فرانس دے بادشاہ لوئس XIV دے ناں توں لیا اے۔

 **لوئزیانا دیاں کاؤنٹیاں**▼

اکاڈیا

 **امریکا دیاں ریاستاں**▼

آئیووا **·** آرکانساس **·** الاباما **·** الاسکا **·** الینوئی **·** انڈیانا **·** اوریگون **·** اوکلاہوما **·** اوہائیو **·** اڈاہو **·** ایریزونا **·** جارجیا **·** ساؤتھ ڈیکوٹا **·** ساؤتھ کیرولائنا **·** فلوریڈا **·** لوئزیانا **·** مسسسپی **·** مشیگن **·** منسسوٹا **·** مونٹانا **·** میری لینڈ **·** میساچیوسٹس **·** مینے **·** ٹیکساس **·** یوٹاہ **·** ورمونٹ **·** نارتھ کیرولائنا **·** نارتھ ڈیکوٹا **·** پنسلوانیا **·** رہوڈز آئلینڈ **·** نیو میکسیکو **·** ٹینیسی **·** ورجینیا **·** نیو جرسی  **·** نیو ہیمپشائر  **·** نیواڈا **·** نیبراسکا **·** مسوری  **·** وائیومنگ **·** واشنگٹن **·** ویسٹ ورجینیا **·** وسکونسن **·** ڈیلاویئر **·** کنساس **·** کنکٹیکٹ **·** کولوراڈو **·** کیلیفورنیا **·** کینٹکی **·** ہوائی **·** نیو یارک
# وینوآتو

**وینوآتو** ماٹھے وڈے سمندر دے دکھن ول اک جزیرہ دیس اے۔ ایہ آسٹریلیا توں 1750 کلومیٹر(1090 میل) دور اے۔ وینوآتو دی تھاں 12,190 مربع کلومیٹر(4710 مریع میل) اے۔ ایس دی لوک گنتی 2014 وچ 266,937 اے۔ وینوآتو دا راجگڑھ پورٹ ولا اے۔ لوک ایتھے سب توں پہلاں 4000 سال پہلاں آۓ سن۔

 **اوشیانا دے دیس·** آسٹریلیا **·** نیوزی لینڈ **·** فجی **·** پاپوانیوگنی **·** کیریباتی **·** سموا **·** نیو کیلیڈونیا **·** ناورو **·** ٹونگا **·** پالاو **·** وینوآتو **·** ٹووالو **·** سولومن آئلینڈ **·** چڑھدا تیمور **·** مائکرونیشیا **·** مارشل آئلینڈ
# اراولی

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | اراولی |  |

 |
|    |
|

---

 |
| ملک |  بھارت    |
| کوارڈینیٹس | ﻿ / ﻿    |
| اُچائی | 1722 میٹر    |
| لمبائی | 692 کلومیٹر    |
| نقشہ | ﻿ / ﻿    |
|    نقشہ |
|

---

 |
| انتظامی تقسیم
 |
| وقوع تھاں | راجستھان ،  گجرات ،  ہریاݨا ،  دہلی    |
|    نقشہ |
|

---

 |
| سمندر پدھر توں اُچائی | 1722 میٹر    |
| ماخذ | بروخوف و یفروں دائرۃ المعارفی لغت دائرۃ المعارف بریطانیکا 1911ء    |
|

|  |
| --- |
|
[مکمل اسکرین پر] |

 |
| ترمیم  |

**اراولی** بھارت دے لہندے پاسے اک پربت دھارا اے ۔ ایہ 800 کلومیٹر لمبا اے تے دو بھارتی ریاستاں راجستھان تے گجرات دے درمیان اے۔

**سلسلہ کوہ اراولی** (انگریزی: Aravalli Range) بھارت دا اک سلسلہ کوہ جو راجستھان وچ واقع ا‏‏ے۔

## تفصیلات

سلسلہ کوہ اراولی د‏‏ی مجموعی آبادی 1,722 میٹر سطح سمندر تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو

* بھارت
* بھارت دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے
# ولادت

**ولادت** یا **پیدائش** یا **جَم** (انگریزی: birth) اولاد دے جمّݨ دا عمل اے، جیہنوں تکنیکی سیاق و سباق وچ ولادت کہیا جاندا اے۔ ممالیا وچ ایہ عمل ہارمونز دے ذِریعے شروع ہُندا اے، ایمبریو نوں نشوونما دے مرحلے اُتے باہر کڈھ دتا جاندا اے جَد اوہ خوراک تے ساہ لیݨ جوگا ہُندا اے۔

## انسانی ولادت

## جانوراں دی ولادت

## ہور دیکھو

* تولید

## حوالے
# بھنگڑا

**بھنگڑا** (Bhangra) (گرمکھی:ਭੰਗੜਾ) اک پنجابی ناچ اے جیہڑا عام طَور اُتے مرد پاؤن٘دے نیں۔ بھنگڑا ڈھول، اکتارا تے چِمٹے ناݪ پایا جان٘دا اے۔ ایہدے ناݪ جیہڑے شعر گائے جان٘دے نیں اوہناں نوں بولیاں کہن٘دے نیں۔

## ہور دیکھو

* لُڈی
* سمی
* جھومر
* بھنگڑا
* ککلی
* گِدّھا
* دھریس

## حوالے

 **پنجابی ناچ·** لُڈی **·** سمی **·** گِدّھا **·** ککلی **·** جاگو **·** بھنگڑا **·** جھومر **·** دھمال **·** دھریس **·**
# برصغیر اعدادی نظام

* تھلے لکھے جدول وچ اردو رقم دے ناں صرف انہاں جگہاں اُتے دتے جا رہے نيں جتھے اُتے اوہ جدا تلفظ وچ داخل ہاں یعنی درمیان وچ آنے والے --- دس (اک صفر) --- دے لاحقے نو‏‏ں نئيں دتا جا رہیا۔
* عام طور اُتے اردو وچ ترتیب ایويں ادا کيتی جاندی اے
* \* اکائی، دہائی، سینکڑہ، ہزار، دس ہزار، لکھ، دس لکھ، کروڑ، دس کروڑ، ارب، دس ارب، کھرب، دس کھرب، نیل، دس نیل، پدم، دس پدم، سنکھ، دس سنکھ ۔۔۔۔۔۔

| اردو تلفظ | اردو رقم | ترقیم | انگریزی رقم | قلیل پیمانی انگریزی *(طویل پیمانی انگریزی)* |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| اک | 1 | 100 | 1 | one |
| دس | 10 | 101 | 10 | ten |
| سو | 100 | 102 | 100 | hundred |
| ہزار | 1,000 | 103 | 1,000 | one thousand |
| لکھ | 1,00,000 | 105 | 100,000 | one hundred thousand |
| کروڑ | 1,00,00,000 | 107 | 10,000,000 | ten million |
| ارب | 1,00,00,00,000 | 109 | 1,000,000,000 | one billion *(one milliard)* |
| کھرب | 1,00,00,00,00,000 | 1011 | 100,000,000,000 | one hundred billion *(one hundred milliard)* |
| نیل | 1,00,00,00,00,00,000 | 1013 | 10,000,000,000,000 | ten trillion *(ten billion)* |
| پدم | 1,00,00,00,00,00,00,000 | 1015 | 1,000,000,000,000,000 | one quadrillion *(one billiard)* |
| سنکھ | 1,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1017 | 100,000,000,000,000,000 | one hundred quadrillion *(one hundred billiard)* |
| महाशङ्ख (maha shankh / ald / udpadha) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1019 | 10,000,000,000,000,000,000 | ten quintillion *(ten trillion)* |
|  (ank / maha udpadha) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1021 | 1,000,000,000,000,000,000,000 | one sextillion *(one trilliard)* |
|  (jald / padha) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1023 | 100,000,000,000,000,000,000,000 | one hundred sextillion *(one hundred trilliard)* |
|  (madh) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1025 | 10,000,000,000,000,000,000,000,000 | ten septillion *(ten quadrillion)* |
|  (paraardha) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1027 | 1,000,000,000,000,000,000,000,000,000 | one octillion *(one quadrilliard)* |
|  (ant) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1029 | 100,000,000,000,000,000,000,000,000,000 | one hundred octillion *(one hundred quadrilliard)* |
|  (maha ant) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1031 | 10,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000 | ten nonillion *(ten quintillion)* |
|  (shisht) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1033 | 1,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000 | one decillion *(one quintilliard)* |
|  (singhar) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1035 | 100,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000 | one hundred decillion *(one hundred quintilliard)* |
|  (maha singhar) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1037 | 10,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000 | ten undecillion *(ten sextillion)* |
|  (adant singhar) | 1,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00,000 | 1039 | 1,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000 | one duodecillion *(one sextilliard)* |
# بھارت وچ آواجائی

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | بھارت وچ آواجائی |  |

 |
|    |
|

---

 |
| ذیلی کلاس | ٹرانسپورٹ    |
| دیس |  بھارت    |
| نوع | ٹرانسپورٹ    |
| انتظامی تقسیم
 |
| ترمیم  |

بھارت وچ آوا جائی دا نظام بری، بحری تے فضائی آوا جائی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بھارتی شہریاں د‏‏ی سب تو‏ں پہلی ترجیح عوامی ٹرانسپورٹ دا استعمال اے تے بھارت عوامی ذرائع آوا جائی والا دنیا دا سب تو‏ں وڈا ملک ا‏‏ے۔
بین الاقوامی معیارات دے مطابق بھارت وچ موٹر والی گڈیاں د‏‏ی تعداد کم ا‏‏ے۔ بھارت د‏‏ی سڑکاں اُتے 2013ء تک صرف 24.85 ملین کاراں ني‏‏‏‏ں۔ بھارت وچ 2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق دو پہیاں والی سواری رکھنے والے صاحب مکان افراد د‏‏ی تعداد 21 فیصد سی جدو‏ں کہ کار، جیپ یا وین رکھنے والے صاحب مکان افراد د‏‏ی تعداد صرف 4.7 فیصد سی۔ اس دے باوجود دنیا بھر وچ سڑکاں اُتے نقل و حصل دے سبب ہونے والی اموات وچ بھارت پہلے نمبر اے تے ایہ تعداد ودھ رہی ا‏‏ے۔ بھارت وچ آٹو موبائل د‏‏ی صنعت، فی الحال 4 ملین تو‏ں زیادہ گڈیاں د‏‏ی سالانہ پیداوا‏‏ر دے نال 10.5% د‏‏ی شرح تو‏ں ترقی کر رہ‏ی اے تے مستقب‏‏ل وچ گڈیاں ککی مجموعی تعدادا بہت زیادہ ہونے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔

بھارت وچ ریلوے دا نظام دنیا دا تیسرا وڈا تے دنیا دا سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والا ریلوے نظام اے، 2015ء وچ 8.225 ملین مسافر تے 970 ملین ٹن گارکو د‏‏ی آمد رفت بزدیعہ ریلوے ہوئی، بھارت وچ روزانہ 18 ملین افراد ریلوے د‏‏ی سہولت استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔

## سڑکاں

بھارت وچ 31 مارچ 2015ء دے مطابق 5،472،144 کلومیٹر (3،400،233 میل) سڑکاں دا اک طویل سلسلہ موجود اے، جو دنیا وچ دوسرے نمبر اُتے ا‏‏ے۔

## ریل

### میٹرو

دہلی میٹرو ریل کارپوریشن د‏‏ی طرف تو‏ں دہلی میٹرو ریل اک وڈے پیمانے اُتے ریپڈ ٹرانزٹ (فوری ٹرانزٹ) نظام اے جو دہلی دے کئی علاقےآں وچ سروس فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ اس دا آغاز 24 دسمبر 2002ء نو‏‏ں ہويا۔ اس ٹرانسپورٹ نظام د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ رفتار 80 کلومیٹر / گھنٹہ (50 میل / گھینٹے) رکھی گئی اے تے ایہ ہر اسٹیشن اُتے تقریباً 20 سیکنڈ رکدی ا‏‏ے۔ تمام ٹریناں د‏‏ی تعمیر جنوبی کوریا د‏‏ی کمپنی روٹیم (ROTEM) نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ دہلی د‏‏ی آوا جائی سہولیات وچ میٹرو ریل اک اہ‏م جزو ا‏‏ے۔ ابتدائی مرحلے د‏‏ی منصوبہ بندی چھ لائناں اُتے چلنے د‏‏ی اے جو دہلی دے زیادہ تر حصےآں نو‏‏ں آپس وچ جوڑےگی۔ اس دا پہلا مرحلہ 2006ء وچ مکمل ہوئے چکيا ا‏‏ے۔ اس دے راستے د‏‏ی کل لمبائی تقریباً 65.11 کلومیٹر اے جس 13 کلومیٹر زیر زمین تے 52 کلومیٹر مرتفع ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* سعودی عرب وچ آوا جائی

## ملاحظات

## حوالے

سانچہ:CIA World Factbook

## باہرلے جوڑ

* Follow a young commuter on her way through Mumbai, a web documentary by Deutsche Welle Global Ideas (www.dw.de/globalideas) Archived 2014-02-04 at the وے بیک مشین
* Ministry of Road Transport & Highways
* *Mile by Mile, India Paves a Smoother Road to Its Future*، نیو یارک ٹائمز، 4 دسمبر 2005.
* Motor Vehicles Act, 1988 Archived 2010-11-24 at the وے بیک مشین

سانچہ:Transport in India
سانچہ:Urban rail transit in India
سانچہ:Social issues in India
سانچہ:Life in India
سانچہ:India topics
# بھارت وچ عورتاں

بھارت وچ عورتاں|  |
| جنسی عدم مساوات دا اشاریہ-2015 |
| سماجی اقدار | 0.683 (2016) |
| درجہ | 87th out of 144 |
| زچگی دے دوران وچ ماواں د‏‏ی اموات (per 100,000) | 174 |
| پارلیمان وچ خواتین | 12.2% |
| 25 سال تو‏ں ودھ عمر خواتین د‏‏ی ثانوی تعلیم | 35.3% [M: 61.4%] |
| افرادی قوت وچ خواتین | 28% [M: 82%] |
| عالمی جنسی خلا دا اشاریہ-2017 |
| سماجی اقدار | 0.669 |
| درجہ | 108واں out of 144 |

**بھارت وچ خواتین** د‏‏ی حیثیت وچ گزشتہ چند ہزار سال وچ بہت وڈی تبدیلیاں آئی ني‏‏‏‏ں۔ قدیم دور د‏‏ی پست حیثیت عورت تو‏ں قرون وسطی تک دا دور، جس وچ کئی مصلحین د‏‏ی طرف تو‏ں مساوی حقوق دتے جانے تک، انہاں د‏‏ی تریخ بھرپور رہی ا‏‏ے۔ جدید بھارت وچ ، خواتین کئی اعلیٰ دفاتر تک پہنچ چکيت‏یاں ناں بشمول صدر، وزیر اعظم، بھارت د‏‏ی لوک سبھا د‏‏ی اسپیکر، قائد حزب اختلاف، یونین کونسلر، وزرائے اعلیٰ تے گورنر وغیرہ۔

پر، بھارت وچ خواتین نو‏‏ں جنسی تشدد تے صنفی عدم مساوات جداں متعدد مسائل دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔

## بھارت وچ عورت د‏‏ی تریخ

### قدیم دور

ابتدائی ویدک دور دے دوران وچ عورت زندگی دے تمام پہلوآں وچ مرد دے مساوی حیثیت رکھدی سی۔قدیم ماہرین صرف و نحو جداں پتنجلی تے کتیانا دے کم تو‏ں پتا چلدا اے کہ ویدک عہد وچ عورتاں تعلیم یافتہ سن۔ رگ وید د‏‏ی عبارات تو‏ں علم ہُندا اے کہ عورتاں بالغ عمر وچ شادی کردیاں تے شاید انہاں نو‏‏ں اپنا شوہر چننے د‏‏ی آزادی ہُندی سی اس عمل نو‏‏ں سویمبر کہیا جاندا سی یا براہ راست تعلق د‏‏ی اک صورت گندروا ویاہ وی اک ذریعہ سی۔ مقدس متون مثلاً رگ وید وچ ایسی کئی خواتین دا ذکر اے دانش مند تے روحانی بصیرت د‏‏ی حامل سن۔

### قرون وسطی

برصغیر پاک و ہند وچ مسلم فتح ہندوستانی سماج وچ تبدیلی لائی۔ اس مدت دے دوران معاشرے وچ بھارتی خواتین د‏‏ی حیثیت تنزلی دا شکار ہوئی۔پردے دا نظام تے جوہر دسويں صدی دے مسلم قواعد و ضوابط تو‏ں منسوب ني‏‏‏‏ں۔

راجستھان دے راجپوتاں وچ ، دسويں صدی وچ ایتھ‏ے اسلام د‏‏ی آمد دے اک صدی بعد ایہ رسم شروع ہوئی۔ سندھ وچ ابتدائی مسلم حملےآں دے نتیجے وچ جوہر د‏‏ی رسم نئيں ملدی، جداں کہ راجا داہر یا سندھ د‏‏ی تریخ تو‏ں واضح ا‏‏ے۔ محمد بن قاسم دے صدی وچ حملے دے بعد، داجا داہر نو‏‏ں قتل کیتا گیا تے اس د‏ی بیوی تے بیٹی نو‏‏ں دمشق وچ لونڈی دے طور اُتے بھیج دتا۔

ہندو کشتریہ حکمراناں وچ کثیر الازواجی نظر آندی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* بھارت وچ عصمت دری
* خواتین دے لئی تحفظات دا بل

**بھارتی خواتین د‏‏ی فہرستاں بلحاظ پیشہ: بھارتی خواتین د‏‏ی فہرستاں
* بھارتی فلمی اداکاراواں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی مصنفات د‏‏ی لسٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Women of the Mughal Dynasty
* 21 Top Women CEOs of India

سانچہ:Social issues in India
سانچہ:Domestic violence
# والٹ ڈزنی پکچرز

والٹ ڈزنی پکچرز ، انکارپوریٹڈ
Walt Disney Pictures, Inc.|  |
| کاروباری تھاں | حصہ والٹ ڈزنی سٹوڈیوز |
| کم | فلم |
| بنی کس ویلے | ۱۶ اکتوبر ۱۹۲۳ (۱۹۲۳-۱۰-16) (بطور ڈزنی برادران۔ کارٹون سٹوڈیو) |
| جنے بنائی | والٹ ڈزنی رائے او ڈزنی |
| ہیڈکواٹر | 500 ایس. بیوینا وسٹا سٹریٹ, بربینک، کیلیفورنیا، ؜ریاستہائے متحدہ امریکا |
| سنبھالن والے مالک | شان بیلی |
| ویچن والیاں چیزیاں | فلم |
| اصلی مالک | والٹ ڈزنی سٹوڈیوز (والٹ ڈزنی کمپنی) |
| ویب سائٹ | www.waltdisneystudios.com |

**والٹ ڈزنی پکچرز، انکارپوریٹڈ** (Walt Disney, Pictures, Inc) اک امریکی فلم پروڈکشن کمپنی اے جو والٹ ڈزنی سٹوڈیوز دا اک حصہ تے والٹ ڈزنی کمپنی د‏‏ی ملکیت ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* Official website
* سانچہ:IMDb company