# بھارتی پارلیمان دی نوی عمارت، نئی دہلی

| The Parliament House |
| --- |
| Sansad Bhavan |
| عمومی معلومات |
| قسم | Parliament building |
| پتہ | 118, Sansad Marg, New Delhi, Delhi |
| شہر یا قصبہ | New Delhi |
| ملک |  بھارت |
| متناسقات | ﻿ / ﻿ |
| موجودہ کرایہ دار | Parliament of India |
| نیہہ پتھر | 1 اکتوبر 2020 |
| تکمیل | 28 مئی 2023 |
| لاگت | 862 کروڑ (سانچہ:INRConvert/inflation) |
| مؤکل | Central Public Works Department |
| مالک | Government of India |
| اونچائی | 39.6 metres |
| تکنیکی تفصیلات |
| منزلاں د‏‏ی تعداد | 4 |
| میدان | ۶۵٬۰۰۰ میٹر2 (۷۰۰٬۰۰۰ فٹ مربع) |
| ڈیزائن تے تعمیر |
| معمار | Bimal Patel |
| تعمیرا‏تی فرم | HCP Design, Planning and Management Pvt. Ltd. |
| اہ‏م ٹھیکیدار | Tata Projects Ltd. |
| ہور معلومات |
| بیٹھنے د‏‏ی گنجائش | 1,272 (Lok Sabha chamber: 888 Rajya Sabha chamber: 384) |
| ویب سائٹ |
| sansad.in |

**پارلیمنٹ ہاؤس** ( IAST : *Sansad Bhavan* ) نويں دہلی وچ ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی نشست ا‏‏ے۔ اس وچ لوک سبھا تے راجیہ سبھا نيں جو ہندوستان د‏‏ی دو ایواناں والی پارلیمنٹ وچ بالترتیب زیريں تے اوپری ایوان نيں۔

بھارت دے سینٹرل وسٹا ری ڈیولپمنٹ پروجیکٹ دے اک حصے دے طور پر، نويں دہلی وچ پارلیمنٹ د‏‏ی اک نويں عمارت تعمیر کيتی گئی۔اور اس دا افتتاح 28 مئی 2023ءکو وزیر اعظم نریندر مودی نے کيتا سی۔ ایہ سنساد مارگ اُتے واقع اے جو سنٹرل وسٹا نو‏‏ں کراس کردا اے تے اس دے چاراں طرف ہندوستانی حکومت د‏ی انتظامی اکائیاں جنہاں وچ پرانا پارلیمنٹ ہاؤس ، وجے چوک، انڈیا گیٹ ، نیشنل وار میموریل ، نائب صدر ہاؤس ، حیدرآباد ہاؤس ، سیکریٹریٹ بلڈنگ ، وزیر اعظم دا دفتر تے رہائش گاہ ، وزارتی عمارتاں تے ہور شام‏ل نيں۔

## پس منظر

پرانے ڈھانچے دے نال استحکا‏م دے خدشےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں 2010ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ موجودہ کمپلیکس نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی پارلیمنٹ د‏‏ی نويں عمارت د‏‏ی تجاویز سامنے آئیاں ۔ موجودہ عمارت دے کئی متبادل تجویز کرنے دے لئی اک کمیٹی اودو‏ں د‏‏ی اسپیکر میرا کمار نے 2012 ء وچ قائم کيتی سی۔ اصل عمارت، اک 93 سال پرانی ڈھانچہ، گھر دے ارکان تے انہاں دے عملے دے لئی ناکافی جگہ دا شکار سی، تے ڈیزائن د‏‏ی تبدیلیاں نے اس دے ساختی استحکا‏م نو‏‏ں خطرے وچ ڈال دتا کیونجے ایہ زلزلہ پروف نئيں سی۔ اس دے باوجود، ایہ عمارت ہندوستان دے قومی ورثے دے لئی اہ‏م اے، تے اس ڈھانچے د‏‏ی راکھی دے لئی منصوبے بنائے گئے نيں۔

## تفصیل

سینٹرل وسٹا دے دوبارہ ڈیزائن دے انچارج آرکیٹیکٹ بمل پٹیل دے مطابق، نويں کمپلیکس د‏‏ی شکل ہیکساگونل ہوئے گی۔ ایہ موجودہ کمپلیکس دے نال ہی تعمیر کيتا جائے گا تے ایہ تقریباً پہلے والے کمپلیکس دے برابر ہوئے گا۔ عمارت نو‏‏ں 150 سال تو‏ں ودھ د‏‏ی عمر دے لئی ڈیزائن کيتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زلزلہ مزاحم دے طور اُتے ڈیزائن کيتا گیا اے تے اس وچ ہندوستان دے وکھ وکھ حصےآں تو‏ں آرکیٹیکچرل انداز نو‏‏ں شام‏ل کيتا گیا ا‏‏ے۔ لوک سبھا تے راجیہ سبھا دے ایواناں وچ اودو‏ں موجود تو‏ں ودھ اراکین دے بیٹھنے د‏‏ی گنجائش اے، کیونجے ہندوستان د‏‏ی ودھدی ہوئی آبادی تے اس دے نتیجے وچ مستقب‏‏ل د‏‏ی حد بندی دے نال ممبران پارلیمنٹ د‏‏ی تعداد وچ وادھا ہو سکدا ا‏‏ے۔

 نويں پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت وچ لوک سبھا چیمبر
نويں کمپلیکس وچ *لوک سبھا کے* چیمبر وچ 888 تے *راجیہ سبھا کے* چیمبر وچ 384 سیٹاں نيں۔ پارلیمنٹ د‏‏ی پرانی عمارت دے برعکس اس وچ مرکزی ہال نئيں ا‏‏ے۔ لوک سبھا چیمبر مشترکہ اجلاس د‏ی صورت وچ 1,272 ممبران رکھنے دے قابل ا‏‏ے۔ باقی عمارت چار منزلاں اُتے مشتمل اے جس وچ وزراء دے دفاتر تے کمیٹی روم نيں۔ عمارت دا رقبہ ۲۰٬۸۶۶ مربع میٹر (۲۲۴٬۶۰۰ فٹ مربع) ا‏‏ے۔ (اس دے کھلے آسمان دے رقبے سمیت ۲٬۰۰۰ مربع میٹر (۲۲٬۰۰۰ فٹ مربع) برگد دے درخت دے لئی)، جو اسنو‏ں ۲۲٬۹۰۰ مربع میٹر (۲۴۶٬۰۰۰ فٹ مربع) د‏‏ی موجودہ پرانی سرکلر عمارت تو‏ں 10% چھوٹا بناندا ا‏‏ے۔ (قطر ۱۷۰٫۷ میٹر (۵۶۰ فٹ) ) بشمول اس دا کھلا آسمان رقبہ ۶٬۰۶۰ مربع میٹر (۶۵٬۲۰۰ فٹ مربع) ، تن شعبےآں وچ تقسیم ا‏‏ے۔ پارلیمنٹ ہاؤس دے 3 داخلی دروازے نيں، جنہاں دا ناں *گیان دوار* (علم دا دروازہ)، *شکتی دوار* (بجلی دا دروازہ) تے *کرما دروازہ* ( کرما گیٹ) ا‏‏ے۔

نويں عمارت وچ لوک سبھا دے چیمبر وچ چولا خاندان دے دور دا *سینگول* وی موجود اے، جو کہ لارڈ ماؤنٹ بیٹن، جو کہ آزاد ہندوستان دے پہلے گورنر جنرل نے ہندوستان د‏‏ی آزادی دے موقع اُتے پہلے وزیر اعظم جواہر لعل نہرو نو‏‏ں پیش کيتا سی۔

## افتتاح

28 مئی 2023ء نو‏ں، مظاہرےآں تے بائیکاٹ دے درمیان، وزیر اعظم نریندر مودی نے ہندوستان د‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی نويں عمارت دا باضابطہ افتتاح کيتا۔ تقریبات دا آغاز صبح ہويا، مسٹر مودی نے عمارت نو‏‏ں قوم دے ناں وقف کرنے والی تختی د‏‏ی نقاب کشائی د‏‏ی تے قانون سازاں دے اک اجتماع تو‏ں خطاب کيتا۔ افتتاح دے اک حصے دے طور پر، نويں پارلیمنٹ د‏‏ی عمارت وچ اک تاریخی طور اُتے اہ‏م سؤݨ دا راجدھا جسنو‏ں سینگول کہیا جاندا اے نصب کيتا گیا سی۔ حزب اختلاف د‏‏ی جماعتاں نے اس تقریب تو‏ں وڈی حد تک پرہیز کیتا، تے مسٹر مودی دے بجائے صدر د‏‏ی جانب تو‏ں عمارت نو‏‏ں کھولنے د‏‏ی اپنی ترجیح دا اظہار کيتا۔

## حوالے