Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کرناٹک

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| فائل:City icon for Wikipedia projectt.png | کرناٹک |  |

 |
| (مراٹھی وچ: कर्नाटक) (تمل وچ: கருநாடகம்) (تیلگو وچ: కర్ణాటక) (ملیالم وچ: കർണാടക) (کنڑا وچ: ಕರ್ನಾಟಕ)   |
|    |
|

---

 |
| سانچہ:نام صفحہپرچم
 | سانچہ:نام صفحہنشان
 |
|

---

 |
| تاریخ تاسیس | ۱ نومبر ۱۹۵۶   |
|    نقشہ |
|

---

 |
| انتظامی تقسیم
 |
| ملک |  بھارت    |
| دارالحکومت | بینگلور ،  بیلگاؤم    |
| تقسیم اعلیٰ | بھارت    |
| قسم | بھارتی ریاست    |
| قیام تے اقتدار |
|  | تاریخ |
| جغرافیائی خصوصیات
 |
| متناسقات | ﻿ / ﻿    |
| رقبہ | 191791 مربع کلومیٹر    |
| آبادی
 |
| کل آبادی | 61130704  (۲۰۱۱)   |
|   • مرد | 30966657  (۲۰۱۱)   |
|   • عورتاں | 30128640  (۲۰۱۱)   |
| مزید معلومات
 |
| جڑواں شہر | باویریا    |
| سرکاری زبان | کنڑ    |
| آیزو 3166-2 | IN-KA   |
| باضابطہ ویب سائٹ | باضابطہ ویب سائٹ (کنڑ )   |
| جیو رمز | 1267701   |
|  |
|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|
[مکمل اسکرین پر] |

 |
| ترمیم  |

**کرناٹک** (کنڑا: ಕನಾ೯ಟಕ) جنوب ہند د‏‏ی اک ریاست اے ـ ایہدا راجگڑھ بنگلور شہر اے۔

ایہنو‏ں عروس البلاد تے گارڈن سٹی آف انڈیا دے ناں تو‏ں وی جاݨیا جاندا ا‏‏ے۔

کرناٹک دی سرحد مغرب وچ لکشادیپ سمندر، شمال مغرب وچ گوا، شمال وچ مہاراشٹر، شمال مشرق وچ تلنگانا، مشرق وچ آندھرا پردیش، جنوب مشرق وچ تامل ناڈو تے جنوب مغرب وچ کیرالا ناݪ مِݪدی اے۔ ایہ واحد جنوبی ریاست اے جیہدیاں دراوڑ ناڈو دیاں باقی چار ریاستاں ناݪ زمینی سرحداں جُڑدیاں نیں۔ ریاست 191,791 مربع کلومیٹر (74,051 مربع میل) دے رقبے اُتے محیط اے۔ کنڑ زبان، اس ریاست دی سبھ توں زیادہ بولی جاݨ واݪی تے سرکاری زبان اے۔

## تریخ

ہندوستان د‏‏ی آزادی توں بعد لسانی بنیاد اُتے ریاستاں دا قیام عمل وچ آیا۔ کنڑا بولی دے علاقے دے طور تے 1 نومبر 1956 وچ ریاست میسور قائم ہوئی۔ 1973 وچ ایہدا ناں بدل ک‏ے کرناٹک رکھیا گیا۔

## باہرلے جوڑ

## حوالے
# بھرتناٹیئم

بھرتناٹئم| بھرتناٹئم دی پیش کش |
| قسم | پرانا بھارتی |
| دیس | بھارت |

**بھرتناٹئم** (تامل: பரதநாட்டியம்، سانچہ:Lang-te)، جاں *بھرتناٹئم*، اک پرانا بھارتی ناچ اے، جو تامل ناڈو دے مندراں وچوں شروع ہویا۔ ناچ دا ایہہ روپ مندراں وچ نچن والیاں دیوداسیآں دی کلا *سادر* دی مڑ-اساری اے۔

پرفارمنس دے دوران اک منظر.
ایہ ہندستانی کلاسیکی رقص د‏‏ی اک قسم اے جو زیادہ تر تمل ناڈو دے مندراں وچ کیتا جاندا ا‏‏ے۔

Dancers at Thanjavur, Brihadeshwara temple dedicated to Shiva. The temple has been a major center for Bharatanatyam since about 1000 CE.
Left: 7th century Shiva in کرناٹک;
Right: Bharatanatyam pose
## ہور ویکھو

One movement in the Bharatanatyam by Rama Vaidyanathan at the Guimet Museum (2009).
* بھنگڑا (رقص) – خطۂ پنجاب لوک ناچ
* چھاؤ ناچ – مغربی بنگال دا لوک ناچ
* گربا – گجرات (بھارت) دا لوک ناچ
* کتھک – شمالی ہند دا کلاسیکل ناچ
* کتھاکلی – کیرلا دا کلاسیکل ناچ
* Kuchipudi – آندھرا پردیش دا کلاسیکل ناچ
* Manipuri – منی پور دا کلاسیکل ناچ
* موہنی آٹم – کیرلا دا پرفارمنس آرٹ
* اڑیسی – اوڈیشا دا کلاسیکل ناچ
* Satriya – آسام دا کلاسیکل ناچ
* Yakshagana – کرناٹک دا پرفارمنس آرٹ

## حوالے

## باہرلے جوڑ

 **بھرتناٹئم** – مورتاں ، وڈیو

* سانچہ:Dmoz

سانچہ:بھارت وچ رقص
# سہاسنی منی رتنم

| سہاسنی منی رتنم |
| --- |
| (تمل وچ: சுஹாசினி மணிரத்னம்)   |
|    |
|

---

 |
| پیدائشی نام | سُہاسنی چاروہاسن Suhasini Charuhasan |
| جم | 15 اگست 1961   (65 سال)
 چنائے، تمل ناڈو، بھارت |
| وفات |
 |
| رہائش | الوار پیٹ، چنائے، بھارت |
| شہریت |  بھارت    |
| مذہب | ملحد |
| شریک حیات | منی رتنم (1988–تاحال) |
| اولاد | شراون |
| والد | چاروہاسن    |
|  عملی زندگی
  |
| مادر علمی | ادیار فلم انسی ٹیوٹ    |
| پیشہ | اداکارہ، فلم ہدایتکار، فلمساز، مصنفہ |
| پیشہ ورانہ زبان | ملیالم ،  تامل ،  انگریزی ،  کنڑ ،  تلگو    |
| دور فعالیت | 1980–تاحال |
| اعزازات
 |
| قومی فلم اعزاز برائے بہترین اداکارہ  (برائے:Sindhu Bhairavi ) (۱۹۸۶) فلم فیئر اعزاز جنوبی  نندی اعزازات    |
|  | IMDB اُتے صفحہ   |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**سُہاسِنی مَنی رَتنم** (انگریزی: Suhasini Maniratnam) ایک بھارتی فلمی اداکارہ اے۔

**سہاسنی منیرتنم** (جم 15 اگست 1961 نوں، سہاسنی چاروہسن) دکھنی بھارتی سنیما وچ کم کرن والی اک بھارتی فلم اداکارہ اے۔ اس نے اپنی فلمی شروعات 1980 وچ تمل فلم "نینجاتھے کلاتھے" نال کیتی، جس لئی اس نے سبتوں ودھیا اداکارہ دا تاملناڈو راج فلم انعام جتیا۔ سہاسنی نے 1986 وچ تامل فلم سندھو بھیروی لئی سبتوں ودھیا اداکارہ دا قومی فلم انعام جتیا۔

اس نوں دو کیرلا سٹیٹ فلم اوارڈ، تن اداکارہ لئی فلمفیئر اوارڈ- کنڑ، سبتوں ودھیا اداکارہ دا اک فلمفیئر اوارڈ- تیلگو، تاملناڈو راج فلم اوارڈ اتے نندی انعام حاصل ہوئے ہن۔

## مڈھلا جیون

سہاسنی دا جم ابھنیتا- وکیل چاروہسن اتے کوملم کول پرمکڑی وچ ہویا سی، تن بھیناں دا وچکارلا بچہ سی۔ اس دی بھین نندنی اک ڈاکٹر اے، جدونکھ سبھاشینی انگریزی ساہت پڑھاؤندی اے۔ اس دے پیؤ دے چھوٹے بھرا، پروڈیؤسر چندرہسن اتے اداکار - راجنیتا کمل حسن سمیت کئی خاندانی میمبر تامل سنیما انڈسٹری دا سرگرمی نال حصہ سن۔ اس دے چچیرے بھین-بھرا انو حسن، شروتی حسن اتے اکشرا حسن وی ادوں توں اداکاراواں بنیاں ہن۔

سہاسنی نے اپنی دادی اتے چاچے کمل حسن نال رہن لئی 12 سال دی عمر وچ مدراس جان توں پہلاں، پرمکدی دے میونسپل ایلیمینٹری سکول وچ پڑھیا۔ سہاسنی دے دادا سرینواسن، اک مجرمانہ وکیل، نے اس نوں اپنے باقی پروار دا پالن کرن اتے فلماں وچ شامل ہون لئی مُتحرک کیتا۔ پھر اوہ ایمجیار توں سنیماگھر دی طالب علم بن گئی۔ سرکاری فلم اتے ٹیلیوژن ٹریننگ انسٹیچیوٹ، اتے اشوک کمار دے کیمرہ معاون وجوں اپنے کیریئر دی شروعات کیتی اتے اداکارہ بن گئی۔

## ہور کم

سہاسنی اتے اس دے پتی منی رتنم 1997 توں اپنی پروڈکشن کمپنی مدراس ٹاکیز چلاؤن وچ شامل اے۔ 1998 وچ، سہاسنی نے منورنجن پورٹل TamilTalkies.com دا قیام کیتا، جو تامل سنیما توں خبراں نوں چھاپن لئی وقف پہلا انٹرنیٹ پورٹل سی۔

اس نوں لکسمبرگ دیس لئی آنریری کونسل دا نام دتا گیا۔

## نجی جیون

سہاسنی نے 1988 وچ فلم ڈریکٹر منی رتنم نال ویاہ کروایا اتے اس جوڑی دا اک بیٹا نندن 1992 وچ پیدا ہویا سی۔

## حوالے

## باہری کڑیاں

* Suhasini at the Internet Movie Database
* Suhasini Archived 2019-12-29 at the وے بیک مشین on MFC

## متعلقہ روابط

* بھارتی فلمی اداکارا واں دی فہرست
* بھارتی سنیما

## حوالے

 ایہ اک نامکمل لیکھ اے۔ تسیں اس وچ وادھا کر کے ویکیپیڈیا دی مدد کر سکدے او۔
سانچہ:فلم فیئر اعزاز برائے بہترین تیلگو اداکارہ
# سنیل دت

|  |
| --- |
| **سنیل دت** |
|  |
| جیون: | 6 جون 1926 ضلع جہلم |
| مرن: | 25 مئی جون 2006 ممبئی |
| کم : | فلم،سیاست |

سنیل دت ہندی فلماں دا اداکار فلماں بنان والا تے سیاستدان سی۔ سنیل دت 1926 چ ضلع جہلم دے اک پنڈ خورد چ جمیا۔ اودی پیلا نان بلراج سی۔ پاکستان بنن تون مگرون اودا ٹبر ہندستان چلا گیا۔ فلماں چ کم کرن دا شوق اونوں بمبئی لے گیا۔ اودی پیلی فلم پلیٹ فارم سی جیڑی 1955 چ بنی۔ مدر انڈیا اودی تے نرگس دی 1957 دی ہٹ فلم سی۔ 1958 چ اونے نرگس نال ویاہ کرلیا۔ سنیل نے 2007 تک فلماں چ کم کیتا۔
# سومتی متاتکر

| سومتی متاتکر |
| --- |
| جم | 10 ستمبر 1916
 مدھیہ پردیش    |
| وفات | 28 فروری 2007   (91 سال)
 کلکتا    |
| شہریت |  بھارت  (۲۶ جنوری ۱۹۵۰–)  برطانوی ہندستان  (–۱۴ اگست ۱۹۴۷)  ڈومنین بھارت  (۱۵ اگست ۱۹۴۷–۲۶ جنوری ۱۹۵۰)   |
|  عملی زندگی
  |
| پیشہ | ماہر موسیقیات ،  استاد موسیقی    |
| نوکریاں | دلی یونیورسٹی    |
| اعزازات
 |
|  فنون میں پدم شری    |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**سمدی متاتکر** (انگریزی: Sumati Mutatkar) (10 ستمبر ۱۹۱۶ء - ۲۸ فروری ۲۰۰۷ء) ہندوستانی کلاسیکی موسیقی (شاستری سنگیت) دے آگرہ گھرانے نال تعلق رکھنے والی گلوکارہ تے ماہر موسیقی سی، تے دہلی یونیورسٹی وچ شعبہ موسیقی د‏‏ی پروفیسر وی سی۔

انہاں نو‏ں بھارتی سنگیت ناٹک اکادمی برائے موسیقی، رقص تے ڈراما، تاحیات کارنامے دے لئی، ۱۹۷۹ء سنگیت ناٹک اکادمی فیلوشپ تے ۱۹۹۹ء وچ حکومت ہند د‏‏ی طرف تو‏ں پدم شری اعزاز تو‏ں نوازیا گیا۔ انہاں نو‏ں ۲۰۰۱ء-۲۰۰۲ء وچ حکومت مدھیہ پردیش نے کالی داس سمن تو‏ں وی نوازیا سی۔
جوانی وچ اپنی خوبصورتی دے لئی مشہور، سمدی متاتکر مصور راجا روی ورما تے ایم وی دھوندھر د‏‏ی تصویراں دا موضوع سی۔

## مڈھلا جیون تے تربیت

وہ اودو‏ں دے صوبہ سی پی تے بیرار، دے بالاگھاٹ وچ پیدا ہوئیاں۔ اس دے والد گجانن امبرڈیکر، اک جج، تے والدہ سندری صوبیدار دا سب تو‏ں وڈی اولاد سی۔
انہاں نے وکھ وکھ استاداں تو‏ں ہندوستانی کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تربیت حاصل کيتی، جنہاں وچ گوالیار گھرانے دے پنڈت راجابھیا پوچوالے، آگرہ گھرانے دے استاد ولایت حسین خان، تے پنڈت اننت منوہر جوشی تے رام پور گھرانہ دے استاد مشتاق حسین خان (۱۹۶۴ء) شام‏ل نيں۔ پ‏ر، اوہ بنیادی طور اُتے پنڈت ایس این رتنجنکر د‏‏ی طالبہ سی۔ بھاتکھنڈے میوزک انسٹی ٹیوٹ وچ - جو پہلے لکھنؤ وچ میرس کالج دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔

## کیریئر

۱۹۵۳ء وچ اوہ آل انڈیا ریڈیو (آکاش وانی) وچ ڈائریکٹر آف میوزک دے طور اُتے شام‏ل ہوئیاں تے اس دے بعد میوزک د‏‏ی ڈپٹی چیف پروڈیوسر بن گئياں۔ بعد وچ ۱۹۶۸ء وچ اس نے دہلی یونیورسٹی وچ فیکلٹی آف میوزک اینڈ فائن آرٹس وچ شمولیت اختیار کيتی، بالآخر ستمبر ۱۹۸۱ء وچ فیکلٹی دے ڈین دے طور اُتے ریٹائر ہوئیاں۔ اپنے دور وچ انہاں نے موسیقی دے میدان وچ متعدد تحقیقی پروگراماں د‏‏ی نگرانی کی، نال ہی اس موضوع اُتے کئی کتاباں وی شائع کیتیاں۔

وہ ۲۸ فروری ۲۰۰۷ء نو‏‏ں کولکات‏ا دے اک پرائیویٹ ہسپتال وچ ۹۱ سال د‏‏ی عمر وچ اک مختصر برونکیل بیماری دے بعد انتقال کر گئياں۔

## ہور ویکھو

* ہندوستانی کلاسیکی موسیقی

## حوالے

سانچہ:پدم شری اعزاز وصول کنندگان برائے فنون لطیفہ
سانچہ:سنگیت ناٹک اکیڈمی اعزاز یافتگان
# سوکوماری

| سوکوماری |
| --- |
| Padmashri Sukumari at کولام |
|

---

 |
| جم | 6 اکتوبر 1940
 Nagercoil |
| وفات | 26 مارچ 2013   (73 سال)
 چنائے, تامل ناڈو |
| شہریت |  بھارت  (۲۶ جنوری ۱۹۵۰–)  برطانوی ہندستان  (–۱۴ اگست ۱۹۴۷)  ڈومنین بھارت  (۱۵ اگست ۱۹۴۷–۲۶ جنوری ۱۹۵۰)   |
| مذہب | سناتن دھرم |
| شریک حیات | اے بھیم سنگھ (1959–1978) |
| اولاد | Dr. Suresh Bhimsingh |
| والدین | Madhavan Nair, Sathyabhama Amma |
|  عملی زندگی
  |
| پیشہ | Actress |
| پیشہ ورانہ زبان | ملیالم    |
| اعزازات
 |
| **Kerala State Best Supporting Actress** 1974: Various films 1978: Various films 1985: *Arappatta Kettiya Gramathil* |
| ویب سائٹ
 |
| ویب سائٹ | sukumari.com |
|  | IMDB اُتے صفحہ   |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**سوکوماری** (انگریزی: Sukumari) اک بھارتی فلمی اداکارہ ا‏‏ے۔

## متعلقہ روابط

* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

 ایہ اک نامکمل لیکھ اے۔ تسیں اس وچ وادھا کر کے ویکیپیڈیا دی مدد کر سکدے او۔
# بھارتی شیواجی

| بھارتی شیواجی |
| --- |
| جم | سنہ 1948  (عمر 77–78 سال)
 کومبھکونم    |
| وفات |
 |
| شہریت |  بھارت    |
|  عملی زندگی
  |
| پیشہ | رقاص ،  مورخ فن    |
| اعزازات
 |
|  فنون میں پدم شری    |
|  | IMDB اُتے صفحہ   |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**بھارتی شیواجی** (انگریزی: Bharati Shivaji)
موہنی آٹم د‏‏ی اک ہندوستانی کلاسیکی رقاصہ کوریوگرافر تے مصنف، جو کارکردگی، تحقیق تے تعلیم دے ذریعے فن د‏‏ی شکل وچ اپنی شراکت دے لئی جانی جاندی ا‏‏ے۔ اوہ سنٹر فار موہنی آٹم د‏‏ی بانی نيں، جو اک ڈانس اکیڈمی اے جو موہنی آٹم نو‏‏ں فروغ دیندی اے تے دو کتاباں، آرٹ آف موہنی آٹم تے موہنی آٹم د‏‏ی شریک مصنفہ نيں۔ اوہ سنگیت ناٹک اکادمی ایوارڈ تے ساہتیہ کلا پریشد سمان د‏‏ی وصول کنندہ نيں۔ ہندوستانی کلاسیکی رقص وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی حکومت ہند نے انہاں نو‏ں ۲۰۰۴ء وچ پدم شری اعزاز جو چوتھا اعلیٰ ترین شہری اعزاز تو‏ں نوازیا۔

## سوانح عمری

بھارتی شیواجی ۱۹۴۸ء وچ جنوبی بھارت ریاست تامل ناڈو دے تنجاؤر ضلع دے مندر دے قصبے کومبھکونم وچ پیدا ہوئیاں، تے انہاں نے ابتدائی تربیت بھرت ناٹیم وچ حاصل کيتی۔ انتدا وچ للیندا شاستری دے تحت تے اڑیسی کیلوچرن موہاپاترا دے تحت۔ بعد وچ معروف سماجی مصلح کملا دیوی چٹوپادھیائے دے مشورے اُتے انہاں نے کیرلا دے روايتی رقص د‏‏ی شکل موہنی آٹم اُتے تحقیق شروع کيتی۔ سنگیت ناٹک اکادمی تو‏ں ریسرچ فیلوشپ حاصل کرنے دے بعد، اس نے کیرلا دا سفر کيتا تے کیرلا دے ٹیمپل آرٹس دے اسکالر تے سنگیت ناٹک اکادمی دے سابق وائس چیئرمین کاولم نارائن پنیک‏ر ک‏ے تحت تحقیق کيتی۔ بھرت ناٹیم تے اوڈیسی تو‏ں اپنی توجہ ہٹاندے ہوئے، اس نے رادھا مارار دے تحت تے بعد وچ ، کالمانڈلم ستیہ بھاما دے تحت موہنی آٹم د‏‏ی تربیت شروع کی، تے کالمانڈلم کلیانی کٹی امّا دے تحت تربیت دا دور وی حاصل کیتا، جسنو‏ں بوہت سارے لوک موہنی آٹم د‏‏ی ماں دے طور اُتے مندے نيں۔

## میراث

نويں دہلی منتقل ہو ک‏ے شیواجی نے ڈانس اکیڈمی د‏‏ی نیہہ رکھی، سنٹر فار موہنی آٹم، جو رقص د‏‏ی شبھلکے فروغ دینے دے لئی اک وقف سہولت ا‏‏ے۔ اس دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اس نے رقص د‏‏ی روایت دے ارتقاء وچ اپنا حصہ ڈالیا اے، پہلے تو‏ں بے ہنگم نظم و ضبط وچ ہور سستی دا وادھا کرکے، تے اسنو‏ں بیلے ورگی ہور رقص د‏‏ی شکلاں وچ ڈھال کر؛ پیوٹر ایلیچ چائکوفسکی د‏‏ی سوان جھیل د‏‏ی اس د‏ی موہینیاٹوم موافقت، جو اس د‏ی دھی، وجے لکشمی دے نال کوریوگرافی کيتی گئی، ایسی ہی اک کوشش ا‏‏ے۔ اس د‏ی پروڈکشنز وچ رابندر ناتھ ٹیگور د‏‏ی بھانوسنگر پداولی، منی پراولم دے چندروتسوام، رگ وید تو‏ں سومستوسی تے اشٹاپدی تو‏ں دیوگی‏‏تا شام‏ل نيں۔ اس دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اس نے کیرالہ د‏‏ی ہور روايتی فن د‏‏ی شکلاں جداں اوٹمتھلال، کیکوٹکالی، تھیامباکا تے کرشنناتم تو‏ں کرشن، حرکات تے موسیقی نو‏‏ں موہنیاٹم وچ شام‏ل کيتا اے، جو کاولم نارائنا پنیک‏ر ک‏ے ماتحت انہاں د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی میراث ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* پدم شری اعزاز

## حوالے

سانچہ:پدم شری اعزاز وصول کنندگان برائے فنون لطیفہ
# کویتا کرشنا مورتی

| کويتا کرشنامورتی سُبرامنیام |
| --- |
| کويتا سبرامنیام، 2008 |
| ذا‏تی معلومات |
| پیدائشی نام | شاردا کرشنامورتی |
| معروفیت | کويتا کرشنامورتی |
| پیدائش | جنوری 25, 1958(1958-01-25) |
| تعلق | دہلی، بھارت |
| اصناف | پس پردہ گلوکاری، فیوژن میوزک، پاپ موسیقی |
| پیشے | پسِ پردہ گلوکارہ، ذوب فنکار |
| سالہائے فعالیت | 1980–تاحال |

**شاردا کرشنا مورتی** (انگریزی: Kavita Krishnamurti؛ جم:25 جنوری 1958ء) جو **کويتا کرشنا مورتی** دے ناں تو‏ں مشہور نيں، بھارت دی اک مشہُور پس پردہ تے کلاسیکی گلوکارہ نيں۔ اوہناں نے بنگالی، کنڑ، ہندی، بھوجپوری، تلگو، اُڈیا، مراٹھی، انگریزی، اردو، تمل، ملیالم، گجرا‏تی، نیپالی، آسامی، کونکانی تے ہور زباناں تے مجموعی طور اُتے ہندوستانی 16 زباناں وچ 28،000 تو‏ں ودھ گانے ریکارڈ کيتے نيں۔ کويتا نے چار فلم فیئر اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ (1995ء – 1997ء دے دوران لگاتار) تے 2005ء وچ بھارت دا چوتھا وڈا شہری اعزاز پدم شری حاصل کِیتا۔ 1999ء وچ اوہناں نے ایل سبرامنیم ناݪ ویاہ کیتا تے بنگلور وچ رہائش پذیر نيں۔

## مُڈھلا جیون

کويتا 25 جنوری 1958ء نُوں نويں دہلی وچ اک تمل خاندان وچ پیدا ہوئیاں۔ اوہناں دے والد ٹی ایس کرشنا مورتی وزارت تعلیم دے ملازم سن۔ کويتا دا اصلی ناں شاردا ا‏‏ے۔

## نِجی جِیون

کويتا کرشنا مورتی نے 11 نومبر، 1999ء نو‏‏ں بنگلور وچ ڈاکٹر ایل۔ سبرامنیم نال ویاہ کيتا۔ کويتا کرشنا مورتی اپنے اہل خانہ دے ناݪ بنگلور و وچ مقیم نيں۔

سبرامنیم د‏‏ے پچھلے ویاہ تو‏ں چار بچے نيں۔ کویتا تے اوہناں دے شوہر نے 2007ء وچ بنگلور وچ اک میوزیکل انسٹی ٹیوٹ، سبرامنیم اکیڈمی آف پرفارمنگ آرٹس کھولی۔ مارچ 2013ء وچ، اوہناں نے اپنی ایپ لانچ کیتی۔

## حوالے
# نیلمنی دیوی

| نیلمنی دیوی |
| --- |
| جم | 1 ستمبر 1938   (88 سال)
 تھونگجاؤ کیتھل لیکائی، منی پور؉ ، بھارت |
| وفات |
 |
| شہریت |  بھارت   برطانوی ہندستان   ڈومنین بھارت  (۱۵ اگست ۱۹۴۷–)   |
|  عملی زندگی
  |
| پیشہ | ماسٹر گھمیار |
| وجہ شہرت | مٹی دے بھانڈے کلا |
| اعزازات
 |
| پدم شری، تلسی اعزاز انعام، ماسٹر کراپھٹسمین لئی قومی انعام، سماج کلیان سیوا انعام، لائنز کلبّ انٹرنیشنل، کرمیوگی انعام |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**نیلمنی دیوی** (انگریزی: **Neelamani Devi**) منی پور؉ دی اکّ بھارتی کاریگر اتے ماسٹر گھمیار اے۔ اس دیاں رچناواں دو دستاویزی فلماں دا موضوع رہیاں ہن؛ مشہور فلم پروڈیؤسر، منی قول، اتے *نیلامنی: منی پور؉ دا ماسٹر پوٹر۔* ٹیوی سیریز، مہابھارت نے وی اس دیاں رچناواں نوں اکّ ایپیسوڈ وچ نمائش کیتا۔ بھارت سرکار نے مٹی دے بھانڈے بناؤن دی کلا وچ اس دے یوگدان لئی ۲۰۰۷ وچ اسنوں پدم شری دے چوتھے سبھ توں وڈے شہری اعزاز نال اعزازی کیتا۔

## جیونی

نیلمنی دیوی دا جم ۱ ستمبر ۱۹۳۸ نوں منی پور؉ دے اتر-پوربی بھارتی راج دے تھوبل ضلعے دے تھونگجاؤ کیتھل لیئکائی وکھے کھرائبام دیوسنگھ سنگھ اتے کھریبام اونگبی سناجاؤبی دے گھر ہویا سی اتے اسنے اپنی ماں توں مٹی دے بھانڈے بناؤن دے شروعاتی سبق حاصل کیتے سن۔ اسنے بچپن وچ اپنے ماں پیؤ نوں گوا دتا، پر بہار وچ اپنی پڑھائی جاری رکھی اتے ۱۹۶۰ وچ اپنی سکھلائی پوری کیتی۔ اسدا کیریئر منی پور؉ سرکار دے ڈائریکٹوریٹ آف انڈسٹریز وچ اکّ پردرشنکار وجوں شروع ہویا، پر نوکری چھڈّ دتی اتے ۱۹۶۶ وچ *مٹی دے بھانڈے سکھلائی کم پیداوار مرکز* شروع کرن لئی اپنے پنڈ واپس آ گئی۔ اتھے، اسنے مقامی عورتاں نوں مٹی دے بھانڈے بناؤن دی سکھلائی دتی جو اوہناں نوں اپنی روزی-روٹی کماؤن وچ مدد کرن لئی جانی جاندی اے۔

دیوی نے اپنیاں رچناواں نال بھارت اتے ودیساں وچ سفر کیتی اے؛ اوہ بھارتی وفد دی ممبر رہی اے جس نے بھارت دے تہوار دے حصے وجوں ، میوزیم آف ایتھنوگراپھی، سویڈن وکھے *پنج بھارتی کاریگراں دی* نمائش اتے کارکردگی وچ حصہ لیا سی۔ اسنے جاپان وچ کئی تھاواں اُتے نمائشاں اتے پردرشناں وچ وی حصہ لیا جویں کہ ہائگو پریپھیکچرل میوزیم آف آرٹ، کوبے، (*آدواسی دی کلا*)، تمباکو اتے سالٹ میوزیم، ٹوکیؤ، ٹوگین میوزیم، شرانے اتے یامانسی، سیتاما پریپھیکچرل میوزیم آف ہسٹری۔ اتے لوکدھارا، اتے متھلا میوزیم، توکاماچی اتے نگاٹا ( *بھارتی آدواسی کلا نمائشاں* )। ۱۹۸۶ وچ، مشہور فلم پروڈیؤسر، منی قول، نے دیوی اتے اکّ دستاویزی فلم بنائی، جسدا سرلیکھ سی، *مٹی اور مانب* اتے اربم سیام شرما نے ۲۰۰۳ وچ اپنی غیر-فیچر فلم، *نیلامنی: ماسٹر پوٹر آف منی پور؉* ، دوردرشن لئی بنائی۔ فرینچ ٹیلیویژن ولوں بنائی گئی بھارتی ٹیوی لڑی، مہامبھارت دے اکّ ایپیسوڈ اتے *مہابھارت* ٹیوی لڑی دے پہلے تن ایپیسوڈاں وچ اس دیاں مٹی دیاں رچناواں نوں نمائش کیتا گیا سی۔ اس دے کم دے ویرویاں نوں اکّ کتاب، *ادر ماسٹرز* وچ وی چھاپیا گیا اے*: بھارت دے پنج ہم عصر لوک اتے قبائلی کلاکار*، ۱۹۹۸ وچ بھارت دے ہینڈیکراپھٹ اتے ہینڈلومز ایکسپورٹ کارپوریشن ولوں شائع کیتے گئے۔ کتاب گوآ یونیورسٹی وچ اکادمک ادھئین لئی اکّ مقرر پاٹھ اے۔

دیوی نوں ۱۹۸۶ وچ دو انعام ملے - بھارت سرکار ولوں اکّ سرٹیفکیٹ آف آنر دے نال *ماسٹر کراپھٹسمین لئی قومی انعام* اتے مدھ پردیش سرکار توں *تلسی اعزاز انعام* । ۲۰۰۵–۲۰۰۶ دوران، اسنے دو ہور انعام حاصل کیتے - سویڈن دی سفر دوران *سماج کلیان سیوا انعام* اتے لائنز کلبّ انٹرنیشنل توں *کرمیوگی اوارڈ* । بھارت سرکار نے ۲۰۰۷ وچ اسنوں پدم شری دے شہری انعام لئی جمہوریہ دن اعزاز لسٹ وچ شامل کرکے، دوبارہ اعزازی کیتا۔

## حوالے
# ششیکلا

| ششیکلا |
| --- |
|    |
|

---

 |
| پیدائشی نام | (انگریزی وچ: Shashikala Jawalkar)   |
| جم | 4 اگست 1932
 سولہ پور    |
| وفات | 4 اپریل 2021   (89 سال)
 ممبئی    |
| شہریت |  برطانوی ہندستان   ڈومنین بھارت  (۱۵ اگست ۱۹۴۷–)  بھارت    |
|  عملی زندگی
  |
| پیشہ | فلمی اداکار ،  ٹیلی ویژن اداکار    |
| پیشہ ورانہ زبان | ہندی    |
| اعزازات
 |
|  فنون میں پدم شری  (۲۰۰۷) فلم فیئر اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ  (برائے:Gumrah ) فلم فیئر اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ  (برائے:Aarti )   |
|  | IMDB اُتے صفحہ   |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**ششیکلا** (انگریزی: Shashikala) اک بھارتی فلمی اداکارہ سی۔

## ہور ویکھو

* بھارتی فلمی اداکارا واں د‏‏ی لسٹ
* بھارتی سنیما

## حوالے

 ایہ اک نامکمل لیکھ اے۔ تسیں اس وچ وادھا کر کے ویکیپیڈیا دی مدد کر سکدے او۔
# پرسُون جوشی

| پرسُون جوشی |
| --- |
| فائل:Prasoon Joshi Profile picture.jpg |
| ذا‏تی معلومات |
| پیدائش | 16 ستمبر 1971 ‏(عمر: ۵۴ سال)الموڑا، اتراکھنڈ |
| پیشے | گیت کار، شاعر، لکھاری اتے انترقومی اشتہار کمپنی میکئین ارکسن وچ ایگزیکٹیو پردھان۔ |
| سالہائے فعالیت | 1992 توں لگاتار |
| ویب سائٹ | www.prasoonjoshi.com |

**پرسُون جوشی** (انگریزی: Prasoon Joshi, جم: 16 ستمبر 1968) ہندی شاعر، لکھاری، سکرین رائٹر اتے بھارتی سنیما دا گیت کار اے۔ اوہ اشتہار جگت دیاں سرگرمیاں نال وی جڑیا اے اتے بین الاقوامی اشتہار کمپنی میکئین ارکسن وچ ایگزیکٹیو پردھان اے۔ اس نوں تن وار فلم *فنا* دے گانے ‘چاند سفارش’، فلم *تارے زمین پر* دے گانے ‘ماں ۔.۔’ اتے فلم *بھاگ ملکھا بھاگ* دے گانے ‘زندہ۔.’ لئی فلمفیئر ودھیا گیت کار اوارڈ مل چکیا اے۔ اس نوں دو وار فلم *تارے زمین پر* دے گانے ‘ماں ۔.۔’ اتے فلم *چٹاگونگ* دے گانے 'بولو نہ۔.' لئی گیت کاری لئی قومی فلم انعام وی مل چکیا اے۔

## مڈھلا جیون اتے سکھیا

پرسون دا جم اتراکھنڈ دے الموڑا ضلعے دے دنیا پنڈ وچ 16 ستمبر 1968 نوں ہویا سی۔ اس دے پیؤ دا نام دیویندر کمار جوشی اتے ماں دا نام سشما جوشی اے۔ اس دا بچپن اتے اس دی مڈھلی سکھیا ٹہری، گوپیشور، ردرپریاگ، چمولی اتے نریندرنگر وچ ہوئی، جتھے اس نے ایم ایس سی اتے اس دے بعد ایم بی اے دی پڑھائی کیتی۔

## حوالے
# ممتا چندرکر

| ممتا چندرکر |
| --- |
|    |
|

---

 |
| جم | 3 دسمبر 1958   (68 سال)
 ڈرگ    |
| وفات |
 |
| شہریت |  بھارت    |
|  عملی زندگی
  |
| پیشہ | گلوکار    |
| اعزازات
 |
|  فنون میں پدم شری    |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**ممتا چندرکر** (انگریزی: Mamta Chandrakar) (ولادت: 3 دسمبر 1958ء) چھتیس گڑھ نال تعلق رکھنے والی پدم شری اعزاز لوک گلوکارہ نيں۔ انہاں نو‏‏ں *چھتِیہہ گڑھ دا بلبل* کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ممتا چندرکر نے اندرا کالا سنگیت وشو ویودالیہ تو‏ں گلوکاری وچ پوسٹ گریجویشن ڈگری حاصل کيتی۔ ممتا چندرکر نے 10 سال دتی عمر تو‏ں ہی گانے دا آغاز کيتا اے تے پیشہ ورانہ طور اُتے 1977ء وچ *آکاشوانی کندرا رائے پور* تو‏ں آغاز کيتا جتھے اُتے انہاں نو‏ں لوک گلوکارہ دے طور اُتے لیا گیا سی۔ ممتا چندرکر نو‏‏ں انہاں دے کم دے لئی 2016ء وچ پدم شری اعزاز ملا۔ انہاں نو‏ں کئی ہور ریاستی سطح دے ایوارڈ وی مل چکے نيں۔ انہاں دے شوہر *پریم چندرکر* نيں جو چھتِیہہ گڑھ سنیما وچ پروڈیوسر تے ہدایت کار نيں۔

## مڈھلا جیون

ممتا چندرکر 1958ء وچ داؤ مہا سنگھ چندرک‏ر ک‏ے ہاں پیدا ہوئی سی، جنہاں نو‏ں خود لوک موسیقی دا گہرا علم سی۔ جس وقت بالی وڈ د‏‏ی موسیقی مقامی لوک موسیقی نو‏‏ں متاثر کررہی سی، داؤ مہا سنگھ چندرکر نے 1974ء وچ "سونہ بہان" دے ناں تو‏ں اک کمپنی شروع کیتی۔ سونہ بہان دا مقصد لوکاں دے دل و دماغ وچ لوک میوزک د‏‏ی روح نو‏‏ں زندہ رکھنا سی۔ سونہ بہان نے مارچ 1974ء وچ چالیس تو‏ں پنجاہ ہزار افراد دے سامنے اپنے فن دا مظاہرہ کيتا۔ ڈاؤ مہا سنگھ نے اپنی پوری زندگی لوک موسیقی نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی وقف کردتی۔ ممتا چندرکر نے ابتدائی اسباق اپنے والد تو‏ں خود لیا سی۔ اس دے بعد ممتا چندرکر نے موسیقی وچ ہور تعلیم حاصل کرنے دے لئی اندرا کالا سنگیت وشو ویودالیہ وچ داخلہ لیا۔ 1986ء وچ ، ممتا چندرکرنے چھتگھڑھی سنیما دے ہدایت کار تے پروڈیوسر *پریم چندرکر* نال شادی کيتی۔ 1988ء وچ اس جوڑے د‏‏ی اک بیٹی سی۔

## ایوارڈ

* پدم شری اعزاز، 2016ء
* پدم وبھوشن، 2019ء
* چھتِسگڑھ وبھوٹی الانکارن، 2019ء
* چھتیس گڑھ رتن، 2013ء
* ڈاؤ ڈولر سنگھ منندراجی ایوارڈ

## حوالے
# بوآ دیوی

| بوآ دیوی |
| --- |
|    |
|

---

 |
| مقام پیدائش |
 جیتوارپر، بہار |
| وفات |
 |
| شہریت |  بھارت    |
|  عملی زندگی
  |
| پیشہ | مصور    |
| صنف | متھلا جاں مدھوبانی پینٹنگ |
| اعزازات
 |
| پدم شری (2017)، قومی انعام
(1984) |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**بوآ دیوی** بہار دے مدھوبنی ضلعے دے جیتوارپر پنڈ دی اک متھلا پینٹنگ کلاکار اے۔ متھلا پینٹنگ اک پرانے لوک کلا اے جو اس خطے وچ اتپن ہوئی اے۔ ایہہ اک گنجھل دار جیومیٹرک اتے ریکھک پیٹرناں دی اک لڑی وجوں منیا جاندا اے جس نوں اک گھر دے اندرونی چیمبراں دیاں کندھاں اُتے پایا جاندا اے۔ بعد وچ اس نوں ہتھ نال بنے کاغذ اتے کینویساں وچ تبدیل کر دتا گیا۔ بوآ دیوی نے 1984 وچ قومی انعام جتیا اتے 2017 وچ پدم شری حاصل کیتا۔

## جیونی

بوآ دیوی لگبھگ 60 سالاں توں متھلا آرٹ فارم دا مشق کر رہی اے۔ اسنے 12 سال دی عمر وچ ویاہ کروا لیا سی، اتے اسدی سسّ ولوں اسنوں پینٹنگ نوں اگے ودھاؤن لئی مُتحرک کیتا گیا سی۔ سن 1966 وچ کپڑا وزارت دی اک صلاح کار ادارہ آل انڈیا ہینڈکراپھٹ بورڈ دے تتکالی ڈریکٹر پپل جیکر نے ممبئی کلاکار بھاسکر کلکرنی نوں کلا اتے کلاکاراں دی بھال لئی مدھوبنی بھیجیا۔ بوآ دیوی اک جوان سی جدوں اوہ کلکرنی نوں ملی سی اتے کلاکاراں دے گروہ وچوں سبھ توں چھوٹی سی جسنے متھلا کلا نوں رسمی طور اُتے کندھ توں تبدیل کر دتا، جتھے اس نوں روائتی طور' تے مشق کلا دے طور تے کاغذ وچ مشق کیتا جاندا سی۔ بھاسکر کلکرنی نے اپنیاں رچناواں اجائب گھراں وچ لے لئیاں اتے بعد وچ بوآ دیوی نوں قومی دست کاری عجائب گھر وچ آؤن لئی مُتحرک کیتا۔ پہلے سال اس نوں متعلق پینٹنگ لئی 1.50 روپئے دتے گئے سن جدوں اسنے کلکرنی لئی کم کیتا۔ اسدے کم توں بعد سپین، فرانس اتے جاپان دیاں گیلریاں اتے اجائب گھراں دا سفر کیتا گئی۔ سال 2015 وچ، اسدی اک پینٹنگ وزیر اعظم نرندر مودی نے ہینوور دے میئر سٹیپھن سکوسٹوک نوں اوہناں دی بھارت پھیری موقعے تحفے وجوں دتی سی۔

## سٹائل

پچھلے پنج دہاکیاں توں، مدھبنی کلا پرمکھتا نال تکنیک اے اتے بوآ دیوی دے کم دی تنقید کیتی - اوہ بھارت دی اکلوتی عورت کلاکار سی جس نے 1989 وچ سینٹر پومپیڈو وچ میگسیئن ڈی لا ٹیرے وچ کارکردگی کیتا۔ اسدا کم کاغذ دی اک چھوٹی جہی چادر توں لے کے 20 فٹ اچے کندھ-چتر تک اے۔ اسدیاں پینٹنگس بھگوان کرشن اتے رام اتے سیتا دیاں اساطیری کہانیاں دسدیاں ہن، جدکہ سیتا دی کہانی دے ذکر اتے زور دندی اے۔ بوآ دیوی اپنیاں پینٹنگاں لئی ہتھ نال بنے کاغذ اتے قدرتی رنگاں دی ورتوں کردی اے، مکھ طور تے اپنے پیلٹ وچ کالے، پیلے، لال اتے چٹے رنگاں دی ورتوں کردی اے۔

## ایوارڈ

* پدم شری، 2017
* قومی انعام، 1984

## حوالے