# دنیا وچ آزادی

*دنیا وچ آزادی 2011*.
  آراد (87)   جزوی آزاد (60)   غیر آزاد (47)
   منتخب جمہوریتاں 2016 منجانب فریڈم ہاؤس.
**دنیا وچ آزادی** (freedom in the world) فریڈم ہاؤس د‏‏ی جانب تو‏ں کيتا جانے والا سالانہ جائزہ (survey) تے روداد (report) اے جس وچ درجہ جمہوریت تے سیاسی آزادی د‏‏ی پیمائش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جاندی ا‏‏ے۔

## آغاز تے استعمال

دنیا وچ آزادی سب تو‏ں پہلے 1973 وچ ریمنڈ گیسٹل (raymond gastil) د‏‏ی جانب تو‏ں شائع کيتی گئی۔
اس وچ ملکاں دا سالانہ سکور دسیا جاندا اے جو سیاسی حقوق تے شہری آزادیاں د‏‏ی نمائندگی کردا ا‏‏ے۔

### پیمانہ

* (1.0-2.5) - آزاد
* (3.0-5.0) - جزوی آزاد
* (5.5-7.0) - غیر آزاد

## ذیلی-صحارا افریقہ

|  ملک | سیاسی حقوق 2010  | شہری آزادیاں 2010  |  موجودہ حالت 2010  | سیاسی حقوق 2011  | شہری آزادیاں 2011  |  موجودہ حالت 2011  | سیاسی حقوق 2012  | شہری آزادیاں 2012  |  موجودہ حالت 2012  |
| سانچہ:AGO | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  بنین\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
| سانچہ:BOT\* | 3 | 2 | آزاد | 3 | 2 | آزاد | 3 | 2 | آزاد |
|  برکینا فاسو | 5 | 3 | جزوی آزاد | 5 | 3 | جزوی آزاد | 5 | 3 | جزوی آزاد |
|  برونڈی | 4 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد |
|  کیمرون | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
|  کیپ ورڈے\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  وسطی افریقہ لوکراج | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد |
|  چاڈ | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد |
|  کوموروس\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
|  جمہوریہ کانگو | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  جمہوری لوکراج کانگو | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
|  آئیوری کوسٹ | 6 | 5 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
|  جبوتی | 5 | 5 | جزوی آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  استوائی گنی | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
|  اریٹیریا | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
|  ایتھوپیا | 5 | 5 | جزوی آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
|  گیبون | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  گیمبیا | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  گھانا\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  گنی | 7 | 6 | غیر آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد |
|  گنی بساؤ | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد |
|  کینیا | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد |
|  لیسوتھو\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  لائبیریا\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
|  مڈغاسکر | 6 | 4 | جزوی آزاد | 6 | 4 | جزوی آزاد | 6 | 4 | جزوی آزاد |
|  ملاوی\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
|  مالی\* | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد |
|  موریتانیہ | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  موریشس\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  موزمبیق | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد |
|  نمیبیا\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  نائجر\* | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
|  نائیجیریا | 5 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد |
|  روانڈا | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  ساؤ ٹومے تے پرنسیپی\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  سینیگال\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  سیچیلز\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  سیرالیون\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  صومالیہ | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
|  دکھنی افریقہ\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
| سانچہ:SSD |  |  |  |  |  |  | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  سوڈان | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
|  سوازی لینڈ | 7 | 5 | غیر آزاد | 7 | 5 | غیر آزاد | 7 | 5 | غیر آزاد |
|  تنزانیہ\* | 4 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  ٹوگو | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد |
|  یوگنڈا | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد |
|  زیمبیا\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
|  زمبابوے | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |

## شمالی و جنوبی امریکا

|  ملک | سیاسی حقوق 2010  | شہری آزادیاں 2010  |  موجودہ حالت 2010  | سیاسی حقوق 2011  | شہری آزادیاں 2011  |  موجودہ حالت 2011  | سیاسی حقوق 2012  | شہری آزادیاں 2012  |  موجودہ حالت 2012  |
|  اینٹیگوا و باربوڈا\* | 3 | 2 | آزاد | 3 | 2 | آزاد | 3 | 2 | آزاد |
|  ارجنٹائن\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  بہاماس\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  بارباڈوس\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  بیلیز\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  بولیویا\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  برازیل\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  کینیڈا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  چلی\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  کولمبیا\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
| سانچہ:CRC\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  کیوبا | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد |
|  ڈومینیکا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  جمہوریہ ڈومینیکن\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  ایکواڈور\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
| سانچہ:ESA\* | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد |
|  گریناڈا\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  گواتیمالا\* | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
|  گیانا\* | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد |
|  ہیٹی | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد |
|  ہونڈوراس | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد |
|  جمیکا\* | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد |
|  میکسیکو\* | 2 | 3 | آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
| سانچہ:NCA | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد |
|  پاناما\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  پیراگوئے\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  پیرو\* | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد |
|  سینٹ کٹس تے نیویس\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  سینٹ لوسیا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
| سانچہ:VIN\* | 2 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  سرینام\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  ریاستہائے متحدہ امریکہ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
| سانچہ:URY\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  وینزویلا | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد |

## ایشیا الکاہل

|  ملک | سیاسی حقوق 2010  | شہری آزادیاں 2010  |  موجودہ حالت 2010  | سیاسی حقوق 2011  | شہری آزادیاں 2011  |  موجودہ حالت 2011  | سیاسی حقوق 2012  | شہری آزادیاں 2012  |  موجودہ حالت 2012  |
|  افغانستان | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
|  آسٹریلیا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  بنگلا دیش\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
| سانچہ:BHU | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد |
|  برونائی دارالسلام | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
| سانچہ:BIR | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد |
| سانچہ:CAM | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  چین | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد |
| سانچہ:ETM\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
|  فجی | 6 | 4 | جزوی آزاد | 6 | 4 | جزوی آزاد | 6 | 4 | جزوی آزاد |
|  بھارت\* | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد |
|  انڈونیشیا\* | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد | 2 | 3 | آزاد |
|  جاپان\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  کیریباتی\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  لاؤس | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد |
|  ملائشیا | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد |
|  مالدیپ\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
|  مارشل جزیرے\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  مائکرونیشیا | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
| سانچہ:MGL\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  ناورو\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  نیپال | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد |
|  نیوزی لینڈ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  اتلا کوریا | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
|  پاکستان | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد |
|  پالاؤ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  پاپوا نیو گنی\* | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد |
|  فلپائن\* | 4 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  ساموآ\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  سنگاپور | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد |
|  جزائر سلیمان | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد |
|  جنوبی کوریا\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
| سانچہ:SRI | 4 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد |
|  تائیوان\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  تھائی لینڈ\* | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد |
| سانچہ:TGA\* | 5 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  ٹووالو\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  وانواتو\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  ویتنام | 7 | 5 | غیر آزاد | 7 | 5 | غیر آزاد | 7 | 5 | غیر آزاد |

## وسطی تے مشرقی یورپ / یوریشیا

|  ملک | سیاسی حقوق 2010  | شہری آزادیاں 2010  |  موجودہ حالت 2010  | سیاسی حقوق 2011  | شہری آزادیاں 2011  |  موجودہ حالت 2011  | سیاسی حقوق 2012  | شہری آزادیاں 2012  |  موجودہ حالت 2012  |
|  البانیا\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  آرمینیا | 6 | 4 | جزوی آزاد | 6 | 4 | جزوی آزاد | 6 | 4 | جزوی آزاد |
|  آذربائیجان | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  بیلاروس | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد |
|  بوسنیا تے ہرزیگووینا\* | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد |
|  بلغاریہ\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  کروشیا\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  چیک لوکراج\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  استونیا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  جارجیا | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد |
|  ہنگری\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  کرغیزستان | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  کوسووہ | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد |
|  کرغیزستان | 6 | 5 | غیر آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد |
|  لیٹویا\* | 2 | 1 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
| سانچہ:LTU\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  مقدونیہ | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  مالدووا\* | 3 | 4 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|  مونٹینیگرو\* | 3 | 2 | آزاد | 3 | 2 | آزاد | 3 | 2 | آزاد |
|  پولینڈ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
| سانچہ:ROU\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  روس | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  سربیا\* | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  سلوواکیہ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  سلوینیا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  تاجکستان | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  ترکمانستان | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
|  یوکرین\* | 3 | 2 | آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 4 | 3 | جزوی آزاد |
|  ازبکستان | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |

## مغربی یورپ

|  ملک | سیاسی حقوق 2010  | شہری آزادیاں 2010  |  موجودہ حالت 2010  | سیاسی حقوق 2011  | شہری آزادیاں 2011  |  موجودہ حالت 2011  | سیاسی حقوق 2012  | شہری آزادیاں 2012  |  موجودہ حالت 2012  |
|  انڈورا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  آسٹریا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  بیلجیم\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  قبرص\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  ڈنمارک\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  فن لینڈ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  فرانس\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  جرمنی\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  یونان\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
|  آئسلینڈ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  آئرلینڈ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  اٹلی\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  لیختنشٹائن\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  لکسمبرگ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  مالٹا\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
| سانچہ:MCO\* | 2 | 1 | آزاد | 2 | 1 | آزاد | 2 | 1 | آزاد |
|  نیدرلینڈز\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  ناروے\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
| سانچہ:POR\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  سان مارینو\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  سپین\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  سویڈن\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  سویٹزرلینڈ\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |
|  ترکی\* | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد | 3 | 3 | جزوی آزاد |
|
**برطانیا دے صوبے**▼

انگلینڈ **·** ویلز **·** سکاٹ لینڈ‎ **·** شمالی آئرلینڈ

\* | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد |

## مشرق وسطی و شمالی افریقہ

|  ملک | سیاسی حقوق 2010  | شہری آزادیاں 2010  |  موجودہ حالت 2010  | سیاسی حقوق 2011  | شہری آزادیاں 2011  |  موجودہ حالت 2011  | سیاسی حقوق 2012  | شہری آزادیاں 2012  |  موجودہ حالت 2012  |
|  الجزائر | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  بحرین | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
|  مصر | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  ایران | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
|  عراق | 5 | 6 | غیر آزاد | 5 | 6 | غیر آزاد | 5 | 6 | غیر آزاد |
|  اسرائیل\* | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
|  اردن | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  کویت | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد |
|  لبنان | 5 | 3 | جزوی آزاد | 5 | 3 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد |
|  لیبیا | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد |
|  مراکش | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد | 5 | 4 | جزوی آزاد |
|  اومان | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  قطر | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
|  سعودی عرب | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
|  شام | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
|  تیونس\* | 7 | 5 | غیر آزاد | 7 | 5 | غیر آزاد | 3 | 4 | جزوی آزاد |
| سانچہ:ARE | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
|  یمن | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |

## متعلقہ تے متنازع خطے

|  خطہ | سیاسی حقوق 2010  | شہری آزادیاں 2010  |  موجودہ حالت 2010  | سیاسی حقوق 2011  | شہری آزادیاں 2011  |  موجودہ حالت 2011  | سیاسی حقوق 2012  | شہری آزادیاں 2012  |  موجودہ حالت 2012  |
| ابخازیا (جارجیا) | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد | 5 | 5 | جزوی آزاد |
| غزہ پٹی (فلسطین) | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
| ہانگ کانگ (چین) | 5 | 2 | جزوی آزاد | 5 | 2 | جزوی آزاد | 5 | 2 | جزوی آزاد |
| کشمیر (بھارت) | 4 | 4 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 4 | جزوی آزاد |
| کشمیر (پاکستان) | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
| نگورنو کاراباخ (آرمینیا / آذربائیجان) | 5 | 5 | جزوی آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
| شمالی قبرص (قبرص) | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد | 2 | 2 | آزاد |
| پورٹو ریکو (ریاست ہائے متحدہ امریکا) | 1 | 1 | آزاد | 1 | 1 | آزاد | 1 | 2 | آزاد |
| صومالی لینڈ (صومالیہ) | 5 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد | 4 | 5 | جزوی آزاد |
| جنوبی اوسیشیا (جارجیا) | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد |
| تبت (چین) | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |
| ٹرانسزٹریا (مالڈووا) | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 6 | غیر آزاد |
| مغربی کنارہ (فلسطین) | 6 | 6 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد | 6 | 5 | غیر آزاد |
| مغربی صحارا (مراکش) | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 6 | غیر آزاد | 7 | 7 | غیر آزاد |

## حوالے

سانچہ:فہارست سیاست ملک