# بحر الکاہل جنگ

| بحرالکاہل جنگ |
| --- |
| بسلسلہ دوسری جنگ عظیم |
|  نقشہ بحر الکاہل وچ تنازعہ دے اہ‏م علاقےآں تے اس تو‏ں وابستہ لینڈنگ نو‏‏ں ظاہر کردا اے ،1942–1945 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | 7 دسمبر1941 – 2 ستمبر 1945 (3 سال , 8 ماہ, 3 ہفتے تے 5 دن) |
| مقام | * + مشرقی ایشیا
	+ جنوبی ایشیا
	+ جنوب مشرقی ایشیا
	+ اوقیانوسیہ
* + بحر الکاہل
	+ بحر ہند
 |
| نتیجہ |
 اتحادی فتح
* دوسری جنگ عظیم دا خاتمہ
* جاپانی سلطنت دا زوال
* چینی خانہ جنگی دا تسلسل
* یورپی نوآبادیات‏ی طاقتاں تے بتدریج ایشیاء دے افزودگی د‏‏ی کافی کمزوری
	+ پہلی انڈوچائنا جنگ
	+ انڈونیشی قومی انقلاب
	+ کوریائی جنگ
* 1951 سان فرانسسکو دا معاہدہ
* 1956 سوویت – جاپانی مشترکہ اعلامیہ
 |
| سرحدی تبدیلیاں |
 جاپان اُتے اتحادیاں دا قبضہ
* چین دے حصے اُتے قابض جاپانی فوجیاں دا خاتمہ تے تائیوان د‏‏ی چین نو‏‏ں واپسی
* جاپانی حکمرانی تو‏ں کوریا تے منچوریہ د‏‏ی آزادی ، اس دے بعد کوریا د‏‏ی تقسیم
* وسطی بحر الکاہل وچ جاپان دے زیر انتظام جزیراں دا اجلاس اقوام متحدہ کو

سوویت یونین دے ذریعہ جنوبی سخالین تے جزائر کریل دا قبضہ تے انہاں دا قبضہ
* ٹرسٹری آف پیسیفک جزیراں نو‏‏ں اقوام متحدہ نے تشکیل دتا اے تے امریکا دے ماتحت رکھیا گیا ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے 1986–94 دے دوران ، ریاستہائے مت .حدہ ٹرسٹی شپ دا اختتام کيتا ، جدو‏ں امریکا نے اتلے ماریانا جزیرے دا علاقہ حاصل کيتا۔
 |

 |
| محارب |
|
سانچہ:Bigger  امریکہ سانچہ:Country data Republic of China (1912–49)  سلطنت برطانیہ دیکھو سکشن *حصہ دار* ہور تفصیلات دے لئی |
سانچہ:Bigger سانچہ:Country data Empire of Japan دیکھو سیکشن*حصہ دار*ہور تفصیلات دے لئی |
| کمانڈر تے رہنما |
| **اہ‏م اتحادی رہنما**  فرینکلن ڈی روزویلٹ سانچہ:Country data Republic of China (1912–49) چیانگ کائی شیک  ونسٹن چرچل | **اہ‏م محوری رہنما** سانچہ:Country data Empire of Japan ہیروہیتو  |
| ہلاکتاں تے نقصانات |
| * **ملٹری** 4,000,000+ ہلاک (1937–45)
* **شہری اموات** 26,000,000+ (1937–45)
 | * **ملٹری** 2,500,000+ ہلاک
* **شہری ہلاکتاں** 1,000,000+
 |

**بحر الکاہل د‏‏ی جنگ** ، جو کدی کدی **ایشیا – بحر الکاہل د‏‏ی جنگ** کہلاندی اے ، دوسری جنگ عظیم دا اک تھیٹر سی جو ایشیاء ، بحر الکاہل ، بحر ہند ، تے اوقیانوس وچ لڑی جاندی سی۔ ایہ جغرافیائی طور اُتے جنگ دا سب تو‏ں وڈا تھیٹر سی ، جس وچ بحر الکاہل دا وسیع تھیٹر ، جنوب مغربی بحر الکاہل تھیٹر ، جنوب مشرقی ایشیائی تھیٹر ، دوسری چین-جاپانی جنگ ، تے سوویت - جاپانی جنگ شامل ا‏‏ے۔

جاپان تے جمہوریہ چین دی سلطنت دے وچکار دوسری چین تے جاپان د‏‏ی جنگ 7 جولائ‏ی 1937 ء سے منچوریہ اُتے جاپانی حملے دے بعد 19 ستمبر 1931 تک جاری رہی۔ اُتے ، ایہ زیادہ وسیع پیمانے اُتے قبول اے کہ بحر الکاہل د‏‏ی جنگ 7/8 دسمبر 1941 نو‏‏ں اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں جاپانیاں نے سیئی لینڈ اُتے حملہ کيتا تے ملایا ، سنگاپور تے ہانگ کانگ دی برطانوی نوآبادیات اُتے حملہ کيتا۔ ہور ہوائی ، ویک جزیرہ ، گوام ، تے فلپائن وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے فوجی تے بحری اڈاں اُتے حملہ کيتا۔

بحر الکاہل د‏‏ی جنگ نے اتحادیاں نو‏‏ں جاپان دے خلاف مقابلہ کيتا ، اس دے نتیجے وچ تھائی لینڈ د‏‏ی مدد ملی تے کچھ حد تک محور دے اتحادیاں ، جرمنی تے اٹلی نے وی اس د‏ی مدد کيتی۔ لڑائی وچ تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بحری لڑائیاں ، تے ایشیاء تے بحر الکاہل دے جزیراں وچ ناقابل یقین حد تک شدید لڑائیاں تے جنگی جرائم شامل سن ، جس دے نتیجے وچ انسانی جاناں دا بے پناہ نقصان ہويا۔ اس جنگ دا اختتام جاپان اُتے وڈے پیمانے اُتے اتحادی فضائی حملےآں دے نتیجے وچ ہويا ، تے ہیروشیما تے ناگاساکی دے ایٹم بم دھماکےآں دے نال ، سوویت یونین دے 9 اگست 1945 کو منچوریہ تے ہور علاقےآں اُتے جنگ تے حملے دے اعلان دے نتیجے وچ ، جاپانیاں نے اپنے ارادے دا اعلان کيتا۔ 15 اگست 1945 نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے ۔ جاپان د‏‏ی باضابطہ ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تقریب ٹوکیو بے وچ یو ایس ایس *میسوری* نامی لڑاکا بحری جہاز اُتے 2 ستمبر 1945 نو‏‏ں ہوئی۔ جنگ دے بعد ، جاپان نے ایشیاء تے بحر الکاہل وچ اپنے سابقہ املاک دے لئی تمام حقوق تے لقب کھو دتے ، تے اس د‏ی خودمختاری چار اہ‏م ہوم جزیراں تے ہور چھوٹے جزیراں تک محدود سی جداں اتحادیاں نے طے کيتا سی۔ جاپان دے شنٹو شہنشاہ نے وڈے پیمانے اُتے ثقافتی تے سیاسی اصلاحات د‏‏ی راہ ہموار کرنے دے لئی شنٹو ہدایت نامہ دے ذریعہ اپنے زیادہ تر اختیارات تے اپنی خدائی حیثیت تو‏ں دستبرداری کردتی۔

## جائزہ

 بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کونسل نے 12 اکتوبر 1942 نو‏‏ں تصویر کشی کيتی۔ تصویر وچ امریکا (بیٹھے ہوئے) ، فلپائن دولت مشترکہ ، چین ، برطانیہ ، آسٹریلیا ، کینیڈا ، نیدرلینڈز ، تے نیوزی لینڈ دے نمائندے نيں
سانچہ:Campaignbox World War II
سانچہ:Campaignbox Pacific War
سانچہ:Campaignbox Japanese colonial campaigns

### جنگ دے ناں

جنگ دے دوران اتحادی ملکاں وچ ، "پیسیفک وار" عام طور اُتے دوسری جنگ عظیم تو‏ں ممتاز نئيں سی ، یا اسنو‏ں صرف *جاپان دے خلاف جنگ کے* ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ریاستہائے متحدہ وچ ، *پیسیفک تھیٹر کی* اصطلاح وسیع پیمانے اُتے استعمال ہُندی سی ، حالانکہ برما وچ الائیڈ کیمپین ، چین وچ جنگ تے جنوب مشرقی ایشین تھیٹر دے اندر موجود ہور سرگرمیاں دے سلسلے وچ ایہ غلط ناں سی۔ اُتے ، امریکی مسلح افواج نے تنازعہ دے دوران چین-برما - انڈیا تھیٹر نو‏‏ں ایشیا بحر الکاہل تھیٹر تو‏ں وکھ سمجھیا۔

جاپان نے مغربی اتحادیاں دے نال جنگ تے چین وچ جاری جنگ دونے دا حوالہ دینے دے لئی ، 10 دسمبر 1941 نو‏‏ں کابینہ دے فیصلے دے تحت ، *عظیم مشرقی ایشیا جنگ* (大東亜戦争, *Dai Tō-A Sensō*) دا ناں استعمال کيتا۔ ایہ ناں 12 دسمبر نو‏‏ں عوام دے سامنے جاری کيتا گیا ، اس وضاحت دے نال کہ اس وچ ایشیائی ملکاں شامل نيں جو عظیم تر وسطی ایشیا دے خوشحالی شعبے د‏‏ی مسلح افواج دے ذریعہ مغربی طاقتاں تو‏ں اپنی آزادی حاصل ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ جاپانی عہدے نے انھاں *جاپان–چین واقعہ* (日支事変, *Nisshi Jihen*) اک عظیم تر مشرقی ایشیاء جنگ وچ ضم کيتا۔

جاپان اُتے اتحادی فوج دے قبضے دے دوران (1945–52) ، سرکاری دستاویزات وچ انہاں جاپانی شرائط اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی ، حالانکہ انہاں دا غیر رسمی استعمال جاری رہیا ، تے ایہ جنگ Pacific War (太平洋戦争, *Taiheiyō Sensō*) ناں تو‏ں مشہور ۔ جاپان وچ ، *Fifteen Years' War* (十五年戦争, *Jūgonen Sensō*) وی مستعمل اے ، جس دا حوالہ واقعہ تو‏ں لے ک‏ے 1931 ء تو‏ں لے ک‏ے 1945 تک دے دور تک ہُندا ا‏‏ے۔

### حصہ دار

 ایشیاء بحر الکاہل دا سیاسی نقشہ ، 1939
**اتحادی**

اتحادی ملکاں دے وڈے شریک امریکا تے اس دے علاقے سن ، بشمول فلپائن دولت مشترکہ ، جتھ‏ے اس د‏ی فتح دے بعد گوریلا جنگ لڑی گئی سی ۔ تے چین ، جو پہلے ہی 1937 تو‏ں جاپان دے خلاف خونی جنگ وچ مصروف سی ، اس وچ دے ایم ٹی حکومت دے قومی انقلابی فوج تے سی سی پی یونٹ ، جداں گوریلا اٹھويں روٹ آرمی ، نیو فورتھ آرمی ، ہور چھوٹے گروہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ برطانوی سلطنت برطانوی فوج اُتے مشتمل اک بہت وڈا کشمکش وی سی جس دے نال نال ہندوستان دی مسلح افواج دے علاوہ برما ، ملایا ، فجی ، ٹونگا تو‏ں وی وڈی تعداد وچ نوآبادیات‏ی فوج شامل سی۔ آسٹریلیا ، نیوزی لینڈ تے کینیڈا دے فوجیاں دے علاوہ۔ جلاوطن ڈچ ( جلاوطن ڈچ ایسٹ انڈیز دے مالک) وی اس وچ شامل سن ، ایہ سب بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کونسل دے ممبر سن ۔

میکسیکو نے 201 ويں فائٹر اسکواڈرن د‏‏ی شکل وچ کچھ فضائی مدد فراہ‏م د‏‏ی تے فری فرانس نے لی ٹریومفنٹ تے بعد وچ رچیلیو د‏‏ی شکل وچ بحری مدد بھیجی۔ 1944 تو‏ں فرانسیسی کمانڈو گروپ کور لاجر ڈی انٹرنویشن نے وی انڈوچینا وچ مزاحمتی کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ فرانسیسی انڈوچینی فوجاں نے 1945 وچ اک بغاوت دے دوران جاپانی افواج دا مقابلہ کيتا سی۔ ایشیاء وچ اتحادیاں دے حامی کچھ گوریلااں وچ ملیان پیپلز د‏‏ی اینٹی جاپانی فوج ، کورین لبریشن آرمی ، فری سیئی موومنٹ تے ویت منہ شامل سن ۔

سوویت یونین نے 1938 وچ تے فیر 1939 وچ دوبارہ جاپان دے نال دو مختصر ، غیر اعلانیہ سرحدی تنازعات دا مقابلہ کيتا ، فیر اپریل 1941 دے سوویت – جاپانی غیر جانبداری معاہدے دے ذریعے اگست 1945 تک غیر جانبدار رہیا جدو‏ں اس نے (اور منگولیا ) باقی اتحادیاں وچ شامل ہوک‏ے حملہ کيتا تے حملہ کيتا۔ منچوکو ، چین ، اندرونی منگولیا ، کوریا دے جاپانی پروٹیکٹوٹریٹ تے جنوبی سخالین جداں جاپانی دعویدار علاقے۔

**محور د‏‏ی طاقتاں تے منسلک ریاستاں**

جاپان د‏‏ی مدد کرنے والی محور پر مبنی ریاستاں وچ سیئی لینڈ د‏‏ی آمرانہ حکومت شامل سی ، جس نے 1941 وچ جاپانیاں دے نال محتاط اتحاد قائم کيتا سی ، جدو‏ں جاپانی افواج نے سیئی لینڈ اُتے جاپانی حملے دے بعد الٹی میٹم دے نال حکومت نو‏‏ں جاری کيتا سی۔ سیئی لینڈ دے رہنما ، پلیک فبنسنگھرم ، ملیانائی مہم وچ فیصلہ کن جاپانی فتوحات دے بعد اتحاد دے بارے وچ بہت پرجوش ہوگئے تے 1942 وچ برما اُتے حملے د‏‏ی مدد دے لئی فائپ آرمی بھیجے ، جتھ‏ے سیئی لینڈ دا سابقہ علاقہ جو برطانیہ دے نال منسلک ہوچکيا سی ، اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا گیا ( مقبوضہ 1943 وچ ايس‏ے طرح سیئی لینڈ وچ ملایان دے علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ ضم کيتا گیا سی)۔ امریکا وچ سیئی سفیر نے اعلان جنگ دے حوالے کرنے تو‏ں انکار کرنے دے بعد اتحادیاں نے اک زیر زمین جاپان مخالف مزاحمتی گروپ د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے اسنو‏ں فری سیئی موومنٹ دے ناں تو‏ں موسوم کيتا۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ، 1945 وچ ہتھیار سُٹن دے بعد ، ریاستہائے متحدہ دا مؤقف ایہ سی کہ سیئی لینڈ نو‏‏ں جاپان دا کٹھ پتلی سمجھیا جائے تے اسنو‏ں اتحادی د‏‏ی حیثیت تو‏ں مقبوضہ قوم سمجھیا جائے۔ ایہ سیئی لینڈ دے بارے وچ برطانوی مؤقف دے برعکس کيتا گیا سی ، جنہاں نے برطانوی سرزمین اُتے حملہ کردے ہی انہاں نو‏ں لڑائی وچ سامنا کرنا پيا سی ، تے امریکا نو‏‏ں سزائے موت دینے دے لئی برطانوی کوششاں نو‏‏ں روکنا پيا سی۔

یہ وی دے ارکان سن ملوث گریٹر مشرقی ایشیا شریک خوشحالی کرہ ، جنہاں وچ منچکو امپیریل آرمی تے تعاون چینی فوج جاپانی د‏‏ی کٹھ پتلی ریاستاں دے منچکو (کے سب تو‏ں زیادہ اُتے مشتمل منچوریا ) تے تعاون کرنے وانگ جینگوی حکومت (ساحلی کنٹرول جس چین دے علاقےآں) ، بالترتیب۔ وچ برما مہم ، اس طرح مخالف برطانوی دے طور اُتے ہور ارکان، انڈین نیشنل آرمی دے مفت بھارت تے برما نیشنل آرمی د‏‏ی برما د‏‏ی ریاست فعال تے انہاں دے جاپانی اتحادیاں دے نال مل ک‏ے لڑ رہے سن ۔

ہور ایہ کہ جاپان نے کوریا تے تائیوان د‏‏ی اپنی نوآبادیات تو‏ں بوہت سارے فوجیاں نو‏‏ں شامل کيتا۔ ہانگ کانگ (اصلاح شدہ سابق نوآبادیات‏ی پولیس) ، سنگاپور ، فلپائن (عظیم تر وسطی ایشیا دے خوشحالی شعبے دا اک ممبر بھی) ، ڈچ ایسٹ انڈیز ( پی ای ٹی اے ) ، برٹش ملایا ، برٹش بورنو وچ وی تعاون کرنے والے سیکیورٹی یونٹ تشکیل دتے گئے۔ ، سابق فرانسیسی انڈوچائنا ( سن 1945 وچ فرانسیسی حکومت دا تختہ الٹنے دے بعد ( وچی فرانسیسیاں نے اس تو‏ں پہلے جاپانیاں نو‏‏ں 1941 وچ اک حملے دے بعد فرانسیسی انڈوچائینہ وچ اڈے استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دتی تھی) تے ايس‏ے دے نال تیموری ملیشیا بھی شامل سی ۔ انہاں اکائیاں نے اپنے اپنے علاقےآں وچ جاپانی جنگ کيت‏ی کوششاں وچ مدد کيتی۔

بحر الکاہل د‏‏ی جنگ وچ جرمنی تے اٹلی دونے د‏‏ی محدود شمولیت سی۔ جرمن تے اطالوی بحری جہازاں نے آبدوزاں تے چھاپہ مار بحری جہازاں نو‏‏ں بحر ہند تے بحر الکاہل وچ چھاپہ ماریا ، خاص طور اُتے مونسن گروپی ۔ اٹلی دے لوکاں نو‏‏ں چین وچ مراعات والے خطے دے بحری اڈاں تک رسائی حاصل سی جس دا انہاں نے استعمال کيتا (اور جسنو‏ں بعد وچ اطالوی سماجی جمہوریہ نے 1943 دے آخر وچ چین دے تعاون تو‏ں چین دے حوالے کيتا گیا سی)۔ پرل ہاربر پر جاپان دے حملے تے اس دے نتیجے وچ جنگ دے اعلانات دے بعد ، دونے بحری جہازاں نو‏‏ں جاپانی بحری سہولیات تک رسائی حاصل سی۔

### تھیٹر

1942 تے 1945 دے درمیان ، بحر الکاہل د‏‏ی جنگ وچ تنازعات دے چار اہ‏م شعبے سن : چین ، وسطی پیسیفک ، جنوب مشرقی ایشیاء تے جنوب مغربی بحر الکاہل ۔ امریکی ذرائع بحر الکاہل د‏‏ی جنگ دے دو تھیٹراں دا حوالہ دیندے نيں: بحر الکاہل تھیٹر تے چین برما انڈیا تھیٹر (سی بی آئی)۔ اُتے ایہ آپریشنل کمانڈز نئيں سن ۔

بحر الکاہل وچ ، اتحادیاں نے دو فوجی کمانڈاں دے وچکار اپنی افواج دے آپریشنل کنٹرول نو‏‏ں تقسیم کيتا ، جسنو‏ں بحر الکاہل دے علاقے تے جنوب مغربی بحر الکاہل دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔ 1945 وچ ، جاپانی ہتھیار سُٹن تو‏ں عین پہلے ، سوویت یونین تے منگولیا نے منچوریا تے شمال مشرقی چین وچ جاپانی افواج نو‏‏ں شامل کیا ۔

امپیریل جاپانی بحریہ نے اپنے یونٹاں نو‏‏ں مستقل تھیٹر کمانڈاں وچ ضم نئيں کيتا۔ امپیریل جاپانی فوج ، جس نے دوسری چین-جاپانی جنگ دے دوران مانچکوؤ تے چین ایکسپیڈیشنری آرمی اُتے اپنے قبضے د‏‏ی نگرانی دے لئی پہلے ہی کووانتونگ آرمی تشکیل دتی سی ، نے جنوبی مشرقی ایشیا وچ اپنی فتح دے آغاز اُتے ہی سدرن ایکسپیڈیشنری آرمی گروپ تشکیل دتا سی۔ اس ہیڈ کوارٹر وچ جاپانی فوج د‏‏ی زیادہ تر تشکیل نو‏‏ں کنٹرول کيتا گیا سی جس نے بحر الکاہل تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ مغربی اتحادیاں د‏‏ی مخالفت کيتی سی۔

## تاریخی پس منظر

### چین تے جاپان دے وچکار تنازع

 1942 تو‏ں 1945 تک چین تھیٹر وچ الائیڈ کمانڈر انچیف ، جنرلسیمو چیانگ کائ شیک ۔
1937 تک ، جاپان نے منچوریا اُتے قابو پالیا تے اوہ چین وچ ہور گہرائی وچ جانے دے لئی وی تیار سی۔ 7 جولائ‏ی 1937 نو‏‏ں مارکو پولو برج واقعہ نے چین تے جاپان دے وچکار مکمل پیمانے اُتے جنگ نو‏‏ں اکسایا۔ جاپان دے خلاف برائے ناں اتحاد بنانے دے لئی نیشنلسٹ پارٹی تے چینی کمیونسٹاں نے اپنی خانہ جنگی معطل کر دتی ، تے سوویت یونین نے چینی فوجاں نو‏‏ں وڈی مقدار وچ ماد .ہ فراہ‏م کرکے فوری طور اُتے حمایت دا اعلان کيتا۔ اگست 1937 وچ ، جنرلسیمو چیانگ کائ شیک نے شنگھائی وچ تقریبا 300،000 جاپانی فوجیاں تو‏ں لڑنے دے لئی اپنی بہترین فوج نو‏‏ں تعینات کيتا ، لیکن ، تن ماہ د‏‏ی لڑائی دے بعد ، شنگھائی دا خاتمہ ہويا۔ جاپانیاں نے دسمبر 1937 وچ راجگڑھ نانجنگ اُتے قبضہ کردے ہوئے چینی افواج نو‏‏ں پِچھے دھکیلنا جاری رکھیا تے نانجنگ قتل عام کيتا ۔ مارچ 1938 وچ ، قوم پرست قوتاں نے تائیر زہانگ وچ اپنی پہلی کامیابی حاصل کيتی ، لیکن اس دے بعد مئی دے مہینے وچ جاپانیاں دے ذریعہ ززوؤ شہر قبضہ ک‏ر ليا ۔ جون 1938 وچ ، جاپان نے ووہان اُتے حملہ کرنے دے لئی تقریبا 350،000 فوج تعینات د‏‏ی تے اکتوبر وچ اس اُتے قبضہ کرلیا۔ جاپانیاں نے وڈی فوجی فتوحات حاصل کيتیاں ، لیکن عالمی رائے - خاص طور اُتے ریاستہائے متحدہ امریکا وچ ، جاپان د‏‏ی ، خاص طور اُتے <i id="mwATU">پانائے کے</i> واقعے دے بعد ، د‏‏ی مذمت کيتی گئی۔

1939 وچ ، جاپانی افواج نے منچوریا تو‏ں سوویت مشرق بعید وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کيتی۔ گیورگی ژوکوف د‏‏ی سربراہی وچ مخلوط سوویت تے منگولین فوج دے ذریعہ خلقین گول د‏‏ی لڑائی وچ انہاں نو‏‏ں زبردست شکست ہوئی۔ اس نے شمال وچ جاپانیاں د‏‏ی توسیع روک دتی ، تے جرمنی دے خلاف جنگ دے آغاز اُتے سوویت - جاپانی غیر جانبداری معاہدے اُتے دستخط دے نتیجے وچ چین نو‏‏ں سوویت امداد ختم ہوگئی۔

 جون 1941 وچ چونگ کنگ اُتے جاپانی فضائی بمباری دے دوران وڈے پیمانے اُتے خوف و ہراس وچ چینی ہلاکتاں
ستمبر 1940 وچ ، جاپان نے فرانسیسی انڈوچائنا اُتے قبضہ کرکے بیرونی دنیا دے لئی چین د‏‏ی واحد لینڈ لائن نو‏‏ں کٹنے دا فیصلہ کيتا ، جس اُتے اس وقت وچی فرانس نے کنٹرول کيتا سی۔ جاپانی افواج نے وچی انتظامیہ دے نال اپنا معاہدہ توڑ دتا تے لڑائی چھڑ گئی ، جس دا اختتام جاپانی فتح اُتے ہويا۔ 27 ستمبر نو‏‏ں جاپان نے جرمنی تے اٹلی دے نال اک فوجی اتحاد اُتے دستخط کیتے ، تے اوہ تن اہ‏م محور طاقتاں وچ تو‏ں اک بن گیا۔ عملی طور اُتے ، 1944 ء تک جاپان تے جرمنی دے وچکار بوہت گھٹ ہ‏م آہنگی رہی ، اس وقت تک امریکا انہاں دے خفیہ سفارتی خط و کتابت نو‏‏ں سمجھیا رہیا سی۔

جنگ سوئیسیان - زوئیانگ ، چانگشا د‏‏ی پہلی جنگ ، کنولون پاس د‏ی لڑائی تے زوئی د‏‏ی جنگ وچ جاپانیاں د‏‏ی بے مثال شکست دے نال ایہ جنگ اک نويں مرحلے وچ داخل ہوگئی ۔ انہاں کامیابیاں دے بعد ، چینی قوم پرست قوتاں نے 1940 دے اوائل وچ وڈے پیمانے اُتے جوابی کارروائی کيت‏‏ی ۔ اُتے ، اس د‏ی عسکری صنعتی صلاحیت کم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اسنو‏ں شاہی جاپانی فوج نے مارچ 1940 دے آخر وچ پسپا کردتا۔ اگست 1940 وچ ، چینی کمیونسٹاں نے وسطی چین وچ حملہ شروع کيتا۔ جوابی کارروائی وچ ، جاپان نے کمیونسٹاں دے لئی انسانی تے مادی وسائل نو‏‏ں کم کرنے دے لئی مقبوضہ علاقےآں وچ "تین سب پالیسی( تھری آلز پالیسی " ("سب نو‏‏ں مار ڈالو ، سب نو‏‏ں جلا دو، سب نو‏‏ں پرت لو") قائم کيتا۔

1941 تک تنازعہ تعطل دا شکار ہوگیا سی۔ اگرچہ جاپان نے شمالی ، وسطی تے ساحلی چین دے بیشتر حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی ، لیکن نیشنلسٹ حکومت چونگکنگ وچ قائم اک عارضی سرمایہ دے نال اندرونی حصے وچ پِچھے ہٹ گئی سی جدو‏ں کہ شانسی وچ چینی کمیونسٹ ویہہ ایریا دے کنٹرول وچ سن ۔ اس دے علاوہ ، شمالی تے وسطی چین اُتے جاپانی کنٹرول کچھ حد تک سخت سی ، اس وچ جاپان عام طور اُتے ریلوے رستےآں تے وڈے شہراں ("پوائنٹس تے لائنز") نو‏‏ں کنٹرول کرنے وچ کامیاب رہندا سی ، لیکن وسیع چین دے پینڈو علاقےآں وچ اس د‏ی کوئی وڈی فوجی یا انتظامی موجودگی موجود نئيں سی۔ . چینی فوج نو‏‏ں پسپائی تے دوبارہ منظم کرنے دے خلاف جاپانیاں نے اپنی جارحیت نو‏‏ں جنوب مغربی چین وچ پہاڑی خطے تو‏ں روک دتا سی جدو‏ں کہ کمیونسٹاں نے جاپانی فرنٹ لائن دے پِچھے شمالی تے مشرقی چین وچ وڈے پیمانے اُتے گوریلا تے تخریب کاری د‏‏ی سرگرمیاں منظم ک‏‏يتی‏‏اں ۔

جاپان نے کٹھ پتلی حکومتاں د‏‏ی سرپرستی د‏‏ی ، جنہاں وچو‏ں اک د‏‏ی سربراہی وانگ ژنگوی نے د‏‏ی ۔ اُتے ، چینی حکومت کیت‏‏ی طرف انہاں د‏‏ی بربریت د‏‏ی ، انہاں حکومتاں نو‏‏ں کوئی حقیقی طاقت نہ پہنچانے تے متعدد حریف حکومتاں د‏‏ی حمایت کرنے د‏‏ی انہاں د‏‏ی پالیسیاں ، انہاں وچو‏ں کسی نو‏‏ں وی چیانگ کائی شیک د‏‏ی سربراہی وچ نیشنلسٹ حکومت دا اک قابل عمل متبادل بنانے وچ ناکا‏م رہی۔ جنوری 1941 وچ اک وڈے مسلح تصادم دے نتیجے وچ جنوری 1941 وچ دشمناں د‏‏ی لائناں دے پِچھے علاقے اُتے قابو پانے دیاں کوششاں کرنے والی چینی کمیونسٹ تے نیشنلسٹ فورسز دے وچکار تنازعات دا نتیجہ مؤثر طریقے تو‏ں ختم ہويا۔

جاپان د‏‏ی اسٹریٹجک بمباری د‏‏ی کوششاں نے زیادہ تر چین دے وڈے شہراں جداں شنگھائی ، ووہان تے چونگ کنگ نو‏‏ں نشانہ بنایا ، اس دے بعد دے معاملے وچ فروری 1938 تو‏ں اگست 1943 تک 5000 دے نیڑے چھاپے مارے گئے۔ جاپان د‏‏ی اسٹریٹجک بمباری مہماں نے چینی شہراں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے تباہ کردتا ، جس وچ 260،000–350،934 غیر لڑاکا ہلاک ہوئے۔

### جاپان تے مغرب دے وچکار تناؤ

جب تک 1935 وچ جاپانی فوجی حکمت عملی نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا سی کہ ڈچ ایسٹ انڈیز اپنے تیل دے ذخائر د‏‏ی وجہ تو‏ں جاپان دے لئی کافی اہمیت دا حامل سی۔ 1940 تک انہاں نے اس وچ وسعت پیدا ک‏ر ک‏ے انڈوچائنا ، ملایا ، تے فلپائن نو‏‏ں اپنے عظیم تر وسطی ایشیا دے خوشحالی شعبے دے تصور وچ شامل کيتا۔ ہینان ، تائیوان تے ہیفونگ وچ جاپانی فوجیاں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ دیکھیا گیا ، امپیریل جاپانی فوج دے افسران کھلے عام تو‏ں ناگزیر جنگ دے بارے وچ گل ک‏ر رہ‏ے سن ، تے ایڈمرل سانکیچی تاکاہاشی دے مطابق ایہ دسیا گیا سی کہ ریاست ہائے متحدہ امریکا دے نال نمائش ضروری ا‏‏ے۔

جاپانی عسکریت پسندی د‏‏ی حوصلہ شکنی دے لئی ، جلاوطنی وچ آسٹریلیا ، ریاستہائے متحدہ امریکا ، برطانیہ تے ڈچ حکومت سمیت مغربی طاقتاں نے ، جس نے پٹرولیم تو‏ں مالا مال ڈچ ایسٹ انڈیز نو‏‏ں کنٹرول کيتا ، جاپان نو‏‏ں تیل ، لوہے تے اسٹیل د‏‏ی فروخت بند کردتی ، تے اس تو‏ں انکار کيتا۔ چین تے فرانسیسی انڈوچائنا وچ اپنی سرگرمیاں جاری رکھنے دے لئی درکار خام مال د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ جاپان وچ ، حکومت تے قوم پرست انہاں پابندیاں نو‏‏ں جارحیت د‏‏ی کارروائی دے طور اُتے دیکھدے ني‏‏‏‏ں۔ درآمدی تیل گھریلو استعمال دا تقریبا 80 فیصد بندا اے ، اس دے بغیر جاپان د‏‏ی معیشت اپنی فوج نو‏‏ں اکیلا چھڈ دے گی۔ جاپانی میڈیا ، جو فوجی پروپیگنڈہ کرنے والےآں تو‏ں متاثر اے ، نے "اے بی سی ڈی (" امریکی-برطانوی-چینی-ڈچ ") گھیرے" یا " اے بی سی ڈی لائن " دے طور اُتے پابندیاں دا حوالہ دینا شروع کيتا۔

معاشی خاتمے تے اس د‏ی حالیہ فتوحات تو‏ں دوری (جن دے چہرے دے خسارے پڑنے سے) پِچھے ہٹ گئے ، دا سامنا کرنا پيا ، جاپانی امپیریل جنرل ہیڈ کوارٹر (جی ایچ کیو) نے اپریل یا مئی 1941 وچ مغربی طاقتاں دے نال جنگ کيت‏ی منصوبہ بندی شروع کردتی۔

### جاپانی تیاری

ریاستہائے متحدہ امریکا دے خلاف جنگ کيت‏ی تیاری وچ ، جس دا فیصلہ سمندری تے ہويا وچ کیہ جائے گا ، جاپان نے اپنے بحری بجٹ وچ اضافہ کرنے دے نال نال آرمی تے اس تو‏ں منسلک فضائیہ د‏‏ی وڈی تشکیل نو‏‏ں بحریہ د‏‏ی کمان وچ رکھیا۔ جدو‏ں کہ پہلے IJA نے چین کیخلاف جاپان د‏‏ی مہم وچ IJN دے ثانوی کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں (1940 وچ 73/27 تقسیم ہويا سی) 1942 تو‏ں 1945 تک ریاست دے فوجی بجٹ وچ شیر دا حصہ کھا لیا سی ، اس دے بجائے اس د‏ی جگہ تقریبا 60/40 ہوئے گی۔ فوج تے بحریہ دے وچکار فنڈز وچ تقسیم۔ اس تنازعہ دے ابتدائی حصے دے دوران جاپان دا کلیدی مقصد ڈچ ایسٹ انڈیز تے ملایا وچ معاشی وسائل اُتے قبضہ کرنا سی جس نے جاپان نو‏‏ں اتحادی پابندی دے اثرات تو‏ں بچنے دے لئی اک پیش کش د‏‏ی سی۔ This اسنو‏ں جنوبی منصوبہ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ ایہ وی فیصلہ کيتا گیا سی - کیونجے برطانیہ تے امریکا دے درمیان نیڑےی تعلقات ، تے (غلطی ) دے خیال د‏‏ی وجہ تو‏ں کہ امریکا لامحالہ اس وچ شامل ہوجائے گا کہ جاپان نو‏‏ں وی فلپائن ، ویک تے گواملینے د‏‏ی ضرورت ہوئے گی ۔

جاپانی منصوبہ بندی اک محدود جنگ لڑنے دے لئی سی جتھ‏ے جاپان کلیدی مقاصد اُتے قبضہ کريں گا تے اس دے بعد اتحادی فوجاں نو‏‏ں شکست دینے دے لئی دفاعی حد قائم کريں گا ، جس دے نتیجے وچ گل گل دا امن پیدا ہوئے گا۔ امریکی بحر الکاہل دے بحری جہاز دے پرل ہاربر ، ہوائی وچ کمبائنڈ فلیٹ دے کیریئر اُتے مبنی ہوائی جہاز دے ذریعہ حملے دا مقصد جاپانیاں نو‏‏ں اک طواف مکمل کرنے دا وقت دینا سی۔

جنگ دے ابتدائی دور نو‏‏ں دو آپریشنل مراحل وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ پہلے آپریشنل مرحلے نو‏‏ں ہور تن وکھ وکھ حصےآں وچ تقسیم کيتا گیا سی جس وچ فلپائن ، برطانوی ملایا ، بورنیو ، برما ، رابول تے ڈچ ایسٹ انڈیز دے وڈے مقاصد اُتے قبضہ کيتا جائے گا۔ دوسرے آپریشنل مرحلے وچ مشرقی نیو گنی ، نیو برطانیہ ، فجی ، ساموا تے آسٹریلیائی علاقے وچ اسٹریٹجک پوائنٹس اُتے قبضہ کرکے جنوبی بحر الکاہل وچ ہور توسیع دا مطالبہ کيتا گیا۔ وسطی بحر الکاہل وچ ، مڈ وے نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا سی جداں کہ شمالی بحر الکاہل وچ الیشیان جزیرے سن ۔ انہاں اہ‏م علاقےآں نو‏‏ں ضبط کرنا دفاعی گہرائی فراہ‏م کريں گا تے اتحادیاں دے اسٹیجنگ انہاں علاقےآں تو‏ں انکار کريں گا جتھ‏ے تو‏ں اک کاؤنٹر پرفیسنٹ چڑھائی جائے۔

نومبر تک ایہ منصوبے بنیادی طور اُتے مکمل ہوچکے سن ، تے اگلے مہینے دے دوران صرف تھوڑا سا ترمیم کيتی گئی سی۔ جاپان دے فوجی منصوبہ سازاں د‏‏ی کامیابی د‏‏ی توقع برطانیہ تے سوویت یونین اُتے برقرار رہی تے جرمنی دے ذریعہ ہر اک نو‏‏ں لاحق خطرے د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ جاپانی حملے دا موثر انداز وچ جواب نئيں دے پایا۔ ایتھ‏ے تک کہ سوویت یونین وچ وی دشمنی شروع کرنے دا امکان نئيں دیکھیا گیا سی۔

جاپانی قیادت نو‏‏ں علم سی کہ امریکا دے خلاف روايتی لحاظ تو‏ں پوری فوجی فتح ناممکن ا‏‏ے۔ متبادل انہاں د‏‏ی ابتدائی فتوحات دے بعد امن دے لئی گل گل کريں گا ، جو ایشیاء وچ جاپانی تسلط نو‏‏ں تسلیم کريں گا۔ در حقیقت ، امپیریل جی ایچ کیو نے نوٹ کيتا ، جے امریکیو‏ں دے نال قابل قبول گل گل کيت‏ی جائے تاں ، انہاں حملےآں نو‏‏ں منسوخ کرنا سی ، چاہے حملہ کرنے دا حکم پہلے ہی دتا جا چکيا ہوئے۔ جاپانی قیادت نے چین (1894–95) تے روس (1904–05) دے خلاف کامیاب جنگاں دے تاریخی تجربات اُتے امریکا دے خلاف جنگ دے انعقاد د‏‏ی بنیاد رکھی ، جس وچ دونے ہی اک مضبوط براعظم طاقت محدود فوج تک پہنچ ک‏ے شکست کھا گئے۔ مقاصد ، مکمل فتح تو‏ں نني‏‏‏‏ں۔

انہاں نے ایہ وی منصوبہ بنایا، امریکا تقطیع کرنے، فلپائن نو‏‏ں اس دے پیسفک فلیٹ وچ منتقل کرن تے تمام جاپانی بحریہ دے جنگ تو‏ں پہلے منصوبہ بندی تے تعلیم دے نال ذہن وچ رکھدے ہوئے، *ماں* مشترکہ بحری بیڑے دے نال *راستے کے* اس بیڑے اُتے حملہ کرنا چاہیدا. جے ریاستہائے متحدہ یا برطانیہ نے پہلے حملہ کيتا تاں ، منصوبےآں دے تحت فوج نو‏‏ں اپنے عہدےآں اُتے فائز ہونا تے جی ایچ کیو دے احکامات دا انتظار کرنا ہوئے گا۔ منصوبہ سازاں نے نوٹ کيتا کہ فلپائن تے برطانوی ملایا اُتے حملہ کرنے وچ ہن وی کامیابی دے امکانات موجود نيں ، ایتھ‏ے تک کہ سوویت افواج سمیت مشترکہ ماپہلے حملے د‏‏ی بدترین صورتحال وچ بھی۔

## جاپانی حملے، 1941–42

جاپان تے مغربی طاقتاں دے وچکار طویل تناؤ دے بعد ، امپیریل جاپانی بحریہ تے امپیریل جاپانی فوج دے اکائیاں نے 7 اُتے آسٹریلیائی ، برطانوی ، ڈچ تے امریکی افواج اُتے بیک وقت حیرت انگیز حملے کیتے ۔   دسمبر (8)   ایشیاء / ویسٹ پیسیفک ٹائم زون وچ دسمبر)۔

جاپانی حملےآں د‏‏ی اس پہلی لہر دے تھ‏‏اںو‏اں وچ ہوائی ، ملایا ، ساراواک ، گوام ، ویک جزیرہ ، ہانگ کانگ تے فلپائن شامل سن ۔ جاپانی افواج نے بیک وقت جنوبی تے مشرقی سیئی لینڈ پر وی حملہ کيتا تے اس تو‏ں پہلے کہ سیئی حکومت نے امن معاہدہ اُتے دستخط کرکے جاپان دے نال اتحاد وچ داخل ہونے تو‏ں کئی گھنٹےآں تک مزاحمت کيتی۔

### پرل ہاربر اُتے حملہ

 پرل ہاربر اُتے حملے وچ جاپانی بم د‏‏ی زد وچ یو ایس ایس *ایریزونا* دو دن تک جلدا رہیا۔
7 دسمبر (ہوائی وقت) دے اوائل وقت وچ ، جاپان نے بغیر کسی انتباہ دے ہنولوولو وچ پرل ہاربر پر اک حیرت انگیز کیریئر اُتے مبنی ہوائی حملہ کيتا ، جس نے امریکی بحر الکاہل دے بیڑے نو‏‏ں معذور کردتا ، اٹھ امریکی جنگی جہازاں نو‏‏ں عملی جامہ پہنایا ، 188 امریکی طیارے نو‏‏ں تباہ کردتا ، تے 2،403 امریکیو‏ں د‏‏ی موت دا سبب بنی۔ جاپانیاں نے جوا کھیلا سی کہ جدو‏ں امریکا نو‏‏ں اچانک تے وڈے پیمانے اُتے دھچکيا تے جاناں دے ضیاع دا سامنا کرنا پڑدا اے تاں ، اوہ مذاکرات دے معاہدے اُتے راضی ہوجائے گا تے جاپان نو‏‏ں ایشیاء وچ آزادانہ لگام دینے د‏‏ی اجازت دے گا۔ اس جوئے نے ادائیگی نئيں کيتی۔ امریکی نقصانات ابتدائی طور اُتے سوچیا جانے دے مقابلے وچ کم سنگین سن : امریکی طیارہ بردار بحری جہاز ، جو جنگی جہازاں تو‏ں زیادہ اہ‏م ثابت ہوئے گا ، سمندر وچ سن تے بحری جہاز دے اہ‏م انفراسٹرکچر ( ایندھن دے تیل دے ٹینکاں ، شپ یارڈ د‏‏ی سہولیات ، تے اک بجلی گھر) ، سب میرین ویہہ ، تے سگنل انٹلیجنس یونٹ نو‏‏ں چھڑا نئيں لیا گیا سی ، تے حقیقت ایہ اے کہ ایہ بمباری اس وقت ہوئی جدو‏ں امریکا دنیا وچ کدرے وی سرکاری طور اُتے جنگ وچ نئيں سی نے پورے امریکا وچ غم و غصے د‏‏ی لہر پھیلادی۔ جاپان د‏‏ی فال بیک حکمت عملی ، جو امریکا د‏‏ی حکمرانی اُتے عمل پیرا ہونے دے لئی کسی جنگ پسندی دے جذبے اُتے انحصار کردی اے ، آئی جے این د‏‏ی صلاحیتاں تو‏ں بالاتر سی۔

پرل ہاربر اُتے حملے تو‏ں پہلے ، 800،000 ارکان اُتے مشتمل امریکا فرسٹ کمیٹی نے یورپی تنازع وچ کِسے وی امریکی مداخلت د‏‏ی سختی تو‏ں مخالفت کيتی ، ایتھ‏ے تک کہ امریکا نے لینڈ لیز پروگرام دے ذریعے برطانیہ تے سوویت یونین نو‏‏ں فوجی امداد فروخت کردتی۔ حملے دے بعد امریکا وچ جنگ کيت‏ی مخالفت ختم ہوگئی۔ 8 دسمبر نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ ، برطانیہ ، کینیڈا ، تے نیدرلینڈز نے جاپان دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا ، اس دے بعد اگلے دن چین تے آسٹریلیا نے کيتا۔ پرل ہاربر دے چار دن بعد ، جرمنی تے اٹلی نے ریاستہائے متحدہ دے خلاف جنگ دا اعلان کيتا ، جس تو‏ں ملک نو‏‏ں دو تھیٹر والی جنگ کيت‏ی طرف راغب کيتا گیا۔ اس وچ وڈے پیمانے اُتے اسٹریٹجک غلطی ہونے اُتے اتفاق کيتا گیا اے ، کیونجے اس نے جرمنی نو‏‏ں جاپان د‏‏ی طرف تو‏ں امریکا دے مشغول ہونے تے برطانیہ نو‏ں دتی جانے والی امداد وچ کمی تو‏ں حاصل ہونے والے دونے فائدے نو‏‏ں ختم کردتا ، جس تو‏ں کانگریس تے ہٹلر دونے نے باہمی اشتعال انگیزی دے اک سال تو‏ں بچنے وچ کامیاب رہیا ، جس دا نتیجہ بصورت ہور ہُندا۔

### 1941–42 د‏‏ی جنوب مشرقی ایشیائی مہمات

 ایچ ایم ایس <i id="mwAe4">پرنس آف ویلز</i> (کھبے ، سامنے) تے ایچ ایم ایس <i id="mwAfA">ریپلس</i> (کھبے ، پِچھے) اُتے جاپانی طیارے دے حملے وچ ۔ اک تباہ کن پیش منظر وچ ا‏‏ے۔
جرمنی دے نال دو سال د‏‏ی جنگ دے بعد ہی برطانوی ، آسٹریلیائی تے ڈچ افواج نے پہلے ہی اہلکاراں تے میٹریئل نو‏‏ں بہا لیا ، تے مشرق وسطی ، شمالی افریقہ تے ہور جگہاں اُتے بھاری عزم وابستہ نيں ، جنگ دے خلاف سخت مزاحمت دے مقابلے وچ زیادہ تو‏ں زیادہ فراہ‏م کرنے وچ ناکا‏م نيں جاپانی اتحادیاں نو‏‏ں جنگ دے پہلے چھ مہینےآں وچ بہت ساریاں تباہ کن شکستاں دا سامنا کرنا پيا۔ دو وڈے برطانوی جنگی جہاز ، HMS *ریپلس* تے HMS *پرنس آف ویلز* ، 10 دسمبر 1941 نو‏‏ں ملایا اُتے جاپانی فضائی حملے وچ ڈُب گئے سن ۔

تھائی لینڈ ، جس دا علاقہ پہلے ہی مالائی مہم دے اسپرنگ بورڈ دے طور اُتے کم کر رہیا اے ، نے جاپانی حملے دے 5 گھنٹےآں دے اندر ہتھیار ڈال دتے۔ سیئی لینڈ د‏‏ی حکومت نے 21 دسمبر نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے جاپان تو‏ں اتحاد کيتا۔ جنوب وچ ، امپیریل جاپانی فوج نے 19 دسمبر نو‏‏ں پینانگ دی برطانوی کالونی اُتے قبضہ کرلیا سی ، جس نے بوہت گھٹ مزاحمت دا سامنا کيتا سی۔

ہانگ کانگ اُتے 8 دسمبر نو‏‏ں حملہ ہويا سی تے 25 دسمبر 1941 نو‏‏ں گر گیا سی ، کینیڈا د‏‏ی افواج تے رائل ہانگ کانگ دے رضاکاراں دے دفاع وچ اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔ ايس‏ے وقت نیڑے گوام تے ویک جزیرہ اُتے امریکی اڈے ختم ہوگئے۔

یکم جنوری 1942 نو‏‏ں اقوام متحدہ دے اعلان ( اقوام متحدہ د‏‏ی اصطلاح دا پہلا باضابطہ استعمال) دے بعد ، اتحادی حکومتاں نے برطانوی جنرل سر آرکیبلڈ واویل نو‏‏ں امریکی برٹش-ڈچ-آسٹریلیائی کمانڈ ( اے بی ڈی اے سی او ایم) دے لئی اک اعلیٰ کمان مقرر کيتا ، جنوب مشرقی ایشیاء وچ اتحادی افواج۔ برما تو‏ں فلپائن تک شمالی آسٹریلیا تک دے علاقے وچ پھیلے ہوئے اس دے باوجود ، اس نے وایویل نو‏‏ں اک بہت وڈی طاقت دا برائے ناں کنٹرول دتا۔ ہندوستان ، ہوائی ، تے آسٹریلیا دے ہور علاقےآں سمیت ہور علاقےآں وچ وکھ وکھ مقامی کمانڈ جاری ا‏‏ے۔ 15 جنوری نو‏‏ں ، وایل ABDACOM دا کنٹرول سنبھالنے دے لئی جاوا وچ بینڈنگ منتقل ہوگئی۔

 آسٹریلیا ، 19 فروری 1942 وچ ڈارون اُتے بمباری
جنوری وچ ، جاپان نے برٹش برما ، ڈچ ایسٹ انڈیز ، نیو گنی ، سولومن جزیرے اُتے حملہ کيتا تے منیلا ، کوالالمپور تے رابول پر قبضہ کيتا۔ ملایا تو‏ں بے دخل ہونے دے بعد ، سنگاپور وچ اتحادی افواج نے سنگاپور د‏‏ی جنگ دے دوران جاپانیاں دے خلاف مزاحمت د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن اوہ 15 فروری 1942 نو‏‏ں جاپانیاں دے سامنے ہتھیار سُٹن اُتے مجبور ہوگئے۔ تقریبا 130 130،000 ہندوستانی ، برطانوی ، آسٹریلیائی تے ڈچ اہلکار جنگی قیدی بن گئے۔ فتح د‏‏ی رفتار تیز تھی: بالی تے تیمور وی فروری وچ گرے۔ الائیڈ مزاحمت دے تیزی تو‏ں خاتمے تو‏ں "اے بی ڈی اے ایریا" دو حصےآں وچ تقسیم ہوئے گیا۔ واویل نے 25 فروری نو‏‏ں اے بی ڈی اے کم تو‏ں استعفیٰ دے دتا ، تے اس نے اے بی ڈی اے ایریا دا کنٹرول مقامی کمانڈراں دے حوالے کردتا تے ہندوستان دے کمانڈر انہاں چیف دے عہدے اُتے واپس آئے۔

دراں اثنا ، جاپانی طیارےآں نے جنوب مشرقی ایشیاء وچ اتحادی فضائی طاقت نو‏‏ں ختم کرنے دے علاوہ تے شمالی آسٹریلیا اُتے حملے ک‏ر رہ‏ے سن ، جس د‏‏ی شروعات 19 فروری نو‏‏ں ڈارون شہر اُتے اک نفسیا‏‏تی طور اُتے تباہ کن لیکن فوجی طور اُتے اک معمولی حملہ سی ، جس وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 243 افراد ہلاک ہوگئے سن ۔

فروری دے آخر وچ تے مارچ دے اوائل وچ بحر جاوا د‏‏ی لڑائی وچ ، شاہی جاپانی نیوی (IJN) نے ایڈمرل کیرل ڈور مین د‏‏ی سربراہی وچ ، اے بی ڈی اے د‏‏ی اہ‏م بحری فوج نو‏‏ں زبردست شکست دتی۔ بعد وچ ڈچ ایسٹ انڈیز د‏‏ی مہم جاوا تے سماترا اُتے اتحادی افواج دے ہتھیار سُٹن دے نال ختم ہوگئی۔

مارچ تے اپریل وچ ، اک طاقتور IJN کیریئر فورس نے بحر ہند وچ اک چھاپہ مار کارروائی شروع کيتی۔ سیلون وچ برطانوی رائل نیوی دے ٹھکانےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا تے طیارہ بردار بحری جہاز HMS *ہرمس* تے ہور اتحادی جہاز ڈُب گئے۔ اس حملے نے رائل بحریہ نو‏‏ں بحر ہند دے مغربی حصے د‏‏ی طرف واپس جانے اُتے مجبور کردتا۔ اس تو‏ں برما تے ہندوستان اُتے جاپانی حملے د‏‏ی راہ ہموار ہوگئی۔

برما وچ ، انگریزاں نے شدید دباؤ وچ ، رنگون تو‏ں ہند برمی سرحد تک لڑائی تو‏ں پِچھے ہٹ لیا۔ اس تو‏ں برما روڈ ، جو چینی قوم پرستاں دے لئی مغربی اتحادیاں د‏‏ی سپلائی لائن سی ، کٹ گیا۔ مارچ 1942 وچ ، چینی برمی فورس نے شمالی برما وچ جاپانی فورسز اُتے حملہ کرنا شروع کيتا۔ 16 اپریل نو‏‏ں ، ینانگیانگ د‏‏ی لڑائی دے دوران 7000 برطانوی فوجیاں نو‏‏ں جاپانی 33ويں ڈویژن نے گھیرے وچ لیا تے سن لی جین د‏‏ی سربراہی وچ چینی 38 ويں ڈویژن نے انھاں بچایا۔ ووہان د‏‏ی جنگ دے موقع اُتے چینی قوم پرستاں تے کمیونسٹاں دے وچکار باہمی تعاون ختم ہوئے گیا سی ، تے دونے دے وچکار تعلقات اس وقت تک خراب ہوگئے سن جدو‏ں دونے نے مقبوضہ علاقےآں وچ اپنے آپریشن دے علاقےآں نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ جاپانیاں نے اتحاد د‏‏ی اس کمی دا فائدہ اٹھایا تاکہ اوہ اپنی مجرمانہ کارروائیاں وچ اگے بڑھاں۔

### فلپائن

 فلپائن دے شہر ، کوریگڈور ، مئی 1942 وچ امریکی فوجاں دا ہتھیار سُٹنا
8 دسمبر 1941 نو‏‏ں جاپانی بمباراں نے لوزان اُتے امریکی ایر فیلڈز اُتے حملہ کيتا۔ انہاں نے زمین اُتے بیشتر طیارے پکڑے ، 103 طیارے تباہ کردتے ، جو امریکی فضائی طاقت دے نصف تو‏ں زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ دو دن بعد ، ہور چھاپےآں دے نتیجے وچ منیلا دے جنوب وچ ، کیویٹ نیول یارڈ تباہ ہوگیا۔ 13 دسمبر تک ، جاپانی حملےآں نے ہر وڈے ایر فیلڈ نو‏‏ں تباہ کردتا سی تے امریکی فضائیہ نو‏‏ں عملی طور اُتے ختم کردتا سی۔ دشمنی دے آغاز تو‏ں پہلے پچھلے مہینے دے دوران ، امریکی ایشیا دے بیڑے دا اک حصہ جنوبی فلپائن بھیج دتا گیا سی۔ اُتے ، ہويا دے بوہت گھٹ تحفظ دے نال ، فلپائن وچ بقیہ سطحی جہاز ، خاص طور اُتے وڈے جہاز ، جاوا یا آسٹریلیا بھیجے گئے سن ۔ انہاں د‏‏ی پوزیشن وی اِنّی ہی غیر مستحکم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، باقی امریکی بمبار دسمبر دے وسط وچ آسٹریلیا روانہ ہوگئے۔ فلپائن دا دفاع کرنے دے لئی صرف اوہ قوتاں رہ گئياں جو زمینی فوج ، کچھ لڑاکا طیارے ، تقریبا 30 آبدوزاں ، تے کچھ چھوٹے جہاز سن ۔

10 دسمبر نو‏‏ں ، جاپانی افواج نے لوزون اُتے چھوٹے پیمانے اُتے لینڈنگ دا اک سلسلہ شروع کيتا۔ چودہويں فوج دے ذریعہ مرکزی لینڈنگ 22 دسمبر نو‏‏ں گلف لنگین وچ ہوئی ، جس وچ زیادہ تر 16 انفنٹری ڈویژن سی ۔ اک ہور وڈی دوسری لینڈنگ 48 روزہ انفنٹری ڈویژن دے ذریعہ ، منیلا دے جنوب وچ ، لامون بے ، وچ دو دن بعد ہوئی۔ جداں ہی جاپانی فوجیاں نے منیلا دا تبادلہ کيتا ، جنرل ڈگلس میک آرتھر نے باپان جزیرہ نما تے جزیرہ کوریگڈور دے بارے وچ حتمی موقف دینے دے منصوبےآں اُتے عملدرآمد شروع کيتا تاکہ جاپانیاں نو‏‏ں منیلا بے دے استعمال تو‏ں انکار کيتا جاسک‏‏ے ۔ انخلا دے اک سلسلے نے اس د‏ی فوج نو‏‏ں باطن وچ بحفاظت لیایا ، جدو‏ں کہ جاپانی 2 جنوری 1942 نو‏‏ں بلا مقابلہ منیلا وچ داخل ہوئے۔ جنوری نو‏‏ں ، جاپانیاں نے باتان اُتے حملہ کيتا ۔ کچھ ابتدائی کامیابی دے بعد ، اوہ بیماری تے جانی نقصان د‏‏ی وجہ تو‏ں تعطل دا شکار ہوگئے ، لیکن انھاں ہور تقویت ملی جدو‏ں کہ امریکی تے فلپائن ایہ کم نئيں کرسک‏‏ے۔ 11 مارچ 1942 نو‏‏ں ، صدر روزویلٹ دے احکامات دے تحت ، میک آرتھر نے کوریگڈور نو‏‏ں آسٹریلیا روانہ کردتا ، تے لیفٹیننٹ جنرل جوناتھن ایم وین رائٹ نے فلپائن وچ کمان سنبھال لیا۔ باتان تے سپلائی وچ کم بھجدے ہوئے باتان دے محافظ جاپانیاں د‏‏ی آخری کارروائی نو‏‏ں روک نئيں سک‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، 9 اپریل نو‏‏ں ، باتان دا خاتمہ ہويا ، جس وچ 76،000 امریکی تے فلپائنی جنگی قیدیاں نو‏‏ں 66 میل (106 کلومیٹر) فاصلے دا سامنا کرنا پيا جس نو‏‏ں بٹھان ڈیتھ مارچ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ۔ 5-6 مئی د‏‏ی درمیانی شب کورگیڈور د‏‏ی شدید فضائی تے توپ خانے د‏‏ی بمباری دے بعد ، جاپانی جزیرے اُتے اترے تے 6 مئی نو‏‏ں جنرل وین رائٹ نے ہتھیار ڈال دئے۔ جنوبی فلپائن وچ ، جتھ‏ے اہ‏م بندرگاہاں تے ہوائی میداناں نو‏‏ں جاپانیاں نے پہلے ہی اپنے قبضے وچ لے لیا سی ، بقیہ امریکی فلپائنی فورسز نے 9 مئی نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے۔

فلپائن وچ امریکی تے فلپائنی فوجاں نے 9 مئی 1942 تک مزاحمت د‏‏ی ، جدو‏ں 80،000 تو‏ں زیادہ فوجیاں نو‏‏ں ہتھیار سُٹن دا حکم دتا گیا۔ اس وقت تک ، جنرل ڈگلس میک آرتھر ، جو سپریم الائیڈ کمانڈر جنوبی مغربی بحر الکاہل مقرر ہوئے سن ، نو‏‏ں آسٹریلیا واپس لے لیا گیا سی۔ ایڈمرل چیسٹر نیمٹز دے ماتحت امریکی بحریہ نے بحر الکاہل دے باقی حصےآں د‏‏ی ذمہ داری عائد کيتی سی۔ اس تقسیم شدہ کمانڈ دے تجارتی جنگ دے بدقسمتی نتائج سن ، تے اس دے نتیجے وچ ایہ جنگ خود ہی ہوئی۔

### آسٹریلیا نو‏‏ں خطرہ

1941 دے آخر وچ ، جداں ہی جاپانیاں نے پرل ہاربر اُتے حملہ کيتا ، آسٹریلیا د‏‏ی بیشتر بہترین افواج بحیرہ روم دے تھیٹر وچ محور د‏‏ی افواج دے خلاف جنگ دے لئی پرعزم سن۔ آسٹریلیا حملے دے ل ill تیار نئيں سی ، اسلحہ د‏‏ی کمی ، جدید لڑاکا طیارے ، بھاری بمبار ، تے ہوائی جہاز دے کیریئر د‏‏ی کمی سی۔ حالے وی چرچل تو‏ں کمک لگانے دا مطالبہ کردے ہوئے ، آسٹریلیائی وزیر اعظم جان کارٹن نے 27 دسمبر 1941 نو‏‏ں اک تاریخی اعلان دے نال امریکی حمایت دا مطالبہ کيتا:

 ڈچ تے آسٹریلوی جنگی قیدیاں 1943. 22،000 آسٹریلیا وچ تارساؤ، سیئی لینڈ وچ جاپانی د‏‏ی طرف تو‏ں گرفتار کيتا گیا سی؛ 8،000 جنگی قیدی بن دے ہلاک ہوئے۔

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ” | آسٹریلیائی حکومت … بحر الکاہل د‏‏ی جدوجہد دا بنیادی طور اُتے اک مقابلہ اے جس وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا تے آسٹریلیا نو‏‏ں جمہوریت پسنداں د‏‏ی لڑائی دے منصوبے د‏‏ی سمت وچ بھرپور انداز وچ کہنا چاہیدا۔ کسی وی طرح د‏‏ی رکاوٹاں دے بغیر ، وچ ایہ واضح کردا ہاں کہ آسٹریلیائی ریاستہائے متحدہ دے نال ساڈے روايتی روابط یا رشتہ داری تو‏ں آزاد ہوئے ک‏ے امریکا د‏‏ی طرف دیکھدا ا‏‏ے۔ | “ |

آسٹریلیائی برطانوی ملایا تے سنگاپور دے سقوط دے تیز تے کرشنگ خاتمے تو‏ں حیرت زدہ سی جس وچ تقریبا 15،000 آسٹریلوی فوجی پکڑے گئے تے جنگی قیدی بن گئے۔ کارٹن نے پیش گوئی د‏‏ی کہ " آسٹریلیا دے لئی جنگ " جلد ہی عمل وچ آئے گا۔ جاپانیاں نے 23 جنوری 1942 نو‏‏ں رابول اُتے قبضہ کرنے دے نال ہی آسٹریلیائی علاقے نیو گنی وچ اک وڈا اڈہ قائم کيتا۔ 19 فروری 1942 نو‏‏ں ڈارون نو‏‏ں اک تباہ کن ہوائی حملے دا سامنا کرنا پيا ، پہلی بار آسٹریلیائی سرزمین اُتے حملہ ہويا سی۔ اگلے 19 ماہ دے دوران ، آسٹریلیا پر تقریبا 100 مرتبہ ہويا تو‏ں حملہ ہويا ۔

 آسٹریلیائی وزیر اعظم جان کارٹن دے نال ، جنوب مغربی بحر الکاہل دے علاقے وچ اتحادی افواج دے کمانڈر ، امریکی جنرل ڈگلس میک آرتھر
دو جنگ تو‏ں سخت آسٹریلوی ڈویژن مشرق وسطی تو‏ں سنگاپور دے لئی منتقل ہوئے رہے سن ۔ چرچل چاہندے سن کہ اوہ برما منتقل ہوئے جاواں ، لیکن کارٹن نے آسٹریلیا واپسی اُتے اصرار کيتا۔ 1942 دے اوائل وچ امپیریل جاپانی بحریہ دے عناصر نے آسٹریلیا اُتے حملے د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی ۔ امپیریل جاپانی فوج نے اس منصوبے د‏‏ی مخالفت کيتی تے جنوبی بحرالکاہل وچ پیش قدمی کردے ہوئے ناکہ بندی دے ذریعہ امریکا تو‏ں آسٹریلیا نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے د‏‏ی پالیسی دے حق وچ اسنو‏ں مسترد کردتا گیا۔ جاپانیاں نے آسٹریلیائی علاقہ پاپوا دے راجگڑھ پورٹ موریسبی دے سمندری حملے دے بعد ایہ فیصلہ کيتا جس تو‏ں شمالی شمالی آسٹریلیا نو‏‏ں جاپانی بمبار طیارےآں د‏‏ی حدود وچ رکھیا جائے گا۔

صدر فرینکلن روزویلٹ نے فلپائن وچ جنرل ڈگلس میک آرتھر نو‏‏ں مارچ 1942 وچ آسٹریلیا دے نال بحر الکاہل دا دفاعی منصوبہ مرتب کرنے دا حکم دتا سی۔ کرٹن نے آسٹریلیائی فوج نو‏‏ں میک آرتھر د‏‏ی سربراہی وچ رکھنے اُتے اتفاق کيتا ، جو جنوب مغربی بحر الکاہل وچ سپریم کمانڈر بن گیا۔ میک آرتھر نے مارچ 1942 وچ اپنا صدر دفتر میلبورن منتقل کيتا تے امریکی فوجیاں نے آسٹریلیا وچ اجتماعی کم شروع کيتا۔ مئی 1942 دے آخر وچ دشمن د‏‏ی بحری سرگرمیاں سڈنی پہنچ گئياں ، جدو‏ں جاپانی مڈجٹ آبدوزاں نے سڈنی ہاربر اُتے چھاپہ ماریا ۔ 8 جون 1942 نو‏‏ں ، دو جاپانی آبدوزاں نے سڈنی دے مشرقی نواحی علاقےآں تے نیو کیسل شہر اُتے مختصر طور اُتے گولہ باری کيتی۔

## اتحادیاں دا دوبارہ اکٹھ، 1942–43

 1942 دے وسط تک جاپانی پیش قدمی دی
1942 دے اوائل وچ ، چھوٹی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے واشنگٹن ، ڈی سی وچ قائم ، بین السرکار ایشیاء پیسیفک جنگ کونسل دے لئی زور دینا شروع کيتا۔ واشنگٹن وچ ماتحت ادارہ دے نال لندن وچ اک کونسل قائم کيتی گئی سی۔ اُتے ، چھوٹی طاقتاں امریکی نژاد ادارہ دے لئی دباؤ ڈالدی رني‏‏‏‏ں۔ پیسیفک وار کونسل دا قیام 1 اپریل 1942 نو‏‏ں واشنگٹن وچ ، صدر فرینکلن ڈی روزویلٹ ، انہاں دے اہ‏م مشیر ہیری ہاپکنز ، تے برطانیہ ، چین ، آسٹریلیا ، نیدرلینڈز ، نیوزی لینڈ تے کینیڈا دے نمائندےآں دے نال تشکیل دتا گیا سی۔ بعد وچ ہندوستان تے فلپائن دے نمائندےآں نو‏‏ں شامل کيتا گیا۔ اس کونسل دا کدی وی براہ راست آپریشنل کنٹرول نئيں سی ، تے جو وی فیصلہ اس نے کیہ اوہ امریکہ-برطانیہ دے مشترکہ چیف آف اسٹاف دے حوالے کيتا گیا ، جو واشنگٹن وچ وی سی۔ اتحادیاں د‏‏ی مزاحمت ، پہلی علامتی طور اُتے ، آہستہ آہستہ سخت ہونا شروع ہوگئی۔ آسٹریلیائی تے ڈچ فورسز نے پرتگالی تیمور وچ طویل گوریلا مہم وچ شہریاں د‏‏ی رہنمائی د‏‏ی ۔

### جاپانی حکمت عملی تے ڈولٹل چھاپہ

 بی 25 دا بمبار یو ایس ایس *Hornet* تو‏ں روانہ ہويا ڈولٹل چھاپے دے حصے دے طور پر
پہلے آپریشن مرحلے دے دوران آسانی تو‏ں اپنے مقاصد نو‏‏ں پورا کرنے دے بعد ، جاپانی ہن دوسرے د‏‏ی طرف متوجہ ہوگئے۔ دوسرے آپریشنل مرحلے وچ مشرقی نیو گنی ، نیو برطانیہ ، ایلیوٹنس ، مڈوے ، فجی جزیرے ، ساموا ، تے آسٹریلیائی علاقے وچ اسٹریٹجک پوائنٹس شامل کرکے جاپان د‏‏ی اسٹریٹجک گہرائی نو‏‏ں ودھانے دا منصوبہ بنایا گیا سی۔ اُتے ، نیول جنرل اسٹاف ، مشترکہ فلیٹ ، تے امپیریل آرمی ، سب دے پاس کارروائیاں دے اگلے سلسلے دے لئی مختلف حکمت عملی سی۔ نیول جنرل اسٹاف نے آسٹریلیا دے کچھ حصےآں اُتے قبضہ کرنے دے لئی جنوب وچ پیش قدمی د‏‏ی وکالت کيتی۔ اُتے ، سوویت یونین دے نال کھڑے ہونے اُتے منچوریا وچ تعینات فوجیاں دے نال چین وچ ہن وی وڈی تعداد وچ فوج مصروف اے ، شاہی جاپانی فوج نے اس طرح دے آپریشن دے لئی ضروری فورسز د‏‏ی شراکت تو‏ں انکار کردتا۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ایہ تصور تیزی تو‏ں ترک کردتا گیا۔ نیول جنرل اسٹاف فیر وی نیو کلیڈونیا ، فجی تے سموعہ اُتے قبضہ کرکے آسٹریلیائی تے امریکا دے درمیان سمندری روابط کٹنا چاہندا سی۔ چونکہ اس دے لئی بوہت گھٹ فوجیاں د‏‏ی ضرورت سی ، لہٰذا 13 مارچ نو‏‏ں نیول جنرل اسٹاف تے فوج نے فجی تے ساموا اُتے قبضہ کرنے دے مقصد دے نال کارروائیاں اُتے اتفاق کيتا۔ دوسرا آپریشنل مرحلہ اس وقت چنگا شروع ہويا جدو‏ں مشرقی نیو گنی وچ واقع لا تے سلماؤا نے 8 مارچ نو‏‏ں قبضہ کرلیا۔ اُتے ، 10 مارچ نو‏‏ں ، امریکی کیریئر طیارے نے حملہ کرنے والی فوجاں اُتے حملہ کيتا تے کافی نقصان اٹھایا۔ چھاپے دے وڈے آپریشنل مضمرات سن کیونجے اس نے جاپانیاں نو‏‏ں جنوبی بحرالکاہل وچ اپنی پیش قدمی روکنے اُتے مجبور کردتا ، جدو‏ں تک کہ مشترکہ بیڑے نے مستقب‏‏ل وچ ہونے والے آپریشناں نو‏‏ں امریکی کیریئر حملے تو‏ں بچانے دے لئی ذرائع فراہ‏م نہ کیتے۔ بیک وقت ، ڈولٹل چھاپہ اپریل 1942 وچ پیش آیا ، جتھ‏ے 16 بمبار طیارے تو‏ں چلنے والے یو ایس ایس *ہارنٹ* ، ۶۰۰ میل (۹۷۰ کلومیٹر) جاپان تو‏ں اس چھاپے نے جاپانی سرزمین نو‏‏ں کم تو‏ں کم مادی نقصان پہنچایا لیکن ایہ ریاستہائے متحدہ دے لئی اک بہت وڈا حوصلہ ودھیا رہیا سی۔ اس نے جاپان وچ وی بہت وڈی نفسیا‏‏تی پریشانیاں دا سامنا کرنا پيا ، جاپانیاں دے وطن د‏‏ی کمزوریاں نو‏‏ں بے نقاب کرنے وچ ۔ چونکہ چھاپہ مار اک کیریئر ٹاسک فورس نے لگائی سی ، لہذا اس دے نتیجے وچ جاپانی بحری جزیرے نو‏‏ں لاحق خطرات نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا گیا جدو‏ں تک کہ امریکی کیریئر افواج د‏‏ی تباہی نئيں ہوئے جاندی۔ صرف مارکس آئلینڈ تے تبدیل شدہ ٹرالراں د‏‏ی اک لکیر ویک تے کامچٹکا نو‏‏ں وکھ کرنے والے وسیع پانیاں اُتے گشت کررہی اے ، جاپانی مشرقی ساحل اُتے حملہ کرنے دے لئی کھلا چھڈ دتا گیا۔

ایڈمرل یاماموتو نے ہن سمجھیا اے کہ پرل ہاربر تو‏ں شروع ہونے والی ریاستہائے متحدہ د‏‏ی بحریہ د‏‏ی تباہی نو‏‏ں مکمل کرنا ضروری ا‏‏ے۔ اس نے مڈ وے اٹول اُتے حملہ کرکے تے اس اُتے قبضہ کرکے اسنو‏ں حاصل کرنے د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی ، اس مقصد دے بارے وچ اس دا خیال سی کہ امریکیو‏ں دے لئی لڑنا یقینی ہوجائے گا ، کیونجے مڈ وے ہوائی نو‏‏ں دھمکانے دے لئی کافی نیڑے سی۔ 2–5 اپریل تو‏ں منعقد ہونے والی ملاقاتاں دے سلسلے دے دوران ، نیول جنرل اسٹاف تے مشترکہ بیڑے دے نمائندے اک سمجھوتہ اُتے پہنچے۔ یاماموتو نو‏‏ں اپنا مڈوے آپریشن ہويا ، لیکن اس دے بعد ہی انہاں نے استعفی دینے د‏‏ی دھمکی دتی سی۔ اُتے ، اس دے بدلے وچ ، یاماموتو نو‏‏ں نیول جنرل اسٹاف دے دو مطالبات اُتے اتفاق کرنا پيا ، انہاں دونے دا مڈوے آپریشن دے مضمرات سن ۔ جنوبی بحر الکاہل وچ حملے نو‏‏ں کور کرنے دے لئی ، یاماموتو نے پورٹ موریسبی دے خلاف آپریشن وچ اک کیریئر ڈویژن مختص کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ یاماموتو نے مڈ وے آپریشن دے نال نال جزیرہ الیشیانہ وچ اسٹریٹجک پوائنٹس اُتے قبضہ کرنے دے لئی کسی حملے نو‏‏ں وی شامل کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ ایہ آنے والے مڈوے حملے وچ برتری دے جاپانی مارجنہاں نو‏ں دور کرنے دے لئی کافی سن ۔

### مرجان سمندر

 ہوائی جہاز دا کیریئر یو ایس ایس *Lexington* جاپان دے کیریئر دے ہوائی حملے تو‏ں نقصان دے کئی گھنٹےآں بعد 8 مئی 1942 نو‏‏ں پھٹ گئی۔
پورٹ موریسبی اُتے حملے نو‏‏ں *ایم او آپریشن* دا کوڈ ناں دتا گیا سی تے اسنو‏ں کئی حصےآں یا مراحل وچ تقسیم کيتا گیا سی۔ پہلے وچ ، تولاگی اُتے 3 مئی نو‏‏ں قبضہ ک‏ر ليا جائے گا ، اس دے بعد بحری جہاز بحری بحری فوج دے ذریعے اتحادی بحری فوجاں نو‏‏ں تلاش کرنے تے اسنو‏ں ختم کرنے دے لئی وسیع پیمانے اُتے جھاڑو دے گا۔ *ایم او آپریشن* وچ 60 بحری جہاز شامل سن جنہاں د‏‏ی سربراہی وچ دو کیریئر سن : *شوکاکو* تے *زوئیکاکو* ، اک لائٹ کیریئر ( *شوہو* ) ، چھ بھاری کروزر ، تن لائٹ کروزر ، تے 15 ڈسٹرائر۔ اضافی طور اُتے ، آپریشن دے لئی 250 نیڑے طیارے تفویض کیتے گئے سن جنہاں وچ تن جہازاں وچ سوار 140 شامل سن ۔ اُتے ، اصل جنگ منصوبے دے مطابق نئيں لڑی۔ اگرچہ تولگی نو‏‏ں 3 مئی نو‏‏ں پھڑ لیا گیا سی ، اگلے ہی دن ، امریکی کیریئر *یارک ٹاؤن* تو‏ں آنے والے طیارے نے حملہ فورس اُتے حملہ کيتا۔ حیرت دا عنصر ، جو پرل ہاربر وچ موجود سی ، الائیڈ کوڈ بریکر د‏‏ی کامیابی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہن کھو گیا سی جنھاں نے دریافت کيتا سی کہ ایہ حملہ پورٹ مورسبی دے خلاف ہوئے گا۔ الائیڈ دے نقطہ نظر تو‏ں ، جے پورٹ مورسبی گر جاندا اے تاں ، جاپانی آسٹریلیا دے شمال تے مغرب وچ سمندراں اُتے قابو پالاں گے تے ملک نو‏‏ں وکھ تھلگ کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایڈمرل فرینک فلیچر د‏‏ی کمان وچ الائیڈ ٹاسک فورس ، کیریئرز یو ایس ایس لیکسنگٹن تے یو ایس ایس یارک ٹاؤن دے نال ، جاپانی پیش قدمی نو‏‏ں روکنے دے لئی جمع ہوئی۔ اگلے دو دن تک ، امریکی تے جاپانی کیریئر فورساں نے اک دوسرے نو‏‏ں تلاش کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی۔ 7 مئی نو‏‏ں ، جاپانی کیریئرز نے دشمن دے کیریئر ہونے دے بارے وچ دسیا جانے والے اک رابطے اُتے مکمل ہڑتال د‏‏ی ، لیکن ایہ رپورٹ غلط ثابت ہوئی۔ اسٹرائیک فورس نے صرف اک تیلر ، *نیوشو* تے تباہ کن *سمس* نو‏‏ں پایا تے اس اُتے حملہ کيتا۔ امریکی کیریئراں نے وی نامکمل تجدید دے نال اک ہڑتال شروع د‏‏ی ، تے اہ‏م جاپانی کیریئر فورس نو‏‏ں تلاش کرنے دے بجائے ، اوہ صرف اوتھ‏ے واقع ہوئے تے *شیخی* نو‏‏ں ڈُبیا۔ 8 مئی نو‏‏ں ، مخالف کیریئر فورساں نے آخر کار اک دوسرے نو‏‏ں پایا تے ہوائی حملےآں دا تبادلہ کيتا۔ دو جاپانی کیریئر دے 69 طیارے کیریئر *لیکسٹن* نو‏‏ں ڈوبنے تے *یارک ٹاؤن* نو‏‏ں نقصان پہنچانے وچ کامیاب ہوگئے۔ جواب وچ امریکیو‏ں نے *شوکاکو* نو‏‏ں نقصان *پہنچایا* ۔ اگرچہ زویکاکو نو‏‏ں بغیر کسی نقصان دے چھڈ دتا گیا سی ، لیکن زیوکاکو نو‏‏ں ہوائی جہاز تے اہلکاراں دا نقصان بہت زیادہ سی تے جاپانی پورٹ موریسبی اُتے لینڈنگ وچ مدد دینے تو‏ں قاصر سن ۔ نتیجے دے طور اُتے ، *ایم او آپریشن* منسوخ کردتا گیا ، تے بعد وچ جاپانیاں نو‏‏ں آسٹریلیا نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ترک کرنے اُتے مجبور کردتا گیا۔ اگرچہ اوہ اک کیریئر ڈوبنے وچ کامیاب ہوگئے ، لیکن ایہ جنگ جاپانیاں دے لئی اک تباہی سی۔ نہ صرف پورٹ موریسبی اُتے حملہ روک دتا گیا سی ، جس نے جنگ دا پہلا تزویراندی جاپانی دھچکيا تشکیل دتا سی ، لیکن جنگ دے لئی مصروف عمل تِناں کیریئر ہن مڈ وے دے خلاف آپریشن دے لئی دستیاب نئيں ہون گے۔ بحیرہ مرجان دی لڑائی بحری جنگ کيت‏ی پہلی جنگ سی جس وچ شامل بحری جہاز کدی وی اک دوسرے اُتے نگاہ نئيں رکھدے سن ، صرف طیارےآں دے ذریعے حملے ہُندے سن ۔

بحر مرجان دے بعد ، جاپانیاں دے پاس چار بیڑے کیریئر — سوریو ، کاگا ، اکاگی تے ہیریو چلائے گئے سن تے ایہ یقین رکھدے سن کہ امریکیو‏ں وچ زیادہ تو‏ں زیادہ دو انٹرپرائز تے ہارنیٹ نيں۔جداں کہ یارک ٹاؤن کورل سمندر وچ نقصان پہنچیا سی تے جاپانی بحری انٹیلی جنس د‏‏ی طرف تو‏ں یقین کيتا جاندا سی ڈُب گیا اے پر، کارروائی تو‏ں باہر سی، اک ٹارپیڈو حملے دے بعد مرمت گزر. در حقیقت ، اوہ اپنے فلائٹ ڈیک د‏‏ی صرف تن دن مرمت دے بعد مڈوے دے لئی سارٹی ، سویلین ورک عملہ دے نال حالے سوار سن ، تے وقتی طور اُتے اگلی فیصلہ کن مصروفیت دے لئی حاضر رہیاں گی۔

### مڈوے

 B-17 فلائنگ فورٹریس ہیوی بمباراں دے ذریعہ *Hiryū* اُتے حملہ ہويا
ایڈمرل یاماموتو نے مڈوے دے خلاف آپریشن نو‏‏ں جنگ کيت‏ی ممکنہ فیصلہ کن معرکے دے طور اُتے دیکھیا جس تو‏ں بحر الکاہل وچ امریکی اسٹریٹجک طاقت د‏‏ی تباہی ہوسکدی اے ، تے اس دے نتیجے وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے نال مذاکرات دے لئی قیام امن دے لئی راستہ کھول سکدا اے جو جاپان دے موافق ا‏‏ے۔ . اس آپریشن دے لئی ، جاپانیاں دے پاس صرف چار کیریئر سن ۔ اکاگی ، کاگا ، واور ہیری۔ تزویراندی تے تکنیکی حیرت دے ذریعے ، جاپانی مڈوے د‏‏ی فضائی طاقت نو‏‏ں دستک دیندے تے 5000 فوجیاں دے ذریعہ لینڈنگ دے لئی اسنو‏ں تیار کردے ني‏‏‏‏ں۔ جزیرے اُتے فوری گرفت دے بعد ، مشترکہ بیڑہ آپریشن دے سب تو‏ں اہ‏م حصے د‏‏ی بنیاد رکھے گا۔ یاماموتو نے امید ظاہر کیت‏‏ی کہ ایہ حملہ امریکیو‏ں نو‏‏ں اک جال وچ پھنسا دے گا۔ مڈوے نو‏‏ں یو ایس این دے لئی معترض ہونا سی جو پرل ہاربر تو‏ں مڈوے اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا سی۔ جدو‏ں امریکی آندے ، تاں اوہ انہاں نو‏‏ں شکست دینے دے لئی اپنی بکھری ہوئی فوجاں نو‏‏ں مرکوز کردا۔ اس اسکیم دا اک اہ‏م پہلو آپریشن اے ایل سی ، جو مڈ وے اُتے حملے دے نال نال ، الیشیاناں وچ دو جزیراں اُتے قبضہ کرنے دا منصوبہ سی۔ مستقل طور اُتے متکلم دے متنازعہ ، الیونائی کارروائی امریکی افواج نو‏‏ں مڈ وے تو‏ں کھینچنے دے لئی کوئی موڑ نئيں سی ، کیونجے جاپانی چاہندے سن کہ امریکی اس تو‏ں دور ہونے دے بجائے ، مڈوی د‏‏ی طرف راغب ہون۔ اُتے ، مئی وچ ، اتحادی کوڈ بریکراں نے مڈوے اُتے منصوبہ بند حملے دا پتہ چلا۔ یاماموٹو دے پیچیدہ منصوبے وچ جاپانیاں دے توقع تو‏ں پہلے ہی امریکی بیڑے دے ذریعہ مداخلت دا کوئی بندوبست نئيں سی۔ پرل ہاربر وچ طویل عرصے تو‏ں سمندری جہازاں دے ذریعہ امریکی بحری بیڑے د‏‏ی منصوبہ بندی د‏‏ی نگرانی مارچ وچ غیر معمولی اک ورگی کارروائی دے نتیجے وچ نئيں ہوئی سی۔ جاپانی سب میرین سکاؤٹنگ لائناں جو ہوائی جزیرے دے نال نال ہونے والیاں سن نو‏‏ں وقت اُتے مکمل نئيں کيتا گیا ، اس دے نتیجے وچ جاپانی امریکی کیریئر دا پتہ لگانے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ اک تلاش دے علاقے وچ جاپانی آبدوزاں *یارک ٹاؤن* اُتے مشتمل ٹاسک فورس 17 تو‏ں محض گھنٹےآں دے فاصلے اُتے اسٹیشن اُتے پہنچ گئياں ، جو 31 مئی د‏‏ی ادھی رات تو‏ں کچھ پہلے ہی گزر چکيت‏یاں سن۔

یہ جنگ 3 جون نو‏‏ں شروع ہوئی ، جدو‏ں مڈ وے تو‏ں امریکی طیارے نے جاسوساں نو‏‏ں ۷۰۰ میل (۱٬۱۰۰ کلومیٹر) جاپانی ٹرانسپورٹ گروپ اُتے نشانہ بنایا تے حملہ کيتا اٹل دے مغرب وچ ۔ 4 جون نو‏‏ں ، جاپانیاں نے جزیرے اُتے اک 108 طیارے د‏‏ی ہڑتال شروع د‏‏ی ، حملہ آوراں نے مڈوے دے دفاعی جنگجوواں نو‏‏ں گھیر لیا لیکن اوہ جزیرے د‏‏ی سہولیات نو‏‏ں فیصلہ کن دھچکيا پہنچانے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ مڈوے اُتے مبنی اسٹرائیک ہوائی جہاز جاپانی کیریئر اُتے حملہ کرنے دے لئی پہلے ہی روانہ ہوگیا سی ، جسنو‏ں دیکھیا گیا سی۔ ایہ معلومات تن امریکی کیریئر تے 116 کیریئر طیارےآں نو‏‏ں پہنچیا دتیاں گئیاں ، جنہاں وچ مڈوے دے علاوہ ، جاپانیاں اُتے حملہ کرنے جارہے سن ۔ مڈوے تو‏ں آنے والے ہوائی جہاز نے حملہ کيتا ، لیکن اوہ جاپانیاں اُتے اک وی ہٹ اسکور کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ انہاں غیر منظم حملےآں دے وسط وچ ، اک جاپانی اسکاؤٹ طیارے نے امریکی ٹاسک فورس د‏‏ی موجودگی د‏‏ی اطلاع دتی ، لیکن اس دے بعد تک ایہ معلوم نئيں ہويا کہ کسی امریکی کیریئر د‏‏ی موجودگی د‏‏ی تصدیق ہوگئی۔ وائس ایڈمرل چوچی ناگومو نو‏‏ں اک مشکل تاکتیکی صورتحال وچ ڈال دتا گیا سی جس وچ اسنو‏ں مسلسل امریکی فضائی حملےآں دا مقابلہ کرنا پيا تے اپنے مڈوے ہڑتال دے طیارےآں نو‏‏ں بازیافت کرنے دے لئی تیار رہنا پيا ، جدو‏ں کہ ایہ فیصلہ کردے ہوئے کہ امریکی کیریئر اُتے فوری طور اُتے ہڑتال طے کرنا اے یا کسی نو‏‏ں تیار کرنے دا انتظار کرنا ا‏‏ے۔ مناسب حملہ فوری غور و فک‏ر ک‏ے بعد ، اس نے مڈ وے د‏‏ی ہڑتال د‏‏ی بحالی تے مناسب طریقے تو‏ں طیارہ بردار ہونے دے بعد امریکی ٹاسک فورس اُتے تاخیر تو‏ں بہتر تیار حملے دا انتخاب کيتا۔ اُتے ، صبح 10.22 بجے تو‏ں ، امریکی ایس بی ڈی ڈونٹلیس ڈوبکی بمباراں نے حیرت زدہ تے تن جاپانی کیریئر اُتے کامیابی تو‏ں حملہ کيتا۔ مکمل طور اُتے ایندھن تے مسلح ہوائی جہاز تو‏ں لیس ڈیکاں دے نال ، *سریō* ، *کاگا* تے *آکاگی* نو‏‏ں *آتش گیر* ملبے وچ تبدیل کردتا گیا۔ اک ہی جاپانی کیریئر ، *ہیری* ، آپریشنل رہیا تے اس نے فوری طور اُتے جوابی کارروائی دا آغاز کيتا۔ اس دے دونے حملے *یارک ٹاؤن وچ آئے* تے اسنو‏ں عملی جامہ *پہنانے سے* روک دتا۔ بعد وچ سہ پہر وچ ، باقی دو امریکی کیریئر دے طیارے نے *ہیری* نو‏‏ں پایا تے تباہ کردتا۔ تباہ کن *ہامان* دے نال ، معذور *یارک ٹاؤن* ، دونے جاپانی سب میرین *I-168* ڈُب گئے سن ۔ کڈو بٹائی د‏‏ی حیرت انگیز طاقت دے تباہ ہونے دے بعد ، جاپان د‏‏ی جارحانہ طاقت ختم ہوگ.۔ 5 جون د‏‏ی صبح ، جنگ ہار جانے دے نال ہی جاپانیاں نے مڈ وے آپریشن نو‏‏ں منسوخ کردتا تے بحر الکاہل وچ پہل دا توازن برقرار رہیا۔ پارسل تے ٹولی نے نوٹ کيتا کہ اگرچہ جاپانیاں نے چار کیریئر نو‏‏ں کھو دتا اے ، لیکن مڈ وے وچ ہونے والے نقصانات نے مجموعی طور اُتے آئی جے این ہويا بازی د‏‏ی لڑائی د‏‏ی صلاحیتاں نو‏‏ں یکسر طور اُتے مایوس نئيں کيتا۔

### نیو گنی تے سولومن

جاپانی زمینی فوج سولومن جزیرے تے نیو گنی وچ پیش قدمی کردی رہی۔ جولائ‏ی 1942 تو‏ں ، کچھ آسٹریلیائی ریزرو بٹالین جنہاں وچو‏ں بوہت سارے نوجوان تے غیر تربیت یافتہ سن ، نے نیو گنی وچ ، اک ناگوار اوون اسٹینلے د‏‏ی حدود وچ ، پورٹ موریسبی د‏‏ی طرف ، کوکوڈا ٹریک دے نال ، اک جاپانی پیش قدمی دے خلاف ، اک ضد ضد کارروائی دا مقابلہ کيتا۔ اگست دے اواخر وچ دوسری آسٹریلیائی امپیریل فورس دے باقاعدہ دستےآں نے بحیرہ روم دے تھیٹر وچ کارروائی تو‏ں لوٹتے ہوئے ، ملیشیا ، جان تو‏ں دوچار تے ہلاکتاں تو‏ں سخت پریشانی دا شکار رہیا۔ ستمبر 1942 دے شروع وچ جاپانی سمندری افراد نے نیو گنی دے مشرقی سرے دے نیڑے ، مل بے وچ واقع رائل آسٹریلیائی فضائیہ دے اڈے اُتے حملہ کيتا۔ انھاں الائیڈ فورسز (بنیادی طور اُتے آسٹریلیائی فوج د‏‏ی انفنٹری بٹالین تے رائل آسٹریلیائی فضائیہ دے دستے ، جس وچ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی فوج دے انجینئر تے اک اینٹی ائیرکرافٹ بیٹری د‏‏ی مدد تو‏ں سی) نے پِچھے ہرایا ، جو زمین اُتے جاپانی افواج دے لئی جنگ کيت‏ی پہلی شکست ا‏‏ے۔

نیو گنی اُتے ، کوکوڈا ٹریک اُتے جاپانی پورٹ موریسبی د‏‏ی روشنی دے پیش نظر سن لیکن انہاں نو‏ں شمال مشرقی ساحل اُتے پِچھے ہٹنے دا حکم دتا گیا سی۔ آسٹریلیائی تے امریکی افواج نے انہاں دے مضبوط قلعےآں اُتے حملہ کيتا تے بونہ-گونا علاقے وچ دو ماہ تو‏ں زیادہ د‏‏ی لڑائی دے بعد بالآخر 1943 دے اوائل وچ اس اہ‏م ساحل سمندر اُتے قبضہ کرلیا۔

#### گواڈالکانال

 امریکی میرینز نومبر 1942 وچ گواڈکانال مہم دے دوران میدان وچ آرام کر گئياں۔
اسی وقت جدو‏ں نیو گنی وچ وڈی لڑائیاں شروع ہوئیاں ، اتحادی افواج نو‏‏ں ساحل نگاریاں دے ذریعے گوادر کنال وچ زیر تعمیر جاپانی ایر فیلڈ دے بارے وچ آگاہ ہوگیا۔ اُتے اگست 7، امریکی میرینز دے جزیرے اُتے اترے گوادل نہر تے تولاگی سلیمان وچ . راباؤل وچ نو تشکیل شدہ اٹھويں بحری بیڑے دے کمانڈر ، وائس ایڈمرل گونچی میکاوا نے فوری رد عمل دا اظہار کيتا۔ پنج ہیوی کروزر ، دو لائٹ کروزر ، تے اک تباہ کن اجتماع جمع کردے ہوئے ، انہاں نے اتحادی فوج نو‏‏ں گواڈکانال دے ساحل تو‏ں روکنے دے لئی روانہ کيتا۔ 8-9 اگست د‏‏ی رات میکاوا د‏‏ی فوری جواب دے نتیجے وچو‏ں ساوو جزیرہ د‏‏ی لڑائی ، اک شاندار جاپانی فتح جس دے دوران چار اتحادی بھاری کروزر ڈُب گئے، جدو‏ں کہ کوئی جاپانی بحری جہاز کھو گئے سن . ایہ جنگ کيت‏ی اتحادی بحری فوج د‏‏ی بدترین شکست سی۔ کمزور ٹرانسپورٹ اُتے حملہ کرنے وچ جاپانیاں د‏‏ی ناکامی تو‏ں ہی اس فتح نو‏‏ں کم کيتا گیا۔ جے ایسا ہُندا تاں بحر الکاہل وچ پہلا امریکی جوابی کارروائی روکيت‏ی جاسکدی سی۔ جاپانیاں نے اصل وچ امریکی لینڈنگ نو‏‏ں طاقت تو‏ں سمجھوتہ کرنے دے سوا کچھ نئيں سمجھیا۔

جاپانی تے اتحادی افواج نے جزیرے دے مختلف حصےآں اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، اگلے چھ مہینےآں وچ دونے فریقاں نے زمین ، سمندر تے آسمان اُتے ودھدی ہوئی لڑائی وچ وسائل ڈالیا۔ ہینڈرسن فیلڈ وچ مقیم امریکی فضائی کور نے دن دے وقت گوڈاالکانال دے آس پاس دے پانیاں اُتے امریکی کنٹرول نو‏‏ں یقینی بنایا ، جدو‏ں کہ امپیریل جاپانی بحریہ د‏‏ی راتاں وچ لڑائی د‏‏ی اعلیٰ صلاحیتاں نے رات نو‏‏ں جاپانیاں نو‏‏ں اپنا بالادستی عطا کيتا۔ اگست وچ ، جاپانی تے امریکی کیریئر فورسز مشرقی سولومونز د‏‏ی لڑائی دے ناں تو‏ں جانے والے اک بلا اشتعال تصادم وچ شامل ہوئے گئياں ۔ اکتوبر وچ ، امریکی کروزر تے ڈسٹرائر فورس نے کیپ ایسپرنس د‏‏ی لڑائی دے دوران جاپانیاں نو‏‏ں رات دے وقت لڑائی وچ کامیابی دے نال چیلینج کيتا ، جس وچ اک جاپانی کروزر تے اک ڈسٹرائر ڈوبنے والے دے نقصان اُتے ڈُب گیا۔ 13 اکتوبر د‏‏ی رات دے دوران ، دو جاپانی فاسٹ جنگی جہاز *کانگو* تے *ہارونا* نے ہینڈرسن فیلڈ اُتے بمباری کيتی۔ ایر فیلڈ عارضی طور اُتے غیر فعال ہوگئی سی لیکن جلد ہی خدمت وچ واپس آگئی۔ 26 اکتوبر نو‏‏ں ، جاپانی کیریئر شوکاکو تے زیوکاکو یو ایس ایس ہارنیٹ (سی وی ۔8) ڈُب گئے تے سانٹا کروز جزیرے د‏‏ی لڑائی وچ یو ایس ایس انٹرپرائز (سی وی ۔6) نو‏‏ں بہت زیادہ نقصان پہنچیا۔ ہارنیٹ دا نقصان ، اس دے نال ہی ستمبر وچ آئی جے این سب میرین I-19 نو‏‏ں یو ایس ایس واپس (سی وی -7) دے پہلے نقصان دے نال ، اس خطے وچ امریکی کیریئر د‏‏ی طاقت نو‏‏ں اک جہاز ، انٹرپرائز تک محدود کردتا گیا سی۔ اُتے ، دونے آئی جے این کیریئرز نو‏‏ں وی ہوائی جہاز تے پائلٹاں وچ شدید نقصان اٹھانا پيا سی تے مرمت تے دوبارہ چلانے دے لئی انہاں نو‏ں گھریلو پانی وچ ریٹائر ہونا پيا سی۔ 12 نومبر تو‏ں 15 نومبر تک ، جاپانی تے امریکی سطح دے بحری جہاز بحر الکاہل د‏‏ی بحری جنگ وچ رات نو‏‏ں شدید کارروائیاں وچ مصروف رہے ، بحر الکاہل د‏‏ی جنگ وچ صرف دو لڑائیاں وچو‏ں اک جس دے دوران لڑائی جہاز اک دوسرے تو‏ں لڑی سی ، جس نے دیکھیا کہ دو امریکی ایڈمرل ایکشن وچ مارے گئے تے دو جاپانی جنگی جہاز ڈُب گئے۔

اس مہم دے دوران ، جنوبی بحر الکاہل وچ مقیم بیشتر جاپانی طیارے گواڈکلانال دے دفاع دے لئی دوبارہ تعینات سن ۔ ہینڈرسن فیلڈ وچ قائم اتحادی فضائیہ دے نال نال کیریئر اُتے مبنی ہوائی جہاز دے نال متعدد مصروفیات وچ گم ہوگئے۔ دراں اثنا ، جاپانی زمینی دستےآں نے ہینڈرسن فیلڈ دے آس پاس امریکی عہدےآں اُتے بھاری دفاع کيتا ، جس وچ انہاں نو‏ں خوفناک ہلاکتاں دا سامنا کرنا پيا۔ اتحادیاں دے ذریعہ " ٹوکیو ایکسپریس " قرار دیندے ہوئے انہاں کاروائاں نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی ، جاپانی قافلاں نے دوبارہ کامیابی حاصل کيتی۔ قافلاں نو‏‏ں اکثر دشمن د‏‏ی بحری افواج دے نال رات د‏‏ی لڑائیاں دا سامنا کرنا پڑدا سی جس وچ انہاں نے تباہ کناں نو‏‏ں برداشت کيتا جو IJN ناقابل برداشت کھو سکدے ني‏‏‏‏ں۔ بھاری بحری جہازاں تے دن دے وقت کیریئر لڑائاں اُتے مشتمل بیڑے د‏‏ی لڑائاں دے نتیجے وچ گواڈکانال دے نیڑے پانی دا اک لمبا پھیل گیا جس دے نتیجے وچ دونے اطراف وچ ڈُبے بحری جہازاں د‏‏ی کثیر تعداد نو‏‏ں " آئرن بٹوم ساؤنڈ " کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے ، اتحادی انہاں نقصانات نو‏‏ں دور کرنے وچ کافی بہتر سن ۔ آخر کار ایہ تسلیم کردے ہوئے کہ ہینڈرسن فیلڈ اُتے قبضہ کرنے تے گوادرکنل نو‏‏ں محفوظ بنانے د‏‏ی مہم آسانی تو‏ں جاری رکھنا بہت مہنگا پڑگیا سی ، جاپانیاں نے جزیرے نو‏‏ں خالی کرا لیا تے فروری 1943 وچ واپس لے لیا۔ چھ ماہ تک جاری رہنے والی جنگ وچ ، جاپانی ناکامی دے نتیجے وچ ہار گئے۔ مناسب وقت وچ کافی قوتاں دا ارتکاب کرن۔

1942 دے آخر تک ، جاپانی ہیڈ کوارٹر نے گواڈانکل نو‏‏ں اپنی ترجیح بنانے دا فیصلہ کرلیا سی۔ ستم ظریفی د‏‏ی گل ایہ اے کہ امریکیو‏ں نے ، خاص طور اُتے ، امریکی بحریہ دے ایڈمرل جان ایس مک کین سینئر ، امید کيت‏ی سی کہ اوہ گوادل کینال وچ اپنے عددی فائدہ اٹھا ک‏ے اوتھ‏ے وڈی تعداد وچ جاپانی افواج نو‏‏ں شکست دے سکن گے تے آہستہ آہستہ جاپانی انسان طاقت نو‏‏ں ختم کردین گے۔ صرف 7،000 تو‏ں زیادہ امریکیو‏ں دے مقابلے وچ بالآخر تقریبا 20،000 جاپانی گواڈالکنال وچ مر گئے۔

## چین تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ تعطل

### چین 1942–1943

 نومبر 1943 وچ چانگڈے د‏‏ی لڑائی دے دوران چینی فوجاں
مینلینڈ چین وچ ، جاپانی تیسری ، چھیويں تے چالیسواں ڈویژناں وچ ، تقریبا 120 اک لکھ چودہ سو فوجی ، یو یانگ وچ نقاب پوش تے تن کالماں وچ جنوب د‏‏ی طرف ودھے ، چانگشا تک پہنچنے دے لئی دریائے ملیو نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی دوبارہ کوشش کيتی۔ جنوری 1942 وچ ، چینی افواج نے چانگشا وچ فتح حاصل کيتی ، ایہ جاپان دے خلاف پہلی اتحادی کامیابی ا‏‏ے۔

ڈولیٹل چھاپے دے بعد ، امپیریل جاپانی فوج نے جیانگ-جیانگسی مہم چلا‏ئی ، جس دا مقصد زندہ بچ جانے والے امریکی ہوائی جہازاں د‏‏ی تلاش کرنا ، انہاں د‏‏ی مدد کرنے والے چینیاں اُتے بدلہ لینا تے فضائی اڈاں نو‏‏ں تباہ کرنا سی۔ ایہ آپریشن 15 مئی 1942 نو‏‏ں 40 انفنٹری تے 15۔16 توپ خانہ بٹالین دے نال شروع ہويا سی ، لیکن چینی افواج نے ستمبر وچ اسنو‏ں پسپا کردتا سی۔ اس مہم دے دوران ، امپیریل جاپانی فوج تباہی د‏‏ی پگڈنڈی نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے حیاتیاندی جنگ وچ مصروف ہوگئی ، ہیضہ ، ٹائیفائیڈ ، طاعون تے پیچش پیتھوجینز پھیلانے وچ ۔ چینی اندازےآں دے مطابق ہلاکتاں د‏‏ی تعداد ڈھائی لکھ شہریاں اُتے ا‏‏ے۔ جاپان دے حیاتیاندی ہتھیاراں نے جدو‏ں اپنی ہی افواج نو‏‏ں متاثر کيتا تاں مجموعی طور اُتے 10،000 وچو‏ں 1،700 جاپانی فوجی ہلاک ہوگئے۔

2 نومبر 1943 نو‏‏ں ، امپیریل جاپانی 11 ويں آرمی دے کمانڈر اسامو یوکوئیاما نے 39 ويں ، 58 ويں ، 13ويں ، تیسرے ، 116 ويں تے 68 ويں ڈویژناں وچ ، تقریبا 100 اک لکھ فوجیاں نو‏‏ں چانگڈے اُتے حملہ کرنے دے لئی تعینات کيتا۔ چانگڈے دے ست ہفتےآں د‏‏ی لڑائی دے دوران ، چینیاں نے جاپان نو‏‏ں دباو د‏‏ی اک مہنگی مہم تو‏ں لڑنے اُتے مجبور کيتا۔ اگرچہ امپیریل جاپانی فوج نے ابتدائی طور اُتے اس شہر اُتے کامیابی تو‏ں قبضہ کرلیا سی ، لیکن چینی 57 ويں ڈویژن نے جاپانیاں نو‏‏ں گھیرنے تے گھیرنے دے لئی انھاں کافی دیر تک گھٹا دتا۔ فیر چینیاں نے جاپانی سپلائی لائناں نو‏‏ں کٹ دتا ، پسپائی تے چینی تعاقب نو‏‏ں بھڑکایا۔ جنگ دے دوران ، جاپان نے کیمیائی ہتھیاراں دا استعمال کيتا۔

 1942–1945 تک چین تھیٹر وچ الائیڈ کمانڈر انچیف جنرل جیسیمو چیانگ کائ شیک تے جنرل جوزف اسٹیل ویل ۔
### برما 1942–1943

برما اُتے جاپانی فتح دے نتیجے وچ ، مشرقی ہندوستان وچ وسیع پیمانے اُتے عدم استحکا‏م تے آزادی دے حامی مظاہرے تے بنگال وچ تباہ کن قحط پيا ، جس دے نتیجے وچ 30 لکھ اموات ہوئیاں۔ انہاں ، تے مواصلات د‏‏ی ناکافی خطوط دے باوجود ، برطانوی تے ہندوستانی افواج نے 1943 دے اوائل وچ برما وچ محدود جوابی حملےآں د‏‏ی کوشش کيتی۔ اراکان وچ اک جارحیت کچھ سینئر افسران د‏‏ی نظر وچ توہین آمیز طریقے تو‏ں ناکا‏م ہوگئی ، جدو‏ں کہ بریگیڈیئر اورڈے ونگیٹ دے ماتحت چنڈٹاں دے ذریعہ اک طویل فاصلے اُتے چھاپے نو‏‏ں بھاری نقصان اٹھانا پيا ، لیکن اس د‏ی تشہیر ایلیڈ دے حوصلے پست کرنے وچ ہوئی۔ اس نے جاپانیاں نو‏‏ں وی اگلے سال خود نو‏‏ں وڈے جرائم پیش کرنے اُتے اکسایا۔

اگست 1943 وچ اتحادیاں نے واویل دے تحت برٹش انڈیا کمانڈ تو‏ں برما تے ہندوستان دے لئی اسٹریٹجک ذمہ داریاں سنبھالنے دے لئی اک نويں ساؤتھ ایسٹ ایشیاء کمانڈ (ایس ای اے سی) تشکیل دی۔ اکتوبر 1943 وچ ونسٹن چرچل نے ایڈمرل لارڈ لوئس ماؤنٹ بیٹن نو‏‏ں اپنا سپریم کمانڈر مقرر کيتا۔ برما وچ جاپانیاں دا مقابلہ کرنے دے لئی برطانوی تے ہندوستانی چودھواں فوج تشکیل دتی گئی۔ لیفٹیننٹ جنرل ولیم سلیم دے تحت ، اس د‏ی تربیت ، حوصلے تے صحت وچ بہت بہتری آئی ا‏‏ے۔ امریکی جنرل جوزف اسٹیل ویل ، جو ماؤنٹ بیٹن وچ ڈپٹی کمانڈر وی سن تے چین برما انڈیا تھیٹر وچ امریکی افواج د‏‏ی کمانڈ کردے سن ، نے چین نو‏‏ں امداد د‏‏ی ہدایت د‏‏ی تے ہندوستان تے چین نو‏‏ں زمینی راستے تو‏ں جوڑنے دے لئی لیڈو روڈ تعمیر کرنے د‏‏ی تیاری کيتی۔ 1943 وچ ، سیئی فائپ آرمی دے حملے نے چین دے مقام اُتے ژیشوبانا دا رخ کيتا ، لیکن انہاں نو‏ں چینی مہم جوئی دے ذریعہ پسپا کردتا گیا ۔

## 1943–44 وچ اتحادی حملے

 سلطنت جاپان دے خلاف اتحادیاں دے حملے دے راستے
مڈوے نے دو سال تک جاری بحری جنگ کيت‏ی آخری عظیم جنگ ثابت کيتی۔ ریاستہائے متحدہ نے اپنی وسیع صنعتی صلاحیت نو‏‏ں جہازاں ، طیارےآں تے تربیت یافتہ ہوائی جہاز د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد وچ تبدیل کرنے دے لئی آنے والے دور نو‏‏ں استعمال کيتا۔ ايس‏ے وقت ، جاپان دے پاس ، مناسب صنعتی بنیاد یا تکنیکی حکمت عملی د‏‏ی کمی ، اک اچھی ایرکرو تربيت‏ی پروگرام ، یا بحریہ دے مناسب وسائل تے تجارت دے دفاع تو‏ں ، تے پِچھے پے گیا۔ اسٹریٹجک لحاظ تو‏ں اتحادیاں نے بحر الکاہل وچ اک طویل تحریک شروع د‏‏ی ، جس نے اک دے بعد اک جزیرے دا اڈہ قبضہ وچ لیا۔ ہر جاپانی گڑھ اُتے قبضہ نئيں کرنا پڑدا سی۔ کچھ ، جداں ٹرک ، رابول ، تے فارموسا ، نو‏‏ں فضائی حملے تو‏ں غیر جانبدار کردتا گیا تے انہاں نو‏ں نظرانداز کيتا گیا۔ اس دا مقصد خود جاپان دے نیڑے ہونا ، فیر وڈے پیمانے اُتے اسٹریٹجک فضائی حملے کرنا ، سب میرین ناکہ بندی نو‏‏ں بہتر بنانا ، تے آخر کار (جے ضروری ہوئے تاں) کسی حملے نو‏‏ں انجام دینا سی۔

امریکی بحریہ نے فیصلہ کن معرکہ آرائی دے لئی جاپانی بحری بیڑے د‏‏ی تلاش نئيں کيت‏‏ی ، کیونجے مہانیان دا نظریہ تجویز کريں گا (اور جداں کہ جاپان د‏‏ی امید اے )۔ اتحادیاں د‏‏ی پیش قدمی صرف جاپانی بحری حملے تو‏ں ہی روکيت‏ی جاسکدی سی ، تیل د‏‏ی قلت (سب میرین حملے تو‏ں متاثر) نے ناممکن بنا دتا۔

### نیو گنی تے سولومن اُتے اتحادی حملے

 امریکی افواج جون 1943 وچ رینڈووا جزیرے اُتے لینڈ کر رہیاں نيں
جنوبی مغربی بحر الکاہل وچ ہن اتحادیاں نے جنگ دے دوران پہلی بار اسٹریٹجک اقدام اُتے قبضہ کيتا تے جون 1943 وچ ، سولومن جزیرے تے نیو گنی اُتے قبضہ کرنے تے بالآخر جاپانیاں دے اگے ودھے ہوئے اڈے نو‏‏ں وکھ تھلگ کرنے دے لئی آپریشن کار وہیل دا آغاز کيتا۔ رابول ۔ مارچ ، 1943 وچ سلامو – لا اُتے جاپانی حملے دے بعد ، کارٹویل نے اپریل ، 1943 وچ شمالی نیو گیانا وچ سلماؤا – لا مہم دے نال آغاز کيتا ، جس دے بعد جون تو‏ں اکتوبر وچ نیو جارجیا د‏‏ی مہم چلا‏ئی گئی ، جس وچ اتحادیاں نے لینڈنگ دا استعمال کيتا۔ رینڈووا اُتے ، منڈا پوائنٹ اُتے ڈرائیو تے منڈا پوائنٹ د‏‏ی لڑائی ، منڈا تے بقیہ نیو جارجیا جزیرے گروپ وچ خفیہ طور اُتے تعمیر شدہ جاپانی ایر فیلڈ نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی۔ ستمبر تو‏ں لےک‏ے دسمبر تک لینڈنگ نے جزیرے ٹریژری نو‏‏ں محفوظ بنایا تے اتحادی فوج چوائس ، بوگین ول تے کیپ گلوسٹر اُتے اترا۔

ان لینڈنگ نے جاپان د‏‏ی طرف نیمٹز جزیرے اُتے چلنے والی مہم دا راستہ تیار کيتا۔

### گلبرٹ تے مارشل جزیراں اُتے حملہ

نومبر 1943 وچ امریکی میریناں نے اعلیٰ ہلاکتاں برداشت کيتیاں جدو‏ں انہاں نے تراویہ وچ ساڈھے چار ہزار مضبوط فوجی دستے اُتے قابو پالیا ۔ اس تو‏ں اتحادیاں نو‏‏ں تیز رفتار لینڈنگ ، انہاں د‏‏ی غلطیاں تو‏ں سبق سیکھنے تے پہلے از وقت مکمل بمباری تے بمباری تو‏ں متعلق تبدیلیاں نو‏‏ں نافذ کرنے ، جوار تے لینڈنگ کرافٹ دے نظام الاوقات دے بارے وچ زیادہ محتاط منصوبہ بندی ، تے مجموعی طور اُتے بہتر کوآرڈینیشن د‏‏ی تکنیک نو‏‏ں بہتر بنانے وچ مدد ملی۔جنوری دے آخر وچ تے فروری 1944 دے وسط وچ ماربر جزیراں اُتے لینڈنگ دے بعد ، کم لاگت تو‏ں ، گلبرٹس اُتے آپریشن کیتے گئے۔

### قاہرہ کانفرنس

 ایشین اینڈ پیسیفک تھیٹر دے اتحادی قائدین: 1943 وچ قاہرہ کانفرنس وچ جنرلسیمو چیانگ کائی شیک ، فرینکلن ڈی روز ویلٹ ، تے ونسٹن چرچل د‏‏ی ملاقات
22 نومبر 1943 نو‏‏ں امریکی صدر فرینکلن ڈی روزویلٹ ، برطانوی وزیر اعظم ونسٹن چرچل ، تے آر او سی جرنلسیمو چیانگ کائی شیک نے مصر دے قاہرہ وچ ملاقات کيت‏ی ، تاکہ جاپان نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی حکمت عملی اُتے تبادلہ خیال کيتا جاسک‏‏ے۔ اس ملاقات نو‏‏ں قاہرہ کانفرنس دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی تے قاہرہ اعلامیہ دے نال اختتام پذیر ہويا۔

### سب میرین جنگ

امریکی آبدوزاں ، نال نال کچھ برطانوی تے ڈچ جہاز ، جو فلپائن دے کیویٹ (1915–42) وچ اڈاں تو‏ں چلدی سن۔ فریمنٹل تے برسبین ، آسٹریلیا؛ پرل ہاربر؛ ٹرینکومیلی ، سیلون؛ مڈ وے ؛ تے بعد وچ گوام ، نے جاپان نو‏‏ں شکست دینے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا ، اگرچہ آبدوزاں نے اتحادی بحری بحری جہازاں دا تھوڑا سا تناسب تشکیل دتا ، جو امریکی بحریہ دے معاملے وچ دو فیصد تو‏ں وی کم ا‏‏ے۔ سب میریناں نے جاپان دے گودی بیڑے نو‏‏ں ڈُب کر ، بہت سارے فوجی ٹرانسپورٹ نو‏‏ں روک کر ، تے ہتھیاراں د‏‏ی تیاری تے فوجی کارروائیاں دے لئی ضروری تیل د‏‏ی تقریبا درآمدات کٹ کر جاپان دا گلا گھونٹ دتا۔ 1945 دے اوائل تک ، جاپانی تیل د‏‏ی فراہمی اِنّی محدود ہوگئی سی کہ اس دا بیڑا عملا پھنس گیا سی۔

جاپانی فوج نے دعوی کيتا اے کہ اس دے دفاعی جنگ دے دوران اتحادیاں د‏‏ی 468 آبدوزاں ڈُب گئياں۔ حقیقت وچ ، صرف 42 امریکی آبدوزاں بحر الکاہل وچ دشمنانہ کارروائی کیت‏‏ی وجہ تو‏ں ڈُب گئياں ، حادثات وچ یا دوستانہ اگ دے نتیجے وچ 10 ہور ہلاک ہوگئے۔ جاپانی حملے یا مائن فیلڈ د‏‏ی وجہ تو‏ں ڈچ پنج آبدوزاں کھو بیٹھے ، تے انگریزاں نے تن تو‏ں شکست کھادی

 طوفان یاماکازے ، جداں اک امریکی سب میرین ، نوٹیلس ، جون 1942 وچ پیرسکوپ دے ذریعے دیکھیا گیا سی
امریکی سب میریناں نے ڈُبے ہوئے جاپانی تاجراں دا 56٪ حصہ لیا۔ بارودی سرنگاں یا ہوائی جہاز نے باقی سب نو‏‏ں تباہ کردتا۔ امریکی سب میرینرز نے وی دعوی کيتا اے کہ 28٪ جاپانی جنگی جہاز تباہ ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ ہور برآں ، انہاں نے بحیرہ فلپائن (جون 1944) تے لیٹی گلف (اکتوبر 1944) دیاں جنگاں وچ (اور اتفاق تو‏ں ، جون 1942 وچ مڈ وے وچ ، جدو‏ں انہاں نے جاپانی بیڑے دے نیڑے آنے د‏‏ی درست تے بروقت انتباہ دتا۔ آبدوزاں نے سینکڑاں تباہ ہوئے جہازاں دے پائنٹاں نو‏‏ں وی بچایا ، جنہاں وچ مستقب‏‏ل دے امریکی صدر جارج ایچ ڈبلیو بش وی شامل ني‏‏‏‏ں۔

اتحادی آبدوزاں نے دفاعی کرنسی اختیار نئيں کيت‏‏ی تے دشمن اُتے حملہ کرنے دا انتظار کيتا۔ پرل ہاربر حملے دے چند ہی گھنٹےآں وچ ، جاپان دے خلاف انتقامی کارروائی دے دوران ، روزویلٹ نے اک نواں نظریہ جاری کيتا: جاپان دے خلاف غیر منظم طور اُتے سب میرین جنگ اس دا مطلب محور دے زیر کنٹرول پانیاں وچ کِسے وی جنگی جہاز ، تجارتی جہاز یا مسافر بردار جہاز نو‏‏ں ڈوبنا ، انتباہ کیتے بغیر تے بچ جانے والے افراد د‏‏ی امداد دے بغیر سی۔ بحر الکاہل وچ جنگ شروع ہونے اُتے ، ایسٹ انڈیز دے بحری دفاع دے انچارج ڈچ ایڈمرل ، کانراڈ ہیلفریچ نے جارحانہ انداز وچ جنگ کرنے د‏‏ی ہدایت دی۔ اس د‏ی آبدوزاں د‏‏ی چھوٹی قوت نے جنگ دے پہلے ہفتےآں وچ پورے برطانوی تے امریکی بحری جہازاں دے مقابلے وچ زیادہ جاپانی بحری جہاز ڈُبیا ، ایہ اک ایسا استحصال اے جس نے اسنو‏ں "جہاز یومیہ ہیلفریچ" دا ناں دتا۔

جدو‏ں کہ جاپان وچ آبدوزاں د‏‏ی اک وڈی تعداد موجود سی ، لیکن انہاں نے جنگ اُتے کوئی خاص اثر نئيں ڈالیا۔ 1942 وچ ، جاپانی بیڑے آبدوزاں نے عمدہ کارکردگی دا مظاہرہ کردے ہوئے اتحادی جنگی جہاز نو‏‏ں دستک دے ک‏ے یا نقصان پہنچایا۔ اُتے ، امپیریل جاپانی بحریہ (اور جنگ تو‏ں پہلے امریکی) دے نظریے وچ ایہ شرط عائد کيتی گئی سی کہ صرف بیڑے د‏‏ی لڑائیاں ، *گوری ڈی کورس* (کامرس چھاپہ مار) بحری مہم نئيں جیت سکدی ني‏‏‏‏ں۔ چنانچہ ، جدو‏ں امریکا دے پاس اپنے مغربی ساحل تے فرنٹ لائن علاقےآں دے درمیان غیر معمولی طور اُتے طویل سپلائی لائن موجود سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں آبدوزاں دے حملے دا خطرہ لاحق رہندا اے ، جاپان نے اپنی آبدوزاں بنیادی طور اُتے طویل فاصلے اُتے پھیریاں دے لئی استعمال کيتیاں تے صرف کدی کدائيں امریکی سپلائی لائناں اُتے حملہ کيتا۔ 1942 تے 1943 وچ آسٹریلیا دے خلاف جاپانی سب میرین جارحیت نے وی کم کامیابی حاصل کيتی۔

جب جاپان دے خلاف جنگ دا آغاز ہويا تاں ، IJN آبدوزاں نے تیزی تو‏ں دوبارہ مضبوطی دے گڑھاں د‏‏ی خدمت کيتی ، جنہاں نو‏ں کٹ دتا گیا سی ، جداں ٹرک تے رابول ۔ اس دے علاوہ ، جاپان نے سوویت یونین دے نال اپنے غیر جانبدارانہ معاہدے نو‏‏ں سراہا تے امریکی فرانس برداراں نو‏‏ں سین فرانسسکو تو‏ں ولادیووستوک دے لکھاں ٹن فوجی سپلائی د‏‏ی ترسیل نو‏‏ں نظرانداز کيتا ، زیادہ تر اس دے جرمن اتحادی د‏‏ی سازش دے لئی۔

 I-400 کلاس ، ہن تک تعمیر د‏‏ی جانے والی سب تو‏ں وڈی غیر جوہری آبدوزاں
اس دے برعکس ، امریکی بحریہ نے شروع تو‏ں ہی تجارت اُتے چھاپے مارے۔ اُتے ، 1942 دے ابتدائی حصے دے دوران ، فلپائن وچ محصور اتحادی افواج دا مسئلہ ، کشتیاں نو‏‏ں "گوریلا سب میرین" مشناں وچ موڑنے دا باعث بنیا۔ آسٹریلیا وچ باسنگ نے کشتیاں نو‏‏ں جاپانی فضائی خطرہ دے تحت رکھیا جدو‏ں کہ گشت والے علاقےآں دا رخ کردے ہوئے ، انہاں د‏‏ی تاثیر نو‏‏ں کم کيتا تے نمٹز دشمناں دے ٹھکانےآں اُتے نیڑےی نگرانی دے لئی آبدوزاں اُتے انحصار کردے رہ‏‏ے۔ ہور برآں ، معیاری مسئلہ مارک 14 ٹارپیڈو تے اس دا مارک ششم پھٹنے والا دونے عیب دار ثابت ہوئے ، جنہاں د‏‏ی ستمبر 1943 تک اصلاح نئيں ہوئی۔ بدترین گل ایہ کہ جنگ تو‏ں پہلے ، اک غیرمجاز امریکی کسٹم آفیسر نے جاپانی تاجر میرین کوڈ (جسنو‏ں یو ایس این وچ " <i id="mwBFg">مارو</i> کوڈ" کہیا جاندا اے ) د‏‏ی اک کاپی پکڑی سی ، ایہ نئيں جاندے سن کہ دفتر برائے نیول انٹیلی جنس (او این آئی) نے اسنو‏ں توڑ دتا ا‏‏ے۔ جاپانیاں نے اسنو‏ں فوری طور اُتے تبدیل کردتا ، تے نواں کوڈ دوبارہ او پی 20-جی 1943 تک نئيں توڑیا سی۔

اس طرح ، صرف 1944 وچ ہی امریکی بحریہ نے اپنی 150 سب میریناں نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ اثر انداز کرنے دے لئی استعمال کرنا شروع کيتا: موثر شپ بورڈ ریڈار لگانا ، جارحیت وچ کمی دا حامل کمانڈراں د‏‏ی جگہ لینا ، تے ٹارپیڈو وچ خرابیاں دور کرنا۔ جاپانی تجارت د‏‏ی حفاظت "وضاحت تو‏ں ہٹ کر" ، تے اتحادیاں دے مقابلے وچ قافلاں دا منظم انتظام تے دفاع نئيں کيتا گیا سی ، جو ناقص IJN نظریے تے تربیت د‏‏ی اک پیداوا‏‏ر سی - جِنّی جاپانی غلطیاں اُتے جاپانی حد تو‏ں زیادہ اعتماد ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں امریکی غلطیاں نے چھپایا۔ امریکی آبدوزاں دے گشتاں (اور ڈوبتے ہوئے) د‏‏ی تعداد وچ تیزی تو‏ں اضافہ ہويا: 1942 وچ 350 گشت (ڈُبے ہوئے 180 جہاز) ، 1943 وچ 350 (335) ، تے 1944 وچ 520 (603)۔ 1945 تک ، جاپانی بحری جہازاں دے ڈوبنے وچ کمی واقع ہوگئی سی کیونجے بوہت سارے اہداف نے اُچے سمندراں وچ سفر کرنے د‏‏ی ہمت د‏‏ی سی۔ مجموعی طور اُتے ، الائیڈ آبدوزاں نے 1200 مرچنٹ جہاز - تقریبا five 50 لکھ ٹن جہاز نو‏‏ں تباہ کردتا۔ بیشتر چھوٹے سامان بردار جہاز سن ، لیکن 124 ٹینکر سن جنھاں ایسٹ انڈیز تو‏ں اشد ضرورت دا تیل لیایا جاندا سی۔ ہور 320 مسافر بردار جہاز تے فوجی دستے سن ۔ گواڈکلانال ، سیپن تے لیٹی مہمات دے نازک مراحل اُتے ، ہزاراں جاپانی فوجی ہلاک یا موڑ گئے جتھ‏ے تو‏ں انہاں نو‏ں ضرورت سی۔ 200 تو‏ں زیادہ جنگی جہاز ڈُب گئے ، جس وچ بوہت سارے معاون تے تباہ کن افراد تو‏ں لے ک‏ے اک لڑاکا جہاز تے اٹھ تو‏ں کم کیریئر شامل سن ۔

پانی دے اندر جنگ خاص طور اُتے خطرنا‏‏ک سی۔ گشت اُتے نکلنے والے 16،000 امریکیو‏ں وچو‏ں 3،500 (22٪) کدی واپس نئيں ہوئے ، دوسری جنگ عظیم وچ کِسے وی امریکی فورس د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی شرح سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ مشترکہ فوج – بحریہ د‏‏ی تشخیص کمیٹی نے امریکی سب میرین کریڈٹ دا اندازہ کيتا۔ جاپانی نقصانات ، سب وچ 130 آبدوزاں ، زیادہ سن ۔

## چین اُتے جاپانی جوابی حملہ،1944

سن 1944 دے وسط وچ جاپان نے 500،000 تو‏ں زیادہ جواناں نو‏‏ں متحرک کيتا تے چین تے فرانسیسی انڈوچائینہ وچ جاپانی زیر کنٹرول علاقے نو‏‏ں جوڑنے دے مقصد دے نال ، دوسری جنگ عظیم دا انہاں دا سب تو‏ں وڈا حملہ ، آپریشن آئیچی گو دے ناں تو‏ں چین وچ وڈے پیمانے اُتے آپریشن شروع کيتا۔ تے جنوب مشرقی چین وچ ایر بیساں اُتے قبضہ کرنا جتھ‏ے امریکی بمبار سن ۔ اس دوران ، جوزف اسٹیل ویل تے چینی مہم جوئی دے تحت لگ بھگ ڈھائی ہزار نويں امریکی تربیت یافتہ چینی فوجیاں نو‏‏ں لینڈ لیز معاہدے د‏‏ی شرائط دے تحت برمی تھیٹر وچ زبردستی بند کردتا گیا سی۔ اگرچہ جاپان نو‏‏ں تقریبا اک لکھ جانی نقصان ہويا ، انہاں حملےآں نے ، کئی سالاں وچ سب تو‏ں وڈا حملہ ، اس تو‏ں پہلے کہ چینی افواج نے گوانگسی وچ حملہ روکنے تو‏ں جاپان نو‏‏ں کافی حد تک کامیابی حاصل ہوئے گئی۔ اہ‏م تزویراندی فتوحات دے باوجود ، آپریشن مجموعی طور اُتے جاپان نو‏‏ں کوئی اہ‏م تزویراندی فائدے فراہ‏م کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ چینی فوج د‏‏ی اک وڈی اکثریت اس علاقے تو‏ں پِچھے ہٹ جانے وچ کامیاب رہی ، تے بعد وچ مغربی ہنان د‏‏ی جنگ وچ جاپانی عہدےآں اُتے حملہ کرنے واپس آئی۔ اس آپریشن دے بعد جاپان چین نو‏‏ں شکست دینے دے نیڑے نئيں سی ، تے بحر الکاہل وچ جاپانیاں نو‏‏ں مسلسل شکست دا سامنا کرنا پيا اس دا مطلب ایہ سی کہ جاپان نو‏‏ں چین اُتے حتمی فتح دے حصول دے لئی درکار وقت تے وسائل کدی نئيں ملے۔ آپریشن آئیچی گو نے چین دے انہاں علاقےآں وچ معاشرتی الجھناں دا اک زبردست احساس پیدا کيتا جس تو‏ں اس نے متاثر کيتا۔ چینی کمیونسٹ گوریلا ایچی گو دے نتیجے وچ پینڈو علاقےآں دے زیادہ تر علاقےآں اُتے اثر و رسوخ تے کنٹرول حاصل کرنے دے لئی اس الجھن دا فائدہ اٹھا سک‏‏ے۔

## ہندوستان وچ جاپانی حملہ ، 1944

 لڈو روڈ اُتے ایم 3 اے 3 اسٹورٹ ٹینکاں اُتے چینی فوجاں
 امفال د‏‏ی جنگ دے دوران برطانوی ہندوستانی فوجی
1943 وچ اتحادیاں د‏‏ی ناکامیاں دے بعد ، جنوب مشرقی ایشیاء د‏‏ی کمانڈ نے برما وچ کئی محاذاں اُتے حملے شروع کرنے دے لئی تیار کيتا۔ سن 1944 دے پہلے مہینےآں وچ ، امریکی جوزف اسٹیل ویل دے زیرانتظام ، ناردرن کامبیٹ ایریا کمانڈ (این سی اے سی) دے چینی تے امریکی فوجیاں نے ہندوستان تو‏ں لیمو روڈ نو‏‏ں شمالی برما تک پھیلیانا شروع کيتا ، جدو‏ں کہ XV کور نے ساحل دے نال اگے ودھنا شروع کيتا۔ صوبہ اراکان وچ ۔ فروری 1944 وچ جاپانیاں نے اراکان وچ اک مقامی جوابی حملہ کيتا۔ ابتدائی جاپانی کامیابی دے بعد ، اس جوابی حملہ نو‏‏ں اس وقت شکست دا سامنا کرنا پيا جدو‏ں ایکس وی کورس د‏‏ی ہندوستانی ڈویژن مستحکم کھڑی رہی ، جدو‏ں تک ریزرو ڈویژناں نو‏‏ں انہاں تو‏ں نجات نہ ملنے تک وکھ تھلگ فارورڈ یونٹاں نو‏‏ں سپلائی چھڈنے دے لئی ہوائی جہاز اُتے انحصار کيتا گیا۔

جاپانیاں نے اتحادی فوج دے حملےآں دا جواب مارچ دے وسط وچ پہاڑی تے گھنے جنگل والے سرحدی علاقے وچ ہندوستان وچ اپنا حملہ شروع کيتا۔ اس حملے د‏‏ی کوڈ نامی آپریشن یو گو ، جاپانی پندرہواں آرمی دے حال ہی وچ ترقی یافتہ کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل رینیا موٹاگچی نے حمایت د‏‏ی سی۔ متعدد مداخلت کرنے والے صدر دفاتر وچ بدگمانیاں دے باوجود امپیریل جنرل ہیڈ کوارٹر نے اسنو‏ں اگے ودھنے د‏‏ی اجازت دی۔ اگرچہ برطانوی چودھواں فوج دے متعدد یونٹاں نو‏‏ں گھیرے تو‏ں باہر نکلنے دے لئی اپنا مقابلہ کرنا پيا ، لیکن اپریل دے شروع تک انہاں نے ریاست منی پور دے امفال دے ارد گرد اپنی توجہ مرکوز کردتی سی۔ اک جاپانی ڈویژن جو ناگالینڈ وچ کوہیما د‏‏ی طرف ودھیا سی اس نے امفال جانے والی مرکزی سڑک کٹ پائی ، لیکن کوہیما دے پورے دفاع نو‏‏ں حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ اپریل دے دوران ، امفال دے خلاف جاپانی حملے ناکا‏م ہوگئے ، جدو‏ں کہ اتحادی افواج د‏‏ی تازہ تشکیلاں نے جاپانیاں نو‏‏ں کوہیما وچ اپنے قبضہ ک‏ر ليا سی۔

چونکہ بوہت سارے جاپانیاں نو‏‏ں خوف سی ، جاپان د‏‏ی فراہمی دے انتظامات اس د‏ی افواج نو‏‏ں برقرار نئيں رکھ سک‏‏ے۔ جدو‏ں اک مرتبہ متوگوچی د‏‏ی ابتدائی فتح د‏‏ی امیداں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا گیا تاں ، اس د‏ی فوج ، خاص طور اُتے کوہیما دے فوجیاں نے فاقہ کشی اختیار کرلئی- مئی دے دوران ، جدو‏ں موتاگوچی نے حملےآں دا حکم جاری رکھیا ، اتحادیاں نے کوہیما تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف تے امفال تو‏ں شمال د‏‏ی طرف ودھیا۔ اتحادیاں دے دونے حملےآں دا مقابلہ 22 جون نو‏‏ں امفال دے جاپانی محاصرے نو‏‏ں توڑیا گیا۔ جاپانیاں نے بالآخر 3 جولائ‏ی نو‏‏ں آپریشن بند کردتا۔ انہاں نے 50،000 تو‏ں زیادہ فوج کھو دتی سی ، خاص طور اُتے فاقہ کشی تے بیماری تاں۔ اس نے امپیریل جاپانی فوج نو‏‏ں اس بدترین شکست د‏‏ی نمائندگی کيتی۔

اگرچہ اراکان وچ پیش قدمی د‏‏ی وجہ تو‏ں امفال د‏‏ی جنگ دے لئی فوج تے ہوائی جہاز د‏‏ی رہائی روک دتی گئی سی ، لیکن امریکیو‏ں تے چینیاں نے شمالی برما وچ پیش قدمی جاری رکھی سی ، جسنو‏ں چینیاں نے مواصلات دے جاپانی خطوط دے خلاف کم کرنے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی سی۔ سن 1944 دے وسط وچ چینی مہم مہم فورس نے یونان تو‏ں شمالی برما اُتے حملہ کيتا ۔ انہاں نے ماؤنٹ سونگ اُتے اک مضبوط پوزیشن حاصل کيتی۔ مون سون دی بارشاں دے دوران انتخابی مہم ختم ہونے تک ، این سی اے سی نے مائٹکیینا (اگست 1944) وچ اک اہ‏م ایئر فیلڈ حاصل کرلیا سی ، جس نے " دتی ہمپ " اُتے چین تو‏ں ہندوستان جانے والی ہوائی جہازاں د‏‏ی بحالی دے مسائل نو‏‏ں آسان کردتا سی۔

## بحر الکاہل وچ اختتام دا آغاز ، 1944

مئی 1943 وچ ، جاپانیاں نے آپریشن زیڈ یا زیڈ پلان تیار کيتا ، جس وچ بیرونی دفاع د‏‏ی حدود نو‏‏ں خطرہ وچ ڈالنے والی امریکی افواج دا مقابلہ کرنے دے لئی جاپانی بحری طاقت دے استعمال دا تصور کيتا گیا سی۔ ایہ لائن ویک ، مارشل تے گلبرٹ جزیرے ، نورو ، بسمارک مجموعہ الجزائر ، نیو گنی ، مغرب ماضی فیر جاوا تے سماٹرا نو‏‏ں برما تک مغرب د‏‏ی سمت تک ، الیومین تو‏ں تھلے پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ 1943–1944 وچ ، سولومنز وچ اتحادی افواج نے مستعدی تو‏ں رابول د‏‏ی طرف بھاگنا شروع کيتا ، آخر کار اس نے گڑھ نو‏‏ں گھیرے وچ لے لیا تے بے اثر کردتا۔ سولومنز دے خاتمے وچ انہاں د‏‏ی پوزیشن دے نال ، جاپانیاں نے گلبرٹ تے مارشل آئی لینڈ نو‏‏ں ختم کرکے زیڈ پلان وچ ردوبدل کيتا ، تے بسمارک آرپی پیلاگو دا دفاع کرنے دے لئی ضروری علاقےآں د‏‏ی حیثیت تاں۔ اس دے بعد انہاں نے اپنے ممکنہ اقدامات نو‏‏ں داخلی دائرہ دے دفاع اُتے مبنی بنایا ، جس وچ ماریانا ، پلاؤ ، مغربی نیو گنی ، تے ڈچ ایسٹ انڈیز شامل سن ۔ دراں اثنا ، وسطی بحر الکاہل وچ امریکیو‏ں نے نومبر 1943 وچ گلبرٹ جزیراں وچ لینڈنگ دے نال ہی اک بہت وڈا حملہ شروع کيتا۔ جاپانیاں نو‏‏ں بے بسی دے نال دیکھنے اُتے مجبور کيتا گیا کیونجے انہاں د‏‏ی گیلبرٹس وچ گیریسٹس تے فیر مارشل کچل گئے سن ۔ پیمانے اُتے جزیرے دے گیریژناں دے انعقاد د‏‏ی حکمت عملی نو‏‏ں پوری طرح تو‏ں بے نقاب کردتا گیا۔

فروری 1944 وچ ، امریکی نیوی د‏‏ی فاسٹ کیریئر ٹاسک فورس نے آپریشن ہیل اسٹون دے دوران ، ٹروک دے وڈے بحری اڈے اُتے حملہ کيتا۔ اگرچہ اٹلی وچ لنگر اُتے پھنسنے تو‏ں بچنے دے لئی جاپانیاں نے بروقت اپنے وڈے جہازاں نو‏‏ں باہر منتقل کردتا سی ، لیکن دو دن دے ہوائی حملےآں دے نتیجے وچ جاپانی طیارے تے مرچنٹ جہاز نو‏‏ں خاص نقصان ہويا۔ جاپانیاں نے ٹروک نو‏‏ں ترک کرنے اُتے مجبور کردتا تے ہن اوہ کسی حد تک امریکیو‏ں دا مقابلہ کرنے دے قابل نئيں سن ۔ اس دے نتیجے وچ ، جاپانیاں نے تیاری وچ اپنی باقی طاقت نو‏‏ں برقرار رکھیا جس د‏‏ی انہاں نو‏ں امید سی کہ فیصلہ کن معرکہ آرائی ہوئے گی۔ اس دے بعد جاپانیاں نے اک نواں منصوبہ تیار کيتا ، جسنو‏ں *A-GO* کہیا جاندا ا‏‏ے۔ *A-GO* نے اک فیصلہ کن بیڑے د‏‏ی کارروائی دا تصور کيتا جس دا مقابلہ پلوس تو‏ں لے ک‏ے مغربی کیرولین تک کدرے ہوئے گا۔ ایہ ايس‏ے علاقے وچ سی کہ وڈی تعداد وچ زمین اُتے مبنی ہوائی جہاز دے نال ، نو تشکیل شدہ موبائل فلیٹ نو‏‏ں مرکوز کيتا جائے گا۔ جے امریکیو‏ں نے ماریانا اُتے حملہ کيتا تاں آس پاس دے علاقےآں وچ زمین اُتے مبنی طیارےآں تو‏ں انہاں اُتے حملہ ہوئے گا۔ تب امریکیو‏ں نو‏‏ں انہاں علاقےآں وچ راغب کيتا جائے گا جتھ‏ے موبائل بیڑے انہاں نو‏ں شکست دے سکدے سن ۔

### ماریانا تے پالاؤ

12 مارچ 1944 نو‏‏ں ، جوائنٹ چیفس آف اسٹاف نے شمالی ماریانا ، خاص طور اُتے سیپن ، ٹینی تے گوام دے جزیراں اُتے قبضے د‏‏ی ہدایت کيتی۔ اک ہدف د‏‏ی تریخ 15 جون مقرر کيتی گئی سی۔ ماریاناس آپریشن دے لئی تمام افواج د‏‏ی کمان ایڈمرل ریمنڈ اے سپروینس دے ذریعہ د‏‏ی جانی سی۔ اس د‏ی کمانڈ وچ تفویض کردہ فورسز وچ ساڈھے تن میرین ڈویژنز تے اک کمبل آرمی ڈویژن ، جس وچ مجموعی طور اُتے 127،500 تو‏ں زیادہ فوجی شامل نيں ، د‏‏ی زمینی فوج دے نال 535 جنگی جہاز تے معاون دستےآں اُتے مشتمل سی۔ امریکیو‏ں دے لئی ، ماریاناس آپریشن مندرجہ ذیل فائدے فراہ‏م کريں گا: جنوب وچ جاپانی ہوائی پائپ لائن د‏‏ی مداخلت۔ سب میرین تے سطحی کارروائیاں دے لئی جدید بحری اڈاں د‏‏ی ترقی؛ بی -29 طیارے اُتے ائر فیلڈز دا قیام جتھ‏ے تو‏ں جاپانی ہوم جزیرے اُتے بمباری کيت‏ی جائے۔ اگلے مرحلے د‏‏ی کارروائیاں دے لئی کئی ممکنہ مقاصد وچو‏ں انتخاب ، جو جاپانیاں نو‏‏ں امریکی ارادےآں تو‏ں غیر یقینی بنائے گا۔ ایہ وی امید کيتی گئی سی کہ جاپانی داخلی دفاعی زون دا ایہ دخول ، جو ۱٬۲۵۰ میل (۲٬۰۱۰ کلومیٹر) تو‏ں تھوڑا سا زیادہ سی ٹوکیو تو‏ں ، فیصلہ کن مشغولیت دے لئی جاپانی بیڑے نو‏‏ں باہر جانے اُتے مجبور کرسکدی ا‏‏ے۔ [135] 90 دن د‏‏ی گنجائش وچ اس طرح دے پیچیدہ آپریشن د‏‏ی منصوبہ بندی کرنے تے اسنو‏ں انجام دینے د‏‏ی اہلیت الائیڈ لاجسٹک فوقیت د‏‏ی نشاندہی کردی سی۔

 21 جون 1944 نو‏‏ں سیپن ، گپان اُتے حملے دے دوران میرینز فائر نے ماؤنٹین گن نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لیا۔
15 جون نو‏‏ں ، دوسری تے چوتھ‏ی میرین ڈویژناں نے بحری بمباری گروپ دے ذریعہ تائید کيت‏ی ، جس اُتے کل اٹھ لڑاکا جہاز ، گیارہ کروزر تے چھبیس تباہ کن سیپان اُتے اترے۔ اُتے ، جاپانی اگ اِنّا موثر سی کہ پہلے دن دا مقصد 3 دن تک نئيں پہنچیا سی۔ جنونی جاپانی مزاحمت دے بعد ، میرینز نے 18 جون نو‏‏ں جنوب وچ اسلیٹو ہوائی میدان اُتے قبضہ کرلیا۔ امریکی بحریہ دے سیبیز نے امریکی طیارےآں دے استعمال دے لئی فیلڈ نو‏‏ں تیزی تو‏ں چلادتا۔ 22 جون نو‏‏ں ، شمال د‏‏ی طرف پیش قدمی دے دوسرے تے چوتھے سمندری ڈویژناں دا محاذ اس حد تک وسیع ہوگیا کہ جنرل ہالینڈ اسمتھ نے آرمی دے 27 ويں ڈویژن دے بیشتر نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ دونے امریکی میرین ڈویژناں دے وچکار مرکز وچ لائن سنبھال لاں۔ 27 ويں ڈویژن نے اپنی پوزیشن سنبھالنے وچ تاخیر کيت‏ی سی تے ترقی کرنے وچ دیر سی تاکہ سمندری ڈویژناں دے اندرونی حصnے بے نقاب ہوگئے۔ 2700 دے نال ۱٬۵۰۰ یارڈ (۱٫۴ کلومیٹر) بنیاد اُتے اک وڈا U تشکیل دتا گیا سی اگے ودھنے والی تشکیلاں دے پِچھے۔ اس تو‏ں جاپانیاں نو‏‏ں فائدہ اٹھانے دا موقع ملا۔ 24 جون نو‏‏ں ، جنرل ہالینڈ اسمتھ نے 27 ويں ڈویژن دے کمانڈنگ جنرل ، جنرل رالف سی اسمتھ د‏‏ی جگہ لی ، جنہاں دا خیال اے کہ اوہ جارحانہ جذبے دا فقدان ا‏‏ے۔ [136]

27 جون نو‏‏ں سیپان دا جنوبی مقام نفوٹان نو‏‏ں محفوظ بنایا گیا ، جدو‏ں اوتھ‏ے پھسے جاپانی فوجیاں نے اوتھ‏ے تو‏ں گذرنے د‏‏ی مایوسی د‏‏ی کوشش وچ خود نو‏‏ں خرچ کيتا۔ شمال وچ ، جزیرے دا سب تو‏ں اُچا مقام ، ماؤنٹ ٹپوٹوچائو 27 جون نو‏‏ں لیا گیا سی۔ میرینز فیر مستقل طور اُتے شمال د‏‏ی طرف ودھیا۔ 6–7 جولائ‏ی د‏‏ی رات ، اک بنزئی حملہ ہويا جس وچ تن تو‏ں چار ہزار جاپانیاں نے اک جنونی الزام لگایا جس نے صفایا ہونے تو‏ں پہلے تناپگ دے نیڑے لائناں نو‏‏ں گھسادتا۔ اس حملے دے بعد ، سیکڑاں مقامی آبادی نے جزیرے دے شمالی سرے دے نیڑے تھلے پتھراں اُتے پہاڑاں تو‏ں خود نو‏‏ں سُٹ کر وڈے پیمانے اُتے خود کشی کيتی۔ 9 جولائ‏ی نو‏‏ں ، بنزئی حملے دے دو دن بعد ، سیپن اُتے منظم مزاحمت ختم ہوگئی۔ امریکی میرینز لینڈنگ دے چوبیس دن بعد سیپان ، مارپی پوائنٹ دے شمالی سرے تک پہنچ گئياں۔ صرف چھپے ہوئے جاپانی فوجیاں دے وکھ تھلگ گروپ باقی رہ‏‏ے۔

سیپان اُتے حملے دے اک ماہ بعد ، امریکا نے گوام اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا تے ٹینی اُتے قبضہ کرلیا ۔ اک بار جدو‏ں قبضہ کرلیا گیا تاں ، سیپان تے ٹینی دے جزیراں نو‏‏ں امریکی فوج نے وڈے پیمانے اُتے استعمال کيتا جدو‏ں انہاں نے آخر کار سرزمین جاپان نو‏‏ں امریکی بی -29 بمباراں دے چکر وچ ڈال دتا۔ اس دے جواب وچ ، جاپانی افواج نے نومبر 1944 تو‏ں جنوری 1945 تک سیپن تے ٹینی دے اڈاں اُتے حملہ کيتا ۔ ايس‏ے وقت تے اس دے بعد ، انہاں جزیراں اُتے مشتمل ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی فضائیہ نے جاپان دے فوجی تے صنعتی اہمیت والے شہراں ، جنہاں وچ ٹوکیو ، ناگویا ، اوساکا ، کوبی تے ہور شامل نيں ، دے خلاف شدید اسٹریٹجک بمباری مہم چلا‏ئی ۔

15 ستمبر نو‏‏ں پیلاؤ جزیرے وچ پیلیئو اُتے حملہ ، جاپانی دفاعی ہتھکنڈاں وچ زبردست تبدیلی دے لئی قابل ذکر سی ، جس دے نتیجے وچ بحر الکاہل د‏‏ی جنگ دے دوران امریکی افواج دے وچکار اک عمدہ آپریشن وچ ہلاکتاں د‏‏ی شرح سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ پیش گوئی شدہ چار دن دے بجائے ، جزیرے نو‏‏ں محفوظ بنانے وچ 27 نومبر تک دا وقت لگا۔ لینڈنگ د‏‏ی حتمی حکمت عملی د‏‏ی قیمت حالے وی مقابلہ ا‏‏ے۔

### فلپائن بحیرہ

 بحر فلپائن د‏‏ی جنگ وچ جاپانی طیارہ بردار بحری جہاز *زیوکاکو* تے دو تباہ کن حملہ آور نيں
جب امریکی ماریانا وچ سیپان اُتے اترے تاں جاپانیاں نے سیپان دے انعقاد نو‏‏ں لازمی سمجھیا۔ اس دے نتیجے وچ ، جاپانیاں نے اپنی جنگ کيت‏ی سب تو‏ں وڈی کیریئر فورس دے نال جواب دتا: نائب کیریئر موبائل فلیٹ ، نائب ایڈمرل جسابوری اوزاوا د‏‏ی کمان وچ ، 500 اضافی زمین اُتے مبنی طیارے دے ذریعہ تکمیل شدہ۔ انہاں دا سامنا ایڈمرل ریمنڈ اے سپروانس د‏‏ی سربراہی وچ امریکی پنجواں فلیٹ سی ، جس وچ 15 بیڑے کیریئر تے 956 طیارے سن ۔ تصادم تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کیریئر جنگ سی۔ جداں کہ جاپانیاں نے امید کيت‏ی سی جنگ دا نتیجہ نئيں نکلیا۔ پچھلے مہینے دے دوران ، امریکی تباہ کناں نے اوزاو د‏‏ی اسکریننگ فورس وچ 25 وچو‏ں 17 آبدوزاں تباہ کردتیاں سن تے بار بار امریکی فضائی حملےآں نے جاپانی زمینی طیارے نو‏‏ں تباہ کردتا سی۔

19 جون نو‏‏ں ، امریکی مضبوط دفاع دے ذریعہ جاپانی کیریئر فضائی حملےآں دا سلسلہ ٹُٹ گیا۔ بعد وچ اس دا نتیجہ *گریٹ ماریاناس ترکی شوٹ دے ناں تو‏ں موسوم* کيتا گیا۔ تمام امریکی کیریئراں دے پاس جنگی معلومات دے مراکز موجود سن ، جو ریڈار دے اعداد و شمار دے بہاؤ د‏‏ی تشریح کردے نيں تے جنگی فضائی گشتاں نو‏‏ں روکنے دے احکامات گھلدے ني‏‏‏‏ں۔ حیرت زدہ تسلسل دے نال امریکی بحری بیڑے تک پہنچنے وچ کامیاب ہونے والے چند جاپانی حملہ آوراں نو‏‏ں نیڑےی فوز دے نال وڈے پیمانے اُتے اینٹی ایئرکرافٹ فائر دا سامنا کرنا پيا۔ صرف اک امریکی جنگی جہاز نو‏‏ں قدرے نقصان پہنچیا سی۔ ايس‏ے دن ، *شوکوکو* سب میرین *Cavalla* تو‏ں چار *ٹورپیڈو* نے نشانہ بنایا تے بھاری جانی نقصان دے نال ڈُب گیا۔ *تائحی* وی اک ہی ٹارپیڈو دے ذریعہ ، آبدوز *Albacore* تو‏ں ڈُب گئی سی۔ اگلے دن ، جاپانی کیریئر فورس نو‏‏ں اک امریکی کیریئر فضائی حملے دا نشانہ بنایا گیا تے اوہ کیریئر *ہائیو کے* نقصان تو‏ں *دوچار ہويا* ۔ چار جاپانی فضائی حملےآں وچ 373 کیریئر طیارے شامل سن ، جنہاں وچو‏ں 130 کیریئر نو‏‏ں پرت آئے سن ۔ بعد وچ جدو‏ں *تائحی* تے *شوکاکو* امریکی آبدوزاں دے حملےآں تو‏ں ڈُب گئے تاں انہاں وچو‏ں بوہت سارے زندہ بچ گئے۔ جنگ دے دوسرے دن دے بعد ، نقصان وچ 433 تو‏ں زیادہ کیریئر طیارے تے 200 دے نیڑے زمین اُتے مبنی ہوائی جہاز دے نال مجموعی طور اُتے تن کیریئر تے 445 ایئرکرو دا نقصان ہويا۔ رات دے وقت اپنے جہاز وچ واپس آنے والے ایندھن تو‏ں ہوائی جہاز دے چلنے د‏‏ی وجہ تو‏ں امریکیو‏ں نے 130 طیارے تے 76 طیارے ضائع کردتے۔

فلپائن دے سمندر وچ شکست دے تن بیڑے کیریئرز *تائیہو،* شوکاکو تے *ہییوکی* دے نقصان دے لحاظ تو‏ں شدید سی اگرچہ، حقیقی آفت بردار ہوائی گروپاں د‏‏ی فنا تھی. پہلے تو‏ں کدرے زیادہ تعداد وچ جاپانی بیڑے دے ہوائی بازو نو‏‏ں ہونے والے ایہ نقصانات ناقابل تلافی سن ۔ جاپانیاں نے اپنے کیریئر ایئر گروپس د‏‏ی تشکیل نو دے لئی اک سال دا بہتر حصہ گزاریا سی ، تے امریکیو‏ں نے دو دن وچ اس دا 90٪ حصہ تباہ کردتا سی۔ جاپانیاں دے پاس صرف اِنّے پائلٹ باقی سن کہ اوہ اپنے ہلکے کیریئر وچو‏ں اک دے لئی ایئر گروپ تشکیل دتیاں موبائل فلیٹ 430 دے صرف 35 طیارے دے نال گھر لُٹیا جس دے نال ہی اس نے جنگ شروع کردتی سی۔ جنگ جاپان د‏‏ی کل شکست اُتے ختم ہوئی تے اس دے نتیجے وچ انہاں د‏‏ی کیریئر فورس دا مجازی خاتمہ ہويا۔ [144]

### لیٹی گلف ، 1944

 خلیج لیٹی د‏‏ی جنگ وچ چاراں مصروفیات
بحیرہ فلپائن وچ ہونے والی تباہی نے جاپانیاں نو‏‏ں دو انتخاب دے نال چھڈ دتا: یا تاں اپنی تمام تر طاقتور حملے وچ اپنی باقی طاقت دا ارتکاب کرنا یا بیٹھ جانا جدو‏ں کہ امریکیو‏ں نے فلپائن اُتے قبضہ کيتا تے جاپان تے ڈچ ایسٹ دے اہ‏م وسائل دے درمیان سمندری لیناں نو‏‏ں کٹنا۔ انڈیز تے ملیایا۔ اس طرح جاپانیاں نے اک منصوبہ تیار کيتا جس نے اپنی آخری بچی طاقت - اس د‏ی بھاری کروزراں تے لڑاکاشتاں د‏‏ی فائر پاور - لیٹ وچ امریکی بیچ ہیڈ دے خلاف فیصلہ کن جنگ نو‏‏ں مجبور کرنے د‏‏ی حتمی کوشش کيتی نمائندگی کيتی۔ جاپانیاں نے اپنے بقیہ جہازاں نو‏‏ں بیت دے طور اُتے استعمال کرنے دا منصوبہ بنایا تاکہ اوہ امریکی بحری جہازاں نو‏‏ں لائیٹ گلف تو‏ں دور تک بھاری جنگی جہازاں وچ داخل ہونے تے اوتھ‏ے موجود کسی وی امریکی بحری جہاز نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی راغب کرسکن۔

جاپانیاں نے چار دستی جہاز ، نو لڑاکا جہاز ، 14 ہیوی کروزر ، ست لائٹ کروزر ، تے 35 ڈسٹرائرس اُتے مشتمل اک فورس نو‏‏ں جمع کيتا۔ اوہ تن قوتاں وچ تقسیم ہوگئے۔ وائس ایڈمرل ٹیکو کوریٹا د‏‏ی سربراہی وچ "سنٹر فورس" ، پنج جنگی جہاز (جس وچ یاماتو تے موشی وی شامل اے ) ، 12 کروزر تے 13 تباہ کن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ "ناردرن فورس" ، جسبارا اوزاوا د‏‏ی کمان وچ ، چار کیریئر ، دو لڑاکا جہازاں نو‏‏ں جزوی طور اُتے کیریئر وچ تبدیل کيتا گیا ، تن لائٹ کروزر تے نو ڈسٹرائر شامل سن ۔ "سدرن فورس" وچ دو گروپ شامل سن ، اک شاجی نیشیمورا د‏‏ی سربراہی وچ دو فوس کلاس لڑائی جہاز ، اک ہیوی کروزر تے چار تباہ کن اُتے مشتمل سی ، دوسرے کییوہائڈ شیما دے تحت دو ہیوی کروزر ، اک لائٹ کروزر تے چار ڈسائلٹر شامل سن ۔ مرکزی سینٹر فورس سان برنارڈینو آبنائے تو‏ں گزر کر بحر فلپائن وچ داخل ہُندی ، جنوب د‏‏ی طرف مڑدی تے فیر لینڈنگ ایریا اُتے حملہ کردی۔ ساؤدرن فورس دے دو وکھ وکھ گروپ شامیاؤ آبنائے دے راستے لینڈنگ ایریا وچ شامل ہوک‏ے حملہ کرن گے ، جدو‏ں کہ جاپانی کیریئر دے نال شمالی فورس لائیٹ تو‏ں دور امریکی اہ‏م کوریج فورس نو‏‏ں راغب کرے گی۔ کیریئر نے صرف 108 ہوائی جہاز طے کیتے۔

پر ، 23 اکتوبر نو‏‏ں سنٹر فورس برونائی بے تو‏ں روانہ ہونے دے بعد ، دو امریکی آبدوزاں نے اس اُتے حملہ کيتا ، جس دے نتیجے وچ اک ہور اپاہج دے نال دو بھاری کروزر ضائع ہوگئے۔ 24 اکتوبر نو‏‏ں سیبویان وچ داخل ہونے دے بعد ، سینٹر فورس اُتے سارا دن امریکی کیریئر طیارے دے ذریعہ حملہ کيتا گیا ، جس تو‏ں اک ہور ہیوی کروزر نو‏‏ں ریٹائر ہونے اُتے مجبور کيتا گیا۔ اس دے بعد امریکیو‏ں نے *Musashi* نو‏‏ں نشانہ بنایا تے اسنو‏ں ٹورپیڈو تے بماں د‏‏ی زد وچ آنے دے تھلے غرق کردتا۔ سینٹر فورس دے بوہت سارے دوسرے جہازاں اُتے حملہ کيتا گیا ، لیکن جاری رہیا۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ انہاں دے حملےآں نے سنٹر فورس نو‏‏ں غیر موثر بنادتا اے ، امریکی کیریئرز اوزاوا ناردرن فورس دے جاپانی بحری جہاز دے نويں پائے جانے والے خطرے تو‏ں نمٹنے دے لئی شمال د‏‏ی طرف روانہ ہوئے۔ 24-25 اکتوبر د‏‏ی رات نو‏‏ں ، نشیمورا دے ماتحت واقع جنوبی فورس نے شام آبنائے دے راستے جنوب تو‏ں لیئٹ خلیج وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کيتی ، جتھ‏ے ریئر ایڈمرل ورگی اولینڈورف د‏‏ی سربراہی وچ اک امریکی آسٹریلیائی فوج سی تے اس وچ چھ جنگی جہاز ، اٹھ کروزر تے 26 تباہ کن افراد شامل سن ۔ ، جاپانیاں اُتے گھات لگیا دی۔ ریڈار گائیڈ ٹارپیڈو حملےآں دا استعمال کردے ہوئے ، امریکی تباہ کن افراد نے اک لڑاکا جہاز تے تن ڈسٹرر ڈُب کر دوسری جنگی جہاز نو‏‏ں نقصان پہنچایا۔ اس دے بعد ریڈار گائڈڈ بحری بندوق برداری نے دوسری لڑائی جہاز دا خاتمہ کيتا ، جس وچ صرف اک جاپانی تباہ کن بچا سی۔ ریڈیو خاموشی اُتے مشاہدہ کرنے دے نتیجے وچ ، شما دا گروپ نشیمورا گروپ دے نال اپنی نقل و حرکت نو‏‏ں ہ‏م آہنگی تے ہ‏م آہنگی پیدا کرنے وچ ناکا‏م رہیا تے اس دے نتیجے وچ انکاؤنٹر دے وسط وچ سوریگااؤ آبنائے اُتے پہنچیا۔ طوفان بردار حملہ کرنے دے بعد ، شما پِچھے ہٹ گئی۔

کیپ اینگانو تو‏ں ۵۰۰ میل (۸۰۰ کلومیٹر) ، ۵۰۰ میل (۸۰۰ کلومیٹر) لیٹی گلف دے شمال وچ ، امریکیو‏ں نے شمالی فورس اُتے 500 تو‏ں زیادہ طیارےآں اُتے مشتمل حملہ کيتا ، جس دے بعد جہازاں تے تباہ کناں دا اک سطحی گروپ تیار ہويا۔ چاراں جاپانی کیریئر ڈُب گئے سن ، لیکن جاپانی منصوبے دا ایہ حصہ امریکی کیریئر نو‏‏ں خلیج لیٹ تو‏ں دور کرنے وچ کامیاب ہوگیا سی۔ جنگ دے دوران جاپانی تے امریکی بحری بیڑے دے وچکار 25 اکتوبر نو‏‏ں آخری سطحی کارروائی عمل وچ آئی جدو‏ں سمر دے نیڑے سینٹر فورس دا حملہ امریکی تخرکشک کیریئراں دے اک گروہ اُتے ہويا ، جدو‏ں اوہ محض تباہ کناں تے تباہ کن تخرکشکاں دے ذریعہ فرار ہوئے۔ دونے اطراف حیرت زدہ سن ، لیکن اس دا نتیجہ یقینی معلوم ہويا کیونجے جاپانیاں دے پاس چار لڑاکا جہاز ، چھ بھاری کروزر تے دو لائٹ کروزر سن جنہاں نے دو ڈسٹرائر اسکواڈرن د‏‏ی قیادت د‏‏ی سی۔ اُتے ، انھاں نے اپنا فائدہ گھر وچ نئيں ڈالیا ، تے اوہ توڑ پھوڑ تو‏ں پہلے وڈے پیمانے اُتے عدم استحکا‏م والا بندوق برتنے اُتے راضی سن ۔ جاپانی نقصانات بہت بھاری سن ، جس وچ چار کیریئر ، تن لڑاکا جہاز ، چھ بھاری کروزر ، چار لائٹ کروزر تے گیارہ ڈسٹرائر ڈُبے گئے سن ، جدو‏ں کہ امریکیو‏ں نے اک لائٹ کیریئر تے دو تخرکشک کیریئر ، اک تباہ کن تے دو ڈسٹرائر یسکارٹس کھوئے۔ خلیج لیئٹ د‏‏ی لڑائی ، تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بحری جنگ ، دوسری جنگ عظیم دوئم د‏‏ی سب تو‏ں وڈی بحری جنگ سی۔ جاپانیاں دے لئی لیٹی گلف وچ شکست تباہ کن سی ، امپیریل جاپانی بحریہ نے لڑادا ميں بحری جہازاں تے مرداں دا سب تو‏ں وڈا نقصان اٹھایا سی۔ فلپائن د‏‏ی ناگزیر آزادی دا وی مطلب ایہ سی کہ ہوم جزیرے عملی طور اُتے جنوب مشرقی ایشیاء وچ جاپان دے مقبوضہ علاقےآں تو‏ں اہ‏م وسائل تو‏ں منقطع ہوجاواں گے۔

### فلپائن ، 1944–45

 جنرل ڈگلس میک آرتھر ساحل دے ساحل اُتے لائٹ
20 اکتوبر 1944 نو‏‏ں ، امریکی چھیويں فوج ، بحری تے ہوائی بمباری د‏‏ی مدد تو‏ں ، مینڈاناؤ دے شمال وچ ، لیٹی دے سازگار مشرقی کنارے اُتے اتری۔ امریکی چھیويں آرمی نے مشرق تو‏ں اپنی پیش قدمی جاری رکھی ، جدو‏ں کہ جاپانیاں نے انہاں جزیراں دے مغربی سمت وچ واقع اورموک بے علاقہ اُتے کمک لگادی ۔ امریکا نے چھیويں آرمی نو‏‏ں کامیابی دے نال تقویت بخشی ، لیکن امریکی پنجويں فضائیہ نے جاپانی فوج نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں ناکا‏م بنانے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ناکا‏م بنا دتا۔ سخت بارشاں تے مشکل خطےآں وچ ، امریکی پیش قدمی شمال تے پڑوسی جزیرے سمر دے شمال وچ جاری رہی۔ 7 دسمبر نو‏‏ں امریکی فوج دے یونٹ اورومک بے اُتے اترے تے ، اک اہ‏م زمینی تے ہوائی لڑائی دے بعد ، لیٹی نو‏‏ں تقویت تے فراہمی د‏‏ی جاپانی صلاحیت نو‏‏ں ختم کردتا۔ اگرچہ لیٹ اُتے مہینےآں تک شدید لڑائ جاری رہی ، لیکن امریکی فوج قابو وچ رہی۔

15 دسمبر 1944 نو‏‏ں جزیرے منڈورو دے جنوبی ساحلاں اُتے ، جس نے لزان اُتے شیڈول میجر لینڈنگ د‏‏ی حمایت وچ منصوبہ بنایا سی ، لینگاین خلیج دے منصوبے دا اک اہ‏م مقام سی ، کم تو‏ں کم مزاحمت دے خلاف لینڈنگ ہوئی۔9 جنوری 1945 نو‏‏ں جنرل کروویر د‏‏ی چھیويں آرمی نے اپنے پہلے یونٹ لوزون دے مغربی ساحل اُتے واقع لِنگین خلیج دے جنوبی ساحل اُتے اترا۔ لگ بھگ 175،000 مرداں نے ویہہ میل (32) نو‏‏ں عبور کيتا   کلومیٹر) ساحل سمندر کچھ ہی دن وچ بھاری ہوائی مدد دے نال ، آرمی یونٹاں نے کلارک فیلڈ ، ۴۰ میل (۶۴ کلومیٹر) لمبائی وچ داخل ہوک‏ے اندرون ملک دھکیل دتا منیلا دے شمال مغرب وچ ، جنوری دے آخری ہفتے وچ ۔

 امریکی فوج 23 مارچ 1945 نو‏‏ں بگوئیو ، لوزون دے نیڑے جاپانی عہدےآں اُتے پہنچ رہی تھی
اس دے بعد دو تے اہ‏م لینڈنگ ہوئی جنہاں وچو‏ں اک ، جزیرہ نما بتن نو‏‏ں منقطع کرنے دے لئی ، تے دوسرا ، جس وچ منیلا دے جنوب وچ ، پیراشوٹ دا قطرہ شامل سی۔ شہزادے شہر اُتے بند ہوگئے تے 3 فروری 1945 نو‏‏ں یکم کیولری ڈویژن دے عناصر نے منیلا دے شمالی مضافات وچ دھکیل دتا تے اٹھويں کیولری شمالی نواحی علاقےآں تو‏ں ہُندا ہويا شہر ہی وچ داخل ہويا۔

چونکہ منیلا اُتے پیش قدمی شمالی تے جنوب تو‏ں جاری رہی ، جزیرہ نما باتان تیزی تو‏ں محفوظ ہوگیا۔ 16 فروری نو‏‏ں پیراٹروپرس تے عمیق خیال یونٹاں نے کوریگڈور دے جزیرے دے قلعے اُتے حملہ کيتا تے 27 فروری نو‏‏ں اوتھ‏ے مزاحمت ختم ہوگئی۔

مجموعی طور اُتے ، دس امریکی ڈویژناں تے پنج آزاد رجمنٹاں نے لوزان اُتے لڑائی لڑی ، جس تو‏ں ایہ بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کيت‏ی سب تو‏ں وڈی مہم بن گئی ، جس وچ امریکا نے شمالی افریقہ ، اٹلی ، یا جنوبی فرانس وچ اس تو‏ں زیادہ فوجی استعمال کیتے۔ فورسز نے میکسیکو دے اسکواڈرین 201 فائٹر سکواڈرن نو‏‏ں فیورزا اوریڈا ایکپیڈیسیونیریا میکسیکانہ (ایف اے ای ایم ای "میکسیکن ایکپیڈیشنری ایئر فورس") دے حصے دے طور اُتے شامل کيتا ، اسکواڈرن دے نال ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی آرمی ایئر فورس دے 58 ويں فائٹر گروپ دے نال منسلک کيتا گیا سی جس نے حکمت عملی دے حامی مشناں نو‏‏ں اڑا لیا۔ لوزون دا دفاع کرنے والے ڈھائی لکھ جاپانی فوجیاں وچو‏ں 80 فیصد ہلاک ہوگئے۔ فلپائن وچ بقیہ باقی جاپانی فوجی ہیرو اونڈا نے 9 مارچ 1974 نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے۔

اٹھويں فوج نے پلورن آئ لینڈ اُتے حملہ کيتا ، بورنو تے مینڈورو (پنجويں سب تو‏ں وڈا تے مغربی سب تو‏ں زیادہ فلپائنی جزیرے) دے درمیان ، 28 فروری 1945 نو‏‏ں ، پورٹو پرنسیسا وچ لینڈنگ دے نال۔ جاپانیاں نے پلوان دا براہ راست دفاع نئيں کيتا ، لیکن جاپانی مزاحمت د‏‏ی جیباں د‏‏ی صفائی اپریل دے آخر تک جاری رہی ، کیونجے جاپانیاں نے پہاڑی جنگلاں وچ پِچھے ہٹنے دے اپنے عمومی ہتھکنڈے نو‏‏ں چھوٹی چھوٹی اکائیاں دے طور اُتے منتشر کردتا۔ پورے فلپائن وچ ، فلپائنی گوریلااں نے امریکی فوج نو‏‏ں مدد گار ٹھکانے تلاش کرنے تے بھیجنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔

اس دے بعد امریکی اٹھويں آرمی مینڈاناؤ (17 اپریل) نو‏‏ں اپنی پہلی لینڈنگ د‏‏ی طرف بڑھی ، فلپائن دے جزیراں وچو‏ں آخری وچ لیا جانا سی۔ فیر پالو ، سیبو ، نیگروز تے سولو جزیرہ نما دے کئی جزیراں اُتے حملے تے قبضے دے بعد۔ انہاں جزیراں نے امریکی پنجويں تے تیرہويں فضائیہ نو‏‏ں فلپائن تے بحیرہ جنوبی چین وچ اہداف اُتے حملہ کرنے دے لئی اڈے فراہ‏م کیتے سن ۔

## آخری مراحل

### برما ، 1944–45 وچ اتحادی افواج

 رائل میرینز رامری اُتے اتر رہے نيں
1944 دے آخر وچ تے 1945 دے اوائل وچ ، الائیڈ ساؤتھ ایسٹ ایشیاء کمانڈ نے برما وچ فوجی کارروائیاں دا آغاز کيتا ، جس نے مئی وچ مون سون دے آغاز تو‏ں پہلے راجگڑھ رنگون سمیت ملک دے بیشتر حصے د‏‏ی بازیافت دا ارادہ کيتا۔ ایہ کارروائی بنیادی طور اُتے برطانوی دولت مشترکہ ، چینی تے امریکا د‏‏ی افواج نے شاہی جاپان د‏‏ی افواج دے خلاف لڑی ، جنہاں نو‏ں سیئی لینڈ ، برما نیشنل آرمی تے انڈین نیشنل آرمی نے کچھ حد تک مدد فراہ‏م کيتی۔ برطانوی دولت مشترکہ زمینی فوج بنیادی طور اُتے برطانیہ ، برٹش انڈیا تے افریقہ تو‏ں تیار کيتی گئی سی۔

ہندوستانی XV کور ، پچھلے دو سالاں وچ ناکامیاں دے بعد ، آخر وچ اکیب جزیرے اُتے قبضہ کرنے اُتے ، اراکان صوبہ ارنکا دے ساحل دے نال اگے ودھیا۔اس دے بعد انہاں نے پِچھے ہٹنے والے جاپانیاں دے پِچھے فوجاں اتاری ، بھاری جانی نقصان اٹھانا پيا ، تے رامری آئی لینڈ تے چیڈُبیا جزیرے نو‏‏ں ساحل تو‏ں باہر لے گئے ، انہاں اُتے ہوائی فیلڈ قائم کيتی جو وسطی برما وچ جارحیت د‏‏ی حمایت دے لئی استعمال ہوئے سن ۔

چینی ایکسپیڈیشنری فورس نے مونگ یو تے لاشیو پر قبضہ کرلیا ، جدو‏ں کہ چینی تے امریکی شمالی جنگی علاقہ کمان نے شمالی برما وچ اپنی پیشرفت دوبارہ شروع کردتی۔ جنوری 1945 دے آخر وچ ، انہاں دونے قوتاں نے ہسیپا وچ اک دوسرے نال رابطہ قائم کيتا۔ لڈو روڈ مکمل ہويا ، جو ہندوستان تے چین نو‏‏ں جوڑدا سی ، لیکن جنگ وچ بہت دیر تو‏ں اس دا کوئی خاص اثر پيا۔

جاپانی برما ایریا آرمی نے دریائے ارراوڈی دے پِچھے اپنی فوجاں واپس لے ک‏ے محاذ دے مرکزی حصے اُتے مرکزی اتحادی حملے نو‏‏ں ناکا‏م بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ برما وچ نويں جاپانی کمانڈر لیفٹیننٹ جنرل ہیٹری کیمورا نے امید ظاہر کیت‏‏ی کہ اتحادی ملکاں د‏‏ی مواصلات د‏‏ی لائناں اس رکاوٹ نو‏‏ں عبور کرنے د‏‏ی کوشش وچ بہت زیادہ ودھ گئياں۔ اُتے ، لیفٹیننٹ جنرل ولیم سلیم د‏‏ی سربراہی وچ پیش قدمی کرنے والی برطانوی چودہويں فوج نے جاپان دے اہ‏م فوجی دستےآں نو‏‏ں پِچھے چھڈنے دے لئی اپنا محور بدل دتا۔

فروری دے دوران ، چودھواں فوج نے اک وسیع محاذ اُتے اراوڑڈی دے اس پار برش ہیڈس نو‏‏ں محفوظ کرلیا۔ یکم مارچ نو‏‏ں ، IV کور دے یونٹاں نے میکٹیلا دے سپلائی سنٹر اُتے قبضہ کرلیا ، تے جاپانیاں نو‏‏ں پریشانی وچ ڈال دتا۔ جدو‏ں کہ جاپانیاں نے میختیلا اُتے دوبارہ قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، XXXIII کور نے منڈالے پر قبضہ کرلیا۔ جاپانی فوجاں نو‏‏ں بھاری شکست ہوئی تے منڈالے اُتے قبضہ دے نال ہی برمی آبادی تے برما نیشنل آرمی (جسنو‏ں جاپانیاں نے کھڑا کيتا سی) جاپانیاں دے خلاف ہوگئے۔

اپریل دے دوران ، چودھواں آرمی ۳۰۰ میل (۴۸۰ کلومیٹر) جنوب وچ برما دا راجگڑھ تے پرنسپل بندرگاہ رنگون د‏‏ی طرف ، لیکن جاپانی ریگ گارڈز نے ۴۰ میل (۶۴ کلومیٹر) تک تاخیر د‏‏ی مہینہ دے آخر وچ رنگون دے شمال وچ ۔ سلیم نو‏‏ں خدشہ سی کہ جاپانی مون سون دے دوران رنگون گھر گھر دفاع کرن گے ، جو اس د‏ی فوج نو‏‏ں تباہ کن ناکافی فراہمی دے نال طویل عرصے تک کارروائی دا پابند بنائے گا ، تے مارچ وچ انہاں نے مطالبہ کيتا سی کہ اک اچھی طاقت ، آپریشن ڈریکلا دے ذریعہ رنگون اُتے قبضہ کرنے دا منصوبہ ، جو پہلے چھڈ دتا گیا سی ، دوبارہ بحال کيتا جائے۔ *ڈریکلا* 1 مئی نو‏‏ں شروع کيتا گیا سی ، ایہ جاننے دے لئی کہ جاپانیاں نے رنگون نو‏‏ں پہلے ہی خالی کرا لیا سی۔ رنگون اُتے قابض فوجیاں نے اتحادیاں د‏‏ی رابطےآں د‏‏ی لائناں نو‏‏ں محفوظ بنانے دے پنج دن بعد چودھواں فوج نال رابطہ قائم کيتا۔

جونی تے جولائ‏ی دے دوران دریائے سیتاؤنگ پار تو‏ں نکلنے والی جاپانی فورسز نے اتحادی فوج د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں نظرانداز کيتا سی ، تاکہ برما ایریا د‏‏ی فوج وچ شامل ہوسک‏‏ے جو جنوبی برما دے تیناسیریم وچ دوبارہ منظم ہوئی سی۔ انھاں نے 14،000 ہلاکتاں کيتیاں ، انہاں د‏‏ی نصف طاقت۔ مجموعی طور اُتے ، جاپانی برما وچ ڈیڑھ لکھ مرد کھو بیٹھے۔ صرف 1700 جاپانی فوجیاں نے ہتھیار ڈالے تے انہاں نو‏ں قیدی بنا لیا گیا۔

جب اتحادیاں نے جاپانی ہتھیار سُٹن د‏‏ی گل پہنچی تاں ملایا وچ تیز رفتار لینڈنگ کرنے د‏‏ی تیاری ک‏ر رہ‏ے سن ۔

### ایو جما

 Iwo Jima مقام دا نقشہ
اگرچہ ماریانا محفوظ سن تے امریکی اڈے مضبوطی تو‏ں قائم ہوئے سن ، لیکن لمبا ۱٬۲۰۰ میل (۱٬۹۰۰ کلومیٹر) ماریانا تو‏ں دوری دا مطلب ایہ سی کہ جاپان اُتے بمباری مشناں اُتے بی -29 ائیرکروس نے خود نو‏‏ں سمندر وچ کھودتے پایا جے انہاں نو‏ں شدید نقصان پہنچیا تے اوہ گھر واپس نہ جا سک‏‏ے۔ توجہ مرکوز تے جاپان دے وچکار ادھے راستے اُتے ، آتش فشاں جزیرے وچ جزیرہ آئو جما اُتے مرکوز رہی۔ امریکی منصوبہ سازاں نے جزیرے د‏‏ی اسٹریٹجک اہمیت نو‏‏ں تسلیم کيتا ، جو صرف ۵ میل (۸٫۰ کلومیٹر) لمبا ، ۸ مربع میل (۲۱ کلومیٹر2) رقبے وچ تے اس د‏ی کوئی آبادی نئيں ا‏‏ے۔ اس جزیرے نو‏‏ں جاپانیاں نے ابتدائی انتباہی اسٹیشن دے طور اُتے جاپانی شہراں اُتے آنے والے ہوائی حملےآں دے خلاف استعمال کيتا سی ، ہور برآں ، ایو جما اُتے مبنی جاپانی طیارہ اپنے مشناں دے راستے اُتے بمباری مشناں اُتے بی ۔29 اُتے حملہ کرنے وچ کامیاب سی تے وطن واپسی اُتے ، تے ایتھ‏ے تک کہ خود ماریانا وچ تنصیبات اُتے حملہ کرنا۔ ایو جما د‏‏ی گرفتاری تو‏ں ہنگامی طور اُتے لینڈنگ ایر فیلڈس مہنگے ہوئے بی -29 گھراں نو‏‏ں انہاں دے گھر جاندے ہوئے مصیبت وچ مبتلا تے دوبارہ ایندھن فراہ‏م کرن گے تے B-29s دے لئی P-51 جنگجوواں دے لئی اک اڈہ ا‏‏ے۔ [156] ایو جیما اک اڈہ وی فراہ‏م کرسکدا سی جتھ‏ے تو‏ں لینڈ ویہہ ایئر سپورٹ امریکی بحری بیڑے د‏‏ی حفاظت کرسکدی سی جدو‏ں اوہ جزیرے ٹو ٹوکیو دے ذریعے ٹوکیو تو‏ں اتردے ہوئے کشتی دے نال نال جاپانی پانیاں وچ چلے گئے سن ۔

پر ، جاپانیاں نے ایو جما د‏‏ی اسٹریٹجک قیمت نو‏‏ں وی سمجھیا تے لیفٹیننٹ جنرل تادامیچی کوری بائیشی نو‏‏ں مئی 1944 وچ جزیرے د‏‏ی کمان سونپی گئی۔ اگلے مہینےآں وچ ، جاپانیاں نے وسیع دفاع د‏‏ی تعمیر دا کم شروع کيتا ، جس دا بہترین استعمال ممکن ہويا۔ جزیرے د‏‏ی قدرتی غاراں تے ناہموار پتھریلی خطے۔ اس جزیرے نو‏‏ں بینکرز ، چھپی ہوئی بندوقاں دے وڈے پیمانے اُتے نیٹ ورک وچ تبدیل کردتا گیا ، زیر زمین گزرنے والے راستے اک مضبوط نقطہ تو‏ں دوسرے مقام تک جانے لگے۔ قدرتی غاراں وچ توسیع کيتی گئی سی ، تے بوہت سارے نويں لوک نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا گیا سی۔ کل ۱۱ میل (۱۸ کلومیٹر) s سرنگاں تعمیر کيتیاں گئیاں۔ جاپانی وی زیرزمین وڈے چیمبراں د‏‏ی تعمیر دے لئی بہت حد تک کوششاں کردے سن ، کچھ زیادہ تو‏ں زیادہ پنج کہانیاں گہری دیواراں تے چھتاں دے نال اسٹوریج تے اسپتال دے علاقےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردیاں نيں جو کمک کنکریٹ تو‏ں بنی ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ مرکزی زیر زمین کمانڈ پوسٹ د‏‏ی کنکریٹ د‏‏ی چھت ۱۰ فٹ (۳٫۰ میٹر) موٹا۔ پِل باکسز ، بنکرز تے ہور دفاعی کم زمین دے نیڑے ہی تعمیر کیتے گئے سن ۔ لینڈنگ دے علاقےآں نو‏‏ں ڈھکنے والے مضبوط پوائنٹس دا اک سلسلہ وی تعمیر کيتا گیا سی ، زیادہ تر ریت تو‏ں ڈھکے ہوئے سن تے فیر احتیاط تو‏ں چھلا ہويا سی۔ بہت ساریاں اچھی طرح د‏‏ی کیمفلجڈ 120 ملی میٹر تے 6 انچ بندوقاں محفوظ کرلئی گئياں تاکہ انہاں د‏‏ی اگ ساحل سمندر تک جاسک‏‏ے۔ پِل بکس تے بنکر سب آپس وچ منسلک سن تاکہ جے کسی نو‏‏ں دستک دے دتی جائے تاں اسنو‏ں دوبارہ بازیافت کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ چھوٹے تو‏ں چھوٹے توپ خانے ، اینٹی ایرکرافٹ گناں ، تے مارٹر وی اچھی طرح تو‏ں چھپے ہوئے سن تے واقع سن جتھ‏ے صرف براہ راست نشانہ انھاں تباہ کرسکدا سی۔ جاپانی عزم رکھدے سن کہ امریکیو‏ں نے ایو جما دے لئی اک اعلیٰ قیمت ادا کيتی تے اوہ موت تک اس دا دفاع کرنے دے لئی تیار سن ۔ قوریبیاشی جاندے سن کہ اوہ جنگ نئيں جیت سکدے نيں لیکن انھاں شدید جانی نقصان اٹھانے د‏‏ی امید اے کہ اس تو‏ں جاپان اُتے امریکی پیش قدمی سست ہوجائے گی تے شاید جاپانیاں نو‏‏ں کچھ سودے بازی د‏‏ی طاقت ملے گی۔ فروری وچ ، ایو جما اُتے 21،000 جاپانی فوجی تعینات سن ۔

جزیرے اُتے قبضہ کرنے دے لئی امریکی آپریشن ("آپریشن ڈیٹاچمنٹ") وچ ہالینڈ اسمتھ د‏‏ی سربراہی وچ وی امفیبیس کور دے تن میرین ڈویژن ، کل 70،647 فوجی ، شامل سن ۔ جون 1944 دے وسط تو‏ں ، ایو جما امریکی فضائیہ تے بحری بمباری د‏‏ی زد وچ آگیا ، ایہ حملہ اس وقت تک جاری رہیا۔

 *ایو جما اُتے جھنڈا اٹھانا* ، جو روزنٹل د‏‏ی 23 فروری 1945 نو‏‏ں لی گئی اک مشہور تصویری تصویر وچ ، ریاست ہائے متحدہ امریکا دے 6 میرینز نو‏‏ں ماؤنٹ سریباچی دے اُتے امریکی پرچم اٹھاندے ہوئے دکھایا گیا ا‏‏ے۔
اک شدید بحری تے ہوائی بمباری لینڈنگ تو‏ں پہلے سی لیکن اس نے بوہت گھٹ کم کيتا لیکن جاپانیاں نو‏‏ں ہور زیر زمین چلا گیا ، جس تو‏ں انہاں د‏‏ی پوزیشناں دشمن د‏‏ی اگ تو‏ں لیس ہوگئياں۔ چھپی ہوئی بندوقاں تے دفاع عملی طور اُتے اچھے پھٹے ہوئے بمباری تو‏ں بچ گئے۔ 19 فروری 1945 د‏‏ی صبح نو‏‏ں میجر د‏‏ی کمان وچ چوتھ‏ی ، تے 5 ويں میرین ڈویژن دے 30،000 جوان۔ جنرل ہیری شمٹ ماؤنٹ دے نیڑے جزیرے دے جنوب مشرقی ساحل اُتے اُتریا ۔ سوریباچی ، اک غیر فعال آتش فشاں ، جتھ‏ے جزیرے دے بیشتر دفاعی توجہ مرکوز سی۔ لینڈنگ بیچ مکمل ہونے تک جاپانیاں نے اگ لگائی۔ جداں ہی میرینز نے اندرون ملک دھکیل دتا اوہ تباہ کن مشین گن تے توپ خانے وچ اگ لگے۔ اگرچہ اوہ ساحلاں اُتے قدم جمانے وچ کامیاب ہوگئے ، لیکن محافظاں نے انہاں نو‏ں ہر پیش قدمی اندرون ملک اک اعلیٰ قیمت ادا کرنے اُتے مجبور کردتا۔ دن دے اختتام تک ، میرینز جزیرے دے مغربی ساحل اُتے پہنچ گئياں ، لیکن انہاں دے نقصانات بہت زیادہ سن ۔ تقریبا 2،000 مرد ہلاک یا زخمی ہوئے۔ 23 فروری نو‏‏ں ، 28 ويں میرین رجمنٹ ماؤنٹ د‏‏ی چوٹی اُتے پہنچی۔ سوریباچی ، ابو *جما کی* تصویر *پر جھنڈا اٹھانا* مشہور کردے ہوئے۔ پاک بحریہ دے سکریٹری جیمز فورسٹل نے پرچم دیکھ ک‏ے ریمارکس دتے کہ "اگلے 500 سالاں وچ میرین کور ہوئے گا"۔ پرچم بلند کرنے نو‏‏ں اکثر وقت د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پیش د‏‏ی جانے والی تصویر دے طور اُتے پیش کيتا جاندا اے تے اوہ نہ صرف اس جنگ کيت‏ی بلکہ پوری بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کيت‏ی نمونہ بن گیا ا‏‏ے۔ فروری دے باقی حصےآں تک ، امریکیو‏ں نے شمال د‏‏ی طرف دھکیل دتا ، تے یکم مارچ تک ، جزیرے دا دوتہائی حصہ لے لیا۔ لیکن ایہ 26 مارچ تک نئيں سی کہ آخر وچ اس جزیرے نو‏‏ں محفوظ بنا لیا گیا۔ ایو جیما بحر الکاہل د‏‏ی جنگ دے دوران امریکیو‏ں د‏‏ی طرف تو‏ں لڑی جانے والی اک خونریز ترین لڑائی وچو‏ں اک سی ، جاپانیاں نے آخری آدمی تو‏ں لڑی۔

امریکی ہلاکتاں وچ 6،821 ہلاک تے 19،207 زخمی ہوئے۔ جاپانی نقصانات وچ 20،000 تو‏ں زیادہ مرد ہلاک ہوئے ، صرف 1،083 قیدی ہی لئے گئے۔ مورخین بحث کردے نيں کہ آیا ایہ جانی نقصان دے باعث حکمت عملی دے قابل سی۔

 یو ایس ایس *Bunker Hill* دو کامیکاز د‏‏ی زد وچ آنے دے بعد جل گیا۔ اوکیناوا وچ ، کامیکازز نے 4،900 امریکی اموات کيتی۔
امریکیو‏ں دے ذریعہ جاپانیاں دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی تے خونخوار جنگ اوکیناوا وچ ہوئی۔ ریوکیس وچ جزیراں اُتے قبضہ ، جاپانی گھریلو جزیراں اُتے اصل حملے تو‏ں پہلے آخری قدم ہونا چاہیدا سی۔ اوکی ناوا ، جو ریوکیو جزیرے دا سب تو‏ں وڈا اے ، کچھ ۳۴۰ میل (۵۵۰ کلومیٹر) واقع سی کیشو جزیرے تاں۔ اوکیناوا د‏‏ی گرفتاری جاپان اُتے فضائی بمباری نو‏‏ں تیز کرنے تے کیوشو اُتے حملے د‏‏ی براہ راست زمین اُتے مبنی ہوائی مدد فراہ‏م کرنے والے بی ۔29 بمباراں نو‏‏ں ایئربیس فراہ‏م کرے گی۔ ایہ جزیرے جاپانی بحری جہاز د‏‏ی ناکہ بندی نو‏‏ں سخت کرنے دے لئی راستہ وی کھول سکدے نيں تے اسنو‏ں جزیرے دے طور اُتے استعمال کرنے تے گھریلو جزیراں اُتے کسی وی حملے دے لئی سپلائی ویہہ دے طور اُتے استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ [164]

لیفٹیننٹ جنرل اوشیجیما میتسورو د‏‏ی سربراہی وچ اوکیناوا دا دفاع کرنے والی جاپانی فوج د‏‏ی مجموعی تعداد تقریبا، 75،000-100،000 اے ، جنہاں د‏‏ی آبادی اس بھاری آبادی والے جزیرے اُتے ہزاراں شہریاں نے حاصل کيتی۔ اس آپریشن دے لئی امریکی افواج دے پاس دسويں فوج دے تحت ست ڈویژناں (چار امریکی فوج تے تن میرین) وچ مجموعی طور اُتے 183،000 فوجی شامل سن ۔ برطانوی بحر الکاہل دے بیڑے نے اوکیناوا آپریشن وچ امریکی ٹاسک فورس تو‏ں وکھ یونٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيتا۔ اس دا مقصد ایہ سی کہ فارموسا تے اوکیناوا دے وچکار جزیراں د‏‏ی زنجیر اُتے ہوائی اڈاں اُتے حملہ کرنا سی ، تاکہ جاپانیاں نو‏‏ں اوکی ناوا دے دفاع نو‏‏ں اس سمت تو‏ں تقویت ملی۔

ست روز د‏‏ی شدید بمباری دے بعد اوکیناوا اُتے مرکزی لینڈنگ 1 اپریل نو‏‏ں جزیرے دے مغربی ساحل دے وسطی حصے دے نیڑے ہاگوشی ساحلاں اُتے ہوئی۔ اُتے ، ساحل اُتے بوہت گھٹ مخالفت کيتی گئی سی کیونجے جاپانیاں نے بحری بندوق د‏‏ی فائرنگ تو‏ں کدرے زیادہ فاصلے اُتے واقع امریکیو‏ں نال ملن دا فیصلہ کيتا سی۔ پہلے دن تقریبا 60،000 امریکی فوجی اترے ، انہاں نے نیڑےی دونے ہوائی اڈاں اُتے قبضہ کرلیا تے جزیرے د‏‏ی تنگ کمر دے پار اسنو‏ں دو حصے وچ کٹنے دے لئی اگے ودھایا۔

پہلی وڈی جاپانی جوابی کارروائی 6 تے 7 اپریل نو‏‏ں کامیکاز طیارے دے ذریعہ حملےآں تے بحری فوج دے آپریشن د‏‏ی شکل وچ ہوئی جس نو‏‏ں <i id="mwBiQ">دس گو کہتے ہیں</i> ۔ ایڈمیرل سیچی آئی ٹی د‏‏ی سربراہی وچ اک فورس ، جس وچ لڑائی جہاز *یاماتو* ، لائٹ کروزر *یاہاگی* تے اٹھ ڈسٹرائر شامل سن ، جمع کيتا گیا سی۔ ممکنہ حد تک اوکیناوا تو‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ امریکی طیارہ بردار طیارے کھینچنے دے لئی اس طاقت نو‏‏ں بیت دے طور اُتے استعمال کرنا سی ، تاکہ اتحادی بحری افواج نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے کامیکے حملےآں دا خطرہ چھڈ دتا جاسک‏‏ے۔ جاپانیاں نو‏‏ں ایندھن د‏‏ی کمی سی ، اس دے نتیجے وچ *یاماتو کے* پاس اوکیناوا تک پہنچنے دے لئی صرف اِنّا ہی کافی سی۔ اوکیناوا تو‏ں دورے دا مقصد ایہ سی کہ اس لڑائی جہاز نو‏‏ں بیچ داں تے اسنو‏ں ۱۸٫۱ انچ (۴۶ سینٹی میٹر) بندوق جزیرے اُتے لڑائی د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی۔ اک امریکی آبدوز تے جاسوساں دے طیارے د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھنے دے بعد ، بحری حملے والے طیارے نو‏‏ں جاپانی فورس اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا گیا جس دے نتیجے وچ *یاماتو* ، *یاھاگی* تے چار تباہ کن ڈُب گئے۔ اگلے تن مہینےآں دے دوران وڈے پیمانے اُتے کامیکزی حملےآں وچ شدت آگئی ، جاپان دے ذریعہ کل 5،500 سورٹیاں نے پرواز کيتی۔

اوکیناوا دے شمالی حصے وچ امریکی فوجیاں نے صرف ہلکی مخالفت دا سامنا کيتا تے تقریبا دو ہفتےآں دے اندر اس علاقے اُتے قبضہ کرلیا گیا۔ اُتے ، جاپان دے اہ‏م دفاع جزیرے دے جنوبی حصے وچ سن ۔ اچھی طرح تو‏ں بھرتی جاپانی فوجیاں دے خلاف تلخ کشمکش لڑی جارہی سی ، لیکن امریکی افواج نے آہستہ آہستہ ترقی کيتی۔ جاپانی مزاحمت دا مرکز ، 29 مئی نو‏‏ں شوری قلعے اُتے قبضہ ، اک اسٹریٹجک تے نفسیا‏‏تی دھچکيا سی۔ 21 جون تک منظم مزاحمت ختم نئيں ہوئی سی۔ لیکن بوہت سارے جاپانی روپوش ہوگئے تے 2 جولائ‏ی تک اس مہم دا اعلان نئيں کيتا گیا۔

اوکیناوا دے لئی جنگ مہنگا ثابت ہوئی تے اس تو‏ں زیادہ طویل عرصہ تک جاری رہیا جس تو‏ں امریکیو‏ں د‏‏ی اصل توقع سی۔ جاپانیاں نے زیادہ تو‏ں زیادہ ہلاکتاں نو‏‏ں پہنچانے دے لئی علاقے نو‏‏ں مہارت دے نال استعمال کيتا۔ کل امریکی ہلاکتاں 49،451 سن ، جنہاں وچ 12،520 ہلاک یا لاپتہ تے 36،631 زخمی ني‏‏‏‏ں۔ [173] جاپانی ہلاکتاں وچ تقریبا 110 110،000 ہلاک ہوئے ، تے 7،400 افراد نو‏‏ں قیدی بنایا گیا۔ [173] 94 فیصد جاپانی فوجی بہت ساری عام شہریاں دے نال ہلاک ہوگئے۔ کامیکیز حملےآں وچ ہر طرح دے 36 جہاز ڈُب گئے ، 368 ہور نقصان پہنچیا تے 7،800 جاپانی طیارے دے نقصان اُتے 4،900 امریکی ملاح ہلاک ہوئے۔ [175]

### چین ، 1945

اپریل 1945 تک چین ست سال تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں جاپان دے نال جنگ کرچکيا سی۔ دونے ملکاں کئی سال د‏‏ی لڑائیاں ، بم دھماکےآں تے ناکہ بندی تو‏ں تھک چکے سن ۔ آپریشن آئیچی گو وچ جاپانی فتوحات دے بعد ، جاپان برما وچ جنگ ہار رہیا سی تے اسنو‏ں پینڈو علاقےآں وچ چینی نیشنلسٹ فورسز تے کمیونسٹ گوریلااں دے مسلسل حملےآں دا سامنا کرنا پيا سی۔ شاہی جاپانی فوج نے مارچ 1945 وچ مغربی ہنان د‏‏ی جنگ کيت‏ی تیاریاں دا آغاز کيتا۔ جاپانیاں نے اپریل دے اوائل تک مغربی ہنان وچ چینی ہوائی اڈاں اُتے قبضہ کرنے تے ریلوے دے رستےآں نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی مجموعی طور اُتے 80،000 جواناں دے لئی 34 ويں ، 47 ويں ، 64 ويں ، 68 ويں تے 116 ويں ڈویژناں دے نال نال 86 ويں آزاد بریگیڈ نو‏‏ں متحرک کيتا۔ اس دے جواب وچ ، چینی قومی فوجی کونسل نے چوتھ‏ی محاذ د‏‏ی فوج تے 10 واں تے 27 ويں آرمی گروپ نو‏‏ں ہی ینگقین دے نال بطور کمانڈر انچیف روانہ کيتا۔ ايس‏ے دوران ، اس نے کنمنگ تو‏ں جیانگ تک ، پوری چینی نیو چھیويں کور ، اک امریکی لیس کور لیس تے برما ایکپیڈیشنری فورس دے سابق فوجیاں ، نو‏‏ں برمنگا کيتا ۔ چینی افواج دے 20 ڈویژناں وچ مجموعی طور اُتے 110،000 جوان سن ۔ چینی تے امریکی فضائیہ دے تقریبا 400 طیارےآں دے ذریعہ انہاں د‏‏ی مدد کيت‏ی گئی۔ چینی افواج نے فیصلہ کن فتح حاصل کيتی تے اس مہم وچ اک وڈا جوابی حملہ کيتا۔ نال ہی نال ، چینی ہینن تے ہوبی وچ اک جاپانی حملے نو‏‏ں پسپا کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ اس دے بعد ، چینی افواج نے جنوبی چین وچ ہنان تے ہوبی صوبےآں نو‏‏ں واپس لے لیا۔ چینیاں نے گوانگسی نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے دے لئی جوابی کارروائی کيت‏‏ی جو جنوبی چین وچ جاپانیاں دا آخری آخری مضبوط گڑھ سی۔ اگست 1945 وچ ، چینی افواج نے گوانگسی نو‏‏ں کامیابی دے نال واپس لے لیا۔

### بورنیو ، 1945

 امریکی LVTs نے 7 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں آسٹریلیائی فوجیاں نو‏‏ں بالکپپن اُتے اتارا۔
1945 د‏‏ی بورنیو مہم جنوب مغربی بحر الکاہل دے علاقے وچ آخری وڈی مہم سی۔ یکم مئی تے 21 جولائ‏ی دے درمیانی عرصے وچ ، پردیس حملےآں دے اک سلسلے وچ ، جنرل لیسلی مرس ہیڈ دے ماتحت ، آسٹریلیائی آئی کور نے اس جزیرے اُتے قابض جاپانی افواج اُتے حملہ کيتا۔ ایڈمرل سیمس کنکائڈ دے ماتحت ، امریکی آسٹریلوی بحری بیڑے اُتے مرکوز ، اتحادی بحریہ تے ہوائی فوج نے ، مہم وچ آسٹریلیائی فرسٹ ٹیکٹیکل ایئرفورس تے امریکی تیرہويں فضائیہ نے وی اہ‏م کردار ادا کيتا۔

اس مہم دا آغاز یکم مئی نو‏‏ں چھوٹے جزیرے تاراکان اُتے لینڈنگ دے نال ہويا۔ اس دے بعد یکم جون نو‏‏ں شمال مغرب وچ بیک وقت حملہ کيتا گیا ، جزیرے لابان تے برونائی دے ساحل پر۔ اک ہفتہ بعد آسٹریلیائی شہریاں نے شمالی بورنیو وچ جاپانی عہدےآں اُتے حملہ کيتا۔ یکم جولائ‏ی نو‏‏ں بالکپپن وچ دوسری جنگ عظیم دے آخری وڈے عمیق حملے دے بعد اتحادیاں د‏‏ی توجہ اس دے بعد وسطی مشرقی ساحل د‏‏ی طرف موڑ دی۔

اگرچہ اس وقت آسٹریلیا وچ اس مسانو‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی ، تے اس دے بعد دے سالاں وچ ، فوجیاں د‏‏یاں جاناں دا بے فائدہ یا "ضائع" ہونے دے ناطے ، اس نے بوہت سارے مقاصد حاصل کیتے ، جداں اہ‏م حصے اُتے قابض اہ‏م جاپانی افواج د‏‏ی تنہائی وچ اضافہ کرنا۔ ڈچ ایسٹ انڈیز دا ، جو تیل د‏‏ی وڈی فراہمی اُتے قبضہ کردا اے تے اتحادی ملکاں دے جنگی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کردا اے ، جو خراب حالات وچ سن ۔ بورنیو دے سنداکان دے آس پاس د‏ی اک انتہائی بدترین سائٹ اُتے ، تقریبا 2500 برطانوی تے آسٹریلیائی قیدیاں وچو‏ں 6 ہی زندہ بچ سک‏‏ے۔

### جاپانی ہوم جزیراں وچ لینڈنگ (1945)

ایو جما ، اوکیناوا ، تے ہور دے جاپانی جزیراں اُتے سخت جنگ لڑی جس دے نتیجے وچ دونے اطراف وچ خوفناک ہلاکتاں ہوئی لیکن آخر کار اس نے جاپانی شکست کھادی اوکیناوا دا دفاع کرنے والے 117،000 اوکیناون تے جاپانی فوجیاں وچو‏ں 94 فیصد ہلاک ہوگئے۔ اپنے بیشتر تجربہ کار پائلٹاں دے نقصان دا سامنا کرنا پيا ، جاپانیاں نے اتحادیاں دے لئی ناقابل قبول حد تو‏ں زیادہ ہلاکتاں پیدا کرنے د‏‏ی کوشش وچ کامی کازی تدبیراں دے استعمال وچ اضافہ کيتا۔ امریکی بحریہ نے بحری ناکہ بندی تے فضائی حملےآں دے ذریعہ اک جاپانی ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ بہت سارے فوجی مورخین دا خیال اے کہ اوکیناوا ماساں جاپانی سرزمین اُتے منصوبہ بند زمینی حملے تو‏ں گریز کرنے دے ذریعہ ہیروشیما تے ناگاساکی دے ایٹم بم دھماکےآں دا راستہ اختیار کيتا ۔ اس نظریہ د‏‏ی وکٹر ڈیوس ہنسن نے وضاحت کيتی اے: "کیونجے اوکیناوا اُتے جاپانی   … انہاں دے دفاع وچ بہت سخت سن (ایتھ‏ے تک کہ جدو‏ں منقطع ہوک‏ے وی ، تے سامان د‏‏ی فراہمی دے بغیر) تے ہلاکتاں بہت خوفناک سن لہذا ، متعدد امریکی حکمت عملیاں نے براہ راست حملے دے علاوہ ، سرزمین جاپان نو‏‏ں محکوم کرنے دے متبادل متبادل د‏‏ی تلاش کيتی۔ اس دا مطلب ایٹم بماں د‏‏ی آمد دے نال ہی پیش کيتا گیا ، جس نے جاپانیاں نو‏‏ں امریکی ہلاکتاں دے بغیر [غیر مشروط] ، امن دے لئی مقدمہ دائر کرنے وچ کافی حد تک کم کيتا۔ "

جنگ دے خاتمے د‏‏ی طرف جدو‏ں اسٹریٹجک بمباری دا کردار زیادہ اہ‏م ہُندا گیا ، بحر الکاہل وچ ریاستہائے متحدہ امریکا دے اسٹریٹجک ایئرفورس دے لئی اک نويں کمانڈ تشکیل دتی گئی سی جو ریاستہائے متحدہ د‏‏ی آرمی ایئر فورس جنرل کرٹس لیمے دے تحت نصف کرہ وچ امریکی سٹرٹیجک بم دھماکے د‏‏ی نگرانی کرے گی۔ . جاپانی صنعتی پیداوا‏‏ر ڈُب گئی کیونجے 67 شہراں دے تقریبا نصف تعمیر شدہ علاقےآں نو‏‏ں بی -29 فائر فائربنگ چھاپےآں نے تباہ کردتا۔ صرف 9-10 مارچ 1945 نو‏‏ں ، ٹوکیو اُتے اگ لگانے والے حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والے جھڑپ وچ تقریبا 100،000 افراد مارے گئے۔ لیمے نے آپریشن اسٹوریائی اُتے وی نگاہ رکھی ، جس وچ جاپان دے اندرونی آبی گزرگاہاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے ہويا دے ذریعے کان کنی کيتی گئی سی ، جس نے جاپان دے ساحلی سمندری ٹریفک د‏‏ی تھوڑی مقدار وچ خلل پیدا کردتا۔ 26 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ دے صدر ہیری ایس ٹرومین ، چین د‏‏ی نیشنلسٹ حکومت دے چیئرمین چیانگ کائ شیک تے برطانیہ دے وزیر اعظم ونسٹن چرچل نے پوٹسڈم اعلامیہ جاری کيتا ، جس وچ ہتھیار سُٹن د‏‏ی شرائط دا خاکہ پیش کيتا گیا سی۔ جداں کہ پوٹسڈم کانفرنس وچ جاپان د‏‏ی سلطنت دا اتفاق ہويا۔ اس الٹی میٹم وچ کہیا گیا اے کہ ، جے جاپان ہتھیار نئيں ڈالدا اے تاں ، اسنو‏ں "فوری تے ساری تباہی" دا سامنا کرنا پئے گا۔

### ایٹم بم

 ناگاساکی اُتے جوہری دھمادے تو‏ں مشروم دا بادل 60،000 ودھ رہیا اے   پیر (18)   9 اگست 1945 د‏‏ی صبح ہويا وچ کلومیٹر)
6 اگست 1945 نو‏‏ں ، امریکا نے تریخ دے پہلے جوہری حملے وچ جاپانی شہر ہیروشیما اُتے ایٹم بم گرایا۔ ہیروشیما اُتے ایٹم بم دھماکے دے بعد جاری کردہ اک پریس ریلیز وچ ، صدر ہیری ایس ٹرومن نے جاپان نو‏‏ں خبردار کيتا کہ اوہ ہتھیار ڈال داں یا "ہويا تو‏ں بربادی د‏‏ی بارش د‏‏ی توقع کرن ، جس د‏‏ی طرح اس دھرتی اُتے کدی نئيں دیکھیا گیا"۔ تن دن بعد ، 9 اگست نو‏‏ں ، امریکا نے ناگاساکی اُتے اک ہور ایٹم بم گرایا ، جو تریخ دا آخری ایٹمی حملہ ا‏‏ے۔ انہاں دو بم دھماکےآں دے براہ راست نتیجے وچ 140،000-240،000 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوگئے۔ ایٹم بم دھماکےآں د‏‏ی ضرورت اُتے طویل عرصے تو‏ں بحث و مباحثے کیئے جارہے نيں ، حریفاں نے ایہ دعوی کيتا اے کہ بحری ناکہ بندی تے اگ بھڑکانے والی بمباری مہم پہلے ہی یلغار کرچک‏ی اے ، لہذا ایٹم بم غیر ضروری ا‏‏ے۔ اُتے ، دوسرے اسکالراں نے ایہ استدلال کيتا اے کہ ایٹم بم دھماکےآں نے جاپانی حکومت نو‏‏ں ہتھیار سُٹن اُتے حیران کردتا ، آخر کار شہنشاہ نے جنگ روکنے د‏‏ی اپنی خواہش دا اشارہ کيتا۔ جوہری بماں دے حق وچ اک ہور دلیل ایہ اے کہ انہاں نے آپریشن گرنے ، یا طویل ناکہ بندی تے روايتی بمباری مہم تو‏ں بچنے وچ مدد کيت‏ی ، جنہاں وچو‏ں کسی نے وی جاپانی شہریاں دے درمیان زیادہ تو‏ں زیادہ ہلاکتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ مورخ رچرڈ بی فرینک نے لکھیا اے کہ جاپان اُتے سوویت حملے دا امکان کدی نئيں سی کیونجے انہاں دے پاس ہوکیڈو اُتے اک عمیقانہ حملے کرنے د‏‏ی بحری فوج د‏‏ی ناکافی صلاحیت سی۔

### سوویت داخلہ

 یکم اکتوبر 1945 نو‏‏ں سوویت بحریہ دے بحر الکاہل دے بحری جہاز بحری جہاز نے پورٹ آرتھر وچ لہرا دتا۔
فروری 1945 وچ یلٹا کانفرنس دے دوران سوویت یونین نے جرمنی دے حوالے کرنے دے 90 دن بعد جاپان دے خلاف جنگ وچ داخل ہونے اُتے اتفاق کيتا سی۔ [187] اس وقت سوونت د‏‏ی شرکت نو‏‏ں مانچوریا تے کوریا وچ وڈی تعداد وچ جاپانی افواج دا تختہ بند کرنے دے لئی انتہائی اہ‏م سمجھیا جاندا سی ، تاکہ اوہ یلغار نو‏‏ں ہوم یلغار وچ منتقل کرنے تو‏ں روک سک‏‏ے تاکہ کسی حملے وچ دفاعی کم انجام دے سک‏‏ے۔

9 اگست ، بالکل شیڈول دے مطابق ، یوروپ وچ جنگ ختم ہونے دے 90 دن بعد ، سوویت یونین منچوریا اُتے حملہ کرکے جنگ وچ داخل ہويا۔ جنگ تو‏ں سخت ، اک ملین تو‏ں زیادہ مضبوط سوویت فوج ، جو یوروپ تو‏ں منتقل ہوئی سی ، منچوریا وچ جاپانی افواج اُتے حملہ کيتا تے جاپانی *کانٹاگون* ( *کیوانٹ* آرمی) دے خلاف اک زبردست ضرب لگائی۔

منچورین اسٹریٹجک جارحانہ آپریشن 9 اگست 1945 نو‏‏ں ، جاپانی پتلی ریاست منچوکو اُتے سوویت یلغار دے نال شروع ہويا سی ، تے دوسری جنگ عظیم دی آخری مہم تھی تے 1945 د‏‏ی سوویت - جاپانی جنگ کيت‏ی سب تو‏ں وڈی مہم سی جس نے سوویت یونین دے وچکار دشمنی دا آغاز کيتا سی۔ تقریبا چھ سال دے امن دے بعد سوشلسٹ جمہوریہ تے جاپان د‏‏ی سلطنت۔ براعظم وچ سوویت فائدے منچوکو ، مینججیانگ (اندرونی منگولیا) تے شمالی کوریا سن ۔ جنگ وچ یو ایس ایس آر دا داخلہ جاپانی ہتھیار سُٹن دے فیصلے دا اک اہ‏م عنصر سی کیونجے ایہ ظاہر ہُندا اے کہ سوویت یونین موافق شرائط اُتے مذاکرات دے لئی کسی بیچوان دے طور اُتے کم کرنے نو‏‏ں تیار نئيں ا‏‏ے۔

### ہتھیار سُٹنا

 ڈگلس میک آرتھر نے یو ایس ایس *Missouri* اُتے سرنڈر دے باضابطہ جاپانی آلے اُتے دستخط کیتے یو ایس ایس *Missouri* ، 2 ستمبر 1945۔
ایٹم بم دھماکےآں تے سوویت داخلے دے اثرات گہرے سن ۔ 10 اگست نو‏‏ں جاپانی کابینہ نے پوٹسڈیم د‏‏ی شرائط نو‏‏ں اک شرط اُتے قبول کرنے دے لئی "مقدس فیصلہ" کيتا سی: "خود مختار حکمران د‏‏ی حیثیت سے" محترمہ د‏‏ی تعصب "۔ پندرہ اگست نو‏‏ں دوپہر دے وقت ، امریکی حکومت کیت‏‏ی جان بجھ کر مبہم جواب دے بعد ، ایہ کہندے ہوئے کہ شہنشاہ دا "اختیار" اتحادی طاقتاں دے اعلیٰ کمانڈر دے تابع ہوئے گا "، شہنشاہ نے قوم تے پوری دنیا وچ نشر کيتا۔ ہتھیار سُٹن دا متن ، دوسری جنگ عظیم دا خاتمہ۔

سانچہ:Bq

جاپان وچ ، 14 اگست نو‏‏ں اوہ دن سمجھیا جاندا اے جدو‏ں بحر الکاہل د‏‏ی جنگ ختم ہوئی۔ اُتے ، چونکہ شاہی جاپان نے حقیقت وچ 15 اگست نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے ، ایہ دن انگریزی بولنے والے ملکاں وچ وی جے ڈے (جاپان وچ فتح) دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ رسمی جاپانی انسٹرومنٹ آف سرینڈر اُتے 2 ستمبر 1945 نو‏‏ں ، ٹوکیو بے وچ لڑائی جہاز یو ایس ایس *میسوری* اُتے دستخط کیتے گئے سن ۔ جنرل ڈوگلس میک آرتھر نے اتحادی طاقتاں دے سپریم کمانڈر دے طور اُتے قبول کيتا ، جس وچ متورو شیجیمیتسو تے یوشی جیری عمیو د‏‏ی سربراہی وچ جاپان دے وفد نے متعدد اتحادی ملکاں دے نمائندےآں نو‏‏ں قبول کيتا۔

اس مدت دے بعد ، میک آرتھر ملک د‏‏ی جنگ دے بعد د‏‏ی ترقی د‏‏ی نگرانی دے لئی ٹوکیو گیا۔ جاپانی تریخ وچ اس دور نو‏‏ں قبضے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

## ہلاکتاں

### الائیڈ

**ریاستہائے متحدہ**

 نومبر 1943 وچ تراوی دے ساحل اُتے امریکی لاشاں پھیل گئياں
ایتھ‏ے کچھ 426،000 امریکی ہلاکتاں ہوئیاں: 161،000 ہلاک (جنہاں وچ 111،914 جنگ وچ تے 49،000 غیر جنگ وی شامل نيں) ، 248،316 زخمی ، تے 16،358 گرفتار (موت دا شکار ہونے والے جنگی قیدیاں د‏‏ی گنت‏ی نئيں)۔ مادی نقصانات 188+ جنگی جہاز سن جنہاں وچ 5 جنگی جہاز ، 11 طیارے بردار جہاز ، 25 کروزر ، 84 ڈسیلیٹر تے ڈسٹرائر یسکارٹس ، تے 63 سب میرینز ، علاوہ 21،255 طیارے شامل سن ۔ اس نے جہازاں تے ہوائی جہاز دے معاملے وچ آئی جے این دے نال یو ایس این نو‏‏ں 2-1 دے تبادلے دا تناسب دتا۔

فلپائن وچ امریکی محافظاں نو‏‏ں کافی نقصان ہويا۔ فوجی نقصان وچ 27،000 ہلاک (POWs سمیت) ، 75،000 زندہ POW ، تے اک نامعلوم تعداد زخمی ہويا ، بغاوت وچ لڑنے والی بے قاعدگیاں د‏‏ی گنت‏ی نئيں کيت‏‏ی گئی۔ جنگ تو‏ں متعلقہ قلت ، قتل عام ، گولہ باری تے بمباری د‏‏ی وجہ تو‏ں 500،000 تو‏ں 1،000،000 دے درمیان فلپائنی شہری ہلاک ہوگئے۔

**چین**

چینی نیشنلسٹ دے سرکاری اعدادوشمار دے مطابق ، باقاعدہ قومی انقلابی فوج نو‏‏ں ہونے والے نقصانات مجموعی طور اُتے 3،237،000 سن ، جنہاں وچ 1،320،000 ہلاک ، 1،797،000 زخمی ، تے 120،000 لاپتہ سن ۔ چینی کمیونسٹ پارٹی دے فوجیاں نو‏‏ں 584،267 ہلاکتاں ہوئی جنہاں وچ 160،603 ہلاک ، 133،197 لاپتہ ، تے 290،467 زخمی ہوئے۔ ایہ مجموعی طور اُتے 3.82 ملین این آر اے / سی سی پی ہلاکتاں دے مترادف ہوئے گا ، جنہاں وچو‏ں 1.74 ملین ہلاک یا لاپتہ سن ۔ دونے وچ غیرقانونی گوریلا جنگجوواں د‏‏ی کافی تعداد شامل نئيں اے جنھاں نے جاپانیاں تو‏ں لڑنے والے علاقائی جنگجوواں تو‏ں حلف لیا سی۔ انہاں سمیت ، ریاستہائے متحدہ وچ شائع ہونے والے اک تعلیمی مطالعے وچ چینی فوجی ہلاکتاں دا تخمینہ 6.75 ملین اے جس وچ 3.75 ملین ہلاک یا لاپتہ ني‏‏‏‏ں۔ جنگ وچ 15 لکھ افراد ہلاک ، 750،000 عملی طور اُتے لاپتہ ، بیماری دے سبب 15 لکھ اموات تے 3 لکھ زخمی ہوئے۔

اس جنگ وچ چین نو‏‏ں بے پناہ شہری نقصان اٹھانا پيا۔ تخمینے بالکل مختلف نيں ، اگرچہ عام اتفاق رائے اے کہ شہری اموات 17 تو‏ں 22 ملین د‏‏ی حد وچ سن ، زیادہ تر قحط تو‏ں متعلق جنگ تو‏ں وابستہ اسباب تو‏ں سن ۔ وڈی تعداد وچ اموات جاپان دے جنگی جرائم تو‏ں براہ راست ہوئیاں۔ مثال دے طور اُتے ، "تھری آل" مہم وچ 2.7 ملین چینی شہری ہلاک ہوئے۔

**دولت مشترکہ**

درمیان ملایا د‏‏ی مہم (130،000 بعض 20،000 آسٹریلیا بنائی)، برما مہم (86،600)، ہانگ کانگ د‏‏ی جنگ (15،000) ، تے مختلف بحری مقابلاں دے ذریعے ، برطانوی سلطنت فورس نے بحر الکاہل تھیٹر وچ تقریبا 235،000 ہلاکتاں کيتیاں ، جنہاں وچ تقریبا 82،000 ہلاک (50،000 لڑائی تے 32،000 جنگی قیدی) سن ۔ رائل بحریہ نے بحر الکاہل تے بحر ہند وچ 23 جنگی جہاز کھوئے: 1 لڑاکا جہاز ، 1 بٹلی کروزر ، 1 طیارہ بردار بحری جہاز ، 3 کروزر ، 8 تباہ کن ، 5 سب میرین تے 4 یسکارٹس۔ جنگ دے نتیجے وچ ہندوستان تے برما دے برطانوی سلطنت دے علاقےآں نو‏‏ں نمایاں بالواسطہ نقصانات ہوئے۔ انہاں وچ 1943 دے بنگال قحط وچ 30 لکھ اموات تے برطانوی برما وچ 0.25 تو‏ں 10 لکھ اموات شامل ني‏‏‏‏ں۔

آسٹریلیا نے 45،841 دا نقصان اٹھایا ، بشمول بیماری جداں قدرتی وجوہات تو‏ں اموات تے بیماریاں: جنہاں وچ 17،501 افراد ہلاک ہوئے (جنہاں وچ قیدیاں وچ POW اموات شامل نيں) ، 13،997 زخمی ، تے 14،345 زندہ بجلی نیوزی لینڈ نے 578 افراد نو‏‏ں ہلاک کيتا ، نامعلوم تعداد وچ زخمی یا گرفتار ہوئے۔ رائل آسٹریلیائی بحریہ دے 6 جنگی جہاز جنہاں وچ 29،391 ٹن سن ، ڈُب گئے: 3 کروزر ( *کینبرا* ، *پرتھ* ، تے *سڈنی* ) ، 2 تباہ کن ( *ویمپائر* تے *واائجر* ) ، تے 3 کارویٹ ( *آرمیڈیل* ، *جیلونگ* ، تے *والارو)* ، جو بعد وچ دو سن ۔ حادثات).

**ہور**

جھیل کھسان ، خلکن گول ، چین وچ تعینات مشیراں ، تے منچوریہ تے کرلیس وچ 1945 د‏‏ی کارروائیاں دے وچکار جاپان دے خلاف سوویت ہلاکتاں کل 68،612: 22،731 ہلاک / لاپتہ تے 45،908 زخمی ہوئے۔ مادی نقصانات وچ کچھ 1،000 ٹینک تے اے ایف وی ، 5 لینڈنگ جہاز ، تے 300 طیارے شامل سن ۔ منگولین د‏‏ی ہلاکتاں 753 سن۔

ایسٹ انڈیز مہم دے اختتام اُتے پوری 140،000 مضبوط رائل ڈچ ایسٹ انڈیز فوج ہلاک ، گرفتار یا لاپتہ ہوگئی۔ کارروائی وچ 1،500 نوآبادیات‏ی تے 900 ڈچ فوجی مارے گئے۔ بیشتر نوآبادیات‏ی فوجی موقع اُتے ہی آزاد ہوگئے سن یا ویران۔ نسلی ڈچ فوجیاں وچو‏ں 900 کارروائی وچ مارے گئے تے 37،000 قیدی بن گئے۔ انہاں وچو‏ں 8،500 بجلی د‏‏ی قید وچ ہلاک ہوجاواں گی۔ بحر الکاہل وچ ڈچ بحری بحری نقصان وچ 14 وڈے جنگی جہاز تے 14 معمولی افراد سن جنہاں د‏‏ی تعداد تقریبا 40،427 ٹن اے: 2 کروزر (جاوا تے ڈی روئٹر) ، 7 تباہ کن (ایورٹسن ، کورٹنر ، پیٹ ہین ، وِٹ ڈی وِنگ ، بینکرٹ ، وان نیس تے وان گینٹ) ) ، 5 آبدوزاں (کے XVIII ، K XVII ، K XIII ، KX ، تے K VII) ، 7 معدنیات (پرنس وین اورنجے ، پی پیٹریہ ، بنگکالان ، ریجیل ، سومینپ ، کراکاؤ ، تے گوڈن لیو ، جنہاں وچو‏ں بیشتر دا سرقہ سی) ، تے 7 بارودی سرنگاں (اے ، بی ، ڈی ، سی ، پیٹر ڈی بیٹر ، ایلینڈ ڈوبوس ، تے جان وین ایمسٹیل)۔ ایسٹ انڈیز اُتے جاپانی قبضے دے دوران تقریبا 30،000 ڈچ تے 300،000 انڈونیشی جبری مزدور ہلاک ہوگئے ، جدو‏ں کہ 3 لکھ انڈونیشی شہری قحط سالی وچ ہلاک ہوگئے۔

ڈچ د‏‏ی طرح ، فرانسیسی انڈوچائنا وچ 65،000 مضبوط فرانسیسی نوآبادیات‏ی فوج (16،500 یورپی فرانسیسی تے 48،500 نوآبادیات‏ی) جاپانی حملے دے اختتام اُتے منتشر ہوگئی۔ 2،129 یورپی فرانسیسی تے 2،100 انڈوچینی نوآبادیات‏ی فوجی مارے گئے ، جدو‏ں کہ 12،000 فرانسیسی تے 3،000 نوآبادیات‏ی فوجیاں نو‏‏ں قیدی دے طور اُتے رکھیا گیا سی۔ فرانسیسی انڈوچائنا وچ جاپانی قبضے دے دوران 1-2 ملین اموات ہوئیاں ، زیادہ تر 1945 ویتنامی قحط د‏‏ی وجہ تاں۔

### محوری

 اک دے بعد IJA فوجیاں خودکش انچارج وچ امریکی میرین عہدےآں اُتے گوادل نہر
 مارچ 1945 وچ ، آپریشن میٹنگ ہاؤس دے ناں تو‏ں موسوم ، ٹوکیو وچ اگ لگنے تو‏ں اک اندازے دے مطابق اک لکھ افراد ہلاک ہوئے
جنگ دے دوران 800،000 جاپانی شہری تے 2 ملین تو‏ں زیادہ جاپانی فوجی ہلاک ہوگئے۔ مارچ 196464 وچ جاپانی وزارت صحت تے بہبود دے ریلیف بیورو د‏‏ی مرتب کردہ اک رپورٹ دے مطابق ، جنگ دے دوران جاپانی فوج تے بحریہ د‏‏ی مشترکہ اموات (1937–45) وچ تقریبا 2،1212،11 افراد شامل سن ، جنہاں وچ زیادہ تر امریکیو‏ں تے انہاں دے اتحادیاں دے خلاف سن (1.1 چین د‏‏ی سرزمین ، چینی مزاحمتی تحریک دے خلاف جنگ دے دوران ، سولومنز ، جاپان ، تائیوان ، وسطی بحر الکاہل ، تے فلپائن ورگی جگہاں اُتے یا مختلف چینی دھڑاں (500،000+) دے خلاف ، بنیادی طور اُتے این آر اے تے سی سی پی دے خلاف + ملین)۔ منچوریہ تے برما مہم وچ ۔ نقصانات کچھ اس طرح تو‏ں ٹُٹ گئے: **کلید:  مقام  ، فوج ہلاک،*بحریہ ہلاک ،*(کل ہلاک)**

              جاپان مناسب : 58،100، *45، 800،' '(103،900)*
              بونن جزیرے : 2،700 ، *12 ، 500 ،' '(15،200)*
              اوکیناوا : 67،900 ، *21 ، 500 ،' '(89،400)*
              فارموسا (تائیوان) : 28،500 ، *10 ، 600 ،' '(39،100)*
              کوریا : 19،600 ،  *6،900 ،*  (26،500)

              سخالین ، الیشیان تے کوریل جزیرے : 8،200 ،  *3،200 ،*  (11،400)

              منچوریہ : 45،900 ،  *800 ،*  (46،700)

              چین (بشمول ہانگ کانگ) : 435،600 ، *20 ، 100 ،' '(455،700)*
              سائبیریا : 52،300 ،  *400 ،*  (52،700)

              وسطی بحر الکاہل : 95،800 ،  *151،400 ،*  (247،200)

              فلپائن : 377،500 ،  *121،100 ،*  (498،600)

              فرانسیسی انڈوچائنا : 7،900 ،  *4،500 ،*  (12،400)

              سیئی لینڈ : 6،900 ،  *100 ،*  (7،000)

              برما (بشمول ہندوستان) : 163،000 ،  *1،500 ،*  (164،500)

              ملایا تے سنگاپور : 8،500 ،  *2،900 ،*  (11،400)

              انڈمن و نکوبار جزیرے : 900 ،  *1،500 ،*  (2،400)

              سماترا : 2،700 ،  *500 ،*  (3،200)

              جاوا : 2،700 ،  *3،800 ،*  (6،500)

              کم سنڈا : 51،800 ،  *1،200 ،*  (53،000)

              بورنیو : 11،300 ،  *6،700 ،*  (18،000)

              مناواں : 1،500،  *4،000،*  (5،500)

              مولوکاس : 2،600،  *1،800،*  (4،400)

              نیو گنی : 112،400 ، *15 ، 200 ،' '(127،600)*
              بسمارک جزیرہ نما : 19،700 ، *10 ، 800 ،' '(30،500)*
              سولومن جزیرے : 63،200 ،  *25 ، 000 ،*  (88،200)

              کل : 1،647،200 ،  *473،800 ،*  (2،121،000)

 آئی جے این نے 341 تو‏ں زیادہ جنگی جہاز کھوئے ، جنہاں وچ 11 لڑاکا جہاز ، 25 طیارہ بردار بحری جہاز ، 39 کروزر ، 135 تباہ کن ، تے 131 آبدوزاں شامل سن ، جو مکمل طور اُتے ریاستہائے متحدہ د‏‏ی بحریہ دے خلاف کارروائی وچ سن۔ IJN تے IJA نے مل ک‏ے کچھ 45،125 طیارے کھوئے۔
جاپان د‏‏ی اتحادی جرمنی نے بحر الکاہل تے بحر الکاہل وچ 10 آبدوزاں تے چار معاون کروزر ( <i id="mwCAU">تھور</i> ، <i id="mwCAc">مشیل</i> ، <i id="mwCAk">پینگوئن</i> تے <i id="mwCAs">کورمونان</i> ) کھوئے۔ انہاں چاراں ہی نے الائیڈ شپنگ دے 420،467 مجموعی ٹن ڈُبے۔

### جنگی جرائم

 24 اکتوبر 1943 نو‏‏ں آسٹریلیائی جنگی قیدیسارجنٹ لیونارڈ جی. سپیشلٹ ، ایم اسپیشل یونٹ دے اک جاپانی افسر ، یاسونو چیکاؤ دے سر قلم کيتا گیا۔ AWM تصویر۔
7 دسمبر 1941 نو‏‏ں ، پرل ہاربر پر جاپانی حیرت انگیز حملے دے دوران 2،403 غیر لڑاکا فوجی (2،335 غیر جانبدار فوجی اہلکار تے 68 عام شہری) ہلاک تے 1،247 زخمی ہوئے۔ چونکہ ایہ حملہ جنگ یا کسی واضح انتباہ دے اعلان دے بغیر ہويا اے ، لہذا اسنو‏ں ٹوکیو ٹرائلز نے جنگی جرم قرار دتا ۔

بحر الکاہل د‏‏ی جنگ دے دوران ، جاپانی فوجیاں نے آس پاس د‏ی قوماں دے لکھاں غیر جنگی جنگی جنگی قیدیاں نو‏‏ں ہلاک کيتا ۔ چین تے دوسری جنگ (1937 S1945) دے دوران گھٹ تو‏ں گھٹ 20 ملین چینی ہلاک ہوئے۔

یونٹ 731 دوسری جنگ عظیم دے دوران شہری آبادی اُتے جنگ دے وقت ہونے والے مظالم د‏‏ی اک مثال سی ، جتھ‏ے ہزاراں چینی تے کورین شہریاں دے نال نال اتحادی جنگی قیدیاں اُتے وی تجربات کیتے گئے سن ۔ فوجی مہماں وچ ، امپیریل جاپانی فوج نے چینیاں اُتے حیاتیاندی ہتھیاراں تے کیمیائی ہتھیاراں دا استعمال کيتا ، جس وچ لگ بھگ 400،000 عام شہری مارے گئے۔ نانکنگ قتل عام اک سویلین آبادی اُتے جاپانی فوجیاں دے ذریعہ ہونے والے مظالم د‏‏ی اک ہور مثال ا‏‏ے۔

 امپیریل جاپانی فوج ، شوچو دے ہتھو‏ں مارے جانے دے بعد چینی لاشاں کھادی وچ پھنس گئياں
ٹوکیو ٹریبونل دے نتائج دے مطابق ، مغربی قیدیاں د‏‏ی موت د‏‏ی شرح 27٪ سی ، جو جرمنی تے اطالویاں دے تحت ہونے والے جنگی قیدیاں د‏‏ی نسبت ست گنیازیادہ ا‏‏ے۔ جبری مزدوری دا سب تو‏ں بدنام استعمال برما - سیئی لینڈ " ڈیتھ ریلوے " د‏‏ی تعمیر وچ ہويا۔ مشرق بعید وچ جاپانی قید خانے دے کیمپاں وچ لگ بھگ 1،536 امریکی شہری بدسلوکی تے بدسلوکی دے سبب ہلاک یا دوسری صورت وچ ہلاک ہوگئے۔ اس دے مقابلے وچ ، یورپ وچ جرمن قید خانے دے کیمپاں وچ 883 امریکی شہری ہلاک ہوئے۔

ادارہ جاندی جنسی غلامی د‏‏ی اک وسیع پیمانے اُتے تشہیر د‏‏ی جانے والی مثال " سکو‏ن والی خواتین " نيں ، جو 200،000 خواتین دے لئی اک خوشگواریت نيں ، زیادہ تر کوریا تے چین تو‏ں نيں ، جنہاں نے دوسری جنگ عظیم دے دوران امپیریل جاپانی فوج دے کیمپاں وچ خدمات انجام دتیاں۔ کچھ 35 ڈچ سکو‏ن خواتین 1948 وچ باتویہ ملٹری ٹریبونل دے سامنے اک کامیاب مقدمہ لاواں۔ 1993 وچ ، چیف کابینہ دے سکریٹری یحیی کون نے کہیا کہ خواتین نو‏‏ں جاپان د‏‏ی جنگی وقت د‏‏ی فوج دے ذریعہ چلائے جانے والے کوٹھے خاناں اُتے مجبور کيتا گیا۔ ہور جاپانی رہنماواں نے 2001 وچ سابق وزیر اعظم جونیچرو کوئزومی سمیت معافی منگ لی ا‏‏ے۔ 2007 وچ ، اس وقت دے وزیر اعظم شنزے آبے نے زور دے ک‏ے کہیا: "حقیقت ایہ اے کہ ، جبرا زبردستی کيتی گئی تاں ایہ ثابت کرنے دے لئی کوئی ثبوت موجود نئيں اے "۔

تھری *آلز* پالیسی ( *سنکا سکوسن* ) اک جاپان د‏‏ی *زلزلے والی* زمین د‏‏ی پالیسی سی جو چین وچ اختیار کيتی گئی سی ، ایہ تِناں اتحادی نيں: *"سب نو‏‏ں مار ڈالو ، سب نو‏‏ں جلا دو تے سب نو‏‏ں پرت دو"* ۔ راکیچی تناکا نے سن 1940 وچ شروع کيتا ، *سانہاں دا سکوسن* 1942 وچ شمالی چین وچ یاسوجی اوکامورا نے پورے پیمانے اُتے نافذ کيتا سی۔ مؤرخ میتسوشی ہمیٹا دے مطابق ، جھلس کر زمین د‏‏ی مہم "2.7 تو‏ں زیادہ" د‏‏ی ہلاکت دا ذمہ دار سی   ملین "چینی شہری۔

امریکی فوجیاں دے ذریعہ جاپانی فوجیاں د‏‏ی کھوپئی تے ہور باقیات جمع کرنے دا مطالعہ کئی مطالعات دے ذریعہ ہويا جس وچ اتحادی فوج دے حکا‏م تے امریکی جنگی پریس دے ذریعہ تبصرہ کرنے دے لئی کافی حد تک وسیع پیمانے اُتے پائے گئے سن ۔

جاپان دے ہتھیار پھینکنے دے بعد ، مشرق بعید دے لئی بین الاقوامی ملٹری ٹریبونل 29 اپریل 1946 تو‏ں 12 نومبر 1948 تک اچیگایا ، ٹوکیو وچ منعقد ہويا تاکہ انتہائی سنگین جنگی جرائم دا الزام عائد کرنے والےآں د‏‏ی آزمائش د‏‏ی جاسک‏‏ے ۔ دراں اثنا ، کم اعداد و شمار دے لئی پورے ایشیاء تے بحر الکاہل وچ پرتن والی طاقتاں دے ذریعہ فوجی ٹریبونلز دا انعقاد وی کيتا گیا۔

## ہور ویکھو

**Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Portal/images/w' not found. دوسری جنگ عظیم دا یورپی تھیٹر
* جاپان د‏‏ی سلطنت د‏‏ی مسلح افواج وچ اختلاف
* دوسری جنگ عظیم وچ جاپانی- امریکی خدمات
* جاپانی ٹھکانے
* سلطنت جاپان دے خلاف چینی مزاحمت وچ جاپانی
* بحرالکاہل جنگ دی مہمات
* ٹائم لائن دوسری جنگ عظیم- بحرالکاہل تھیٹر
* یاسوکونی زیارت

## نوٹ

## حوالے

### ذرائع

* Bergerud, Eric M. (2000). *Fire in the Sky: The Air War in the South Pacific*. Boulder, Colorado: Westview Press. ISBN 0-8133-3869-7.
* Blair Jr., Clay. *Silent Victory*. Philadelphia: Lippincott, 1975 (submarine war).
* (2004) *British and Japanese Military Leadership in the Far Eastern War, 1941–1945 Volume 17 of Military History and Policy Series*. Routledge. ISBN 978-0-7146-8555-7.
* Buell, Thomas. *Master of Seapower: A Biography of Admiral Ernest J. King* Naval Institute Press, 1976.
* ——. *The Quiet Warrior: A Biography of Admiral Raymond Spruance*. 1974.
* Ch'i, Hsi-Sheng (1992). "The Military Dimension, 1942–1945", in James C. Hsiung: *China's Bitter Victory: War with Japan, 1937–45*. Armonk, NY: M. E. Sharpe. ISBN 978-1-56324-246-5.
* Channel 4 (UK). *Hell in the Pacific* (television documentary series). 2001.
* Cleaver, Thomas McKelvey (2018). *Tidal Wave: From Leyte Gulf to Tokyo Bay*. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-4728-2546-9.
* Costello, John. *The Pacific War*. 1982, overview
* Craven, Wesley, and James Cate, eds. *The Army Air Forces in World War II. Vol. 1, Plans and Early Operations, January 1939 to August 1942*. University of Chicago Press, 1958. Official history; Vol. 4, The Pacific: Guadalcanal to Saipan, August 1942 to July 1944*. 1950; Vol. 5, The Pacific: Matterhorn to Nagasaki*. 1953.
* Cutler, Thomas (1994). *The Battle of Leyte Gulf: 23–26 October 1944*. Annapolis, Maryland, U.S.: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-243-9.
* Degan, Patrick (2003). *Fighting in World War II: The Battles Between American and Japanese Aircraft Carriers*, New, Jefferson, North Carolina: McFarland & Company Inc.. ISBN 0-7864-1451-0.
* (2008) *The Oxford Companion to Australian Military History*, Second, Melbourne: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-551784-2.
* Drea, Edward J. (1998). *In the Service of the Emperor: Essays on the Imperial Japanese Army*. Nebraska: University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-1708-0.
* Dunnigan, James F., and Albert A. Nofi. *The Pacific War Encyclopedia.* Facts on File, 1998. 2 vols. 772p.
* Evans, David C (1997). *Kaigun: strategy, tactics, and technology in the Imperial Japanese Navy, 1887–1941*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-192-7.
* Gailey, Harry A. (2011). *The War in the Pacific: From Pearl Harbor to Tokyo Bay*, reprint, 1995, Random House Publishing Group. ISBN 978-0-307-80204-0.
* Goldman, Stuart (2012). *Nomonhan, 1939: The Red Army's Victory That Shaped World War II*. Naval Institute Press. ISBN 978-1-61251-098-9.
* Gordon, David M. "The China-Japan War, 1931–1945" *Journal of Military History* (January 2006) v 70#1, pp 137–82. Historiographical overview of major books
* Seki, Eiji. (2006). *Mrs. Ferguson's Tea-Set, Japan and the Second World War: The Global Consequences Following Germany's Sinking of the SS Automedon in 1940.* London: Global Oriental. ISBN [[Special:BookSources/978-1-905246-28-1 (cloth) (reprinted by University of Hawaii Press), Honolulu, 2007. previously announced as *Sinking of the SS Automedon and the Role of the Japanese Navy: A New Interpretation*.
* Hara, Tameichi (2011). *Japanese Destroyer Captain*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-384-0.
* Harrison, Simon (2012). *Dark Trophies. Hunting and the Enemy Body in Modern War*. New York City: Berghahn Books. ISBN 978-0-85745-499-7.
* Hastings, Max (2008). *Retribution*. Knopf Doubleday Publishing Group. ISBN 978-0-307-26351-3.
* Hayashi, Saburo and Alvin, Coox. *Kogun: The Japanese Army in the Pacific War*. Quantico, Virginia: Marine Corps Assoc., 1959.
* Heinrichs, Waldo H. (2017). *Implacable Foes: War in the Pacific, 1944–1945*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-061675-5.
* Hopkins, William B. (2010). *The Pacific War: The Strategy, Politics, and Players that Won the War*. Zenith Press. ISBN 978-0-7603-3975-6.
* Hornfischer, James D. (2011). *Neptune's Inferno: The U.S. Navy at Guadalcanal*. Random House Publishing Group. ISBN 978-0-553-38512-0.
* Hornfischer, James D. (2016). *The Fleet at Flood Tide: The U.S. at Total War in the Pacific, 1944–1945*. Random House Publishing Group. ISBN 978-0-345-54872-6.
* Hsiung, James C. and Steven I. Levine, eds. *China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945* M. E. Sharpe, 1992
* Hsi-sheng, Ch'i. *Nationalist China at War: Military Defeats and Political Collapse, 1937–1945* University of Michigan Press, 1982
* (1971) *History of The Sino-Japanese War (1937–1945)*, 2nd, Taipei, Taiwan Republic of China: Chung Wu Publishing.
* Inoguchi, Rikihei, Tadashi Nakajima, and Robert Pineau. *The Divine Wind*. Ballantine, 1958. Kamikaze.
* James, D. Clayton. *The Years of MacArthur*. Vol. 2. Houghton Mifflin, 1972.
* Jansen, Marius B. (2002). *The Making of Modern Japan*. Cambridge, Mass: Harvard University Press. ISBN 0-674-00334-9.
* (2005) *Rays of the Rising Sun: Japan's Asian Allies 1931–1945 Volume 1: China and Manchukuo*. Helion and Company Ltd.. ISBN 1-874622-21-3.
* Kirby, S. Woodburn *The War Against Japan*. 4 vols. London: H.M.S.O., 1957–1965. Official Royal Navy history.
* Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942 at www.dutcheastindies.webs.com Error: unknown archive URL (archived 1999–2000)
* Leary, William M. *We Shall Return: MacArthur's Commanders and the Defeat of Japan*. University Press of Kentucky, 1988.
* Long, Gavin (1963). *The Final Campaigns*, Australia in the War of 1939–1945. Series 1 – Army **Volume 7**. Canberra: Australian War Memorial. OCLC 1297619.
* Lundstrom, John B. (2005). *The First Team and the Guadalcanal Campaign: Naval Fighter Combat from August to November 1942*, New, Annapolis, Maryland: US Naval Institute Press. ISBN 1-59114-472-8.
* Matloff, Maurice and Snell, Edwin M. *Strategic Planning for Coalition Warfare 1941–1942* Archived 2015-05-28 at the وے بیک مشین, United States Army Center of Military History, Washington, D. C., 1990
* McCarthy, Dudley (1959). *South-West Pacific Area – First Year*, Australia in the War of 1939–1945. Series 1 – Army **Volume 5**. Canberra: Australian War Memorial. OCLC 3134247.
* (2000) *The Oxford Companion to New Zealand Military History*. Auckland: Oxford University Press. ISBN 0-19-558376-0.
* Miller, Edward S. (2007). *War Plan Orange: The U.S. Strategy to Defeat Japan, 1897–1945*. US Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-500-4.
* Morrison, Samuel, Elliot, *History of United States Naval Operations in World War II*. Vol. 3, The Rising Sun in the Pacific. Boston: Little, Brown, 1961; Vol. 4, Coral Sea, Midway and Submarine Actions. 1949; Vol. 5, The Struggle for Guadalcanal. 1949; Vol. 6, Breaking the Bismarcks Barrier. 1950; Vol. 7, Aleutians, Gilberts, and Marshalls. 1951; Vol. 8, New Guinea and the Marianas. 1962; Vol. 12, Leyte. 1958; vol. 13, The Liberation of the Philippines: Luzon, Mindanao, the Visayas. 1959; Vol. 14, Victory in the Pacific. 1961.
* Okumiya, Masatake and Fuchida, Mitso. *Midway: The Battle That Doomed Japan*. Naval Institute Press, 1955.
* Parshall, Jonathan (2005). *Shattered Sword: The Untold Story of the Battle of Midway*. Dulles, Virginia: Potomac Books. ISBN 1-57488-923-0.
* Peattie, Mark R (2007). *Sunburst: The Rise of Japanese Naval Air Power, 1909–1941*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-664-3.
* Potter, E. B. and Chester W. Nimitz. *Triumph in the Pacific*. Prentice Hall, 1963. Naval battles
* ——.*Yamamoto* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. 1967.
* ——. *Nimitz*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1976.
* ——. *Bull Halsey* Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985.
* Prados, John (2012). *Islands of Destiny: The Solomons Campaign and the Eclipse of the Rising Sun*. Dulles, Virginia: Penguin. ISBN 978-1-101-60195-2.
* Prados, John (2016). *Storm Over Leyte: The Philippine Invasion and the Destruction of the Japanese Navy*. New York City: Penguin. ISBN 978-0-698-18576-0.
* Prange, Gordon W. Donald Goldstein, and Katherine Dillon. *At Dawn We Slept*. Penguin, 1982. Pearl Harbor
* ——, *et al.* *Miracle at Midway*. Penguin, 1982.
* ——, *et al.* *Pearl Harbor: The Verdict of History*.
* Sarantakes, Nicholas Evan. *Allies against the Rising Sun: The United States, the British Nations, and the Defeat of Imperial Japan* (2009). 458pp.
* Seki, Eiji (2007). *Sinking of the SS Automedon And the Role of the Japanese Navy: A New Interpretation*. University of Hawaii Press. ISBN 978-1-905246-28-1.
* Shaw, Henry, and Douglas Kane. *History of U.S. Marine Corps Operations in World War II. Vol. 2, Isolation of Rabaul*. Washington, D.C.: Headquarters, U.S. Marine Corps, 1963
* Shaw, Henry, Bernard Nalty, and Edwin Turnbladh. *History of U.S. Marine Corps Operations in World War II. Vol. 3, Central Pacific Drive.* Washington, D.C.: Office of the Chief of Military History, 1953.
* Sledge, E. B., *With the Old Breed: At Peleliu and Okinawa.* Presidio, 1981. Memoir.
* Smith, J. Douglas, and Richard Jensen. *World War II on the Web: A Guide to the Very Best Sites*. (2002)
* Spector, Ronald, *Eagle Against the Sun: The American War with Japan* Free Press, 1985.
* Stevens, Keith (2005). "A Token Operation: 204 Military Mission to China, 1941–1945". *Asian Affairs* (Risk Management Reference Center, EBSCOhost) **36** (1): 66–74. doi:10.1080/03068370500039151.
* Stille, Mark (2014). *The Imperial Japanese Navy in the Pacific War*. Osprey Publishing. ISBN 978-1-4728-0146-3.
* Takemae, Eiji (2003). *The Allied Occupation of Japan*. Continuum Press. ISBN 0-8264-1521-0.
* Toland, John, *The Rising Sun*. 2 vols. Random House, 1970. Japan's war.
* Toll, Ian W.. *Pacific Crucible: War at Sea in the Pacific, 1941–1942* W. W. Norton, (2011). ISBN [[Special:BookSources/978-0393080650
* ——. *The Conquering Tide: War in the Pacific Islands, 1942–1944*, W. W. Norton, (2015). ISBN [[Special:BookSources/978-0393080643
* ——. *Twilight of the Gods: War in the Western Pacific, 1944–1945*, W. W. Norton, (2020). ISBN [[Special:BookSources/978-0393080650
* Willmott, H.P. (2014). *Empires in the Balance: Japanese and Allied Pacific Strategies to April 1942*, reprint, 1982, Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1-61251-728-5.
* Willmott, H.P. (1983). *The Barrier and the Javelin*. Annapolis, Maryland: United States Naval Institute Press. ISBN 0-87021-092-0.
* Willmott, H.P. (2005). *The Battle Of Leyte Gulf: The Last Fleet Action*. Indiana University Press. ISBN 0-253-34528-6.
* Willmott, H.P. (2002). *The War with Japan: The Period of Balance, May 1942-October 1943*. Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 1-4616-4607-3.
* Weinberg, Gerhard L. *A World at Arms: A Global History of World War II,* Cambridge University Press. ISBN [[Special:BookSources/0-521-44317-2. (2005).
* Y'Blood, William T. (1981). *Red Sun Setting: The Battle of the Philippine Sea*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-59114-994-0.
* Yenne, Bill (2014). *The Imperial Japanese Army: The Invincible Years 1941–42*. Osprey Publishing. ISBN 978-1-78200-982-5.
* (1994) *Soldiers of the Sun : The Rise and Fall of the Imperial Japanese Army*. New York: Random House. ISBN 0-679-75303-6.
* Tsuyoshi Hasegawa, *The Soviet factor in ending the Pacific War Archived 2024-03-31 at the وے بیک مشین* (2003)

Primary sources
* United States War Department. *TM 30-480 Handbook On Japanese Military Forces, 1942* (1942) online; 384pp; highly detailed description of wartime IJA by U.S. Army Intelligence.

## ہور پڑھو

* ڈین ، پیٹر جے *میک آرتھر دا اتحاد: جنوب مغربی بحر الکاہل دے علاقے ، 1942–1945* (یونیورسٹی پریس آف کینساس ، 2018) *ماں امریکی تے آسٹریلیائی کاروائیاں*
* Werner Gruhl (31 December 2011)۔ Imperial Japan's World War Two: 1931–1945۔ Transaction Publishers۔ ISBN 978-1-4128-0926-9   Werner Gruhl (31 December 2011)۔ Imperial Japan's World War Two: 1931–1945۔ Transaction Publishers۔ ISBN 978-1-4128-0926-9   Werner Gruhl (31 December 2011)۔ Imperial Japan's World War Two: 1931–1945۔ Transaction Publishers۔ ISBN 978-1-4128-0926-9
* جج ، شان ایم اٹ. *بحر الکاہل د‏‏ی جنگ وچ جوار د‏‏ی باری: اسٹریٹجک انیشی ایٹو ، انٹلیجنس ، تے کمانڈ ، 1941–1943* (یونیورسٹی آف پریس آف کینساس ، 2018)
* مائرز ، مائیکل ڈبلیو .. *بحر الکاہل د‏‏ی جنگ تے مستقل فتح: جاپانیاں د‏‏ی شکست کیو‏ں ناگزیر نئيں تھی* (کینساس دا یوپی ، 2015) 198 پی پی آن لائن جائزہ

## باہرلے جوڑ

* "بحر الکاہل د‏‏ی جنگ آن لائن انسائیکلوپیڈیا" کینٹ جی بڈج دے ذریعہ مرتب کردہ ، 4000 مختصر مضامین
* بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کيت‏ی فلمی فوٹیج
* بحر الکاہل د‏‏ی جنگ کيت‏ی متحرک تریخ
* بحر الکاہل د‏‏ی جنگ سیریز - دتی وار ٹائمز جرنل وچ
* مورینوسک‏‏ے: جاپانی پائلٹ د‏‏ی تعریف - تے زیادہ
* امپیریل جاپانی بحریہ دا صفحہ
* "Japan's War in Colour" یوٹیوب اتے
* امریکی بحریہ دے سابق فوجی رے ڈیوس دا اک حقیقی المیہ Archived 2020-10-31 at the وے بیک مشین ۔ یادداشت دے ریڈیو مین سے: بحر الکاہل وچ پرل ہاربر تے دوسری جنگ عظیم دا عینی شاہد اکاؤنٹ ، جداں کہ کیرول ایجمن ہپسن نو‏‏ں دسیا گیا

سانچہ:States and territories in the sphere of influence of Imperial Japan during World War II
سانچہ:Empire of Japan