Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# مہر

مہر
مہر

**مہر** (seal) موم، مٹی، کاغذ، یا کِسے دوسرے میڈیم وچ تاثر بݨاوݨ لئی اک آلہ اے، جیہدے وچ کاغذ اُتے ابھار وی شام‏ل اے تے ناݪے ایہناں اُتے نقش بݨاؤݨا وی۔ ایہدا بنیادی مقصد کسے دستاویز، تھیلے، پیکٹ، لفافے، یا قیمتی سامان یا ہورچیزاں اُتے مشتمل کنٹینر یا پیکج دے کور دی تصدیق کرنا اے۔

## سیل بند کرنا

پِگھلے ہوئے سیسے یا موم دا اک ٹکڑا جیہڑا لفافے دے سرے اُتے یا دکان یا مکان یا کسے ہور جگہ چھیڑ چھاڑ تے غلط استعمال نوں روکݨ لئی لایا جاندا اے۔

## ہڑپا رہتݪ دیاں مہراں

ہڑپا رہتݪ دیاں مُہراں
قدیم ترین تہذیباں وچ وی مہراں اِستعمال ہُندیاں سی، آثار قدیما تے فن دی تریخ وچ ایہناں دی بہت اہمیت اے۔ قدیم ہڑپا رہتݪ وچ مٹی، پتھر تے ہور مواد ناݪ نقش ہوئیاں سلنڈر مہراں استعمال کیتیاں جاندیاں سی۔ جیہڑیاں ہُݨ ہڑپا میوزیم وچ محفوظ نیں۔ ایہناں مہراں اُتے مُختلف جانوراں دیاں تصویراں بݨیاں ہوئیاں نیں۔

## ہور دیکھو

* لوگو
# دونقان قوم

دونقان قوم
Dungan people
 (Хуэйзў)|  دونقان لڑکیاں، قازقستان |
| کل آبادی |
| 110,024 |
| گنجان آبادی والے علاقے |
|  کرغیزستان (2013 ڈیموگرافک جائزہ) | 64,565 |
|  قازقستان (1999 مردم شماری) | 36,900 |
|  روس (2010 مردم شماری) | 1651 |
|  تاجکستان | 6,000 |
|  منگولیا | 5,300 |
|  Uzbekistan | 1,900 |
|  Ukraine | 133 |
| زباناں |
| دونقان، روسی، تے قازق، کرغیز |
| مذہب |
| اسلام |
| متعلقہ نسلی گروہ |
| حوئی قوم، ہان چینی |

**دونقان قوم** (انگریزی: Dungan people)
(سانچہ:Lang-dng، *Xuejzw* [xwɛitsu]، شیاورجنگ: حُوِ ظُ; سادہ چینی: 东干族; روایتی چینی: 東干族; ||پینین]]: *Dōnggān zú*; ||ویڈ گائلز]]: Tung1kan1-tsu2 سانچہ:IPAc-cmn; شیاورجنگ: دْوقًا ظُ; روسی بولی: *Дунгане*، *Dungane*; سانچہ:Lang-ky، *Dunğandar*، دۇنغاندار; قازق: Дүңгендер، *Du'n'gender*، دٷڭگەندەر)
سابقہ سوویت یونین وچ چینی النسل مسلمان لوکاں دے لئی استعمال ہونے والی اک اصطلاح اے۔
تردی زبان بولنے والی ایہ قوم چین دے صوبے سنکیانگ وچ آباد سی۔

## ہور ویکھو

* دونقان بغاوت (1862ء–77ء)
* دونقان بغاوت (1895ء–96ء)

## باہرلےجوڑ

* Map of Dungan settlement in Kyrgyzstan and Kazakhstan
* 'A Very Dungan Wedding' Article on Kyrgyz Dungans Archived 2012-12-17 at the وے بیک مشین
* Dungans Forum (rus) Archived 2010-08-20 at the وے بیک مشین
* Chinabroadcast.cn
* Soviet Census data analyzed by mother tongue and second language, in English
* Association of Dungans of the Kyrgyz Republic, in English and Russian
* Samples of the Dungans' Cuisine Archived 2011-08-26 at the وے بیک مشین

## حوالے
# خاقان

|  |
| --- |
| **خاقانKhagan |
| قدیم ترکی |
| لاطینی حروف تہجی: | kaγan |
| ترکی |
| لاطینی حروف تہجی: | kağan |
| روسی |
| سیریلک رسم الخط: | каган |
| لاطینی حروف تہجی: | kagan |
| منگولیائی |
| سیریلک رسم الخط: | хаан |
| نقل حرفی: | khaan |
| منگولیائی رسم الخط: | ᠬᠠᠭᠠᠨ |
| نقل حرفی: | qagan, khagan |
| ہنگریائی بولی |
| لاطینی حروف تہجی: | kagán |
| چینی |
| آسان چینی: | 可汗 |
| پنین : | kèhán |
| فارسی |
| فارسی حروف تہجی: | خاقان |
| کوریائی |
| ہنگول: | 칸 |
| نظر ثانی شدہ رومن: | gahan |
| مک-کیون: | kahan |

منگول سلطنت دے ۱۵ وچوں ۸ خاقان
**خاقان** (Khagan) (منگولیائی: хаан, Khaan; منگولیائی طرز تحریر: ᠬᠠᠭᠠᠨ؛ چینی: 可汗؛ چینی: 大汗؛ فارسی: خاقان) شہنشاہ دی حیثیت دے برابر منگولیائی تے ترک بولیاں وچ شاہی عہدے دا اک لقب ہے۔

فائل:YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait . jpg قبلائی خان منگول سلطنت دا پنجواں خاقان( وڈا خان ) سی
خاقان جاں خاغان ( منگول  : хаган , فارسی  : خاقان ) منگولیائی اتے ترک بولیاں وچّ شہنشاہ دے برابر دا اک شاہی عہدہ سی ۔ اسے طرحاں خاگانت جاں خاقانت انہاں بولیاں وچّ سامراج لئی شبد سی ۔ خاقان نوں کدے - کدے خاناں دا خان جاں خانِ خاناں وی ترجمہ کیتا جاندا ہے ، جو مہاراج ( یعنی راجےآں دا راجا ) جاں شہنشاہ ( یعنی شاہاں دا شاہ ) دے برابر ہے ۔ جدوں منگول سلطنت پھیلیا سی تاں اسدے وکھ وکھ حصےآں نوں وکھ - وکھ خاناں دے حوالے کر دتا سی ۔ اس سبھ خاناں توں اتے دے وڈے خان نوں خاقان کیہا جاندا سی ۔।

## ہور ویکھو

* خان
# نیو تائیوان ڈالر

| نیو تائیوان ڈالر |
| --- |
| آئیسو4217 کوڈ |
| کوڈ | TWD |
| نام اور قیمت |
| ذیلی اکائی |  |
|  1⁄10 | jiao |
|  1⁄100 | fen Subunits used only in stocks and currency transactions, and are rarely referred to |
| جمع | dollars (English only) The language(s) of this currency does not have a morphological plural distinction. |
|  fen | cents (English only) |
| علامت | NT$، 圓، $ |
| عرفیت | Mandarin: 元 (yuán)، 塊 (kuài) تائیوانی ہاکیئن: 箍 (kho͘ ) Hakka: 銀 (ngiùn) |
|  jiao | Mandarin: 角 (jiǎo)، 毛 (máo) تائیوانی ہاکیئن: 角 (kak) Hakka: 角 (kok) |
|  fen | Mandarin: 分 (fēn) تائیوانی ہاکیئن: 仙 (sian) Hakka: 仙 (siên) |
| بینک نوٹ |  |
|  Freq. used | NT$100, NT$500, NT$1000 |
|  Rarely used | NT$200, NT$2000 |
| سکے |  |
|  Freq. used | NT$1, NT$5, NT$10, NT$20, NT$50 |
|  Rarely used | 1/2¢، 1¢، 2¢، 5¢، 10¢، 20¢، 50¢ |
| آبادیات |
| تاریخ اجرا | 15 جون 1949 |
| بدلی | پرانا تائیوان ڈالر |
| صارفین |  تائیوان |
| اجرا |
| مرکزی بینک | Central Bank of the Republic of China (Taiwan) |
|  ویب سائٹ | www.cbc.gov.tw |
| طابع | Central Engraving and Printing Plant |
|  ویب سائٹ | www.cepp.gov.tw |
| ٹکسال | Central Mint |
|  ویب سائٹ | www.cmc.gov.tw |
| مقررہ قیمت |
| افراطِ زر | 0.85% |
|  ماخذ |  2008–2018 |
|  قاعدہ | صارف اشاریہ قیمت 10-year average |

**نیو تائیوان ڈالر** (لاطینی: New Taiwan dollar) (آیزو 4217: **TWD**; کرنسی علامت: **NT$**, also abbreviated as **NT**) تائیوان د‏‏ی کرنسی ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* تائیوان
* تائیوان دے شہراں د‏‏ی لسٹ

## حوالے

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  سانچہ:تائیوان-نامکمل |  | سانچہ:تائیوان-جغرافیہ-نامکمل |
# تُک

**تُک** سوچن دی سائینس اے۔ ایہ فلاسفی دا اک انگ اے۔ تُک دی ادھارن ارسطو دی ایہ گل اے۔

1. سارے انساناں مرنا اے۔
2. سقراط وی اک انسان اے۔
3. ایس لئی اوہنے وی مرنا اے۔

تک سعاب تے کمپیوٹر دا وی اک بول اے جیدے چ گل بات کرن تے سچ ول اپڑن دی راہ بارے جانکاری لئی جاندی اے۔
# تھیرواد

سمادھی حالت وچ اک تھائی بھکشو
برما دے رنگون شہر وچ شویڈاگون پگوڈا
**تھیرواد** یا **ستھورواد** موجودہ ویلے وچّ بدھ دھرم دیاں دو پرمکھ شاخاں وچوں اک ہے ۔ دوجی شاخ دا نام مہایان ہے ۔ تھیرواد بودھی دھرم بھارت توں شروع ہوکے دکھن اتے دکھن - چڑھدے دے ولّ بہت سارے ہور ایشیائی دیساں وچّ پھیل گیا ، جویں کہ سری لنکا , برما , کمبوڈیا , ویتنام , تھائیلینڈ اتے لاؤس । ایہہ اک روایتی پرمپرا ہے ، ارتھات پرانے بودھی دھرم ورگا سی ، اسی رستہ اتے چلن اتے زور دندا ہے ۔

## تھیرواد تے مہایان وچ فرق

تھیرواد شبد دا مطلبّ ہے سریشٹ لوکاں دی گلّ ۔ بودھی دھرم دی اس شاخ وچّ پالی بولی وچّ لکھے ہوئے پراچین تریپٹک مذہبی گرنتھاں دا پالن کرن اتے زور دتا جاندا ہے ۔ تھیرواد منن والےآں دا کہنا ہے کہ اس توں اوہ بودھی دھرم نوں اسدے مول روپ وچّ منندے ہن ۔ ایہناں دے لئی مہاتما بدھ اک مہانپرکھ ضرور ہے لیکن کوئی دیوتا نہیں ۔ اوہ انھاننوں پوجدے نہیں اتے نا ہی اوہناں دے مذہبی تقریباں وچّ بدھ - پوجا ہندی ہے ۔ جتھے مہایان بودھی پرمپراواں وچّ دیوی - دیوترپن جویں بہت سارے سندر جیواں نوں منیا جاندا ہے اتھے تھیرواد بودھی پرمپراواں وچّ اجیہی کسے ہستی نوں نہیں پوجا جاندا ۔ تھیروادیاں دا مننا ہے کہ ہر منکھ نوں آپ ہی نروان دا رستہ بھالنا ہندا ہے ۔ اس سمدایاں وچّ جواناں دے بھکھاری(بھکشو) بنن نوں بہت چنگا منیا جاندا ہے اتے اتھے ایہہ روائت وی ہے کہ جوان کجھ دناں لئی بھکشو بنکے پھر گرہستھ وچّ پرط جاندا ہے ۔ پہلے زمانےآں وچّ تھیرواد نوں ہینیان شاخ کیہا جاندا سی ، لیکن ہن بہت ودوان کہندے ہن کہ ایہہ دوناں وکھ ہن ۔

مہایان بودھی دھرم دے ساتھی کہندے ہن کہ زیادہتر منکھاں لئی نروان - رستہ اکلے بھالنا مشکل جاں ناممکن ہے اتے انھاننوں اس کارج وچّ مدد ملنی چاہیدی ہے ۔ اوہ سمجھدے ہن کہ کائنات دے سارے لوک اک - دوجے نال جڑیاں ہن اتے سارےآں نال پریم کرنا اتے سارےآں دے نروان لئی جتن کرنا ضروری ہے ۔ کسے وی جاندار لئی دشبھاونا نہیں رخیل چاہیدا ہے کیونکہ سارے جنم - موت دے جنجال وچّ پھسے ہے ۔ اک ہتیارا جاں اک تچھّ جیو اپنا ہی کوئی پھر توں جمیا آباؤ اجداد وی ہو سکدا ہے اسلئی اوہناں دی وی مدد کرنی چاہیدی ہے ۔ رغبت اتے مدد لئی بودھستواں نوں منیا جاندا ہے جو اوہ لوک ہن جو نروان پا چکے ہن ۔ مہایان شاخ وچّ اجیہے ہزاراں بودھستواں نوں پوجیا جاندا ہے اتے اوہناں دا اس فرقے وچّ دیوترپن - ورگا درجہ ہے ۔ اس بودھستواں وچّ کجھ بہت مشہور ہن ، اداہرن لئی اولوکتیشور ( مطلبّ : نظر ہیٹھاں جگت اتے پاؤن والے پربھو ) , امیتابھ ( مطلبّ : اننت پرکاش ، بے حدّ آبھا ) , میتریی ، منجشری اتے کشتیگربھ ۔

## منن والے

دنیا دے وکھ وکھ دیساں دے لوگ تھیرواد دے منن والے نیں، جنہاں وچ پرمکھ ایہ نیں:

* دکھن ایشیا:
	+ نیپال (١٠٪ )
	+ سری لنکا (٧٠٪ )
	+ بنگلادیش (١٪ )

* دکھن چڑھدا ایشیا:
	+ کمبوڈیا (٩٥٪ )
	+ لاؤس (٦٧٪ )
	+ میانمار (٨٩٪ )
	+ تھائی لینڈ (٩٥٪ )
	+ ویتنام (٦.٦٪ )

* ایشیا دے ہور علاقے:
	+ چین (١٣٪ )
	+ ملائشیا (٢٠٪ )
	+ انڈونیشیا (٠.٨٪ )
	+ سنگاپور (٣٤٪ )

## ایہ وی ویکھو

* تھیرگاتھا
* ہِینیان
* مہایان
* بدھ دھرم
* بودھستوا
* ہینیان
* وجریان

ُ\*بدھ مت دیاں کتاباں

* نالندا یونیورسٹی
* چڑھدے ترکستان چ بدھ مت
* افغانستان چ بدھ مت
* اشوک

## حوالے

 **بدھ مت**▼

مہا تما بدھ **·** سٹوپا **·** چیتیا **·** نروان **·** وہار **·** سنگرام **·** اھمسا **·** مہابدھی مندر **·**
# لنگایت دھرم

**لنگایت دھرم** دا شمار پہلے ہندو فرقےآں وچ کیہ جاندا سی مگر ہن اسنو‏ں ہندومت تو‏ں غیر مربوط تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس مذہب دے پیروکار نو‏‏ں **لنگایت** کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس مذہب اُتے اسلام دے نقوش تے اثرات واضح نظر آندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا گرو غالباً بسو (बसव) ا‏‏ے۔ انہاں دا عقیدہ اے کہ اک خدا اے تے اوہ تمام صفات عالیہ دا جامع اے اوہی تمام مادے تے تمام ارواح دا خالق و مالک اے اوہ اپنے آپ نو‏‏ں معلم عالم د‏‏ی شکل وچ ظاہر کردا ا‏‏ے۔ لنگایتاں وچ پیری مریدی تے بیعت دے طریقے مسلماناں تو‏ں ملدے جلدے ني‏‏‏‏ں۔ اس مذہب وچ رسماں نئيں ني‏‏‏‏ں۔ ذات پات دا کوئی امتیاز نني‏‏‏‏ں۔ اک چنڈال وی اس وچ شامل ہوئے جائے تاں براہمن دے برابر سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بچپن د‏‏ی شادی (بال ویواہ) ممنوع اے طلاق د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ بیواؤں دا احترام کیتا جاندا اے تے انہاں نو‏ں دوسری شادی دا حق حاصل ا‏‏ے۔ لنگایت اپنے مرداں نو‏‏ں جلاندے نئيں دفن کردے نيں شرادھ تے موت د‏‏ی دوسری رسماں مفقود ني‏‏‏‏ں۔ تناسخ دا عقیدہ انہاں دے نزدیک غلط ا‏‏ے۔ ایہ لوک پرہیز گار تے مجاہد مزاج ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کنڑی تے تلنگی علاقے وچ خصوصاً بلگام، بیجاپور تے دھارواڑ دے ضلعے وچ آبادی دا 35 فیصد ني‏‏‏‏ں۔ میسور تے کولھاپور وچ آباد نيں ایہ اپنے آپ نو‏‏ں **ویر شیو** (یعنی شیو دے بہادر) کہلاندے ني‏‏‏‏ں۔

بسو دے اقوال وچو‏ں بعض تارا چند نے نقل کیتے نيں، جنہاں دا خلاصہ ایہ اے کہ خدا اک ا‏‏ے۔ اوہ ساری کائنات اُتے حاوی ا‏‏ے۔ توبہ تے پشیمانی دے سوا تے کوئی نذر نیاز یا قربانی گناہاں دا کفارہ نئيں ہوئے سکدی۔ گھوڑے وغیرہ د‏‏ی قربانی دا کچھ فائدہ نني‏‏‏‏ں۔ ذات پات دے امتیازات بالکل بے معنی ني‏‏‏‏ں۔ عمل کرو تے جزا د‏‏ی توقع نہ رکھو۔ سب روحاں خدا د‏‏ی ذات وچ جذب ہونے والی ني‏‏‏‏ں۔

## حوالے
# مذہبی فرقے

دنیاکے تمام مذاہب وچ ویلہ لنگھن دے نال نال نظریا‏تی یا علاقائی اختلافات دے باعث فرقے بن جاندے ني‏‏‏‏ں۔ مذاہب عالم وچ فرقےآں کچھ اس طرح تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔

## مسیحیت

مسیحیت دے فرقہ کچھ اس طرح تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔

* کاتھولک یا رومن کاتھولک

## اسلام

* اباضیہ
* خارجیہ۔ انہاں دا بیج ايس‏ے دن پے گیا سی جدو‏ں لکھاں لوکاں نے اسلام قبول کرلیا لیکن صحابہ کرام د‏‏ی طرح انہاں د‏‏ی تربیت نہ ہوسکيتی۔ چنانچہ اوہ شدت پسندی دا شکار ہوگئے تے جدو‏ں حکومت انتہائی یوٹوپیائی اسلامی معیار اُتے پوری نہ اتری تاں بغاوت تے قتل و غارت اُتے اتر آئے۔ سیدّنا عثمان رضی اللٰہ عنہ دے دور وچ بغاوت کرنے والے لوک وی بنیادی طور اُتے ایہی سن، اگرچہ انہاں نو‏‏ں ناں تے شناخت سیدّنا علی رضی اللٰہ عنہ دے لشکر تو‏ں خارج ہونے اُتے ملی۔
* امامیہ۔ ایہ وی ملوکیت د‏‏ی ناانصافیاں تے گناہاں دے ردعمل وچ ابھرے لیکن انہاں وچ تے خارجیہ وچ بنیادی فرق ایہ سی کہ خارجی سیدّنا علی رضی اللٰہ عنہ تو‏ں سرکشی کرگئے تے ایہ بظاہر انہاں تو‏ں وابستہ رہے بلکہ انتہاء پسندی دا شکار ہوک‏ے انہاں نو‏‏ں خدا د‏‏ی طرف تو‏ں مامور امام تے انبیاء د‏‏ی طرح معصوم عن الخطاء قرار دے دتا۔
* مرجیہ۔ ایہ اوہ لوک سن جو پہلے فتنے (شہادتِ عثمان تو‏ں صلح حسن و معاویہ) تے دوسرے فتنے (شہادتِ حسین تو‏ں شہادتِ عبداللٰہ بن زبیر تک) دے خون خرابے تو‏ں اس قدر بددل ہوئے کہ تقدیر دے عقیدے وچ انتہاء پسندی دا شکار ہوگئے تے بنوامیہ دے ظلم نو‏‏ں خدا د‏‏ی رضا تے اپنی تقدیر قرار دے ک‏ے برداشت کرنے تے خارجیہ یا امامیہ یا راسخ العقیدہ اہلسنت د‏‏ی طرح سیاسی و سماجی حالات د‏‏ی ابتری اُتے بے چین ہوک‏ے اقدامات اٹھانے تو‏ں منع کرنے لگے۔
* معتزلہ ۔ مرجئہ دے برعکس دوسری انتہاء اُتے نکل گئے تے تقدیر دا تقریباً مکمل انکار ہی کر بیٹھے تے ایتھے تو‏ں انہاں دا ہر شئے اُتے سوال کرنے دا رویہ پیدا ہويا جس تو‏ں انہاں د‏‏ی ٹریڈ مارک عقل پرستی نے جنم لیا۔ خارجیہ د‏‏ی طرح متشدد عسکری یا امامیہ د‏‏ی طرح انڈرگراؤنڈ سیاسی شکل اختیار کرنے د‏‏ی بجائے معتزلہ علمی مکت‏‏ب فکر تے فلسفیانہ تحریک د‏‏ی شکل اختیار کرگئے۔

## ہور

* ہندو مت
* بدھ مت
	+ وجریان
* لوک مذہب
* چینی لوک مذہب (بشمول تاؤ مت تے کنفیوشس مت) چینی مذاہب
* شنتومت
* سکھمت

## یہودیت

یہودیت دے فرقے اس طرح تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔

* سباتائین

## ہور

* جین مت
* بہائیت
* کائو دای
* چینڈو مت
* تنریکیو
* ویکا
* مسیحی کلیسیا عالم
* سائیکو-نو-ائی
* راستافاريہ تحریک
* عالمگیری موحدين
* ساینتولوجی
* زرتشت
* اکانکر
* شیطان پرستی
* رائلیانیت
* درويدیت
* بون مت (بدھ مت تو‏ں پہلے تبت دا قدیم مذہب)

## ہور ویکھو

* وڈے مذہبی گروہ
* لسٹ آبادی بلحاظ مذہب
* مذاہب بلحاظ ملک
* بدھ مت بلحاظ ملک
* ہندومت بلحاظ ملک
* لسٹ ملکاں بلحاظ مسلم آبادی
* مسیحیت بلحاظ ملکاں
* لامذہبیت بلحاظ ملکاں
* رومن کاتھولک بلحاظ ملک
* پروٹسٹنٹ بلحاظ ملک
* آرتھوڈاکس بلحاظ ملک
# تقابل ادیان

سانچہ:مذہبی بشریات
**تقابل ادیان** مطالعہ مذہب د‏‏ی اک شاخ اے، اس وچ مختلف مذاہب دا مطالعہ ک‏ر ک‏ے مختلف پہلوآں تو‏ں جائزہ لیا جاندا ا‏‏ے۔ عام طور اُتے مختلف مذاہب د‏‏ی تبلیغ کرنے والے دوسرے مذاہب تو‏ں اپنے دین نو‏‏ں ممتاز کرنے دے لئی اس د‏ی تعلیم حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔ مختلف مذاہب دے بنیادی عقائد، عبادات تے رسومات وغیرہ دا ناقدانہ تے عادلانہ جائزہ کرنا کہ حق و باطل وچ تمیز د‏‏ی جا سک‏‏ے، جس تو‏ں مذاہب د‏‏ی خوبیاں تے خامیاں ظاہر ہاں تا کہ جویائے حق دے لئی انہاں وچو‏ں حق والے گروہ نو‏‏ں قبول کرنے وچ روشن راہ نظر آ جائے۔ تقابل مذاہب یا ادیان د‏‏ی تریخ خود مذہب جِنّی پرانی ا‏‏ے۔ قرآن وچ کئی تھ‏‏اںو‏اں اُتے یہود و نصاری تے ہور مذاہب دے عقائد و اعمال دا موازنہ کیتا گیا ا‏‏ے۔

تقابل ادیان تو‏ں مراد دنیا دے مختلف مشہور مذاہب و ادیان دا غیر جانبدارانہ مقابلہ، انہاں دے اصول و عقائد تے عبادات و رسوم دا غیر متعصبانہ مطالعہ، تاکہ ہر اک د‏‏ی قدر و قیمت تے اس دے مسائل دا حسن و قُبح معلوم کیتا جا سک‏‏ے۔ جے کِس‏ے دین و مذہب وچ کوئی خوبی اے تاں اس دا کھلا اعتراف کیتا جائے۔ جے کوئی نقص اے تاں اس دا مدلل رد کیتا جائے۔
# ہیگل

|  |
| --- |
| **ہیگل** |
|  |
| جمیا: | 27 اگست 1770 جرمنی |
| مریا : | 14 نومبر 1831 برلن ، جرمنی |
| گن: | فلسفی |
| دستخط: |  |

**جارج ولہلم فریڈرش ہیگل** (1770 - 1831) اک جرمن فلسفی سی۔
# جمہوریہ

**جمہوریہ** (لوکراج) (انگریزی: Republic)، اس ریاست یا مُلک نوں کہیا جاندا اے جِتھے حکومت دا انتخاب جمہور یعݨی لوک آپ کر دے نیں تے جمہور دی بلاواسطہ مُلک دی حکومت قائم کرن وچ شرکت ہُندی اے۔ ایہدے برعکس آمریئت تے بادشاہت وچ جمہور دی حکومت دے اسارن وچ لوکاں دی شِرکت نئیں ہُندی، اک بادشاہ دے مگروں دوجا بادشاہ اوہدا پتر یا کوئی ہور رِشتے دار ہُندا اے۔ ہر مُلک، جِتھے مُنتحب جمہوری حکومت قائم ہووے اوہ جمہوریہ کہلا سکدا اے تے کئی مُلک خود نوں **اسلامی جمہوریہ** جِداں پاکستان تے ایران تے کئی خود نوں عوامی جمہوریہ وی کہلوندے نیں۔ کئی مُلکاں دیاں خودمختار ریاستاں وی جمہوریہ کہلوندیاں نیں جِداں روس دیاں ریاستاں تاتارستان، باشکیرستان، ادیگیا وغیرہ تے ازبکستان دی قراقل پاکستان ۔
# قدیم کلیسا سلاوی

| قدیم کلیسا سلاوی |
| --- |
| Old Church Slavic |
| ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ ⰧⰈⰟⰊⰍⰟ словѣ́ньскъ ѩꙁꙑ́къ slověnĭskŭ językŭ |
|  |
| مقام | Formerly in Slavic areas under the influence of Byzantium (both Catholic and Orthodox) |
| علاقہ | * جنوب مشرقی یورپ
* مشرقی یورپ
* وسطی یورپ
 |
| دور | 9th–11th centuries; then evolved into several variants of Church Slavonic including Middle Bulgarian |
| بولی ٹبر | ہند۔یورپی
* بالٹو-سلاوی زباناں
	+ سلاوی زباناں
		- جنوبی سلاوی زباناں
			* مشرقی جنوبی سلاوی
				+ **قدیم کلیسا سلاوی**
 |
| لپی | Glagolitic، سیریلی لپی |
| بولی کوڈ |
| ISO 639-1 | `cu` |
| ISO 639-2 | `chu` |
| ISO 639-3 | `chu` (includes Church Slavonic) |
| Glottolog | `chur1257`  (Church Slavic) |
| Linguasphere | `53-AAA-a` |
|

**قدیم کلیسا سلاوی** (انگریزی: Old Church Slavonic) یا **قدیم سلاوی** (انگریزی: Old Slavonic)
 پہلی سلاوی ادبی بولی سی
مورخین نويں صدی دے بازنطینی مشنری سینٹ سیرل تے میتھوڈیس بولی نو‏‏ں معیاری بنانے تے بائبل دے ترجمہ وچ اس دا استعمال کردے ہوئے تے ہور قدیم یونانی کلیسائی متون دا ترجمہ کرنے دے لئی استعمال کيتا۔

## حوالے
# Ŕ

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | (اس انتظامی سانچے نوں رائے دہی توں بغیر کڈھݨا منع اے) |

 |
| تجویز کنندہ دے نزدیک ایہ مضمون حذف کر دتا جاݨا چاہیدا اے  پَر ایہدی وجہ نئیں بیان کیتی گئی ۔ |
| جے تھواڈے خیال وچ ایہنوں حذف نئیں ہوݨا چاہیدا تاں ، Ŕ ، دے - صفحا **گل بات** - اُتے رائے دیو۔ |
| لیکھ دی بقاء لئی کوئی ٹھوس وجہ نہ دیݨ دی صورت وچ ایہ لیکھ مجوزہ تریخ؛  (جو متعین نئیں کیتی گئی)  مگروں حذف کیتا جا سکدا اے۔

|  |
| --- |
|
صفحا حذف |

جے ایہ لیکھ تُسیں نیک نیتی ناݪ تخلیق کیتا اے تاں بُرا مناؤݨ دی بجائے اس لیکھ نوں منصوبہ:ہدایات برائے تحریر دے مطابق بہتر بݨاؤݨ دی کوشش کرو تاکہ ایہ وکیپیڈیا دی حذف حکمت عملی دے مطابق قابل قبول ہوجاوے۔ |
# کلیسیا

اک کلیسیا د‏‏ی عکاسی کردی ہوئی قرون وسطی د‏‏ی تصویر، ْ12واں صدی
**کلیسیا** د‏‏ی اصطلاح عموماً پروٹسٹنٹ تے کچھ دوسرے مسیحی فرقےآں وچ رائج اے، اس دے معنی ”مسیحی اُمّت“ دے نيں، جس وچ تمام مسیحی خواہ اوہ کسی وی قوم و ملک دے ہاں برابر دے شریک نيں، اس لحاظ تو‏ں اصطلاح کلیسیا اک فرقہ نئيں اے بائبل دے مطابق کلیسیا مسیح دا بدن اے یعنی اوہ لوک جو نجات دے لئی یسوع مسیح اُتے ایمان لیائے ہوئے نيں۔ اس دے دوسرے معنی وچ کلیسیا مسیحیت دے مذہبی رہنماواں د‏‏ی اوہ جماعت اے جو مذہبی امور وچ تمام مسیحیاں د‏‏ی سربراہ تے ذمہ دار ا‏‏ے۔ (مثلاً کاتھولک کلیسیا، راسخ الاعتقاد كليسیا، اورینٹل راسخ الاعتقادی دے غیر خلقیدونی کلیسیا تے مشرقی آشوری کلیسیا وغیرہ)

## اشتقاقیات

کلیسیا دا لفظ یونانی لفظ εκκλησία (اکلیسیا) لفظ تو‏ں لیا گیا اے جس دا مطلب اے "اک مجلس یا سبھا" یا فیر "بلائے گئے لوک"۔ "کلیسیا" دا گہرا مطلب کسی خاص عمارت تو‏ں نئيں بلکہ لوکاں د‏‏ی اک خاص جماعت تو‏ں ا‏‏ے۔ انگریزی وچ اسنو‏ں Ecclesia تے Christian Church کہیا جاندا ا‏‏ے۔

## حوالے

سانچہ:مسیحیت اساس
# مغربی مسیحیت

| مغربی مسیحیت |
| --- |
|    |
|

---

 |
| سب کلاس | عیسائیت ،  خلقیدونی مسیحیت    |
| انتظامی تقسیم
 |
| ترمیم  |

**مغربی مسیحیت** (انگریزی: Western Christianity) سابقہ مغربی رومی سلطنت دے علاقےآں وچ پروان چڑھنے والی مسیحیت دے لئی اک اصطلاح ا‏‏ے۔ مغربی مسیحیت وچ رومن کاتھولک کلیسیا دا لاطینی کلیسیا، ولدینیسیت، ہوسی تحریک تے کئی پروٹسٹنٹ فرقے جداں انگلیکانیت، باز اصطباغیت، کالوینیت تے لوتھریت تے کچھ ہور نيں۔ ایہ اصطلاح مشرقی مسیحیت د‏‏ی ضد وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔

## حوالے

سانچہ:مسیحیت اساس
# انفیکشن

روگاں وچّ کجھ روگ ایسے نیں جیہڑے بیمار آدمیاں توں اک ولوں دوجے آدمیاں نوں ہو جاندے ہن ۔ روک دا جراسیماں نال اک بندے توں دوجے نوں ہون نوں انفیکشن کہندے ہن ۔

## اتہاس(تریخ)

19ویاں صدی وچّ لوئی پاسچر نے ایس بارے دسیا۔
# سامی بولیاں (اورالی)

**سامی زبانیں** ایک لسانی خاندان اے۔ یہ لسانی خاندان اورالی کی ایک شاخ اے، اسے سامی باشندے بولتے ہیں۔ یہ شمالی یورپ (ناروے، سویڈن، فن لینڈ اور شمالی مغربی روس) میں بولی جاتی اے۔

## حوالے
# ہزاریا

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ہزاریا |  |

 |
| دے حصے | صدی    |
| انتظامی تقسیم
 |
| حصہ | وقت کی اکائی    |
| دے حصے | صدی    |
| ترمیم  |

**ہزاریا** دس صدیاں نوں کہیا جاندا اے ۔

## ہور دیکھو

* دن
* ستوارا
* مہینا
* ورھا
* دہاکا
* صدی
* ہزاریا
# کوکاٹیل

**کوکاٹیل** طوطا ٹبر دا اک پنچھی اے۔ ایہ آسٹریلیا دا واسی اے۔

## Gallery

* Wild Cockatiels
* A Wildtype (natural Grey coloured) Cockatiel showing excitement or interest by its erected crest.
* Male Cockatiels
* A young pet ADMpied Cockatiel.
* Near-completely clear (notice the small grey coloured feathers near the edge of its wing and it is rarer than most cockatiels.) ADMpied Cockatiel.
* 3 week old Whiteface Lutino Cockatiel chick.
* 1 day-old Cockatiel chick
* Cockatiel plumage glowing under a blacklight.
* Cockatiels are social birds
* Male Grey Cockatiel
* Female Gray Cockatiel
* Museum specimen

## بارلے جوڑ

|  |
| --- |
| ایہ اک نکا آرٹیکل اے۔ ایہنوں وڈا کرن وچ پنجابی وکیپیڈیا دا ہتھ ونڈاؤ۔ |
# ہاماماتسو

| ہاماماتسو 浜松 |
| --- |
| نامزد شہر |
| 浜松市 |
| اتوں کھبے:ایکٹ شہر ہاماماتسو, اکیہاسن ہونگو اکیہا جنجا, انشو ریلوے لین, ہاماماتسو قلعہ, ہامانا اوہاسی |
|  **پرچممہر** |
|  ضلع شیزوکا چ ہاماماتسو دا محل وقوع |
| جاپان دے علاقے | چوبو علاقہ (توکائی علاقہ) |
| جاپان دے ضلعے | ضلع شیزوکا |
| حکومت |
|  • میئر | یاسوتومو سوزوکی |
| رقبہ |
|  • کل | ۱,۵۵۸.۰۴ مربع کلومیٹر (۶۰۰ مربع میل) |
| آبادی (July 1, 2012) |
|  • کل | ۷۹۷,۴۶۲ |
|  • کثافت | ۵۱۲/مربع  کلومیٹر (۱,۳۳۰/مربع میل) |
| منطقۂ وقت | جاپان معیاری ویلہ (UTC+9) |
| - درخت | صنوبر |
| - پھل | Mikan |
| - پرندہ | Japanese Bush Warbler |
| فون نمبر | 53-457-2111 |
| پتہ | 103-2 Motoshiro-chō, Naka-ku, Hamamatsu-shi, Shizuoka-ken 430-8652 |
| ویب سائٹ | www.city.hamamatsu.shizuoka.jp/foreign/english/ |

**ہاماماتسو** (لاطینی: Hamamatsu) اک جپانی حکومت دے فرمان دے ہیٹھ نامزد شہر اے جہڑا جپان چ واقع اے۔ اسدی کل آبادی 797,462 اے، ایہ ضلع شیزوکا چ واقع اے۔

## ہور ویکھو

* جاپان دے شہر

## حوالے
# پیری تے میری کیوری یونیورسٹی

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | پیری تے میری کیوری یونیورسٹی |  |

 |
|    |
|

---

 |
|  معلومات
 |
|  محل وقوع
 |
| منسوب بنام | پیری کیوری ،  میری کیوری    |
| منسوب | عوامی جامعہ    |
| تاریخ تاسیس | ۱ جنوری ۱۹۷۱   |
| انتظامی تقسیم
 |
| ملک |  فرانس    |
| متناسقات | ﻿ / ﻿    |
| مختصر ناں | (فرانسیسی وچ: UPMC)   |
| صدر دفتر | پیرس    |
| مزید معلومات
 |
| باضابطہ ویب سائٹ | باضابطہ ویب سائٹ (فرانسیسی  تے انگریزی )   |
|

|  |
| --- |
|
[مکمل اسکرین پر] |

 |
|  شماریات
 |
| طلبہ و طالبات | 29123  (۲۰۰۷) 27814  (۲۰۰۸) 29384  (۲۰۰۹) 29560  (۲۰۱۰) 30687  (۲۰۱۱) 31372  (۲۰۱۲) 31376  (۲۰۱۳) 32103  (۲۰۱۴) 32183  (۲۰۱۵) 35037  (ستمبر ۲۰۱۶) 33789  (۲۰۱۶) 35114  (۲۰۱۷)   |
| الموظفين | 1453  (۲۰۰۹)   |
| عضوية | یورپی ایسوسی ایشن برائے جامعات آرکائیو  (۲۰۲۱)   |
|

|  |
| --- |
|
[مکمل اسکرین پر] |

 |
| ترمیم  |

## ہور ویکھو

* دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں
# تانگگو سمجھوتہ

تانگگو سمجھوتے ویلے میٹنگ
**تانگگو سمجھوتہ جاں چین-جاپان سمجھوتہ** جو 31 مئی 1933 نوں جاپان اتے چین دے وچکار ہویا۔

## پچھوکڑ

جاپان دی کوانگ تنگ فوج لہندےولوں اندرلے منگولیا وچّ جس طرحاں ودھنا ضروری سمجھدی سی، اسے طرحاں چین دے اتلے حصے حصے وچّ خاص کرکے ہیپیئی، شانٹنگ اتے شانسی صوبےآں وچّ اپنی سرکار قایم کرنا چاہندی سی۔ سنّ 1931 وچّ ہی جاپان نے ہیپیئی صوبے وچّ اپنا اٹر جماؤن دا یتن کرن شروع کر دتا اتے منچوریا 'تے قبضہ کرن مگروں جاپان دی کوانگ تنگ فوج نے ہیپیئی 'تے حملہ کر دتا اتے 31 مئی 1933 نوں چین نے تانگکو سمجھوتہ کرن لئی مجبور کیتا۔ چین-جاپان دا ایہہ سمجھوتہ بہت اہم سی، کیونکے اس سمجھوتے دے کارن جاپان دے اثر دا پرسار چین وچّ شرُوع ہو گیا۔

## شرطاں

* چین نے ہیپیئی صوبے دے شمالی حصے وچّ اپنیاں فوجاں نہ رکھن دا بھروسہ دتا۔
* ہائیپنگ اتے ٹنسٹین علاقےآں نال وڈی دیوار تے شمال دے علاقےآں نوں غیرفوجی علاقہ اعلان کیتا جاوے۔
* جاپان نوں ایہہ اختیار ہووےگا کہ اوہ اپنے ہوائی جہازاں ولوں ایہہ نریکھن کر سکے کہ چینی فوجاں اس علاقے وچّ موجود تاں نہیں ہن۔
* غیرفوجی علاقہ وچّ ہی جاپان دے پرتی چین مترتا-پورنرتا پولیس رکھن دا انتظام کر سکدا ہے۔
* اتلے ہیپیئی وچّ شانتی اتے پراندھ قایم کرن لئی صف اوہناں ہی چینی فوجی دستےآں نوں تعینات کیتا جاوے جو جاپان پرتی سدبھاونا رکھدے ہون

## اثرات

جاپان، ٹنسٹین اتے پیکنگ دے شمال وچّ اپنیاں فوجاں نوں رکھ سکے۔ 2 سالاں تکّ منچوکؤ اتے چین وچّ ریل-آواجائی، ڈاک سیوا اتے مال دی ڈھوآ-ڈھوائی ہندی رہی۔

## حوالے
# ربن ٹراپ

| ربن ٹراپ |
| --- |
| (جرمنی وچ: Joachim von Ribbentrop)   |
|    |
|

---

 |
| پیدائشی نام | (جرمنی وچ: Ulrich Friedrich Wilhelm Joachim Ribbentrop)   |
| جم | 30 اپریل 1893
 ویزل    |
| وفات | 16 اکتوبر 1946   (53 سال)
 نیورمبرگ    |
| وجہ وفات | پھانسی    |
| طرز وفات | سزائے موت    |
| رہائش | سویٹزرلینڈ  انگلستان  کینیڈا  جرمنی    |
| شہریت |  جرمنی    |
| جماعت | نازی پارٹی  (۱۹۳۰–)   |
| رکن | شوتزشتافل    |
| تعداد اولاد | 5    |
|  عملی زندگی
  |
| پیشہ | سیاست دان ،  سفارت کار    |
| پیشہ ورانہ زبان | جرمن    |
|  الزام و سزا
  |
| جرم | انسانیت کے خلاف جرم    |
| عسکری خدمات
 |
| وفاداری | نازی جرمنی    |
| لڑائیاں تے جنگاں | دوجی وڈی لڑائی ،  پہلی وڈی لڑائی    |
| اعزازات
 |
|  آرڈر آف اسابیلا دی کیتھولک    |
|  دستخط
  |
|    |
|  | IMDB اُتے صفحات   |
|  |
|  |
|  |
| ترمیم  |

**ربن ٹراپ** جرمن نازی لیڈر، رائن لینڈ وچ پیدا ہويا۔ 1932ء وچ نازی پارٹی دا کارکن بنا تے بہت جلد امور خارجہ وچ ہٹلر دا مشیر خاص ہوئے گیا۔ 1938ء تک برطانیہ وچ جرمنی دا سفیر رہیا۔ تے 1938ء تو‏ں 1945ء تک جرمنی دے وزیر خارجہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کیتا۔ جرمنی د‏‏ی جارحانہ کاروائیاں وچ ربن ٹراپ دا وڈا ہتھ سی۔ دوسری جنگ عظیم دے خاتمے اُتے گرفتار ہويا تے 1946ء وچ اس اُتے نورمبرگ د‏‏ی فوجی عدالت وچ مقدمہ چلایا گیا تے پھانسی دتی گئی۔

## حوالے
# ریڈار

ریڈار اک کھوجی سسٹم اے جیہڑا کے مقناطیسی موجاں بھیج کے لبھ سکدا اے۔ اے جہاز، پانی والے جہاز تے ہر شے نوں بہت دور توں ویکھ سکدا اے۔ ایہہ موسم دا حال وی دس سکدا اے۔ ایہہ کسے وی دور دی شے دی سمت، سپیڈ تے شکل وی دس سکدا اے۔ ریڈار کیوں جے بہت دور دیاں شیواں نوں مقناطیسی موجاں نال ویکھدا اے ایس واسطے اوہ موجاں دوری دی وجہ توں کمزور ہو جاندیاں نیں ایس واسطے ایملیفائر نال اوہناں نوں طاقتور بنایا جاندا اے تے فیر ریڈار بہت نکیاں شیواں نوں وی ویکھ سکدا اے۔

ریڈار نوں موسم دا حال دسن، گڈی دی سپیڈ پتہ کرن، دشمن جہازاں دا کھوج لاؤن تے راہ دا کھوج لاؤن واسطے ورتیا جاندا اے۔