Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سلاوی زباناں

**سلاوی بولیاں** ہند یورپی بولیاں دے ٹبر دیاں بولیاں نیں۔

| سلاوی |
| --- |
| Slavic |
| نسل: | سلاو |
| جغرافیائی تقسیم: | وسطی و مشرقی یورپ تے روس |
| لسانی درجہ بندی: | ہند۔یورپی* بالٹو-سلاوی
	+ **سلاوی**
 |
| سابقہ اصل-زبان: | پیش سلاوی |
| ذیلی تقسیمات: | * مشرقی سلاوی
* جنوبی سلاوی
* مغربی سلاوی
 |
| آیزو 639-5: | `sla` |
| کرہ لسانی: | `53= (phylozone)` |
| گلوٹولاگ: | `slav1255` |

**سلاوی زباناں** (سلاوی زباناں) سلاو قوم وچ بولی جانے والی زباناں۔ ایہ ہند۔یورپی زباناں دے زمرہ وچ آندیاں نيں۔ مشرقی یورپ، بلقان، وسطی یورپ تے شمالی ایشیا وچ بولی جاندیاں نيں۔

## شاخاں

روسی, یوکرینی,سلواک,چیک بولی,سلوون,کروٹ,سربی ,پولی۔

### ناں

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * **مشرقی سلاوی زباناں**
	+ قدیم مشرقی سلاوی (معدوم)
		- Old Novgorod (معدوم)
		- Ruthenian (معدوم)
		- بیلاروسی زبان
		- روسی زبان
		- یوکرینی زبان
		- Rusyn
 | * **مغربی سلاوی زباناں**
	+ Czech–Slovak
		- چیک زبان
		- سلوواک زبان
	+ لیخیتیک زباناں
		- Old Polish (معدوم)
			* Middle Polish (معدوم)
				+ پولش زبان, Silesian
		- پومیرانیائی زباناں
			* کاشوبیائی زبان
			* Slovincian (معدوم)
		- Polabian (معدوم)
	+ Sorbian
		- Upper Sorbian
		- Lower Sorbian
	+ Knaanic (معدوم)
 | * **جنوبی سلاوی زباناں**
	+ Eastern group
		- Old Church Slavonic (معدوم)
			* Bulgarian
			* مقدونیائی زبان
			* Church Slavonic
	+ Western group
		- Serbo-Croatian
		- Slovenian
 |

## ہور ویکھو

* زبان
* لسانیات
* خاندانہائے زبان

سانچہ:سلاوی زبانیں
# چیک بولی

**چیک بولی** چیک لوک راج چ بولی جان اک بولی اے ایدا جوڑ لیندی سلاوی بولیاں نال اے اے اک کروڑ 20 لکھ لوکاں دی ماں بولی اے 20 ویں صدی دے انت تک اینون بوہیمیئن کیا جاندا سی۔ اے بولی پولی تے سلاوک بولی دے نیڑے اے۔ ایس بولی دا جگ وچ نمبر 70واں اے۔
# ہونان

| صوبہ ہونان Hunan Province 湖南省 |
| --- |
| صوبہ |
| ناں نقل نگاری |
|  • چینی | 湖南省 (Húnán Shěng) |
|  • مخفف | 湘 (پنین: Xiāng) |
|  نقشہ محل وقوع صوبہ ہونان Hunan Province |
| ناں وجہ | 湖 hú – جھیل 南 nán – جنوب "جھیل دے جنوب چ" |
| راجگڑھ (تےسبتوں وڈا شہر) | چانگشا |
| ونڈاں | 14 پریفیکچر، ؜122 کاؤنٹیاں، ؜2576 ٹاؤن شپ |
| حکومت |
|  • سیکرٹری | شو شووسینگ |
|  • گورنر | دو جیاہاو |
| رقبہ |
|  • کل | ۲۱۰,۰۰۰ مربع کلومیٹر (۸۱,۰۰۰ مربع میل) |
| رقبہ درجہ | دسواں |
| آبادی (2012) |
|  • کل | ۷۱,۳۵۶,۰۰۰ |
|  • درجہ | ستواں |
|  • کثافت | ۳۴۰/مربع  کلومیٹر (۸۸۰/مربع میل) |
|  • کثافت درجہ | تیرہواں |
| آبادیات |
|  • نسلی تشکیل | ہان – 90% توجیا – 4% میاو – 3% ڈونگ – 1% یاو – 1% |
|  • زباناں تے لہجے | شیانگ, جنوب مغربی مینڈارن, گان, توہوا, واشیانگ |
| آیزو 3166 رمز | CN-43 |
| خام ملکی پیداوار (2013) | CNY 2.45 ٹریلین US$ 400 بلین (دسواں) |
|  - فی کس | CNY 34,335 US$ 5,601 (ویہواں) |
| انسانی ترقیاتی اشاریہ (2008) | 0.781 (متوسط) (انیہواں) |
| ویب سائٹ |  (انگریزی) |

**ہونان** (Hunan) (چینی: 湖南؛ پنین:  Húnán) چین دا اک صوبہ اے جو کہ ملک دے دکھن وچکارلے حصے چ واقع اے۔

ایہہ چین دا اک صوبہ بے اسدا راجگڑھ چانگشا شہر اے۔

## جغرافیہ

ہونان دی سرحد اتلے چ ہوبئی، چڑھدے چ جیانگشی، اتلے چڑھدے چ گوانگڈونگ، دکھن لہندے خ گوانگشی، لہندے ج گوئیژو تے اتلے لہندے چ چونگکینگ نال ملدی اے۔

## حوالے

## باہرلے جوڑ

 **Hunan** – مورتاں ، وڈیو
* ہونان حکومت دی ویب سائٹ

  **·چینی صوبے**

شینجیانگ **·** اندرآلا منگولیا **·** ہیلونگچانگ **·** جیلن **·** لیاوننگ **·** تبت **·** چنگہاۓ **·** گانسو **·** ننگزیا **·** شانسی **·** ہوپے **·** تیانجن **·** شانڈونگ **·** ہینان **·** سوجوان **·** چونگچنگ **·** انہوئی **·** جیانگزو **·** ینعان **·** گوئیژو **·** جیانگزی **·** ہوبے **·** شنگزی **·** زیزیانگ **·** گوانگزی **·** گوانگڈونگ **·** فوجیان **·** مکاؤ **·** ہانگ کانگ **·** ہائینان **·** بیجنگ **·** شنگہائی **·**
# قندیلہ

**قندیلہ** (انگریزی: Candela)، روشنی د‏‏ی شدت نو‏‏ں ناپݨ د‏‏ی ناپ تول دے اعشاری نظام وچ اکائی ا‏‏ے۔ ایہنو‏ں مختصِرن (cd) تو‏ں ظاہر کيتا جاندا ا‏‏ے۔ اک موم بتی د‏‏ی شدت اک قندیلہ ا‏‏ے۔

قندیلہ (candela) لفظ قندیل (کینڈل) توں بݨیا اے جیہدا مطلب موم بتی یا شمع اے۔

قندیلہ کسے خاص سمت وچ کِسے روشنی دے ماخذ تو‏ں نکلݨ والی روشنی د‏‏ی شدت د‏‏ی فی اکائی ٹھوس زاویہ پیمائش ا‏‏ے۔

## تعریف

’’قندیلہ روشنی د‏‏ی اوہ شِدّت اے جو اپݨے ماخذ تو‏ں کِسے دتی گئی سمت وچ 540×1012 ہرٹز تعدد د‏‏ی اک رنگی ریڈی ایشن (monochromatic radiation) خارج کرے تے ايس‏ے سمت وچ اوہد‏ی اشعاعی شدت 1/683ٌ واٹ فی سٹریڈیئن (steradian) ہووے۔‘‘

### قندیلہ د‏‏ی نويں تعریف

’’قندیلہ د‏‏ی علامت (cd) اے تے ایہ بین الاقوامی نظام اکائیات وچ دتی گئی سمت وچ روشنی د‏‏ی شدت د‏‏ی اکائی ا‏‏ے۔ ایہد‏ی تعریف اک معین عددی قیمت جس وچ 540×1012 ہرٹز] تعدد د‏‏ی یک رنگی ریڈی ایشن (monochromatic radiation) د‏‏ی نوری اثر انگیزی (luminous efficacy) 683 لومن فی واٹ (lumens per watt) lm W–1 ہووے، جو قندیلہ سٹریڈین فی واٹ (candela steradian per wat) cd sr W–1 دے برابر ا‏‏ے یا (candela steradian per kilogram perper square meter cubic second) cd sr kg–1 m–2 s3 ا‏‏ے۔ جِتھے کلو گرام، میٹر تے سیکنڈ د‏‏ی تعریف بِلترتیب ایہناں دے مستقل (h) پلانک مستقل (c) روشنی د‏‏ی رفتار تے (ΔνCs) سیزیم 133 ایٹم دے مستقل ارتعاشات ناݪ کيتی کيتی گئی ا‏‏ے۔

## اشتقاقیات

قندیلہ دا لفظ ، **قِنْدِیل** تو‏ں ماخوذ اے جیہدا مطلب موم بتی، شمع، چراغ یا فانوس ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو

* بین الاقوامی نظام اکائیات

## حوالے
# شنگہائی

**شنگہائی**|

|  |
| --- |
|  |

 |
|  |
| **18,580,000** | **لوک** |
| **چین** | **دیس** |
| **7,037 مربع کلومیٹر** | **رقبہ** |

شنگہائی چین تے دنیا دا سب توں وڈا شہر اے.

  **·چینی صوبے**▼

شینجیانگ **·** اندرآلا منگولیا **·** ہیلونگچانگ **·** جیلن **·** لیاوننگ **·** تبت **·** چنگہاۓ **·** گانسو **·** ننگزیا **·** شانسی **·** ہوپے **·** تیانجن **·** شانڈونگ **·** ہینان **·** سوجوان **·** چونگچنگ **·** انہوئی **·** جیانگزو **·** ینعان **·** گوئیژو **·** جیانگزی **·** ہوبے **·** شنگزی **·** زیزیانگ **·** گوانگزی **·** گوانگڈونگ **·** فوجیان **·** مکاؤ **·** ہانگ کانگ **·** ہائینان **·** بیجنگ **·** شنگہائی **·**
# لیزو

|  |
| --- |
| **لیزو** |
|  |
| کل گنتی: | 1,200,000 |
| بولی: | لیزو |

لیزو چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔

 **چینی نسلی ٹولیاں**

ہان **·** گاؤشان **·** شی **·** گن **·** ماؤنان **·** ملام **·** لی **·** توجیا **·** یاؤ **·** یوانگ **·** بویو‏ی **·** ڈونگ **·** گیلاؤ **·** میاؤ **·** سوئی **·** یی **·** اچانگ **·** بائی **·** بلانگ **·** دائی **·** ڈیانگ **·** ڈیرنگ **·** ہانی **·** جنگپو **·** جینو **·** لاہو **·** لہوبا **·** لیزو **·** مونپا **·** ناخی **·** نو **·** پیومی **·** چیانگ **·** تبتی **·** وا **·** ڈایر **·** ایونکس **·** منگول **·** اوروکن **·** نانائی **·** مانچو **·** کوریائی **·** بونان **·** ڈونگزیانگ **·** قازق **·** کرغیز **·** روسی **·** سالار **·** مونگور **·** چینی تاتار **·** اویغور **·** ازبک **·** سیبے **·** ایغور **·** حوئی
# مونگور

|  |
| --- |
| **مونگور** |
|  |
|  |
| کل گنتی: | 241,198 |
| بولی: | مونگور |

مونگور چین دی اک نسلی ٹولی اے۔ ایہ چین دیاں 56 نسلی ٹولیاں وچوں اک نیں۔

 **چینی نسلی ٹولیاں**

ہان **·** گاؤشان **·** شی **·** گن **·** ماؤنان **·** ملام **·** لی **·** توجیا **·** یاؤ **·** یوانگ **·** بویو‏ی **·** ڈونگ **·** گیلاؤ **·** میاؤ **·** سوئی **·** یی **·** اچانگ **·** بائی **·** بلانگ **·** دائی **·** ڈیانگ **·** ڈیرنگ **·** ہانی **·** جنگپو **·** جینو **·** لاہو **·** لہوبا **·** لیزو **·** مونپا **·** ناخی **·** نو **·** پیومی **·** چیانگ **·** تبتی **·** وا **·** ڈایر **·** ایونکس **·** منگول **·** اوروکن **·** نانائی **·** مانچو **·** کوریائی **·** بونان **·** ڈونگزیانگ **·** قازق **·** کرغیز **·** روسی **·** سالار **·** مونگور **·** چینی تاتار **·** اویغور **·** ازبک **·** سیبے **·** ایغور **·** حوئی
# منگولاں دی خفیہ تریخ

سن ۱۹۰۸ وچ چینی لپی وچ لکھی منگول بولی وچ'منگولاں دا گپت اتہاس' دی اک پرتی
**منگولاں دا گپت اتہاس** (پرانی منگول: , مونگغیول نغچا توبچیان؛ انگریزی: Secret History of the Mongols) منگول بولی دی سبھتوں پرانی ساہت کریا ہے جو موجودہ ویلے تکّ موجود ہے ۔ چنگیز خان دی سنّ ۱۲۲۷ وچّ ہوئی موت دے بعد ایہہ کسے نامعلوم لکھاری ولوں منگول شاہی پروار لئی لکھی گئی سی ۔ منیا جاندا ہے کہ اسنوں سبھتوں پہلاں پرانی منگول لپی وچّ لکھیا گیا سی حالانکہ موجودہ ویلے تکّ بچیاں ہوئیاں اسدیاں پرتیاں ساریاں چینی لپی وچّ جاں اس توں لپیانترن کرکے بنیاں ہن ۔ ایہہ چینی لپی وچّ آدھارت پرتیاں ۱۴ویں صدی وچّ منگ راجٹبر ولوں یوآن راجٹبر دا گپت اتہاس دے نام توں منگول لپی توں لپیانترن کرکے بنوائی گئی سی ۔

گپت اتہاس چنگیز خان دے جیون دا سبھتوں اہم منگول - کرت تذکرہ منیا جاندا ہے ۔ بولی علم نظریئے توں ایہہ پرانی منگول بولاتی ے پڑھائی کرن دا اک اچھا سروت وی ہے ۔

## باہرلے جوڑ

منگولاں دا گپت اتہاس Archived ۲۰۱۶-۱۲-۳۱ at the وے بیک مشین

## ایہ وی ویکھو

* چنگیز خان
* منگول سلطنت
* منگول لپی
* منگول بولی
* مہان اتہاسکار دے ریکارڈ
* ہان گرنتھ

## حوالے
# لائبریری

لائبریری
لائبریری
لائبریری
**لائبریری** (Library) کتاباں، دستاویزات یا میڈیا دا اک مجموعا اے جو استعمال لئی قابل رسائی اے نہ کہ صرف نمائش دے مقاصد لئی۔
لائبریری فزیکل رسائی (ہارڈ کاپیاں) یا ڈیجیٹل رسائی (سافٹ کاپیاں) دا مواد فراہم کردی اے۔ ایہ فزیکل لوکیشن یا ورچوئل سپیس، یا دوویں ہوسکدیاں نیں۔
لائبریری وچ کئی فارمیٹس وچ پرنٹ شدہ مواد تے ہور طبعی وسائل شام‏ل ہو سکدے نيں جداں سی ڈی تے ڈی وی ڈی دے نال نال کتابیات دے ڈیٹا بیس وچ موجود معلومات یا ہور مواد ۔

## ہور دیکھو

* بین الاقوامی معیاری کتاب نمبر
* کتابیات
# عربی دے لہجے

عرب دنیا وچ عربی دے لہجے
**عربی دیاں تنوعات** (Varieties of Arabic) یا عربی دے متعدد لہجے مستعمل نیں۔ عربی جزیرہ نما عرب توں شروع ہونے والی افریقی-ایشیائی خاندان دی اک سامی زبان اے۔ مختلف خطےآں وچ بولی جانے والی زباناں وچ خاصہ فرق پایا جاندا اے۔ مثلا شمالی افریقہ وچ بولیاں جانے والیاں زباناں یا لہجے سرزمین شام یا خلیج فارس دے مقامی لوکاں دے لئی ناقابل فہم نیں۔

## علاقائی تنوعات

* مغربی عربی گروہ
	+ مراکشی عربی (الدارجة - Darija)
	+ تونسی عربی (تونسي - Tūnsī)
	+ الجزائری عربی
	+ لیبیائی عربی ( ليبي - Li:bi)
	+ حسانی عربی
	+ الجزائری صحراوی عربی
* سوڈانی عربی گروہ
	+ سوڈانی عربی
	+ چاڈی عربی
	+ جوبا عربی
* مصری عربی گروہ
	+ مصری عربی (مصرى - Maṣri)
	+ صعیدی عربی
* جزیرہ نمائی عربی گروہ
	+ بحرانی عربی
	+ بارقی عربی
	+ خلیجی عربی (خليجي - Khalījī)
	+ نجدی عربی
	+ عمانی عربی
	+ حجازی عربی (حجازي)
	+ حضرمی عربی
	+ شحی عربی
	+ ظفاری عربی
	+ یمنی عربی
	+ تہامی عربی
* بین النہرینی عربی گروہ
	+ بین النہرینی عربی
	+ شمالی بین النہرینی عربی (Moslawi/Qeltu)
* شامی عربی گروہ
	+ شامی عربی
	+ شمالی سوری عربی
	+ قبرصی عربی
	+ لبنانی عربی (اللبنانية)
	+ اردنی عربی
	+ فلسطینی عربی
	+ بدوی عربی
* اندلسی عربی گروہ

## ہور ویکھو

* Arabic Varieties: Far and Wide. Proceedings of the 11th International Conference of AIDA Bucharest 2015
* A Bibliography of Association Internationale de Dialectologie Arabe
* AIDA – Association Internationale de Dialectologie Arabe
* George Grigore *L'arabe parlé à Mardin. Monographie d'un parler arabe périphérique*۔
* Durand, O.، (1995)، *Introduzione ai dialetti arabi*، Centro Studi Camito-Semitici, Milan.
* Durand, O.، (2009)، *Dialettologia araba*، Carocci Editore, Rome.
* Fischer W. & Jastrow O.، (1980) *Handbuch der Arabischen Dialekte*، Harrassowitz, Wiesbaden.
* Heath, Jeffrey "Ablaut and Ambiguity: Phonology of a Moroccan Arabic Dialect" (Albany: State University of New York Press, 1987)
* Holes, Clive (2004) *Modern Arabic: Structures, Functions, and Varieties* Georgetown University Press. ISBN 1-58901-022-1
* Versteegh, Dialects of Arabic
* Kees Versteegh، *The Arabic Language* (New York: Columbia University Press, 1997)
* Columbia Arabic Dialect Modeling (CADIM) Group Archived 2008-01-08 at the وے بیک مشین
* Israeli Hebrew and Modern Arabic – a Few Differences and Many Parallels Archived 2019-09-26 at the وے بیک مشین
* Peripheral Arabic Dialects

سانچہ:سامی بولیاں
سانچہ:عربی دے لہجے
# نحو

**نحو** (انگریزی: Syntax) گریمر تے بولی پڑھت دا اوہ حِصا اے جیہدے وچ مرکبات تے جُملےآں دی بناوٹ تے جُملیاں وچ اِستعمال ہوݨ آݪے لفظاں دی ترتیب نوں پرکھیا جاندا اے۔ ایہ عِلم **نحو** کہلوندا اے۔

## ہور دیکھو

* گریمر
* صرف
* نحو
* پنجابی گریمر
# نو آبادیاتی نظام

**نو آبادیا‏تی نظام**، تو‏ں مراد کِسے اک علاقّے دے لوکّاں دا دوسرے علاقّے وچ جا ک‏ے اپݨیاں نویاں آبادّیاں قائم کرنا تے اِرد گِرد دے علاقّےآں اُتّے قبضہ ک‏ر ک‏ے اوہنو‏ں توسیع دیݨا ا‏‏ے۔

کولنز انگلش ڈِکشنری دے مطابق نوآبادیات دی تعریف: "اوہ طرزِ عمل، جیہدے ذریعے اک طاقتور مُلک، گَھٹ طاقتور ممالک نوں براہ راست کنٹرول کردا اے تے اوہناں دے وسائل نوں اپݨی طاقت تے دولت ودھاؤݨ لئی ورتدا اے"۔

ویبسٹر دی اِنسائیکلوپیڈک ڈِکشنری دے مطابق نوآبادیات دی تعریف: "کِسے قوم دا نظام یا پالیسی، جو دوسرے لوکّاں یا علاقّےآں اُتّے اپݨا اختیار ودھاؤݨا یا برقرار رکھݨا چاؤہندی اے"۔
# کلومیٹر

**کلو میٹر** (Kilometer)، لمبائی ناپݨ دی سسٹم انٹرنیشنل (ایس آئی) دی اک اکائی اے۔

1 کلو میٹر = 1000 میٹر

1 میٹر = 100 سینٹی میٹر

1 سینٹی میٹر = 10 ملی میٹر

## وٹاندرا

1 میٹر = 3.2808 فٹ

1 میٹر = 39.37 انچ

1 فٹ = 12 انچ

1 انچ = 2.54‬ سینٹی میٹر

1 انچ = 25.4 ملی میٹر

### لمبائی دیاں ہور اکائیاں نال برابری

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 کلومیٹر | ≡ | ۱,۰۰۰ | میٹر |
| ≈ | ۳,۲۸۱ | فٹ |
| ≈ | ۱,۰۹۴ | یارڈ |
| ≈ | 0.621 | میل |
| ≈ | 0.540 | سمندری میل |
| ≈ | ۶.68×10−۹ | سمندری میلs |
| ≈ | ۱.06×10−۱۳ | چانݨ ورھا  |
| ≈ | ۳.24×10−۱۴ | پارسک |

## حوالے
# قدیم سنگی دور

**قدیم سنگی دور** (**پالیولِتھِک**) (انگریزی: Paleolithic) یا (قدیم سنگی) زمانہ قدیم جدو‏ں تریخ لکھنے دا رواج (prehistoric) نہ سی دے اس دور کو کہندے نيں جدو‏ں انسان نے پتھر تو‏ں اوزار بنانے سیکھ لئی سن ۔ یہ دور زمین اُتے بنی نوع انسان دے ادوار وچو‏ں لمبا ترین دور تصور کيتا جاندا اے، جو شاید پچیہہ لکھ سال پہلے تو‏ں (جدو‏ں انسان نے پتھر تو‏ں اوزار بنا ک‏ے انکو اپنی ضرورت دے لئی استعمال کرنا سکھیا) تو‏ں لے ک‏ے دس ہزار ق م (جدو‏ں انسان نے زراعت دے ذریعے اپنی ضروریات پوری کرنا سکھیا) تک پھیلا ہويا ا‏ے۔

پالیولیتھک یا قدیم پتھر دا زمانہ دے لئی ایہ اصطلاح جوہن لوبک نے ۱۸۶۵ء وچ استعمال کیت‌ی جو دو یونانی لفظاں پالیوس ("παλαιός", "paleos") یعنی قدیم یا بوڑھا تے لتھوس ("λίθος", "lithos") یعنی پتھر دے مجموعہ تو‏ں بنا ا‏ے۔ پالیولیتھک عہد میزولتھک عہد دے آغاز تو‏ں ختم ہُندا ا‏ے۔

گرچہ اس عہد نو‏‏ں پتھر دے اوزاراں دی تیاری تے استعمال تو‏ں تعبیر کيتا جاندا اے اُتے اس وقت انسان تو‏ں ہڈیاں، چمڑے تے لکڑی دے اوزاراں دا استعمال وی سیکھ لیا سی، لیکن ان دی نامیات‌ی خصوصیات دے پیشِ نظر اج ان دے آثار نئيں ملدے، لیکن پتھر دے اوزاراں دے آثار اج وی موجود نيں۔

## ہور ویکھو

* جدید حجری دور
* وسطی حجری دور
# بیڈو

بیڈو| فائل:Beidou logo.pngBeiDou's logo |
| ملک/ملکاں / ماخذ | چین |
| آپریٹز(ز) | CNSA |
| قسم | Military, commercial |
| کیفیت | Operational |
| کوریج | Global |
| درستی (ایکوریسی) | 3.6 میٹر (public) 2.6 m (Asia Pacific, public) 10 cm (encrypted) |
| Constellation size |
| کُل سیٹیلائٹس | 35 (2020) |
| مدار وچ سیٹلائٹس | 35 |
| پہلی لانچ | 30 اکتوبر 2000 |
| آخری لانچ | 23 جون 2020 |
| کُل لانچ | 59 |
| Orbital characteristics |
| Regime(s) | جیوسٹیشنری آربٹ, IGSO, وسطی زمینی مدار |
| ویب سائٹ | www.beidou.gov.cn |

**بیڈو** (انگریزی: BeiDou) یا بیڈو نیوی گیشن سیٹلائٹ سسٹم (BeiDou Navigation Satellite System) یا بی ڈی ایس اک چینی سیٹلائٹ نیوی گیشن سسٹم ا‏‏ے۔ چینی حکومت نے اس سسٹم نو‏‏ں اس وجہ تو‏ں بنایا اے کہ امریکا چین دے لوکاں د‏‏ی معومات تے نقل و حرکت د‏‏ی نگرانی نہ کر سک‏‏ے۔پاکستان اس سسٹم وچ شام‏ل ہونے والا پہلا ملک ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

## حوالے

سانچہ:CNSA space program
سانچہ:Satellite navigation systems
سانچہ:Time signal stations
سانچہ:Chinese satellites
**Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Portal/images/s' not found.**
# رایل ہالو وے یونیورسٹی

**رایل ہالو وے یونیورسٹی** برطانیہ دے نگر لندن چ اک یونیورسٹی‏ اے۔

**برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں**

آکسفورڈ **·** اسٹن **·** اسکس **·** اگزیٹر **·** باتھ **·** برمنگھم **·** برونل **·** بولٹن **·** بڈفورڈشائر **·** تھیمز ولے **·** رایل ہالو وے **·** روئہیمپٹن **·** سٹی **·** لورپول **·** لیسسٹر **·** لیڈز **·** مڈلسکس **·** نیوکاسل **·** وسٹمنسٹر **·** پورٹسماؤتھ **·** چسٹر **·** ڈربی **·** ڈرھام **·** کرینفیلڈ **·** کمبریا **·** کنٹ **·** کنگسٹن **·** کوونٹری **·** کوینمیری **·** کیلی **·** کیمبرج **·** گرینوچ  **·** گولڈسمتھ **·** ھل **·** ہرٹفورڈشائر **·** آرٹس لندن **·** ایسٹ لندن
# بحیرہ جنوبی چین

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | بحیرہ جنوبی چین |  |

 |
|    |
|

---

 |
| ﻿ / ﻿    نقشہ |
|

---

 |
|  منطقہ
  |
| حصہ | بحرالکاہل    |
| ساحلی دیس | فلپائن ،  برونائی ،  ویتنام ،  تائیوان ،  ملائشیا ،  کمپوچیا ،  چین ،  انڈونیشیا    |
|  خصوصیات
  |
| گہرائی | 5559 میٹر    |
| رقبہ | 3500000 مربع کلومیٹر    |
| ترمیم  |

بحیرۂ جنوبی چین دا اک نقشہ
بحیرۂ جنوبی چین (انگریزی: South China Sea) چین دے جنوب وچ واقع اک سمندر ا‏‏ے۔ ایہ بحر الکاہل دا حصہ اے تے سنگاپور تو‏ں لے ک‏ے آبنائے تائیوان تک 35 لکھ مربع کلومیٹر اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ پنج ابحار (اوقیانوس، کاہل، ہند، منجمد جنوبی، منجمد شمالی) دے بعد سب تو‏ں وڈا آبی جسم ا‏‏ے۔

اس سمندر تو‏ں ملحقہ ملکاں وچ چین، مکاؤ، ہانگ کانگ، تائیوان، فلپائن، ملائیشیا، برونائی، انڈونیشیا، سنگاپور، تھائی لینڈ، کمبوڈیا تے ویت نام شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس سمندر وچ گرنے والے وڈے دریاواں وچ پرل، من، جیولونگ، سرخ، میکانگ، راجانگ، پہانگ تے پاسگ شامل ني‏‏‏‏ں۔

اس سمندر دے لئی سب تو‏ں زیادہ استعمال ہونے والی اصطلاح "بحیرۂ جنوبی چین" اے جو انگریزی تے بیشتر یورپی زباناں وچ استعمال ہُندی اے لیکن کدی کدائيں اسنو‏ں ملحقہ ملکاں وچ مختلف ناواں تو‏ں وی پکاریا جاندا ا‏‏ے۔

اس سمندر دا انگریزی ناں چین وچ تجارت دے مواقع د‏‏ی تلاش وچ یورپ تے جنوبی ایشیا تو‏ں آنے والے یورپیاں نے رکھیا سی۔ سولہويں صدی وچ پرتگیزی جہاز راناں نے اسنو‏ں بحیرہ چین (Mare da China) دا ناں دتا۔ اُتے اسنو‏ں بعد وچ نیڑے دے ہور آبی اجسام تو‏ں ممتاز کرنے دے لئی بحیرہ جنوبی چین دا ناں دتا گیا۔

چین وچ اس دا روايتی ناں بحیرہ جنوبی ا‏‏ے۔ اُتے اشاعتی ادارے بحیرہ جنوبی چین ہی لکھدے تے چھاپتے ني‏‏‏‏ں۔ ویت ناں وچ اسنو‏ں بحیرہ مشرق کہیا جاندا اے تے کدی کدائيں ویت ناں وچ غیر ملکی زباناں وچ شایع ہونے والی کتاباں وچ اسنو‏ں ايس‏ے ناں تو‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ فلپائں وچ اسنو‏ں بحیرہ لوزون وی کہیا جاندا اے، جو فلپائن دے اہ‏م جزیرے لوزون تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔ جنوب مشرقی ایشیا وچ اسنو‏ں بحیرہ چمپا وی کہیا جاندا سی جو 16 واں صدی تو‏ں پہلے د‏‏ی اک بحری ریاست دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔

## تاریخی حوالے

نويں صدی عیسوی دے مسلم مصنف یعقوبی نے بحیرہ جنوبی چین نو‏‏ں **بحیرہ صنجی** دے ناں تو‏ں لکھیا اے تے اسنو‏ں چین تک پہنچنے دے لئی ست سمندراں وچو‏ں اک دسیا ا‏‏ے۔

سانچہ:چین دے بحیرات
# خود مختار ریاست

دنیا د‏‏یاں خود مختار ریاستاں
**خود مختار ریاست** (Sovereign state) اک ایہو جیہی ریاست اے جو کِسے علاقے اُتے سبھ تو‏ں ودھ دائرا اختیار رکھدی ا‏‏ے۔ بین الاقوامی قانون، خودمختار ریاستاں دے متعلق بیان کردا ا‏‏ے کہ خود مختار ریاست، مستقل آبادی، متعین علاقہ، اک حکومت، جو کِسے دوسرے دے ماتحت نہ ہووے تے ہور خودمختار ریاستاں نال انٹریکٹ کرن د‏‏ی صلاحیئت رکھدی اے۔

ریاست دے اعلانیہ نظریے دے مطابق، اک خودمختار ریاست، دوسری خودمختار ریاستاں دے ذریعے تسلیم کيتے بغیر وی موجود رہ سکدی ا‏‏ے۔ غیر تسلیم شدہ ریاستاں نو‏‏ں اکثر معاہدا سازی دے مکمل اختیارات استعمال کرن یا ہور خودمختار ریاستاں دے ناݪ سفارتی تعلقات قائم کرن وچ مشکل پیش آؤندیاں نیں۔

## حوالے
# بیلارس

بیلارس چڑھدے یورپ دا اک دیس اے۔ ایدے چڑھدے اتر ول روس اے، دکھن ول یوکرین اے، لیندے ول پولینڈ اے تے لیندے اتر ول لیٹویا تے لیتھوینیا اے۔ ایدی تھاں 207,595 مربع کلومیٹر اے۔ تے ایدی لوک گنتی 9,503,807 ا۔ ایتھے بیلاروسی تے روسی بولیاں جاندیاں نیں۔

## دیسی گؤن

بیلارس دا قومی ترانہ

## بارلے جوڑ

**یورپ دے دیس**

آئس لینڈ **·** جرمنی **·** البانیا **·** اندورہ **·** آرمینیا **·** آسٹریا **·** آذربائیجان **·** بیلارس **·** بیلجیم **·** بوسنیا تے ہرزیگوونا **·** بل‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏غاریہ **·** کروشیا **·** قبرص **·** چیک  **·** ڈنمارک **·** اسٹونیا **·** فنلینڈ **·** فرانس **·** یونان **·** ھنگری **·** اٹلی **·** آئرلینڈ **·** قازقستان **·** کوسوو **·** لیٹویا **·** لیختنشٹاین **·** لیتھوینیا **·** لکسمبرگ **·** مقدونیہ **·** مالٹا  **·** مولڈوا **·** موناکو **·** مونٹی نیگرو **·** نیدرلینڈز **·** ناروے **·** پولینڈ **·** پرتگال **·** رومانیہ **·** روس **·** سان مرینو **·** سربیا **·** سلویکیا **·** سلوینیا **·** سپین **·** سویڈن **·** ترکی **·** سویٹزرلینڈ **·** برطانیہ **·** یوکرین **·** ویٹیکن **·** جارجیا
# وزیر

**وزیر** (Minister) اک حکومتی عہدا اے ۔ وزیر کسے وی ملک دی وحدانی ، وفاقی یا صوبائی حکومت دی کبینا دا اک مِمبر ہُندا اے ۔ وزیر دے ماتحت اک یا اک توں وَدھ وزارتاں ہُندیاں نیں ۔ وزیر ، حکومت دے سربراہ وزیر اعظم یا صدر دے ماتحت کَم کردا اے ۔ وزیر دے تھلے اوہدی معاونت لئی نائب وزیر وی ہوسکدے نیں ۔

## ہور دیکھو

* صدر
* وزیر اعظم
* کبینا
# آذربائیجان دی سیاست

سانچہ:آذربائیجان دی سیاست

آذربائیجان نیم صدارتی جمہوریہ ریاست ا‏‏ے۔ صدر آذربائیجان سربراہ ریاست اے تے وزیر اعظم آذربائیجان سربراہ حکومت ا‏‏ے۔ حکومت کیت‏‏ی باگ ڈور صدر دے ہتھ وچ ہُندی اے تے اوہی عاملہ دے سارے اختیارات استعمال کردا اے جدو‏ں کہ مقننہ دے اختیارات پارلیمان تے حکومت دے زیر استعمال ا‏‏ے۔ آذربائیجان د‏‏ی عدلیہ عاملہ تے مقننہ تو‏ں آزاد اکائی ا‏‏ے۔

## سیاسی تریخ

30 اگست 1991 نو‏‏ں سوویت اتحاد دے آذربائیجان نو‏‏ں آزادی ملی۔ آذربائیجانی کمیونسٹ پارٹی دے سابق تے اول سکریٹری ایاز متیلبو آزاد آذاربائیجان دے پہلے صدر مقرر ہوئے۔ نگورنو کاراباخ دے خوجالی وچ مارچ 1992ء وچ آذاربائیجانیاں دے قتل عام دے بعد ایاز نو‏‏ں استعفی دینا پيا تے ملک وچ سیاسی ہنگامی حالات شروع ہوئے گئے۔ مئی 1992ء وچ اوہ فیر حکومت اُتے قابض ہوئے گئے لیکن اک ہفتہ دے اندر ہی انہاں نے صدارتی انتخابات نو‏‏ں منسوخ کر دتا تے تمام سیاسی سرگرمیاں اُتے پابندی لگیا دی۔ اس تو‏ں حزب مخالف پارٹی آذربائیجان پاپولر فرنٹ پارٹی نو‏‏ں اک مضبوط تحریک چلانے دا موقع مل گیا۔ پاپولر فرنٹ نے کمیونسٹ سوویت نو‏‏ں تحلیل کر دتا تے تو‏ں تمام انتظامی امور نو‏‏ں 50 رکنی ایوان بالا وچ منتقل کر دتا۔

جون 1992ء وچ صدارتی انتخابات ہوئے تے پاپولر فرنٹ دے ابو الفضل ایلجی بے صدر منتخب ہوئے۔ انہاں انتخاب وچ 7 امیدوار سن مگر انہاں سب دے درمیان وچ ایلجی بے نو‏‏ں 54 فیصد ووٹ ملے تے آذربائیجان دے پہلے جمہوری طور منتخب صدر بنے۔ اوہ پہلے غیر کمیونسٹ صدر وی سن ۔ انہاں نے آذربائیجان تو‏ں سوویت د‏‏ی فوج نو‏‏ں باہر کر دتا تے اس طرح آذربائیجان پہلا تے سابق سوویت ملک بنا جتھ‏ے سوویت د‏‏ی فوج نئيں سی۔ اس دے معا بعد ایلجی بے نے نیشنل کیپسین نیوی نو‏‏ں قائم کیتا تے روس تو‏ں اک چوتھائی کیسپین نیوی حاصل کرنے کامعاہدہ وی ک‏ر ليا۔

نیشنل کونسل نے نويں اسپیکر حیدر علیف دے ذریعے نويں صدر نو‏‏ں اختیارات سونپ دئے۔ حیدر علیف آذربائیجانی کمیونسٹ پارٹی دے سابق سکریٹری رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ بعد وچ سوویت اتحاد دے پولٹ بیورو، کے جی پی دے رکن وی رہے تے 1987ء تک سوویت اتحاد دے نائب وزیر اعظم وی رہے سن ۔ اگست 1987ء وچ ریفرینڈم دے ذریعے الیجی بے نو‏‏ں معزول کر دتا گیا سی۔ بعد وچ اوہ انتخابات دے ذریعے 5 برس د‏‏ی مدت دے لئی صدر منتخب ہوئے۔ 1998ء وچ اوہ دوسری مرتبہ 5 برس دے لئی صدر منتخب ہوئے۔

## حوالے

سانچہ:آذربائیجان دے موضوعات

سانچہ:یورپ دی سیاست
# گجراتی

| گجراتی |
| --- |
| ગુજરાતી |
| *Gujarātī* |
| اچارن | [ɡudʒəˈɾɑːt̪i] |
| مقام | بھارت |
| علاقہ | گجرات |
| بولن والے لوک | گجراتی |
| بولن والے | 49 ملین (2007) |
| بولی ٹبر | ہند-یورپی* ہند-ایرانی
	+ انڈو-آریائی
		- Western
			* گجراتی بولیاں
				+ **گجراتی**
 |
| ابتدائی شکلاں | پرانی گجراتی
* Middle Gujarati
	+ **گجراتی**
 |
| لپی | Gujarati alphabet (Brahmic) Gujarati Braille Arabic script Devanagari (historical) |
| سرکاری حثیت |
| سرکاری بولی | گجرات (India) دمن تے دیو (بھارت) دادرا تے نگر حویلی (بھارت) |
| بولی کوڈ |
| ISO 639-1 | `gu` |
| ISO 639-2 | `guj` |
| ISO 639-3 | `guj` |
| Glottolog | `guja1252` |
| Distribution of native Gujarati speakers in India |

**گجراتی** (ગુજરાતી؛ [ɡudʒəˈɾɑːt̪i]) بھارت دی اک بولی اے جو خاص طور اتے بھارت دے صوبے گجرات وچ بولی جاندی اے۔

## حوالہ
# نکولا ٹیسلا

|  |
| --- |
| **نکولا ٹیسلا** |
|  |
| **بجلی نوں لبن والا** |
| جمن پو: | سملجن، سلطنت آسٹریا ہنگری |
| جمن دیاڑہ: | 10 جولائی 1856 |
| کم : | سینسدان، مستری |
| برادری: | سرب |

نکولا ٹیسلا اک امریکی سرب سینسدان سی جیڑا سمجلن سلطنت آسٹریا ہنگری چ 10 جولائی 1856 نوں جمیا۔ سمجلن اج کل سلووینیا دا پاسا اے۔ اونے اک پرانی قسم دا ریڈیو ایجاد کیتا تے مقناطیس تے بجلی دے بارے چ اودے کم دی وجہ توں اے سی بجلی تیار کیتی گئی۔
مقناطیسی فلکس دا ناپ ٹیسلا دے ناں تے رکھیا گیا اے۔ ٹیسلا اک مشہور بندہ سی پر اوہ اک غریب بندے دی موت مریا۔ اونوں لوک پاگل سینسدان آخدے سن۔

ٹیسلا 7 جنوری 1943 نوں نیویارک امریکہ چ مر گیا۔

## مورت نگری

| فائل:Serbian 500din Tesla 1978-a king.jpg | فائل:Serbia 1000din Tesla 1992-a king.jpg | فائل:Serbia 10mlrd Tesla 1993-a king.jpg | فائل:Serbia 5din Tesla 1994-a king.jpg |  |

## Links

* NikolaTesla.fr Archived 2011-10-01 at the وے بیک مشین - More than 1,000 documents on Tesla
# دستخط

فرح دیبا پہلوی دے دستخط
بنجمن فرینکلن دے دستخط
**دستخط** (signare") ہتھ ناݪ لکھیا ہویا (اکثر سٹائلائزڈ) کِسے دے نام یا عرفی نام دی اک نشانی یا تحریری شکل اے جیہنوں کوئی شخص دستاویزات اُتے لکھدا اے۔ دستخط عمومن پیچیدا رکھے جاندے نیں تاکہ کوئی ہور شخص جعلسازی واسطے ایہدی نقل نہ کرسکے۔

## ہور دیکھو

* ناں
* لوگو
* ٹریڈ مارک