# یونانی لپی

| یونانی لپی  |
| --- |
|  |
| قِسم | حروف تہجی |
| زباناں | یونانی بولی |
| مدّتِ وقت | c. 800 BCE – present |
| بنیادی نظام |
مصر دے تصویری اکھر(ہیروغلافی)* مول-سناٹک اکھر
	+ فونشیائی اکھر
		- یونانی لپی
 |
| Child systems | لاطینی، روس |
| Unicode range | * U+0370–U+03FF Greek & Coptic
* U+1F00–U+1FFF Greek Extended
 |

**یونانی اکرے** یونانی بولی لکھن لئی ورتے جاندے نیں۔

**یونانی لپی** یونانی بولی لکھن لئی ورتی جاندی ہے۔ یونانی جاں گریک (Ελληνικά IPA: [eliniˈka] جاں Ελληνική γλώσσα, IPA: [eliniˈci ˈɣlosa]), ہند یورپی بولیاں دی اک بولی ہے، جو یونانی جاں گریک لوکاں ولوں بولی جاندی ہے۔ دکھن بلقان توں نکلی اس بولی دا کسے ہور یورپی بولی دی تلنا وچّ سبھ توں لما اتہاس ہے، جو لکھتی اتہاس دیاں 34 صدیاں وچّ پھیلیا ہویا ہے۔ اپنے پرانے روپ وچّ ایہہ پرانے یونانی ساہت اتے عیسائیاں دے بائبل دے نیو ٹیسٹامنٹ(غہدنامہ جدید) دی بولی ہے۔ اجوکے سروپ وچّ ایہہ یونان اتے قبرص دی سرکاری بولی ہے، اتے قریباً 2 کروڑ لوکاں ولوں بولی جاندی ہے۔ لکھن لئی یونانی اکھراں دی ورتوں کیتی جاندی ہے۔

## یونانی حروف تہجی

یونانی حروف تہجی چووی اکھراں دے ورن نظام ہے جسدی ورتو نال یونانی بولی نوں اٹھویں صدی عیسوی سنّ توں لکھیا جا رہا ہے۔ ایہہ حروف فونشیائی حروف تہجی توں نکلے ہوئے ہے تے یورپ دے کئی لکھن نظام اسی توں جمے ہن۔ انگریزی لکھن دے لئی لاطینی لپی تے روسی بولی لکھن دے لئی استعمال کیتی جان والیاں سریلک لپی دونے یونانی لپی توں جمیاں ہن. دوجی صدی عیسوی سنّ توں بعد گنت ماہراں نے یونانی اکھراں نوں عدد دا چترن کرن استعمال کرنا شروع کر دتا۔

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| اکھر | ناں | دھنی(آواز) |
| --- | --- | --- |
| پرانا | اجوکا |
| Α α | الفا، άλφα | [a] [aː] | [a] |
| Β β | بیتا، βήτα | [b] | [v] |
| Γ γ | گاما، γάμμα | [ɡ] | [ɣ] ~ [ʝ] |
| Δ δ | دیلتا، δέλτα | [d] | [ð] |
| Ε ε | ایپسلون، έψιλον | [e] | [e] |
| Ζ ζ | زیتا، ζήτα | [zd]A | [z] |
| Η η | ایتا، ήτα | [ɛː] | [i] |
| Θ θ | تھیتا، θήτα | [tʰ] | [θ] |
| Ι ι | یوتا، ιώτα | [i] [iː] | [i] |
| Κ κ | کاپا، κάππα | [k] | [k] ~ [c] |
| Λ λ | لامدا، λάμδα | [l] | [l] |
| Μ μ | می، μυ | [m] | [m] |

 A [dz]. |

| اکھر | ناں | فونیٹک(آواز) |
| --- | --- | --- |
| پرانا | اجوکا |
| Ν ν | نی، νυ | [n] | [n] |
| Ξ ξ | کسی، ξι | [ks] | [ks] |
| Ο ο | اومیکرون ، όμικρον | [o] | [o] |
| Π π | پی، πι | [p] | [p] |
| Ρ ρ | رو، ρώ | [r] | [r] |
| Σ σ/ς
 | سگما، σίγμα | [s] | [s] |
| Τ τ | ٹاف، ταυ | [t] | [t] |
| Υ υ | ایپسلون ، ύψιλον | [y] [yː] | [i] |
| Φ φ | فی، φι | [pʰ] | [f] |
| Χ χ | شی، χι | [kʰ] | [x] ~ [ç] |
| Ψ ψ | پسی، ψι | [ps] | [ps] |
| Ω ω | اومیگا، ωμέγα | [ɔː] | [o] |

 |

## مکھ اکھر

یونانی اکھراں تے اناں دے برابر دے شاہمکھی لپانترن اکھر نیچے بنے ٹیبل وچّ دتے گئے ہن۔ تے نال ہی فونشیائی اکھر وی دتے گئے ہن جستوں سارے یونانی اکھر لتے گئے ہن۔ انترراشٹری دھنی لپی دی ورتو کردے ہوئے اچارن ودھی وی لکھی ہے۔ نچے دتا گیا شاستری اچارن 5ویں صدی تے 4ویں صدی وچّ ایٹک بھاشاواں دے اچارن وی ہن۔
ورتمان وچّ آدھونک یونان وچّ بولے جان والے اچارن نچے دتے ٹیبل وچّ شاہمکھی وچ دتا ہے۔

| اکھر | پوروج فونشیائی اکھر | اکھر دا نام | شاہمکھی لپانترن | قومانتری فونیٹک لپی | متعلقہ عدد |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| English | شاہمکھی | پرانی یونانی | وچکارلی یونانی | سانچہ:Audio-nohelp | پرانی یونانی | اجوکی یونانی | شاستری پرانی یونانی | اجوکی یونانی |
| Α α |  علف | alpha | الفا | ἄλφα | άλφα | ا، آ | [a] [aː] | [a] | 1 |
| Β β |  بتّ | beta | ویتا، | βῆτα | βήτα | ب | و | [b] | [v] | 2 |
| Γ γ |  گمل | gamma | گاما | γάμμα | γάμ(μ)α | گ | گھ،ی | [ɡ] | [ɣ], [ʝ] | 3 |
| Δ δ |  دلت | delta | دیلتا | δέλτα | δέλτα | د | د،دھ | [d] | [ð] | 4 |
| Ε ε |  ہے | epsilon | ایپسلون | εἶ | ἒ ψιλόν | έψιλον | اے | [e] | 5 |
| Ζ ζ |  زئی | zeta | زیتا | ζῆτα | ζήτα | ز | [zd, dz, zː] | [z] | 6 |
| Η η |  خط | eta | ایتا | ἦτα | ήτα | اے | اِ | [ɛː] | [i] | 7 |
| Θ θ |  تتھّ | theta | تھیتا | θῆτα | θήτα | تھ | [tʰ] | [θ] | 8 |
| Ι ι |  یود | iota | یوتا | ἰῶτα | (γ)ιώτα | اِ | [i] [iː] | [i], [ʝ] | 10 |
| Κ κ |  قاف | kappa | کاپا | κάππα | κάπ(π)α | ک | [k] | [k], [c] | 20 |
| Λ λ | لمد | lambda | لامدا | λάβδα | λάμβδα | λάμ(β)δα | ل | [l] | 30 |
| Μ μ |  میم | mu | می | μῦ | μι/μυ | م | [m] | 40 |
| Ν ν |  نن | nu | نی | νῦ | νι/νυ | ن | [n] | 50 |
| Ξ ξ |  سمک | xi | کسی | ξεῖ | ξῖ | ξι | کس | کس | [ks] | 60 |
| Ο ο |  ائین | omicron | اومیکرون | οὖ | ὂ μικρόν | όμικρον | او | [o] | 70 |
| Π π |  پے | pi | پی | πεῖ | πῖ | πι | پ | [p] | 80 |
| Ρ ρ |  روش | rho | رو | ῥῶ | ρω | ر،ہر | ر | [r], [r̥] | [r] | 100 |
| Σ σ ς |  شن | sigma | سگما | σῖγμα | σίγμα | س | [s] | 200 |
| Τ τ |  تؤ | tau | ٹاف | ταῦ | ταυ | ت،ٹ | [t] | 300 |
| Υ υ |  واؤ | upsilon | ایپسلون | ὖ | ὖ ψιλόν | ύψιλον | او،ی | ی،و،ف | [ʉ(ː)], [y(ː)] | [i] | 400 |
| Φ φ |  | phi | فی | φεῖ | φῖ | φι | پھ | ف | [pʰ] | [f] | 500 |
| Χ χ | chi | شی | χεῖ | χῖ | χι | چ | چ،خ] | [kʰ] | [x], [ç] | 600 |
| Ψ ψ | psi | پسی | ψεῖ | ψῖ | ψι | پس | [ps] | 700 |
| Ω ω |  ائین | omega | اومیگا | ὦ | ὦ μέγα | ωμέγα | او،ؤ | او | [ɔː] | [o] | 800 |

## اکھراں دی آکرتی

| شلالیکھ | دستاویز | اجوکا چنہ |
| --- | --- | --- |
| پرانی | شاستری | انسیئل  | سبتوں چھوٹے اکھر | چھوٹے اکھر | وڈے اکھر |
|  |  |  |  | α | Α |
|  |  |  |  | β | Β |
|  |  |  |  | γ | Γ |
|  |  |  |  | δ | Δ |
|  |  |  |  | ε | Ε |
|  |  |  |  | ζ | Ζ |
|  |  |  |  | η | Η |
|  |  |  |  | θ | Θ |
|  |  |  |  | ι | Ι |
|  |  |  |  | κ | Κ |
|  |  |  |  | λ | Λ |
|  |  |  |  | μ | Μ |
|  |  |  |  | ν | Ν |
|  |  |  |  | ξ | Ξ |
|  |  |  |  | ο | Ο |
|  |  |  |  | π | Π |
|  |  |  |  | ρ | Ρ |
|  |  |  |  | σς | Σ |
|  |  |  |  | τ | Τ |
|  |  |  |  | υ | Υ |
|  |  |  |  | φ | Φ |
|  |  |  |  | χ | Χ |
|  |  |  |  | ψ | Ψ |
|  |  |  |  | ω | Ω |

## یونیکوڈ وچّ گریک

### گریک تے کوپٹک

|  |
| --- |
| **Greek and Coptic** Official Unicode Consortium code chart (PDF) |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+037x | Ͱ | ͱ | Ͳ | ͳ | ʹ | ͵ | Ͷ | ͷ |  |  | ͺ | ͻ | ͼ | ͽ | ; | Ϳ |
| U+038x |  |  |  |  | ΄ | ΅ | Ά | · | Έ | Ή | Ί |  | Ό |  | Ύ | Ώ |
| U+039x | ΐ | Α | Β | Γ | Δ | Ε | Ζ | Η | Θ | Ι | Κ | Λ | Μ | Ν | Ξ | Ο |
| U+03Ax | Π | Ρ |  | Σ | Τ | Υ | Φ | Χ | Ψ | Ω | Ϊ | Ϋ | ά | έ | ή | ί |
| U+03Bx | ΰ | α | β | γ | δ | ε | ζ | η | θ | ι | κ | λ | μ | ν | ξ | ο |
| U+03Cx | π | ρ | ς | σ | τ | υ | φ | χ | ψ | ω | ϊ | ϋ | ό | ύ | ώ | Ϗ |
| U+03Dx | ϐ | ϑ | ϒ | ϓ | ϔ | ϕ | ϖ | ϗ | Ϙ | ϙ | Ϛ | ϛ | Ϝ | ϝ | Ϟ | ϟ |
| U+03Ex | Ϡ | ϡ | Ϣ | ϣ | Ϥ | ϥ | Ϧ | ϧ | Ϩ | ϩ | Ϫ | ϫ | Ϭ | ϭ | Ϯ | ϯ |
| U+03Fx | ϰ | ϱ | ϲ | ϳ | ϴ | ϵ | ϶ | Ϸ | ϸ | Ϲ | Ϻ | ϻ | ϼ | Ͻ | Ͼ | Ͽ |
| **Notes**
1.**^** As of Unicode version 7.0
2.**^** Grey areas indicate non-assigned code points  |

### گریک وستارت(ادھیکاری یونیکوڈ کنسورٹیئم کوڈ چارٹ)

|  |
| --- |
| **Greek Extended** Official Unicode Consortium code chart (PDF) |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+1F0x | ἀ | ἁ | ἂ | ἃ | ἄ | ἅ | ἆ | ἇ | Ἀ | Ἁ | Ἂ | Ἃ | Ἄ | Ἅ | Ἆ | Ἇ |
| U+1F1x | ἐ | ἑ | ἒ | ἓ | ἔ | ἕ |  |  | Ἐ | Ἑ | Ἒ | Ἓ | Ἔ | Ἕ |  |  |
| U+1F2x | ἠ | ἡ | ἢ | ἣ | ἤ | ἥ | ἦ | ἧ | Ἠ | Ἡ | Ἢ | Ἣ | Ἤ | Ἥ | Ἦ | Ἧ |
| U+1F3x | ἰ | ἱ | ἲ | ἳ | ἴ | ἵ | ἶ | ἷ | Ἰ | Ἱ | Ἲ | Ἳ | Ἴ | Ἵ | Ἶ | Ἷ |
| U+1F4x | ὀ | ὁ | ὂ | ὃ | ὄ | ὅ |  |  | Ὀ | Ὁ | Ὂ | Ὃ | Ὄ | Ὅ |  |  |
| U+1F5x | ὐ | ὑ | ὒ | ὓ | ὔ | ὕ | ὖ | ὗ |  | Ὑ |  | Ὓ |  | Ὕ |  | Ὗ |
| U+1F6x | ὠ | ὡ | ὢ | ὣ | ὤ | ὥ | ὦ | ὧ | Ὠ | Ὡ | Ὢ | Ὣ | Ὤ | Ὥ | Ὦ | Ὧ |
| U+1F7x | ὰ | ά | ὲ | έ | ὴ | ή | ὶ | ί | ὸ | ό | ὺ | ύ | ὼ | ώ |  |  |
| U+1F8x | ᾀ | ᾁ | ᾂ | ᾃ | ᾄ | ᾅ | ᾆ | ᾇ | ᾈ | ᾉ | ᾊ | ᾋ | ᾌ | ᾍ | ᾎ | ᾏ |
| U+1F9x | ᾐ | ᾑ | ᾒ | ᾓ | ᾔ | ᾕ | ᾖ | ᾗ | ᾘ | ᾙ | ᾚ | ᾛ | ᾜ | ᾝ | ᾞ | ᾟ |
| U+1FAx | ᾠ | ᾡ | ᾢ | ᾣ | ᾤ | ᾥ | ᾦ | ᾧ | ᾨ | ᾩ | ᾪ | ᾫ | ᾬ | ᾭ | ᾮ | ᾯ |
| U+1FBx | ᾰ | ᾱ | ᾲ | ᾳ | ᾴ |  | ᾶ | ᾷ | Ᾰ | Ᾱ | Ὰ | Ά | ᾼ | ᾽ | ι | ᾿ |
| U+1FCx | ῀ | ῁ | ῂ | ῃ | ῄ |  | ῆ | ῇ | Ὲ | Έ | Ὴ | Ή | ῌ | ῍ | ῎ | ῏ |
| U+1FDx | ῐ | ῑ | ῒ | ΐ |  |  | ῖ | ῗ | Ῐ | Ῑ | Ὶ | Ί |  | ῝ | ῞ | ῟ |
| U+1FEx | ῠ | ῡ | ῢ | ΰ | ῤ | ῥ | ῦ | ῧ | Ῠ | Ῡ | Ὺ | Ύ | Ῥ | ῭ | ΅ | ` |
| U+1FFx |  |  | ῲ | ῳ | ῴ |  | ῶ | ῷ | Ὸ | Ό | Ὼ | Ώ | ῼ | ´ | ῾ |  |
| **Notes**
1.**^** As of Unicode version 7.0
2.**^** Grey areas indicate non-assigned code points  |

| ضخم | صغير | الْعَرَبيّة | إنجليزية |
| --- | --- | --- | --- |
| Α | α | ألفا | alpha |
| Β | β | بيتا | beta |
| Γ | γ | غاما | gamma |
| Δ | δ | دلتا | delta |
| Ε | ε | إبسيلون | epsilon |
| Ζ | ζ | زيتا | zeta |
| Η | η | إتا | eta |
| Θ | θ | ثيتا | theta |
| Ι | ι | ايوتا | iota |
| Κ | κ | كبا | kappa |
| Λ | λ | لامدا | lamda |
| Μ | μ | مو | mu |
| Ν | ν | نو | nu |
| Ξ | ξ | كشي | xi |
| Ο | ο | أوميكرون | omicron |
| Π | π | پي | pi |
| Ρ | ρ | رو | rho |
| Σ | σ ,ς | سيغما | sigma |
| Τ | τ | تاو | tau |
| Υ | υ | اوبسيلون | upsilon |
| Φ | φ | في | phi |
| Χ | χ | خي | chi |
| Ψ | ψ | پسي | psi |
| Ω | ω | أوميغا | omega |

| ضخم | صغير | الْعَرَبيّة | إنجليزية |
| --- | --- | --- | --- |
| Ϝ | ϝ | واو, ديغما | wau, digamma |
| Ϛ | ϛ | ستيغما | stigma |
| Ͱ | ͱ | هيتا | heta |
| Ϻ | ϻ | سان | san |
| Ϙ | ϙ | قوبا | koppa |
| Ͳ | ͳ | سامبي, ديسيغما | sampi |
| Ϸ | ϸ | شو | sho |

## حوالے

## باہولے جوڑ

* U0370.pdf (إنجليزية)
* واو, ديغما (إنجليزية)
* ستيغما (إنجليزية)
* هيتا (إنجليزية)
* سان (إنجليزية)
* قوبا (إنجليزية)
* سامبي, ديسيغما (إنجليزية)
* شو (إنجليزية)