Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سویر

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | سویر |  |

 |
|    |
|

---

 |
| تلفظ | LL-Q33965 (sat)-Joy sagar Murmu-ᱥᱮᱛᱟᱜ.wav   |
| دا حصہ | دن    |
| دے مگروں | رات ،  طلوع    |
| مگروں | دوپہر    |
| توں وکھ | سہ پہر ،  شام    |
| توں وکھ | سہ پہر ،  شام    |
| تلفظ | LL-Q33965 (sat)-Joy sagar Murmu-ᱥᱮᱛᱟᱜ.wav   |
| انتظامی تقسیم
 |
| توں وکھ | سہ پہر ،  شام    |
| حصہ | دن کا وقت    |
| ترمیم  |

سویر
**سویر** یا **سویرا** یا **صبح** (Morning)، پوپھٹاݪے توں دوپہر دے درمیان دا ویلا ہُندا اے۔ اک دن وچ سویر توں بعد دوپہر، شام تے رات ترتیب وار وقوع پزیر ہُندے نیں۔

## ہور دیکھو

* دن
* رات
* طلوع
* غروب
* شفق
* جھٹپٹا

## حوالے
# شام (ویلا)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | شام |  |

 |
|    |
|

---

 |
| تلفظ | LL-Q33965 (sat)-Joy sagar Murmu-ᱟᱹᱭᱩᱵ.wav   |
| دا حصہ | دن    |
| دے مگروں | سہ پہر    |
| مگروں | غروب    |
| توں وکھ | سویر ،  سہ پہر    |
| توں وکھ | سویر ،  سہ پہر    |
| تلفظ | LL-Q33965 (sat)-Joy sagar Murmu-ᱟᱹᱭᱩᱵ.wav   |
| انتظامی تقسیم
 |
| توں وکھ | سویر ،  سہ پہر    |
| حصہ | دن کا وقت    |
| ترمیم  |

**شام** (Evening) دوپہر تے رات دے وچکار دا ویلا تے دن دا چھیکڑلا ویلا ہُندا اے۔ ایس ویلے سورج غروب ہُندا تے دن مُکدا جاندا اے۔ چانݨ گھٹ تے نھیرا وَدھ جاندا اے۔

## ہور دیکھو

* دن
* رات
* طلوع
* غروب
* شفق
* پوپھٹاݪا
* جھٹپٹا

## حوالے
# تتھ

**تتھ**، **تریخ** (date)، کیلنڈر دے اک مخصوص دن دا حوالا اے جیہدی نمائندگی کیلنڈر سسٹم وچ ہُندی اے۔
ہر دن دا اک مخصوص نمبر ہُندا اے۔ گریگوری کیلنڈر وچ زیادہ توں زیادہ 31 تک تے اسلامی کیلنڈر وچ زیادہ توں زیادہ 30 تے پنجابی دیسی کیلنڈر وچ 32 تک دناں دے نمبر ہُندے نیں۔
# عبرانی کیلنڈر

عبرانی کیلنڈر ، یہودیاں دا کیلنڈر اے جہڑا یہودیت چ سال دے مہینےآں تے دناں دے حساب لئی ورتیا جاندا اے ۔ اس نال توارح (یہودی عبادتاں دے دن تے ویلے) ، یہودی چھٹیاں دے دن ، یارزیت ( مرن آلےآں دی برسی تے اینہاں دے متعلق دعا) تے مذہبی کتاباں دے پڑھن دے ویلے دا اندازہ لایا جاندا اے ۔ اس تقویم چ دناں دا اندازہ لان دے دو طریقے نیں ۔ اک سن 70ء چ پہلی رومی یہودی جنگ چ دوجے ہیکل دی تباہی توں پہلے دا جہڑا چند دیاں شکلاں ویکھ دے دناں دے حساب دا اے تے دوجا مامونائیٹس دا بنیاد اصول تے وضع کردہ طریقہ اے جہڑا سن 70ء توں 1178ء تک دے عرصے چ مرتب کیتا گیا ۔

موجودہ تقویم بنیاد اصول دی قمری تے شمسی تقویم اے ، جہڑی چینی کیلنڈر دی طرز تے مرتب کیتی گئی اے ، جس چ دناں دا حساب چند دی شکلاں تے سالاں دا حساب سورج دے چکر تے کیتا جاندا اے ۔ جہڑا اک پاسے تے اسلامی کیلنڈر توں مختلف تے دوجے پاسے گریگوری دے شمسی کیلنڈر توں وی مختلف اے ۔ قمری سال دے شمسی سال نالوں 11 دن دے فرق پاروں عبرانی کیلنڈر 19 سالاں دے 235 مہینےآں دے چکراں دی شکل چ اے ، جس چ ہر دوجے یاں تیجے سال چ اک اضافی مہینہ شامل کیتا جاندا اے ۔ اینج 19 سالاں چ ست سال ایہوجہے ہندے نیں جنہاں چ اک مہینہ وادھو یعنی 12 دی بجائے 13 مہینے ہندے نیں ۔ جداں کہ عبرانی کیلنڈر رومی سمندر دے چڑھدے علاقے چ مرتب کیتا گیا سی اس لئی موسم شمالی کرہ ارض دی ترجمانی کردے نیں ۔

## نویں سال دی شروعات

یہودیاں دی مذہبی کتاب مشنا دے مطابق چار نویں سال ہندے نیں ۔ عام شہری معاملےآں لئی سال دا آغاز نسان دے مہینے توں ، زراعت تے ہیکل دے کجھ معاملےآں چ ایلول دے مہینے توں ، مذہبی معاملےآں چ تشری دے مہینے توں تے درختاں لئی سال دی شروعات شیوت دے مہینے توں اے ۔ تاہم نویں سال دا آغاز تشری دے مہینے توں کیتا جاندا اے ۔ جدوں اک سال ودھایا جاندا اے تے نویں سال دا تہوار روش ہاشانا منایا جاندا اے ۔ یہودیاں دیاں کتاباں تلمود وغیرہ توں اس گل دا فیصلہ وی کیتا گیا اے کہ دنیا دی تخلیق تشری دے میہنے چ ہوئی ۔

## نواں عبرانی کیلنڈر تے مہینےآں دا حساب

نویں عبرانی کیلنڈر دا آغاز یکم تشری سن موندی1 توں کیتا گیا اے ۔ جہڑا پرولیپٹک جولین کیلنڈر دے حساب نال سوموار 7 اکتوبر سن 3761 قبل مسیح اے ۔ ایہہ تریخ دنیا دی تخلیق دے روایتی یہودی نظریہ توں اک سال پہلے دی اے ، جہڑا کہ 25 ایلول سن موندی1 سی ۔
# دوپہر

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | دوپہر |  |

 |
|    |
|

---

 |
| دا حصہ | دن    |
| دے مگروں | سویر    |
| مگروں | سہ پہر    |
| مخالف موسم | نصف شب    |
| انتظامی تقسیم
 |
| حصہ | دن کا وقت ،  گھنٹا    |
| ترمیم  |

باکو وچ دوپہر
**دوپہر** (Noon) عمومن دن دے وقت وچ 12 بجے دا ویلا ا‏‏ے۔ دوپہر اوہ وقت اے جدو‏ں سورج، آسمان وچ اپݨے بظاہر بلَند ترین مقام اُتے پہنچ جاندا اے، ایہنوں سنڈائل دے ذریعے دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو

* دن
* رات
* طلوع
* غروب
* شفق
* جھٹپٹا

## حوالے
# کرہ سماوی

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | کرہ سماوی |  |

 |
|    |
|

---

 |
| دا حصہ | فلکیات    |
| انتظامی تقسیم
 |
| دے حصے | نادر    |
| ترمیم  |

c زمین مرکزی **کرہ سماوی** وچ زمین اپنے محور دے گرد گردش وچ ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اُتے ستارےآں نو‏‏ں سفید تے دائرۃ البروج نو‏‏ں سرخ رنگ تو‏ں ظاہر کيتا گیا ا‏‏ے۔ تے کرہ سماوی دے طول بلد تے عرض بلد نو‏‏ں لاجوردی رنگ دے لکیراں تو‏ں ظاہر کيتا گیا اے .
کروی فلکیات تے سمت رانی وچ **کرہ سماوی** (انگریزی: Celestial Sphere) وڈے رداس اُتے مشتمل اک ایسا تصورات‏‏ی کرہ اے جو کرہ زمین دے اسيں مرکز ا‏‏ے۔ آسمان اُتے موجود تمام اجرام سماوی نو‏‏ں کرہ سماوی دے اندرونی سطح اُتے کندہ تصور کيتا جاندا اے ایويں پورے آسمان دا نقشہ کرہ سماوی د‏‏ی اندرونی سطح اُتے موجود تصور کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جس دا مرکز زمین ہُندا اے یا مشاہدہ کرنے والا، جے اس دا مرکز مشاہدہ کرنے والا ہوئے گا تاں مشاہدہ کرنے والی جگہ اُتے مشاہدہ کرنے والے نو‏‏ں آسمان نصف کروی پردہ دے طور اُتے نظر آئے گا۔ دوسرے لفظاں وچ زماں اُتے مشاہدہ کرنے والے نو‏‏ں کرہ سماوی دا نصف کرہ نظر آئے گا۔ کرہ سماوی، کروی فلکیات دا اک عملی آلہ اے جو فلکیات داناں نو‏ں، اجرام سماوی نو‏‏ں آسمان وچ کِسے مخصوص جگہ اُتے مختصص کرنے وچ مدد دیندا ا‏‏ے۔

## حوالے
# پرانی انگریزی

**پراݨی انگریزی** انگریزی بولی دی اک شکل اے جیہنوں اینگلوسیکسن ، انگلینڈ وچ 5ویں صدی دے وچکار توں 12ویں صدی تک بولدے تے لکھدے رہے ۔ ایہ اک لیندی جرمن بولی سی ۔

بیولف اک پراݨی انگریزی وار نظم ایس پرانی انگریزی وچ لکھی گئی اے۔
# ڈنمارکی

**ڈنمارکی** اتلی جرمن بولیاں دی اک بولی اے۔ ڈنمارکی ڈنمارک تے جرمن صوبے شلسوگ ہولسٹائن چ بولی باندی اے۔ ایدے بولن والیاں دی گنتی 60 لکھ دے نیڑے اے تے جگ چ ایدا نمبر 102واں اے۔
# ڈچ

**ڈچ**| **جتھے بولی جاندی اے** | نیدرلینڈ، بیلجیم، سورینام، اروبا، نیو زیلینڈ، آسٹریلیا، امریکہ تے دکھنی افریقہ۔ |
| بولن آلے | 27 ملین لوک |
| رینکنگ | 37 |
| بولی ٹبر | انڈو یورپین بولیاں |
| رسم الخط | لاطینی رسم الخط |
| سرکاری حیثیت |
| سرکاری بولی | اروبا، بیلجیم، نیدھرلینڈ، نیدرلینڈ اینٹائلز، سورینام تے بینائلکس |
| بولی دا کوڈ |
| ISO 639-1 | nl |
| ISO 639-2 | nld |
| ISO 639-3 | nld |
|  ڈچ بولن آلیاں تھاواں دا نقشہ |

**ڈچّ جاں ولندیزی بولی** (ڈچّ: Nederlands اچارن: نیڈیرلانڈس) نیدرلینڈ دی مکھ اتے دفتری بولی اے۔ ایہہ ہند-یورپی بولی-پروار دی جرمنی شاخ وچ آؤندی اے۔ کیونکہ ایہہ اک نمن جرمنک بولی اے، اس لئی ایہہ انگریزی نال کافی میل کھاندی اے۔ اس دی لپی رومن لپی اے۔ ایہہ یورپی یونین وچ لگبھگ 2.3 کروڑ لوکاں دی ماں بولی اے اتے 50 لکھ لوک اسنوں دوجی بولی وجوں بولدے ہن۔

نیدرلینڈ دے علاوہ ایہہ بیلجیئم دے شمالی ادھے حصہ وچ، فرانس دے نارڈ ضلعے دے اپری حصے وچ اتے یورپ دے باہر ڈچ نیوگنی وغیرہ کھیتراں وچ بولی جاندی اے۔ امریکہ اتے کینیڈا وچ رہن والے ڈچ لوکاں دی وی ایہہ ماں بولی اے۔ دکھن افریکی یونین راج وچ وی بہت سارے ڈچ مول دے شہری رہندے ہن اتے اوہناں دی بولی وی ڈچ بولی نال بہت حد تک ملدی - جلدی اے، حالانکہ ہن اوہ اک آزاد بولی دے روپ وچ ترقی یافتہ ہو گئی اے۔

شروع وچ ہالینڈ والیاں دی بولی نوں شمال سمندر اتے بالٹک سمندر دے ساحل اتے رہن والے جرمناں دیاں مقامی بولیاں وچ آزاد تھاں حاصل سی۔ پہلاں ایہہ مکھ طور تے مغربی فلینڈرس وچ پرچلتّ سی پر 16ویں صدی وچ ڈچّ رہتل دے نال-نال اس دا پچار وی اتر ول ودھدا گیا۔ سپینی قبضے توں آزاد ہون توں بعد ہالینڈ دی ترقی تیزی نال ہون لگی جسدے نال ڈچّ بولی دی ترقی وی تیزی نال ہون لگی۔ سپینی اقتدار ماتحت بچے ہوئے دکھن صوبےآں توں بھجکے آؤن والے پناہ گیراں توں وی اس وچ مدد ملی۔ ڈچّ بولی وچ دکھن دا اثر اج وی واضع نظر پیندا اے۔ ہالینڈ دی بول - چال اتے ساہتی بولی وچ اج وی کافی انتر ویکھن نوں ملدا اے، حالانکہ دکھن ولوں آئے شبداننکارن ایہہ کھائی زیادہ ڈونگھی نہیں ہو سکی۔

دکھن دے کئی حصےآں وچ (مغربی فلینڈرس، مشرقی فلینڈرس، اینٹورپ، بریونٹ وغیرہ وچ)، جو ہن بیلجیئم وچ شامل اے، اج دی کئی بولیاں پرچلتّ ہن۔ اس سبھ دا گروہی نام فلیمش اے۔ حالانکہ سکولاں وچ ساہتی بولی وی پڑائی جاندی اے، تد وی اکو جہے لوک عامَ طور تے مقامی بولیاں وچ ہی آپس وچ گل بات کردے ہن۔ برسیلز وچ بہت سارے سکھئت لوکاں دی بولی اج وی فرینچ بنی ہوئی اے پر فلیمش دا اثر ودھدا جا رہا اے۔ قنون دی نظر وچ فرینچ اتے فلیمش دوناں نوں برابر روپ وجوں مانتا حاصل اے۔ جتھے تک حال ہالینڈ راج دا سوال اے، بولی دی نظر ولوں حالت اونی مشکل نہیں اے۔ 16ویاں اتے 17ویاں شتییوں وچ جو نویں - نویں صوبے ہالینڈ وچ شامل ہندے گئے، اوہناں وچ وی کرترم روپ ولوں ڈچ بولی دا پرسار ہندا گیا۔ کجھ مقامی بولیاں وی پرچلت ہن، جہناں وچ سبھ توں بھنّ وجود فریزئن دا اے جو فریزلینڈ صوبے وچ بولی جاندی اے۔ ایمسٹرڈیم توں جویں - جویں اسیں سابق دے ول چلدے ہاں، ایہناں بولیاں وچ مشرقی اثر زیادہ لکشت ہون لگدا اے، جسدے نال نال لگدے جرمن کھیتراں دیاں عامَ جرمن بولیاں نال اوہناں دا تعلق واضع ہو جاندا اے۔

## حوالے