# Intrada

|  |  |
| --- | --- |
| Bin ëvnù ant la Wikipedia, l'enciclopedìa lìbera e a gràtis che tuti a peulo giuté a fé. | Saba 4 luj 2026. Ant ës moment a-i son 71 536 artìcoj an lenga piemontèisa, dai 27 ëd mars dël 2006. |

Art e litre

* Literatura
* Architetura
* Mùsica
* Bal
* Teatro
* Cine e Fòto

Siense naturaj

* Astronomìa
* Biologìa
* Chìmica
* Fìsica
* Geografìa
* Geologìa
* Medzin-a
* Meteorologìa

Siense pure

* Matemàtica
* Lògica

Siense uman-e

* Antropologìa
* Archeologìa
* Siense dla comunicassion
* Economìa
* Drit
* Filologìa
* Filosofìa
* Lenghìstica
* Polìtica
* Psicologìa
* Religion
* Sociologìa
* Stòria

Sossietà

* Polìtica
* Religion
* Biografìe
* Lenghe
* Spòrt
* Gieugh e dësmore
* Mitologìa
* Esèrcit
* Università

Tecnologìa

* Comunicassion
* Industria
* Informàtica
* Tecnologìa
* Traspòrt
* Inteligensa Artifissial

Biografìe

* Archeòlogh
* Architet
* Artista
* Ator
* Botànich
* Ca nobiliar
* Cantant
* Compositor
* Conomista
* Criminaj
* Crìtich d'art
* Filòlogh
* Filòsof
* Geòlogh
* Giornalista
* Imperador roman
* Industriaj
* Ingegné
* Lenghista
* Militar
* Polìtich
* Pedagogista
* Përsonage dl'épica
* Premi Nobel
* Vësco
* Sant catòlich
* Siensià
* Sossiòlogh
* Përsonalità dlë spòrt
* Stòrich
* Teòlogh
* Përsonalità turinèise
* Zoòlogh

Pàgine ant ij dialèt

* Astësan
* Bielèis
* Canavzan
* Langhèt
* Lissandrin
* Monfrin
* Noarèis
* Valsesian
* Valsusin

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Wikipedia an lenga piemontèisa**
La Wikipedia a l'é **la pì granda enciclopedìa dël mond an sla Ragnà**, e costa-sì a l'é soa edission an piemontèis.
Chi ch'a veul consulté dël material a peul sërchelo con la fonsion d'arserca ch'a resta an àut a drita opurament dovré la lista dij contnù për categorìe ambelessì-dzora.
Sagra 'd San Michel - **fòto 7-ima classificà a Wiki loves Monuments 2025**
Coma tute j'edission dla wiki, ëdcò costa a l'é fàita dal travaj
d'académich, student e d'àutra gent, tuti **volontari ch'a travajo ansema për feje servissi a la comunità** dij parlant ëd na lenga.
**Un travaj dont na part a peul esse soa!**
Minca përson-a a l'ha sò setor ëd competensa, na materia andoa ch'a peul giuteje a la gent a amprende, butand a disposission ëd tuti soa conossensa.
Conossensa ch'a peul ëvnì da na specialisassion dë studi,
da n'esperiensa ëd travaj opura bele mach da 'n passatemp.
Tuti a peulo e a devo nen mach pijé, ma dcò **travajé për j'àutri**. Donca **pijomla da dësgagià**. A l'é franch normal che un a sia miraco nen vàire sigur ëd soa grafìa e gramàtica, ma sòn a l'é pro nen un grand sagrin. Ël material a l'é controlà, la grafìa cand a venta rangela i la rangioma, ma **j'informassion antant a resto e a-j servo a tuti, dzortut ai cit**.
**Chi ch'a l'é neuv ambelessì** a peul **registresse** coma utent e fesse soa pàgina utent, për **pijé l'andi a scrive** e modifiché ëd test. Lë stranòm che un as sern a peul esse an piemontèis, a-i é pa damanca 'd
dovré ij caràter dl'anglèis. Vardand la Piòla dël Pautass as peulo trovesse ëd neuve ansima al proget, ëd pàgine d'agiut e dë spiegon técnich dzora a coma ch'a sia pì belfé travajé.

---

 **A-i é 'dcò un Wiktionary an lenga piemontèisa ch'a fa ij sò prim pass e a conten già pi 'd 1000 vocàboj an lenga piemontèisa!**
Vardé ëdcò ël portal dla Wikipedia për trové dle Wikipedia an d'àutre lenghe. |
|

---

 **Ën përsonage: Galileo Galilei**
Galileo Galilei
**Galileo Galilei**, soèns ciamà mach con sò nòm Galileo, a l'era un matemàtich, fìsich e astrònom, dont ël travaj a l'é stàit amportant ëdcò për la stòria dla filosofìa.
**La famija**
Galilei a l'era nassù a Pisa ël 15 ëd fërvé dël 1564 an na famija nòbil ma ampoverìa.
A l'era fieul ëd Vincenzo, mùsich e teòrich musical fiorentin ch'a l'avìa ëdcò na preparassion matemàtica, e ëd Giula Ammannati.
Për dle dificoltà finansiarie, monsù Vincenzo a l'avìa dovù duverté n'atività comersial, tramudand da Firense a Pisa; la famija a l'é peui tornà a Firense dël 1574.
**La formassion**
A Firense Galilei a l'ha arseivù soa prima educassion ëd tipo umanìstich literari e religios al monasté ëd Vallombrosa a Firense, anté ch'a l'ha studià grech, latin e lògica.
Ij sò prim anteresse a son ëstàit për la pitura e la mùsica.
An efet Galilei a dissegnava assè bin e a amprendrà a soné l'òrgo e la fluta.
Dël 1581 sò pare a l'ha falo anscrive a la facoltà ëd medzin-a dl'Università ëd Pisa.
Ma Galilei a l'era pa anteressà a costi studi e a l'ha nen livraje.
Nopà, a l'ha ancaminà a ocupesse ëd matemàtica, sota la tùa ëd n'amis dla famija, Ostilio Ricci, ch'a l'era stàit dissìpol ëd Tartaja.
A l'ha ëdcò ancaminà a anteressesse a j'osservassion fìsiche, dëscoatand dël 1583 l'isocronìa djë sbalansament dël pèndol.
Tornà a Firense dël 1585, a l'ha passà quatr agn an famija, sensa fé 'n mësté precis, ma a l'ha sërcà d'amelioré e aprofondì soa coltura literaria e matemàtica.
Dël 1588 a l'ha tnù a l'Academia fiorentin-a doe lession an *Sla forma, leu e grandëssa ëd l'infern ëd Dante*.
Antratant a ancaminava a scrive dij travaj ëd matemàtica anfluensà da le leture d'Archimede...Ch'a lesa tut l'artìcol...
 |
|

---

 **Too bad you do not speak Piedmontese**
It's a pity, you actually miss a very interesting language with a unique grammar set. Anyway, since you are probably
not going to learn how to cope with our verbal pronouns in a few seconds, you are welcome to our
Foreign Affairs discussion page where you can drop us a line on any
subject.
* **Bot requests**: please go here
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |
| **Portaj e Proget** | **Rintré ant la Piòla** | **Contaté j'Aministr.** | **Lìber për amprende** | **Coression ortogràfica** | **Tastadura piemontèisa** |

**L'AI DeepSeek a parla an piemontèis!**
Dai 20 ëd gené dël 2025 a l'é disponìbil l'Inteligensa Artifissial ëd DeepSeek, la prima ch'a conòss bin la lenga piemontèisa. A l'é possìbil fesse giuté da DeepSeek a scrive vos për nòstra Wikipedia e i l'oma già ancaminà a felo ("Vos scrivùe con l'AI").

---

**OMMÌ! ma io NON SO LEGGERE! Eh be'? :) Se parla già il piemontese non sarà difficile imparare a leggerlo. Consulti la Pagina di aiuto per la lettura e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :)

**OMMÌ! pero si YO NO SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta página de ayuda para la lectura y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :)

**OMMÌ! IF ONLY I had been able TO READ! So what? :) If you can already speak Piedmontese, it is easy to learn how to read it. Check out our Help Page for Reading and in a moment you'll have your *bogianen badge*, too. :)

---

 **LA BIBIA AN PIEMONTÈIS**
A l'é stàita completà la tradussion an piemontèis dël Testament Neuv, soagnà da Pàul E. Castlin-a, disponìbil an sla Wikisource për consultassion o për smon-e consèj e coression. An sl'istessa sorgiss a l'é 'dcò possìbil pijé part al travaj coletiv ëd tradussion dël Testament Vèj, ant në spìrit ecuménich ëd colaborassion.

---

**D'AMIS AN TUTA EURÒPA**
La carta a smon le tante Wikipedie an lenghe regionaj dl'Europa Ossidental ch'a son nòstre amise. Ch'a bata 'n colp ëd rat dzora na region e a rivrà dlongh ant l'Intrada ëd n'edission ed s'enciclopedìa an na lenga regional. Dësnò a peul ëdcò selessionela da lë mnù a ridò.

Wikipedie amise

* Aragonèis
* Arpitan
* Astorian
* Basch
* Breton
* Catalan
* Còrnich
* Còrs
* Emilian-Roma.
* Estremanduran
* Frison-a
* Furlan
* Galissian
* Galèis
* Irlandèis
* Latin
* Ligurin
* Limborghèis
* Lombard
* Lussemborghèis
* Manèis
* Napolitan
* Normand
* Ossitan
* Picard
* Romancc
* Sard
* Scossèis
* Sicilian
* Venessian
* Valon

---

**ËD NOJÀUTRI A DISO...**
Dal 2006, cand a l'é stàita duvertà la Wikipedia an lenga piemontèisa, vàire mojen dë stampa, tant an papé che an sla Ragnà a l'han parlà ëd noi. Motobin mersì a tùit për la reclam :)
1. 2016 - I soldi, le lingue e i dialetti di Wikipedia ëd Riccardo Saporiti, dzor *Il sole 24 ore*
2. 2012 - Birth, Death and Resurrection of Connectives in today's online Piedmontese d'Emanuele Miola, dzor Journal of Historical Linguistics

Për lese le recension pì veje ...

---

**PROGET FREJ**

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **Wiktionary** Dissionari lìber |  | **Wikinews** Neuve ëd contnù lìber |
|  | **Wikisource** Biblioteca ëd sorgiss lìbere |  | **Wikispecies** Le spece vivente |
|  | **Wikiquote** Cujìa ëd sitassion |  | **Commons** Depòsit ëd mojen lìber |
|  | **Wikibooks** Test e manuaj lìber |  | **Wikidàit** Archivi 'd dàit lìber |
|  | **Wikivoyage** Guide torìstiche lìbere |  | **MediaWiki** Programa wiki lìber |
|  | **Wikiversity** Material lìber për le scòle |  | **Meta** Coordinament dij proget |

 |