# Tangsudo

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Ël **tangsudo** (당수도/唐手道, an trascrission anglèisa: **Tang Soo Do**), "la Via dla Man ëd Cin-a", a l'é n'art marsial corean-a tradissional.
Cost'art marsial a buta l'acent ansima a la dissiplin-a e ansima a la pràtica ëd kata e dij moviment d'autodifèisa. Hwang Ki, ël fondador ëd cost'art, a l'ha fortì che a l'ha creala a parte dla letura ëd vej test ëd subak (n'art marsial corean-a pì antica) antant che a vivìa an Mancioria durant la desen-a d'agn 1930. Ël karate giaponèis e j'apròcc antern cinèis a peulo avèj anfluensà ël tangsudo. An tanti aspet, ël tangsudo a jë smija al karate e al taekwondo, gavà ch'a smon un motobin cit acent ansima a le competission sportive.
Storia dël tangsudo
Época antica
Ël nòm *Tang su do*, ch'a veul dì "la Via dla Man ëd Cin-a", a-j fa arferiment a la Dinastìa Tang ch'a l'ha regnà antra 'l 618 e 'l 907. Le técniche cinèise a son ëstaite ancorporà ant le técniche corean-e për creé sta neuva art marsial-sì, ch'a smon mach pòch ëd similarità con ël tangsudo modern.
Arnassensa moderna
Ant la penìsola corean-a, vàire scole d'art marsiaj a j'ero stàite antërdìe da j'anvasor giaponèis për 35 agn. Ij méistr a l'han tutun continuà a mostreje dë scondion, e a la fin ëd la Sconda Guèra Mondial a son rivà a dësvlupé j'art marsiaj corean-e moderne. Chèich dissident a l'ha fondà 'l *tangsudo* modern.
La prima scòla ëd tangsudo ch'a sia dorbusse a l'era cola ëd Cheongdo-gwan, fondà dël 1944 da Lee Won Kuk. D'apress a la liberassion ëd la nassion corean-a, dël 15 d'aost dël 1945, a l'han dorbusse ëdcò quatr àutre scòle: Mudeok-gwan, Songmu-gwan, Chido-gwan e Changmu-gwan. D'àutre scòle (*gwan*, an lenga coerean-a) a son ëstàite giontà a la lista d'apress a la fin ëd la guèra sivila antra Nòrd e Sud (1950-1953). Dlë dzémber dël 1955, con l'aprovassion dël pressident ëd la Républica dla Coréa dël Sud, Rhee Singman, a l'é stait convocà un rëscontr dij fondador ëd le scòle prinsipaj. But dël rëscontr a restava col d'unifiché le vàire scòle, e dë deje 'n nòm e na forma a n'art marsial nassional. Ël nòm a l'avìa d'avèj gnun-a relassion nì con la Cin-a, nì col Giapon ("Tangsu" a veul dì "Man ëd Cin-a" e an Lenga d'Okinawa as prononsia "karate").
Antra tuti ij nòm ësmonù, a l'é peui stàit sërnù "Taekwondo", fortì dal general Choi Hong Hee (Choe Hong-Hi). Dël 1961 a l'é stàita creà l' "Associassion Corean-a ëd Taesudo". Le scòle ëd Mudeok-gwan (a Hwang Ki) e cola Ido-gwan (a Byong Yeon-Koe) a son restà gropà a la tradission. Dël 1962 la neuva organisassion a l'ha peui dësganciasse via d'amblé da 'nt l'ardità técnica dël vej tangsudo. Ël combatiment ësportiv col dovré 'd saut, colp ëd pé e pugn a l'ha daje forma al taesudo. D'àutra part, le técniche ëd "Naegong" (ël travaj anterior, pr'esempi: *neikung*), ch'a men-o al contròl ëd la respirassion, ëd l'energìa (*ki*) e ëd la consentrassion mental, a son viaman drocà d'amportansa. Dël 1964 l'organisassion a l'ha torna cambià nom an "Associassion Corean-a ëd Taekwondo". A l'é 's nòm-sì ch'a l'é peui stàit adotà an finitiva.
Dël 1966, a l'é na-ie la "Federassion Antërnassional ëd Taekwondo" (ITF). Sò but a l'era col dë spantié la dissiplin-a për ël mond. Sò fondador a l'é ël general corean Choi. Dël 1971, ël Taekwondo l'é vnùit a esse lë spòrt nassional ëd la Coréa dël Sud për decret pressidensial dël Pressident Park Chung Hee (Bak Cheong-Hi). Dël 1973 a l'é na-ie "la Federassion Mondial ëd Taekwondo" (WTF), sot a la pressidensa dël dotor Kim Un-Yong, an oposission a l'ITF. L'ITF, d'apress a vàire arviron ëd relassion, a rivrà peui a esse sostnùa da la Coréa dël Nòrd. Dë sti temp-sì, ël WTF ëd Kim a riva ai Gieugh Olìmpich: a Seol, dël 1988, a Barslon-a dël 1992. Parèj ël Taekwondo a ven në spòrt olìmpich ofissial, e pì nen n'art marsial. Le scòle ch'a j'ero restà tacà al Tangsudo as treuvo a dovèj emigré, e as tramudo fòra dla Coréa, an América, an Euròpa, an Àfrica Meridional e via fòrt, col but ëd manten-e antregh ël messagi dij Savant antich ëd l'Orient.
Ël Grand Mèistr Shin Jae-Chul a l'é stait në student dë st'art e a l'ha mnala ant jë Stat Unì d'América, andoa che 'l Taekwondo a l'era vnùit motobin popolar. Shin J.C a l'ha anandià la prima scòla ëd Tangsudo a Burlington, New Jersey. Dël 1984 a l'ha fondà la "World Tang Soo Do Association", col but dë rivé a la midema popolarità dël Taekwondo. L'associassion a l'é basà a Filadelfia, an Pennsylvania. Ël Grand Mèistr Pak Ho-Shik a l'é un Dan Eut e pressident ëd la "Hwa Rang World Tang Soo Do Federation" ant ël Parch ëd Canoga, an Califòrnia. A l'ha publicà vàire metòdiche ëd Tangsudo, dij video, dij lìber e un cd-rom. Sò lìber "Complete Tang Soo Do Manual" (ël Manual Complet ëd Tangsudo) a në fa n'autorità e coerta tute le técniche da la Sintura Bianca al Dan Ses.
Le técniche ëd combatiment ant ël tangsudo
Le posture
Ant ël tangsudo ëd posture a-i në j'é vaire. Antra coste a-i në j'é 'd bàsiche, pr'esempi la "postura 'd preparassion"; j'àutre a ciamo pì echilibri, tanme la "postura ansima a 'n pé sol" ò la "postura dla grùa".
Le técniche bàsiche
Le técniche bàsiche a son sempie e efetive. Jë student a s'amprendo tute le técniche bàsiche (ël blocagi, ij pugn, ij colp ëd pé) ch'a peulo trovesse ant l'art clàssica dël tangsudo. Ant ël *dojang* (ël "Leu dla Via" ëd le scole ëd Tangsudo), as soagna "l'art", e pa mach ël combatiment. Le técniche ëd man a ìmplico, antra j'àutre, na varietà ëd técniche 'd pugn e 'd "man a cotel" (*sonnal*, *sudo*). Mincadun-a a l'ha na forma e n'aplicassion precisa, e a son dovrà an blocagi e n'atach. Ël tangsudo a l'é n'art marsial ch'a buta l'acent ansima a le técniche ëd gamba e a la soplëssa. Coste a son 'cò dovrà për bloché e ataché.
L'ansegnament an Tangsudo
Ant ël métod tradissional, lë student a dev amprende dnans a tut ij fondament (*gibon*), peui a pràtica ël combatiment ansima a 'n pass sol (*hanbon gyeoreugi*) e ël combatiment ansima a tre pass (*sambon gyeoreugi*). Ël combatiment d'un pass a mostra coma consentresse, ma ël combatiment ëd tre pass a-j mostra coma bogé anans e a l'andarera, e an che manera dovré la distansa. Ansema, a-j dan la confidensa dont lë student a l'ha damanca për bloché e për ataché con sucess an combatiment lìber.
L'ansegnament mental
Ij méistr a soagno l'amportansa dij Prinsipi e ël Credo dël Tangsudo, jë student a amprendo la dissiplin-a e ël rëspet. La fiusa an lor-midem, la consentrassion e ël contròl a son 'cò soagnà, përche a son j'aspet amportant ëd la vita cotidian-a.
La pràtica dij fondamentaj (*kibon*)
Jë student a pràtico le técniche bàsiche con moviment an pràtica a minca lession. Sòn a-j giuta a ten-e da ment la dinàmica d'un moviment e a rafina la técnica con l'arpetission. Ij fondament a mostro a lë student ël bon echilibri e la bon-a postura.
Le forme (*hyeong*)
Le forme a son le sequense predeterminà ëd le técniche bàsiche. Le forme ant ël tangsudo a son derivà da vàire stij d'art marsiaj. An efet, la pì part ëd coste a son le version ëd kata ëd karate. Coste a mostro l'aplicassion ëd tute le técniche bàsiche ant na variétà 'd situassion. Col ch'a buta an pràtica la forma a fa finta ëd difendse contra vàire aversari. Ij *Hyeong* a son ij model regolà ëd técniche che jë student a pràtico a tuti ij livel. L'amprendiment ëd le forme a fà chërse la comprension e la memorisassion ëd le técniche. Le forme a realiso dle técniche bàsiche e coste a mostro la strategìa, le tàtiche, la sincronisassion e l'echilibri. Se ël tangsudo a l'é stàit traità tanme "l'art për l'art", le forme a son belfé da amprende e a smijo a un tipo ëd dansa ant la presentassion. Manaman che lë student a fà 'd progress an soe le capassità, ij *hyeong* a ven-o pì complicà e në sfida. Le forme a son na part ëd l'ansegnament ëd tangsudo che në student a peul pratiché con facilità scasi daspërtut.
Ël combatiment (*daeryeon*)
Ël combatiment d'amprendiment a smon l'ocasion ëd dovré an manera lìbera tute le técniche contra un ò vàire aversari. L'auto-contròl a l'é amportant. La sernia dël moment giust, ëd la posission e dij métod aproprià për passé a travers a le difèise 'd n'aversari a resto 'cò lor praticà con ës sistema d'amprendiment. Për protession ës dòvro dij casch motobin ambotì, e a peulo esse dovrà 'cò guant e gambaj. La règola d'evité 'l contat a ven rispetà.
Ël combatiment a 'n pass sol (*hanbon-daeryeon*)
Cost esercissi a àplica le técniche sota forma d'auto-difèisa contra a n'atach ëmnà an manera controlà. L'objetiv a l'é col dë dësvlupé dj'arposte automàtiche condissionà da na chèich situassion. Sòn a permëtt d'amprende la giusta distansa e sincronisassion, ch'a son ij doi fator crussiaj ant un combatiment real. A son part dël prossess 'cò la sigurëssa e 'l contròl. Sòn a l'é na fasson pràtica motobin controlà, sigura, e sensa pa gnun contat.
Ël combatiment lìber (*jayu-daeryeon*)
Ël combatiment lìber a përmet ëd pratiché le técniche contra d'àutri an dle condission controlà. L'obietiv a l'é ëd difend-se ant na situassion nen conossùa. Për tut ës temp-sì la sicurëssa a l'é sot-lignà. Conforma a l'apròcc tradissional, lë student a l'ha pa damanca ëd dé 'd colp a un sach pesant për aumenté ël podèj dij sò colp e për prontesse al combatiment lìber përchè jë student a pràtico ël contròl, sensa gnun contat. Jë student a fërmo sò colp motobin davzin ma prima dël bërsaj. Parèj, se ant un combatiment real a decido ëd colpì ël bërsaj, a peulo felo con facilità.
Second la teorìa tradissional, se lë student a fa ël contat ëd fasson costanta, a sarà malfé controlé soe técniche se a n'avrà damanca. Ma s'a pràtica sempe ël contròl, a peul con facilità serne ëd colpì s'a n'ha dëbzògn. Se lë student a fa an manera costanta ël contat për ël combatiment lìber, sò spìrit a vnirà sërvaj. Ma se lë student a pràtica ël combatiment controlà, sò spìrit a dventrà pì controlà. Ij doi stat ëd lë spìrit a peulo tramudesse a soa vita cotidian-a. Dagià che ël contat pien a l'é antërdì, jë student a l'han pa la necessità ëd dovré dle protession ranforsà arzistente. L'utilisassion dij guant ëd bòcs e dle protession spësse pr'ij pé a anvito a colpì fòrt. E cand ch'a colpisso an portand ës géner-sì ëd protession, a capisso nen se soa técnica a l'é coreta. Për evité ës problema-sì, ij méistr tradissionaj a devo opté për le protession legere ai pugn e ansima a lë dzora dij pé. Sòn a basta për ampedì la blëssura cand ël contat a riva për asar.
Conforma a l'apròcc modern, ël combatiment lìber a smija al combatiment ëd kick-boxing. Jë student a deuvro ij guant ëd bòcs, le protession dij pé e le protession ëd la testa.
Se ël combatiment lìber a l'é stàit orientà vers la competission ò ël combatiment dë stra, lë student a dev sforsesse d'amelioré sò arzistensa. A l'é për sòn che lë student a dev avèj ëd bon fondament e na bon-a qualificassion ëd combatiment ansima a 'n pass sol e ansima a tre pass; sòn a dësvlupa l'arzistensa ëd lë student. A-i rivrà nen dun-a; a pija ëd sòlit doi ò tre mèis për costrui l'arzistensa. L'amportant, a l'é na respirassion adeguà. Lë student a dev respiré al temp bon cand a colpiss e a blòca. S'a ten soa respirassion cand a fa na técnica, a peul ancor fé la técnica ma dventrà viaman pì fatigà manaman che 'l temp a passa. A la fin a përdrà soa capassità ëd continué. D'àutra part, minca vira che a anspira e a espira ëd fasson coreta, a slonga ël temp che a peul combate.
L'amprendiment d'àuto-difèisa (*hoshinsul*)
Costa atività a mostra a në student la manera ëd difend-se contra j'ambrancade e le prèise. A smon ëdcò n'ansegnament ansima a la manera ëd traté dle situassion anté ch'a-i é damanca ëd difend-se sensa provoché ëd dann përmanent a l'atacant e l'usage dij pont ëd pression. Ël *jayu-daeryeon* a l'é përfet për amelioré la capassità d'àuto-difèisa. Lë student a peul combiné tute le técniche: ij colp ëd pé, ij colp ëd pugn, ij colp al pé, e j'aterament.
Lë s-ciapé dle taulëtte (*kyeokpa*)
S-ciapé dle taulëtte a l'é l'atività preferìa ëd vàire student e djë spetador. Lë s-ciapé a preuva ël livel técnich ëd jë student e a giuta a ten-e da ment j'efet che soe técniche a peulo avèj ansima al bërsaj. A l'é stàit dovrà për ij test ëd grad e as pija soen a la sicurëssa a tut moment. Costa atività a mostra a consentresse, a focalisé lë spìrit e a visé ëd fasson coreta. A giuta ëdcò jë student a passé le bariere mentaj e a ameliora soa confidensa. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |