# Lògica filosòfica

Quaich lògich avosà
La **Lògica filosòfica** a l'é na rama dla filosofìa ch'a studia ij problema filosòfich ch'a intro ant la lògica formal e j'aplicassion dël métod lògich a 'd question filosòfiche. A l'é na dissiplin-a ch'a fà da pont tra la lògica tradissional e j'àutri branch dla filosofìa, com l'ontologìa, la metafìsica, l'epistemologìa e la filosofìa dël lengage.

## Tichëtte prinsipaj

La lògica filosòfica as concentra an sj'aspet filosòfich dij concet lògich fondamentaj, com la vrità, la validità, l'anferensa, la necessità, la possibilità, e la natura dle preposission e dël rasonament. A l'é distinta da la lògica formal pura, ch'a studia pì che d'autut j'aspet técnich e matemàtich dij sistema lògich.

## Argoment prinsipaj dë studi

La lògica filosòfica a trata 'd vàire tema amportant:

* **La natura dla vrità**: Còsa a veul dì che na proposission a l'é vera? A l'é na corispondensa con la realtà o na coerenza ant un sistema?
* **Ël problema dla referensa**: Com é che le paròle e ij sìmboj a peulo arferisse a dj'oget o a 'd concet an efet?
* **La quantificassion**: Còsa a veul dì dì che "quaicòs a l'é F" o che "tut a l'é F"?
* **Le modalità**: Còsa a veul dì che quaicòs a l'é "necessari" o "possìbil"?
* **La natura dël temp**: Com a peulo esse formalisà le preposission temporaj?
* **La condission**: Còsa a veul dì "s... antlora..." an filòsofìa?

## Sòrt ëd lògica filosòfica

A-i son vàire sot-camp ëd la lògica filosòfica:

* **Lògica modal**: A studia ij concet ëd necessità e possibilità.
* **Lògica temporal**: A analisa le struture e le relassion temporaj.
* **Lògica epistémica**: A trata dël savèj e dle chërdense.
* **Lògica déontica**: A l'é la lògica dël dovèj e dël përmess.
* **Lògica condissional**: A studia le preposission "se... antlora...".
* **Lògica dij predicà**: A analisa la strutura interna dle preposission.

## Stòria e svilup

La lògica filosòfica a l'ha soe rèis ant la filosofìa antica:

* **Aristòtil**: A l'ha butà le base dla lògica formal con soa teorìa dël silogism.
* **Jë Scolàstich**: A l'han dësvlupà la lògica modal e la teorìa dij termin.
* **Gottlob Frege**: A l'ha arvolussionà la lògica con soa "Begriffsschrift" (Scritura dij concet).
* **Bertrand Russell** e **Alfred North Whitehead**: A l'han dësvlupà la lògica matemàtica ant soa euvra "Principia Mathematica".
* **Willard Van Orman Quine**: A l'ha criticà le distinsion tradissionaj e a l'ha studià ij problema ontològich dla lògica.

## Amportansa e aplicassion

La lògica filosòfica a l'ha 'd aplicassion an vàire camp:

* **Filosofìa dël lengage**: Për capì la strutura dël significà.
* **Metafìsica**: Për analisé ij concet ëd necessità e possibilità.
* **Epistemologìa**: Për studié la natura dël savèj e dla chërdensa.
* **Semàntica formal**: Për dësvlupé 'd teorìa dël significà pì rigorose.
* **Anteligensa artifissial**: Për creé 'd sistema ëd rasonament automàtich.

## Problem e debat

Ij filòsof dla lògica a dëbato an su vàire question:

* La lògica a l'é na dissiplin-a normativa o descritiva?
* A-i é na sola lògica "giusta" o a-i son vàire lògiche possìbij?
* Com a peulo esse giustificà ij prinsipi lògich fondamentaj?
* Che relassion a-i é fra la lògica e la realtà?

## Vos corelà

* Lògica
* Filòsofìa dël lengage
* Metafìsica
* Epistemologìa
* Ontologìa
* Bertrand Russell
* Gottlob Frege

## Arferiment