Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dubai

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
**Dubai** a l'é un dij sèt emirà ch'a formo j'Emirà Àrabo Unì.
La capital a l'é Dubai.
A l'ha na surfassa ëd 3.885 km² e a conta anviron 1.200.000 abitant.
Antè ch'as treuva

L'emirà ëd Dubai a l'é rapresentà an **maròn**. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Maurice Nadeau

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Editor.
**Maurice Nadeau** a l'era nà a Paris ai 21 ëd maj 1911.
Sò pare, un campagnin ch'a l'avìa emigrà a Paris për travajé e che an sò temp lìber a scrivìa ëd canson, a l'é mòrt al front ant ël 1916.
Dël 1945 a l'ha pija la diression dle pàgine literarie ëd Combat, arvista dont a l'é dventà diretor dël 1951.
Dël 1953 a l'ha fondà l'arvista literaria Les Lettres nouvelles e dël 1966 La Quinzaine littéraire.
A l'é stàit crìtich literari a France-Observateur, peui a L'Express.
Maurice Nadeau a l'ha avù doe masnà, Claire e Gilles.
A l'é mòrt a ca soa a Paris ai 16 ëd giugn 2013.
Euvre prinsipaj
* *Histoire du surréalisme* (1945)
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Henrik Pontoppidan

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Henrik Pontoppidan
Scritor danèis.
**Henrik Pontoppidan** a l'era nassù a Fredericia ël 24 ëd luj dël 1857 e a l'é mòrt a Copenàghen ël 21 d'agost dël 1943.
Dël 1917 a l'é stàit ansignì, ansema con l'àutr danèis Karl Gjellerup, dël Premi Nobel për la Literatura.
Euvre prinsipaj
* *Det forjættede Land* (La tera promëttùa) (1891-1895)
* *Lykke-Per* (Pero ël fortunà) (1898-1904)
* *De dødes Rige* (Ël regn dij mòrt) (1912-1916)

Ansima a Wikimedia Commons a-i é d'archivi multimojen ch'a-i intro con
l'argoment: Henrik Pontoppidan
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Psicologìa

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
La **psicologìa** a l'é lë studi dla ment e dël pensé, dël sentiment e dël comportament. A s'anteressa dzortut ëd j'uman ma dle vire ëdcò dj'animaj. Da già che a l'é malfé studié la psicologìa com un tut ùnich, jë psicòlogh soens a s'anteresso mach a cite session për vòta. La psicologìa a l'ha motobin an comun con d'àutr camp, e dle vire a j'anvad. Cheidun dë sti camp a son la misin-a, la biologìa, l'anformàtica, e la lenghìstica.
Branche
La psicologìa a l'é stàita dividùa an session ciamà **branche**. Le branche dla psicologìa pi studià a son:
* la *psicologìa cognitiva* a studia com che le përson-e a penso, a parlo, a arcòrdo e a dësmentio;
* la *psicologìa percetiva* a studia com che le përson-e a vëddo e a sento e com ch'a dòvro le anformassion arseivùe;
* la *psicologìa social* a studia com che dle partìe ëd përson-e a travajo ansema;
* la *psicologìa dlë svilup* a studia com che le masnà as dësvilupo;
* la *psicologìa evolutiva* a studia com l'evolussion a l'ha anfluensà ij pensé e j'assion dle përson-e;
* la *neuropsicologìa* a studia ël sërvel e com che a anfluensa ël comportament;
* la *psicologìa clìnica* a studia le përson-e ricoverà për maladìe mentaj;
* la *psicologìa geriàtrica* a studia le përson-e veje, con pi ëd sessant'agn;
* la *psicologìa dl'educassion* a studia ij comportament ëd jë student;
* la *psicologìa industrial* a studia ij comportament dle përson-e che a travajo;
* la *psicologìa dla salute* a studia le relassion tra salute fìsica e mental.
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Cobia

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Doe fòrse nen alinià, d'ugual grandëssa e ëd vers opòst aplicà a 'n còrp as ciamo na **cobia**.
Na cobia a peul nen esse echilibrà da na fòrsa sìngola, ma mach da n'àutra cobia dl'istessa grandëssa e ëd vers opòst. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Radiassion

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Na **radiassion** a l'é n'emission d'onde o ëd partissele ant lë spassi.
Tute le radiassion a së spantio 'me dj'onde, ma as diferensio për soa longheur.
Pi la longheur d'onda a l'é cita, pi la radiassion a l'é potenta. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga Dzongkha

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga Dzongkha** o **Dzongkha** a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Bhutan.

Classificassion
Në schema ëd classificassion dël **Dzongkha** a peul esse:

* lenghe sino-tibetan-e
	+ lenghe Tibeto-Burman
		- lenghe Himalayish
			* lenghe Tibeto-Kanauri
				+ lenghe Tibetic
					- lenghe Tibetan
						* lenghe meridionaj
							+ **lenga Dzongkha**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **DZO**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Oman

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
L'**Oman** a l'é un pais dl'Asia.
A confin-a con Arabia Saodita, Emirà Àrabo Unì e Yemen e a l'é bagnà dal Gòlf Pérsich e dal Mar Aràbich.
La capital a l'é Mascate.
A l'ha na surfassa ëd 309.500 km² e a conta anviron 2.100.000 abitant.
Anté ch'as treuva

Organisassion polìtica
L'Oman (nòm ofissial: **سلطنة عمان**) a l'é un sultanà.
Ël sultan a l'é Qaboos bin Said Al Said (dal 1970).
A fa part dël Consèj ëd cooperassion dël Gòlf. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# La Mëcca

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **La Mëcca** (an lenga aràbica: مكة المكرّمة *Makka al-Mukarrama*, Mëcca l'Onorà)
a l'é na sità dl'Arabia Saodita con 2.000.000 abitant (2012).
A l'é considerà prima sità sacrà da l'Islam. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Conossensa

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
La **conossensa** a l'é la familiarità con cheidun o con cheicòs, e a peul comprende fàit, anformassion, descrission, o le competense vagnà con l'esperiensa o l'educassion. As peul fesse arferiment a la comprension teòrica o pràtica d'un soget. A peul esse amplìssita (com n'abilità pràtica o n'esperiensa) o esplìssita (com la comprension teòrica d'un soget), ma a peul esse pi o men formal o sistemàtica.
An filosofìa, lë studi dla conossensa as ciama epistemologìa.
A-i esist pa gnun-e definission ëd conossensa anté tùit a sio d'acòrdi, combin ch'a-i sio vàire teorìe al rësguard.
Ël pijé conossensa a veul dij process cognitiv complicà: përcession, comunicassion, associassion e rasonament; la conossensa a l'é ëdcò an relassion a la capassità d'arconossiment ëd l'òm. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |