Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Vanessa Redgrave

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vanessa Redgrave (2016)
Dame **Vanessa Redgrave** (Londra, 30 génè 1937) a l'é n'atris britànica.
Biografìa
A l'é fija ëd Michael Redgrave e Rachel Kempson.
Dël 29 avril 1962 a l'ha marià ël regista ëd cine Tony Richardson dont a l'ha avù doe fije, Joely e Natasha.
Con l'ator italian Franco Nero, conussù dël 1967 a l'ha avù un fieul, Carlo, nassù dël 1969. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Neuva Zelanda

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
La **Neuva Zelanda** (an anglèis: *New Zealand*; an maori: *Aotearoa*, ch'a veul dì "tèra dla nìvola longa e bianca") a l'é un pais dl'Osseania, formà da doi ìsole prinsipaj (l'Ìsola dël Nòrd e l'Ìsola dël Sud) e da vàire ìsole pì cite. As treuva ant l'Océan Passìfich sud-ossidental, a sud-est dl'Australia. La capital a l'é Wellington, ma la sità pì popolà a l'é Auckland.
La posission dla Neuva Zelanda
Geografia
La Neuva Zelanda a l'ha na surfassa ëd 268.680 km² e a conta anviron 5,2 milion d'abitant (2024). Ël pais a l'é caraterisà da 'd montagne àute (j' Alp Neozelandèise an l'Ìsola dël Sud), da 'd vulcan ativ (an sl'Ìsola dël Nòrd), da 'd lagh e da 'd foreste pluviaj. Ël pont pì àut a l'é l'Aoraki/Mont Cook (3.724 m).
Stòria
Le prime popolassion a son ëstàite ij Maori, ch'a son rivà da la Polinesia antorn al sécol XIII. Ël prim europé a vëdde j'isole a l'é stàit l'esplorador olandèis Abel Tasman dël 1642. Dël 1769, James Cook a l'ha esplorà le còste. Dël 1840, con ël Tratà ëd Waitangi, la Neuva Zelanda a l'é dventà na colònia britànica. Dël 1907 a l'ha otnù l'indipendensa, ma a l'é restà ant ël Commonwealth.
Lenghe ufissiaj
La Neuva Zelanda a l'ha tre lenghe ufissiaj: l'anglèis, parlà dal 98% dla popolassion; ël maori, parlà da anviron 4% (an chërsùa) e arconossù dël 1987; e la lenga dij segn dla Neuva Zelanda, arconossùa dël 2006.
Organisassion polìtica
La Neuva Zelanda a l'é na monarchìa parlamentar e un regn dël Commonwealth. Ël cap dlë stat a l'é Carl III, rapresentà da un Governator General. Ël prim ministr a l'é Chris Hipkins (dal 2023), dël Partì Liberal.
Nòti
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Baseball

Ël **baseball** a l'é un gieugh ëd squadra anté che doi team ëd neuv giugador as afronto an alternandse an atach e difèisa, con l'obietiv ëd marché pont an corend a toché base an slòn ch'as bat na bala con na massa. A l'é në spòrt nassù ant jë Stat Unì dël sécol XIX, ma a l'é spantiasse an tut ël mond, comprèis ël Piemont, andoa ch'a l'ha na comunità ëd passionà e squadre locaj.

## Stòria

Ël baseball modern a l'ha soe rèis ant ij gieugh anglèis coma ël *rounders* e ël *cricket*, ma soa forma atual a l'é stabilisse ant ël sécol XIX an América. La prima partìa documentà a l'é dël 1846 a Hoboken (New Jersey). An Italia, ël baseball a l'é rivà dòp la Sconda Guèra Mondial, grassie a l'anfluss dij soldà american. An Piemont, ij prim club a son nassù ant j'ani '60, coma ël Torino Baseball Softball Club, ch'a l'ha partissipà ai campionà nassionaj.

## Strutura dël gieugh

Ël baseball as gieuga an s'un camp quadrà con:

* Quatr base (prima, segunda, tersa, e cà) organisà an romb.
* Na montagnòla ëd tir (picherà) andoa che ël pitcher a lansa la bala.
* Na zòna ëd bate andoa che ël bateur a preuva a colpì la bala.

L'equipagiament a comprend:

* Na massa an bòsch o metal.
* Na bala ëd coram con ël cheur ëd goma.
* Guant (glove) për ciapé la bala.
* Elm protetiv për ël bateur.

Regole prinsipaj
La partìa a l'é dividùa an 9 *inning*, minca un con doi moment:

* Atach: La squadra a bat e a preuva a marché pont corend le base.
* Difèisa: La squadra a lansa la bala e a preuva a fé tre out (eliminé ij giugador aversari).

Ij pont as marco quand un giugador a riva a la cà sensa esse eliminà. J'out a son realisà ciapand la bala al vòl, tocand un giugador ch'a l'é fòra dla base, o con tre strike (batùe mancà).

## An Piemont

Ël baseball a l'é në spòrt ëd nicia, ma con na stòria arfàita:

* Squadre: Oltre al Torino Baseball, a-i son formassion coma ël Cuneo Baseball e ël Novara Baseball.
* Campionà: Partéssipa al campionà italian ëd serie A2 e B.
* Gioventù: Scòle e torneo për masnà, organisà da la Federazione Italiana Baseball Softball (FIBS).

## Técniche

Ij giugador a deuvro:

* Pitché: Lansé la bala con efet për angabiolé ël bateur.
* Bate: Colpì la bala an diression stratégiche për evité ij difensor.
* Core le base: Velocità e inteligensa për sfruté j'eror aversari.
* Ciapé: Coordinassion ant le zòne d'atach e difèisa.
# Lenga Badaga

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais andoa a l'é parlà
La **lenga Badaga** o **Badaga** a fa part dle lenghe dravìdiche e a l'é parlà specialment an India.

Classificassion
Në schema ëd classificassion dël **Badaga** a peul esse:

* lenghe dravìdiche
	+ lenghe meridionaj
		- lenghe Tamil-Kannada
			* lenghe Kannada
				+ **lenga Badaga**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **BFQ**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Sudan

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

Ël **Sudan** (*السودان* an àrabo) a l'é un pais dl'Àfrica nòrd-oriental.
A confin-a con Egit, Libia, Ciad, Repùblica Sentrafrican-a, Repùblica Democràtica dël Còngo, Uganda, Kenya, Sud Sudan, Etiòpia e Eritrea e a l'é bagnà dal Mar Ross.
La capital a l'é Khartoum.
A l'é un dij pais pì gròss d'Àfrica, con na surfassa ëd 1.844.797 km² e a conta anviron 41.682.000 abitant.
La speransa ëd vita a l'é 'd 54 agn.
Anté ch'as treuva

Stòria moderna
Ël Sudan a l'é stàit un possediment dël Regn Unì e, formalment, dl'Egit dal 1899 al 1956, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Ëd giugn 1989 un colp dë stat a l'ha mnà al podèj Omar al-Bashir, ch'a resta ancor pressident al di d'ancheuj.
Organisassion polìtica
Ël Sudan (nòm ofissial: **جمهورية جمهورية السودان / Republic of Sudan**) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Abdel Fattah Abdelrahman Burhan (عبد الفتاح البرهان) (dal 2019).
Ël prim ministr a l'é Abdalla Hamdok (عبدالله حمدوك) (dal 2019). |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# San Antonio

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| panorama dla sità
**San Antonio** a l’é na sità djë Stat Unì d'América e scònda sità pì popolà dël Texas.
A conta na popolassion ëd 1.327.407 abitant (2010).
Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1691 da ij spagneul.
Geografìa
posission ëd San Antonio
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Tecnologìa

La **tecnologìa** a l'é l'aplicassion dël savèj sientìfich e técnich për creé utiss, màchine, sistema, e process ch'a mìgro la capacità uman-a ëd risòlve problema e realisé atività. Ël termo a ven dal Grech *tekhnologia* (τεχνολογία), combinassion ëd *tekhnē* (artisanà) e *logia* (studi). La tecnologìa a l'ha trasformà la vita quotidian-a, l'economìa, e la società, an essend fondamental ant l'andustria, la medzin-a, la comunicassion, e l'educassion.

## Stòria

La tecnologìa a l'ha soe orìgin ant la preistòria, con l'invension d'utiss ëd pera, ël feu, e la roa (anviron 4000 a.C.). Ant l'antichità, ij Grech e ij Roman a l'han dësvlupà tècniche d'architetura (es. aquedòt) e d'angignarìa militar. Ant ël Medi Ev, l'anvension ëd la stampa a caràter mòbij da Johannes Gutenberg (1440) a l'ha rivolussionà la difusion dël savèj. La Rivolussion Andustrial (sécol XVIII-XIX) a l'ha introduvù la produssion mecanisà, l'usagi dël vapor, e l'eletricità. Ant ël sécol XX, l'anvension dij computer, dël transistor, e d'Internet a l'ha dàit nàssita a l'era digital. Ancheuj, le tecnologìe emergent coma l'Inteligensa Artifissial e le energìe rinnovàbij a son an camin a cambié torna ël mond.

## Caraterìstiche

Innovassion: Capacità ëd smon-e neuv utiss e solussion.

Anterdisciplinarità: A colega siensa, angignarìa, e matemàtica.

Evolussion continua: Ij progrès a son ësmonù a ritm sempe pì rapìd.

Globalisassion: Tecnologìe com Internet a l'han creà na rej mondial ëd conession.

Sicurëssa e ética: Da gestì con atension për evité abus e dani ambientaj.

## Aplicassion

La tecnologìa a l'é dovrà ant vàire àmbit:

Medzin-a:

* Atrezzature: Risonansa magnetica (MRI), robot chirurgich.
* Telemedicina: Consultassion an linia e monitoragi a distansa.

Comunicassion:

* Internet e smartphone: Scambi d'anformassion an temp real.
* Sòcial media: Piataforme për la condivision ëd contnù.

Energìa:

* Sorgiss rinnovàbij: Panel solari, turbine eòliche.
* Traspòrt sostenìbil: Viture elétriche, tren a idrògen.

Educassion:

* E-learning: Cors an linia e realtà virtual për l'aprendiment.
* Lìber digital: Acess a test e risorse sensa limit geogràfich.

An Piemont, la tecnologìa a l'é motobin vivra ant ij setor dl'automobilìstica (es. Fiat), dij supercomputer (CINECA ëd Turin), e dle start-up inovative.

## Crìtiche

Ambient: ël consum ëd risorse e l'emission ëd CO2 a contribuisso al càud global.

Divari digital: Pa tuti a l'han acess a j'ùltime tecnologìe.

Sicurëssa dij dat: Arzigh ëd violassion ëd la vita privà e ëd siguresse.

Dipendensa: Ecessiva fidansa ant le màchine a peul ridùve le capacité crìtiche.

## Arferiment

*The Innovators ëd Walter Isaacson (2014).*
# Grecia

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
La **Grecia** (*Ελλάδα / Ελλάς* an grech) a l'é un pais dl'Euròpa meridional.
A confin-a con Albanìa, Macedònia dël Nòrd, Bulgarìa e Turchìa.
La capital a l'é Atene.
A l'ha na surfassa ëd 131.990 km² e a conta apopré 10.718.565 abitant.
A l'é mèmber ëd l'Union Europenga.
Anté ch'as treuva

Stòria
Dal 1967 al 1974 an Grecia a-i é staje la ditatura dij colonej.
Organisassion polìtica
La Grecia (nòm ofissial: **Ελληνική Δημοκρατία**) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Katerina Sakellaropoulou (dal 2020).
Ël Prim Ministr a l'é Kyriakos Mitsotakis (dal 2019).
Moneda
2 euro: Euròpa portà via da Zeus
Dal 1m ëd gené dël 2002 la Grecia a deuvra l'Euro.
Për savèjne ëd pi, guarda soa vos.
Anliure esterne
Altri progetti* Wikimedia Commons

* Wikimedia Commons a conten figure o àutri archivi su **Grecia**
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Leonardo DiCaprio

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Leonardo DiCaprio (2019)
**Leonardo Wilhelm DiCaprio** (Los Angeles, 11 novèmber 1974), a l'è n'ator american. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Fast food

Mangé da fast food
**Fast food** (an piemontèis ëdcò *past lest* o *mangé lest*) a l'é na categoria 'd ristorant andoa ch'as serv dël mangé preparà e servì an temp bin curt. L'espression a l'é nassùa ant jë Stat Unì dël sécol ch'a fa XX e a l'é spantiasse an tut ël mond.

## Caraterìstiche

Ël fast food a l'é caraterisà da:

* Varietà dij piat limità (soens mach 10-20 sòrt).
* Temp ëd pronta motobin bass (minute).
* Formà stàndard e ambalagi a perde.
* Utilisassion ëd semitravajà (balotin-e surgelà, patate già plà).
* Fritura com técnica prinsipal.
* Vèndita për porté via (*take away*) e a domicili (*delivery*).

## Stòria

Ij prim fast food a son j'edìcole dël mond antich (Grecia, Roma), che a vendìo pan e salam. La nàssita dël fast food modern a l'é tutun dël 1921, quand Billy Ingram e Walter Anderson a l'han fondà la White Castle (*Castel Bianch*) an Kansas. La vetrin-a a l'é peui spantiasse dòp la Sconda guèra, con McDonald's (1948, Richard e Maurice McDonald), che a l'ha standardisà la produssion ëd hamburger e patatin-e fricassà.

La globalisassion a l'ha portà ij fast food 'dcò an Euròpa, Asia e América Latina ant j'agn '70 e '80, an anfluensand j'abitùdin alimentar locaj.

## Sòrt ëd fast food

Le tipologìe pi comun a son:

* Hamburgerìe (es. McDonald's, Burger King).
* Pizzerìe (es. Pizza Hut, Domino's).
* Ristorant ëd cusin-a asiàtica (es. sushi, ristorant cinèis).
* Edìcole ëd panin e piadin-a.
* Kebaberìe.
* Gelaterìe e edìcole ëd doss.

#### Esempi amportant

* McDonald's (fondà dël 1940, 37.000 locaj ant ël mond).
* Burger King (fondà dël 1953, 18.000 locaj).
* KFC (fondà dël 1930, 24.000 locaj).
* Subway (fondà dël 1965, 37.000 locaj).

## Impat an sl'ambient e la salute

Ël fast food a l'é stàit criticà për:

* Nìvole ëd grass sàtur, sùcher e sal (a peul causé obesità, diabete e cardiopatìa).
* Ecess ëd carie (dij dent).
* Impat ambiental (deforestassion për la carn, imbalagi ëd plàstica).

Për rimedié, chèiche marche (com McDonald's) a l'han anandiasse a dovré ingredient pì san e imbalagi arneuvàbil.

## An Piemont

An Piemont, ij fast food a son spantià dzortut ant le sità gròsse (Turin, Coni, Ast). La tradission dël past lest a l'é però d'àutra natura: la pizza al taj, la panissa e la piadin-a ansema al vin a son na caraterìstica local.
# Lenga Dhimal

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga Dhimal** o **Dhimal** a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.

Classificassion
Në schema ëd classificassion dël **Dhimal** a peul esse:

* lenghe sino-tibetan-e
	+ lenghe Tibeto-Burman
		- lenghe Himalayish
			* lenghe Tibeto-Kanauri
				+ lenghe Tibetic
					- lenghe Dhimal
						* **lenga Dhimal**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **DHI**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Langagi

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| La Tor ëd Babel, sìmbol dla diversità dle lenghe
Con **langagi** as antend an general un sistema ëd comunicassion: për prima còsa *langagi uman*, ma peui *langagi animal*, *langagi dël còrp*, *langagi dj'ordinator*, *langagi dle fior*, e via fòrt.
Ant ël cas dël langagi uman, as parla pi 'd soens ëd lenga, ch'a l'é la capacità dl'òm ëd comuniché con un *còdes compless*.
La capacità dël langagi oral a l'é dësvlupasse ant l'òm apress a 'd mutassion struturaj dël përtus oral (boca). An particolar, as pensa ch'a sia stàit l'aretrament ëd la gola a rende l'òm bon a fé na gran varietà ëd son.
Ël langagi antèis com *lenga* a l'é pròpi ëd l'òm. Gnun àutr esse vivent a l'ha un langagi parèj, com complessità e livel d'elaborassion. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Connecticut

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Posission dlë Stat
Ël **Connecticut** a l'é në stat federal djë Stat Unì. A l'ha na surfassa ëd 14.371 km² e na popolassion ëd 3.503.604 abitant.
As treuva ant la macroregion ciamà comunement **Northeast**. A confin-a a nòrd col Massachusetts, a òvest con lë stat ëd New York, a sud con l'Océan Atlàntich, a est col Rhode Island.
La capital a l'é Hartford (121.578 abitant). La sità pì popolà dlë stat a l'é Bridgeport (139.529 abitant). Àutre sità con pì che 100.000 abitant a son New Haven, Stamford, e Waterbury.

|  |  |
| --- | --- |
| Drapò dlë Stat |  |

Stòria
Ël prim goernador a l'é stàit John Haynes.
Dël 1639 an Connecticut a l'é stàita adotà la prima constitussion ëd Mérica.
Ël Connecticut a l'é un dij tërdes ëstat originari dl'Union.
Organisassion polìtica
Ël Connecticut a contribuiss con 7 grand eletor a j'elession pressidensiaj dl'Union. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |