Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Shiva

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Shiva Mandir
**Shiva** a l'é un dij tre prinsipaj dé ëd l'Induism. Shiva a l'é conossù com ël dé *distrutor* përchè a l'ha gavà tut ël mal dal mond. Soa fomna a l'é la dea Parvati.
A l'ha un còl bleu përchè, d'acòrdi con la legenda Hindù, a l'ha beivù un velen për salvé l'univers. A l'ha tre euj, ël ters euj a l'é an sla front.
Shiva a l'é un dij tre dé dla trinità Hindu con Brahma e Vishnu. Shiva a viv an sl'Himalaya. Ganesha e Kartikeya a son ij sò fij. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Jainism

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Ël **Jainism** (o **Giainism**) a l'é na veja religion, ch'a peul esse vëddùa com na fèj isolà e dzortut com na filosofìa përchè a l'ha pa ëd divinità definìe.
A l'é basà dzor j'anseignament ëd Mahavira (599 - 527 prima ëd Nosgnor), un nòbil assétich che a mostava la via dla përfession uman-a an sla bas ëd la nen-violensa.
Scond soa dotrin-a, la filosofìa jainista a dventa na manera ëd vive e na manera ëd capì e codifiché le vrità eterne e universaj che ocasionalment a son manifestasse a l'umanità e che pi tard a comparisso ant j'anseignament ëd j'òm ch'a j'ero rivà a l'iluminassion (*Keval Gnan*).
Ij fedej a penso che ant la part ëd l'univers anté is trovoma e ant ël present sicl temporal, la filosofìa a sia stàita comunicà a l'umanità da un mìtich magìster Rishabha. Dle preuve ch'a rivo da la siviltà dla Val ëd l'Indo (pi o men dal 3000 al 1500 prima ëd Nosgnor) a podrìo testimoniene l'esistensa, mersì a stamp e repert dëssottrà da la dëscoverta dë sta siviltà ant ël 1921. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Argent

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
L’**Argent**  (sìmbol *Ag*) a l'é col ch’a fa quarantesset ëd j'element chìmich.
Soa massa atòmica a l'é ëd 107,8683 g/mol e soa densità a l'é 'd 10490 kg/m³.
L’argent a l'é stàit conossù fin da l’antichità.  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Copa dël Mond ëd Rugby

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ël *William Webb Ellis Trophy*
La **Copa dël Mond ëd Rugby** a l'é 'l campionà dël mond ëd rugby për squadre nassionaj.
La prima edisiion a l'é disputase dël 1987; as gieuga tuti ij 4 agn e la squadra vincitris a vagna ël *"William Webb Ellis Trophy"*.
Edission e squadre vincitris
* **1987** (Australia e Neuva Zelanda)
	+ **Neuva Zelanda** (final: Neuva Zelanda-Fransa 29-9)

* **1991** (Anghiltèra)
	+ **Australia** (final: Australia-Anghiltèra 12-6)

* **1995** (Sudàfrica)
	+ **Sudàfrica** (final: Sudàfrica-Neuva Zelanda 15-12 d.t.s.)

* **1999** (Gàles)
	+ **Australia** (final: Australia-Fransa 35-12)

* **2003** (Australia)
	+ **Anghiltèra** (final: Anghiltèra-Australia 20-17 d.t.s.)

* **2007** (Fransa)
	+ **Sudàfrica** (final: Sudàfrica-Anghiltèra 15-6)

* **2011** (Neuva Zelanda)
	+ **Neuva Zelanda** (final: Neuva Zelanda-Fransa 8-7)

* **2015** (Anghiltèra)
	+ **Neuva Zelanda** (final: Neuva Zelanda-Australia 34-17)
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Andorra la Vella

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
**Andorra la Vella** (**Andorra la Vèja** an piemontèis) a l’é la capital dël Prinsipà d'Andorra.
A conta 22.035 abitant (2004).
Monument pì important
Casa de la Vall
* Casa de la Vall (Parlament dël Prinsipà)
* Cesa ëd Santa Coloma
* Caldea (Stabiliment dj'aque)

Sità gemelà
Andorra la Vella a l'é gemelà con:
* Valls, Spagna
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Locri

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  Italia Locri |
| --- |
|  |
| **Region**: | Calabria |
| **Provinsa**: | Res ëd Calabria |
| **Coordinà**: | 38° 14' N 16° 16' E |
| **Surfassa**: | 25 km² |
| **Popolassion**: | 13.069 ab. |
|     Densità: |     523 ab./km² |
| **Sità davzin-e**: | Antonimina, Gerace, Portigliola, Siderno |

**Locri** a l'é na comun-a dla region Calabria, an provincia ëd Res ëd Calabria, con sirca 13.069 abitant. As dëstend an sna surfassa ëd 25 kilòmetr quadrà, con na densità ëd popolassion ëd 523 abitant al chilòmeter quadrà. A confin-a con Antonimina, Gerace, Portigliola, Siderno.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Giuseppe Lombardo. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Norimberga

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  **Norimberga**  |
| --- |
|        |
| Stat: |  Almagna |
| Coordinà: | Latitùdin: 49° 27′ 0′′ N Longitùdin: 11° 5′ 0′′ E  |
| Autëssa: | 302 m s.l.m. |
| Surfassa: | 186,38 km² |
| Abitant: | 490.085 (2011) |
| Comun dj'anviron: | Fürth, Erlangen, circondario di Erlangen-Höchstadt, circondario del Nürnberger Land, circondario di Roth, Schwabach, circondario di Fürth, Oberasbach |
| CAP: | 90402–90491 |
| Prefiss tel.: | 0911 |
|  |
| **Sit istitussional** |

**Norimberga** (*Nürnberg* an alman e  *Nämberch* ant la parlà local) a l’é na sità dla Gërmania.
A l’é la sconda sità alman-a për popolassion dla Baviera, con 490 085 abitant (31/12/2011).
Geografìa
Norimberga as treuva ant la part meridional dla Gërmania ant lë stàt (*land*) ëd Baviera e a l'é bagnà dal fium Pegnitz.
Vista con ël fium Pegnitz.
Sità gemelà
Ast a l'é gemelà con:
* Antalya, Turchìa
* Atlanta, Stat Unì d'América
* Charkiv, Ucrain-a
* Còrdoba, Spagna
* Cracovia Polònia
* Gera, Gërmania
* Glasgow, Regn Unì
* Hadera, Israel
* Kavala, Grecia
* Nissa Marìtima, Fransa
* Praga, Repùblica Ceca
* Managua, San Carlos
* Shenzhen, Cin-a
* Skopje, Macedònia
* Venessia, Italia
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Guèra dël Gòlf

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
La **guèra dël Gòlf** a l'é stàit un conflit militar dla fin dël sécol ch'a fa 20.
La guèra a l'é durà dal 2 d'òst 1990 al 28 fërvè 1991.
Stòria
La guèra a l'é inissià con l'invasion dël Kuwait dla part dël Iraq, mnà dal ditator Saddam Hussein, contra 'na coalission ëd 35 pais mnà dzortut da jë Stat Unì.
A l'ha provocà anviron 100.000 ëd mòrt antrames ij soldà irachen e 292 antrames i soldà dla coalission.
La guèra a l'é finia con la vitòria dla coalission e la liberassion dël Kuwait.
Anliure esterne |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Igor' Stravinskij

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Igor' Stravinskij dël 1910
Igor' Stravinskij dël 1921
**Igor' Stravinskij** o (**Igor Stravinsky**) a l'era nassù a Lomonosov, an Russia (adess Oranienbaum), ai 17 ëd giugn dël 1882 e a l'é mòrt a New York, ai 6 d'avril dël 1971. A l'é stàit un dij pi amportant composidor dël sécol ch'a fà XX, e un leader ant ël modernism an mùsica. Quand la Rivolussion Russa a l'é ancaminà a l'é andàit an Svìssera e peui a Paris, e a la fin, quand la Sconda Guèra Mondial a l'é ancaminà dël 1939, a l'é andàit ant jë Stat Unì.
Stravinskij a l'ha scrivù mùsica an vàire stij. An prinsipi a l'ha scrivù mùsica com sò magìster Nikolai Rimsky-Korsakov. A-j piasìa la mùsica russa nativa. A l'ha scrivù mùsica ch'a l'avìa acòrd e ritm motobin complicà. A l'é mùsica viva, e quaidun-a ëd soe mej conossùe euvre dë sta sòrt a son stàit scrivù për ël *Balèt Russi* ëd Sergei Diaghilev: *L'Usel ëd Feu*, *Petrushka*, *La Fera dla Prima*, *Le nos*, *Pulsinela* e *Apollo musagète*. A son stàit scrivù dal 1910 al 1928.
Peui a l'ha cangià sò stil e a l'ha scrivù an col ch'a l'é ciamà stil “neo-clàssich”. A l'ha basalo an sla mùsica dël *perìod clàssich ëd la musica* ma a l'ha cangialo. Soa opera completa *The Rake's Progress* a l'é scrivùa an cost stil. Ant ij sò ùltim agn a l'ha scrivù mùsica semi-seria. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |