Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mahatma Gandhi

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ghandi
**Mohandas Karamchand Gandhi** (an lenga devanagari मोहनदास करमचन्द गांधी), stranomà ël *Mahatma*, nàit a Porbandar ël 2 otóber 1869 e mòrt a New Delhi ël 30 ëd gené 1948 a l'é stàit n'òm politich e filòsof indian.
Important guida spiritual për sò Pais, a l'é dzortut conossù con lë stranòm ëd *mahatma* (an sànscrit महात्मा, "grand anima").
N'àutr stranòm a l'é *Bapu*, che an hindi a veul dì "pare". |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga koli wadiyara

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga koli wadiyara** ò **Koli Wadiyara** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Koli Wadiyara** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
	+ lenghe indoarian-e
		- lenghe indoarian-e sentraj
			* lenghe gujarati
				+ **lenga koli wadiyara**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **KXP**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga loarki

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais andoa a l'é parlà
La **lenga loarki** ò **Loarki** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Pakistan.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Loarki** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
	+ lenghe indoarian-e
		- lenghe indoarian-e sentraj
			* lenghe rajasthani
				+ **lenga loarki**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **LRK**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga bhilali

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga bhilali** ò **Bhilali** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Bhilali** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
	+ lenghe indoarian-e
		- lenghe indoarian-e sentraj
			* lenghe bhil
				+ **lenga bhilali**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **BHI**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga bareli palya

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga bareli palya** ò **Bareli Palya** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Bareli Palya** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
	+ lenghe indoarian-e
		- lenghe indoarian-e sentraj
			* lenghe bhil
				+ **lenga bareli palya**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **BPX**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga vasavi

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga vasavi** ò **Vasavi** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an India.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Vasavi** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
	+ lenghe indoarian-e
		- lenghe indoarian-e sentraj
			* lenghe gujarati
				+ **lenga vasavi**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **VAS**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga romani balkan

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga romani balkan** ò **Romani Balkan** a fa part ëd le lenghe indoarian-e e a l'é parlà dzortut an Serbia.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **Romani Balkan** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
	+ lenghe indoarian-e
		- lenghe indoarian-e sentraj
			* lenghe romani
				+ **lenga romani balkan**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-2: **ROM Còdes ISO 639-3: **RMN**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga Bazigar

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais andoa a l'é parlà
La **lenga Bazigar** o **Bazigar** a fa part dle lenghe dravìdiche e a l'é parlà specialment an India.

Classificassion
Në schema ëd classificassion dël **Bazigar** a peul esse:

* lenghe dravìdiche
	+ lenghe nen classificà
		- **lenga Bazigar**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **BFR**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga bass sasson-a

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga bass sasson-a** ò **bass sasson** a l'é parlà dzortut an Olanda.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dël **bass sasson** a peul esse:
* lenghe indoeuropenghe
	+ lenghe germàniche
		- lenghe germàniche ossidentaj
			* lenghe bass germàniche
				+ lenghe bass sasson-e
					- **lenga bass sasson-a**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-2: **NDS**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Vanuatu

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Vanuatu** a l'é un pais dl'Osseania.
A l'é n'arsipélagh d' 83 ìsole d'adoss vulcànica.
La capital a l'é Port Vila.
A l'ha na surfassa ëd 12.189 km² e a conta anviron 210.000 abitant.
Anté ch'as treuva

Stòria moderna
Vanuatu a l'é stàit un "condomini" dël Regn Unì e dla Fransa, con ël nòm ëd *Neuve Ébridi*, dal 1906 al 1980, quand a l'ha otnù l'indipendensa.
Lenghe ofissiaj
Vanuatu a l'ha tre lenghe ofissiaj: ël bislama, l'anglèis e 'l fransèis.
Organisassion polìtica
Vanuatu (nòm ofissial: **Ripablik blong Vanuatu**  / **Republic of Vanuatu**  / **République de Vanuatu**) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Iolu Johnson Abil (dal 2009).
Ël prim ministr a l'é Joe Natuman (dal 2014). |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Daily Mirror

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Ël **Daily Mirror** a l'é un giornal an lenga anglèisa fondà dël 1903. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga Bujhyal

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga Bujhyal** o **Bujhyal** a fa part dle lenghe sino-tibetan-e e a l'é parlà specialment an Nepal.

Classificassion
Në schema ëd classificassion dël **Bujhyal** a peul esse:

* lenghe sino-tibetan-e
	+ lenghe Tibeto-Burman
		- lenghe Himalayish
			* lenghe Mahakiranti
				+ lenghe Kham-Magar-Chepang-Sunwari
					- lenghe Chepang
						* **lenga Bujhyal**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **BYH**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Himalaya

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Na fòto dl'Himalaya.
L'**Himalaya** a l'é na caden-a ëd montagne che as treuva an Asia, an tra 'l subcontinent indian e l'autipian dël Tibet. A l'é la caden-a montagnosa pì àuta dël mond e a conten 9 dle 10 pì àute montagne dël mond. La pì àuta a l'é l'Everest, con 8.848 méter. La caden-a a part dal Pakistan, peui a passa an India (ant jë stat indian dël Himachal Pradesh e dl'Uttarakhand), an Nepal, an Sikkim e Bhutan, e a la fin an Cin-a (Tibet).
Ël nòm "Himalaya" a ven dal sànscrit *Himālaya*, ch'a veul dì "abitant dla fiòca" (*hima* = fiòca, *ālaya* = abitant). A l'é dovrà për la prima vira an anglèis dël 1835.
La caden-a a l'é formà da 'd ròce]] [[granìtiche e calcar e a l'é carià ëd giassa e fiòca. Le montagne a son chërsùe për via dla colision antra la placa indian-a e la placa eurasiàtica, ch'a l'é ancor an cors (l'Himalaya a chërs ëd 5 mm/ann). Ij fium Indo, Gange e Brahmaputra a nasso ant sta caden-a.
La fauna a comprend spece com ël lèopard dle fiòche, l'ors neir asiàtich e lë yak.
Anliure
* Everest
* Nanga Parbat
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# G20

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Paìs dël G20
Ël **G20** a l'é 'n randevó ëd discussion dont la creassion a l'é stàita decidùa dlë stèmber 1999 a Washington su inissiativa dël G8 apress le crisi finansiarie dj'agn 1990.
A argropa 19 pais rich o an dësvlup, pì l'Union Europenga.
A l'é riunisse për la prima vira a Berlin dë dzèmber 1999.
Mèmber
A l'é formà dai pais dël G8 (Stat Unì, Giapon, Almagna, Fransa, Regn Unì, Italia, Canadà, Federassion Russa), des pais emergent (Sudàfrica, Arabia Saodita, Argentin-a, Brasil, Cin-a, Coréa dël Sud, India, Indonesia, Méssich e Turchìa) pì l'Australia e l'Union Europenga.
Obiétiv
Ël G20 a discut ëd polìtica econòmica e finansiaria global, dë stabilisassion dël sistema monetari, dël comersi, e dël dësvlup sostenìbil. A l'ha pijà amportansa dòp la crisi dël 2008.
Organisassion
A l'ancamin a fasìa na ciambrea a l'ann, ma a parte dal G20 ëd Washington dël novèmber 2008 cost randevò as ten doe vire a l'ann. La presidensa a l'é giranta (pais mèmber a l'alterna). A l'ha un segretarià permanent. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Trivi

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Ël **trivi** (an latin *trivium*, da *tres*: "3" e *via*: "senté") a veul dì confluensa ëd 3 senté. Ant l'antichità e l'Età ëd mes, a j'ero dite *trivium* tre dle set art liberaj relative al'eloquensa: gramàtica, retòrica e dialética (o lògica). Ant j'università dl'età ëd mes, ël *trivium* a comprendìa ij 3 aspet bàsich dla conossensa: la gramàtica tanme mecànica dla lenga; la lògica o dialética (coste paròle a j'ero dij sinònim al temp) ch'a l'é la "mecànica" dël pensé e soa anàlisi; e la retòrica ch'a l'é l'usage dla lenga për mostré e convince. Ant la scolàstica medieval a j'ero considerà dij camp preparatòri për ël quadrivi, ch'a comprendìa l'aritmética, la geometrìa, la mùsica e l'astronomìa.  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Bob Marley

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bob Marley (1980)
Cantant.
**Robert Nesta** (**Bob**) **Marley** a l'era nà a Nine Miles, an Giamàica, ai 6 ëd fërvé 1945, fieul ëd na vardia forestal bianca, ël capitani Norval Marley, e ëd na fija negra, Cedella Booker.
Dël 1962 a l'ha argistrà soa prima canson, *Judge Not*, con ël produtor Leslie Kong, dla marca Beverley's.
Dël 1963 a-i nass la formassion dij Wailers, con Bunny Wailer, Peter Tosh e Junior Braithwaite.
A l'é con costa banda che Marley a l'ha otnù na nomea mondial.
Dël 1969 Marley a l'ha fondà la ca 'd fabricassion ëd disch Tuff Gong.
Dël 1977 a l'ha tramudà a Londra, apress un tentativ ëd massament an Giamàica.
La maladìa e la mòrt
Sempe dël 1977 Marley a dëscoata d'avèj un càncher a la pel, ma a arfuda ëd fesse amputé ël dil dël pe malavi.
A la fin dël 1980 a l'é arcoverà an na clìnica bavarèisa, për sërché ëd bloché la maladìa.
Vorenda meuire an Giamàica, dël 1981 a l'é stàit rampatrià d'urgensa, ma a l'é mòrt durant ël viage a j'11 ëd maj a Miami, an Florida.
A l'é stàit sotrà a Nine Miles, con soa ghitara.
La famija
Bob Marley a l'ha avù neuv masnà, da ses fomne diferente, pì doe masnà adotà.
A l'é però mariasse mach na vira, con Rita Anderson dël 1966.
A pòrto sò nòm
* Musé Bob Marley
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Trenton (New Jersey)

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| panorama dla sità
**Trenton** a l’é na sità djë Stat Unì d'América, capital dël New Jersey.
A conta na popolassion ëd 84.913 abitant (2014).
Stòria
La sità a l'é stàita fondà dël 1679.
Geografìa
La sità a resta an sël fium Delaware.
posission dla sità
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Bruce Springsteen

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bruce Springsteen
**Bruce Frederick Joseph Springsteen**, nassù ël 23 dë stèmber dël 1949 a Long Branch ant ël New Jersey, a l'é un mùsich rock, stranomà **the Boss**.
A l'é un cantant avosà da pì che 30 agn, e le pì avosà dle soe canson a son *Born to Run* and *Born in the USA*.
Springsteen a l'ha vagnà n'Oscar për soa canson *Streets Of Philadelphia*, scrivùa për ël film *Filadelfia* ëd Tom Hanks.
Bruce Springsteen e ël piemontèis
Ël 21 ëd luj dël 2009, Bruce Springstee a l'ha tnù un consert a lë Stadi Olìmpich ëd Turin, dnans a 34 mila përson-e. Cand a l'é monta an sël palch, a l'ha salutà sò pùblich an piemontèis: «Mi i son content d’esse ambelessì con vojàutri».
Àlbom
* 1973: *Greetings from Asbury Park, N.J.*
* 1973: *The Wild, the Innocent & the E Street Shuffle*
* 1975: *Born to Run*
* 1978: *Darkness on the Edge of Town*
* 1980: *The River*
* 1982: *Nebraska*
* 1984: *Born in the U.S.A.*
* 1987: *Tunnel of Love*
* 1992: *Human Touch*
* 1992: *Lucky Town*
* 1995: *The Ghost of Tom Joad*
* 2002: *The Rising*
* 2005: *Devils & Dust*
* 2006: *We Shall Overcome: The Seeger Sessions*
* 2007: *Magic*
* 2009: *Working on a Dream*
* 2012: *Wrecking Ball*
* 2014: *High Hopes*
* 2019: *Western Stars*
* 2020: *Letter to You*
* 2022: *Only the Strong Survive*

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
* *Ij salut an piemontèis ëd Bruce Spingsteen*, a la minuta 1:06 dël filmà --
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |