# Fusil a pompa

Fusij a pompa Beretta
Un **fusil a pompa** (an anglèis *pump-action shotgun*, an italian *fucile a pompa*) a l'é na sòrt ëd fusil a cana lissa ch'a deuvra un mecanism manual a pompa për carié na neuva cartocia ant la cana e dëscarié cola veja. A l'é motobin spantià tanme arma da difèisa, da cassa e për ël tir sportiv, specialman ant jë Stat Unì.

## Stòria e dësvlup

Ij prim fusij a pompa a son comparì ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XIX, an fasend concorensa ai fusij a leva e a revòlver. Ël Winchester Model 1893 (peui ameliorà come 'l Model 1897) a l'é considerà un dij prim modej ëd sucess comersial a granda scala. A l'é stàit dovrà motobin ant la Prima guèra mondial dai soldà american për ël combatiment ravzinà ant le trincee.

Da antlora, ël disegn a pompa a l'é restà motobin popolar për soa afidabilità, soa semplicità e sò podèj dë spare vàire colp an pressa.

## Mecanism

Ël mecanism a pompa a l'ha 'n mecanism mòbil tacà al caricator ëd le cartoce. L'utent a dev fé coste assion për carié e dëscarié:

1. Dòp minca colp, l'utent a tira 'l mecanism vers ël fond (an andré).
2. Sòn a gava la cartocia veuida e a armonta 'l martel.
3. Peui, an portand 'l mecanism an anans, na neuva cartocia a l'é carià ant la cana dal serbatòj sotacana.
4. Ël fusil a l'é pront për fé feu.

Ël moviment a pompa a l'é n'esempi d'assion manual, e a deuvra l'energìa dl'utent për fé 'l cicl dle operassion.

## Caraterìstiche

* **Capassità**: Ël serbatoj a peul ten-e da 4 a 8 cartoce (o 'd pì con dij serbatoj estèis), pi un-a ant la cana.
* **Munission**: A peul tiré vàire tipo 'd cartoce, da le balëtte (*buckshot*) e la balin-a (*birdshot*) për la cassa e la difèisa, a le balòte a sachèt (*slugs*) për bersaj pì lontan o pì dur.
* **Cana**: Sovens cambiàbil, con diferente longhësse (*choke*) për diferent but.
* **Material**: Storicaman ëd bòsch e d'assel; al di d'ancheuj as deuvro 'dcò 'd polìmer leger e d'assel inossidàbij.
* **Sicurëssa**: A l'ha normalman na sicurëssa manual.

## Utilisassion

### Militar e dla polissìa

Ël fusil a pompa a l'é stàit dovrà an vàire conflit coma arma për ël combatiment ravzinà, për sbaré le pòrte. A l'é 'dcò n'arma comun-a ant le fòrse d'órdin për via 'd soa versatilità e dl'efet psicològich dël cariament a pompa.

### Ëd cassa

A l'é l'arma pì spantià për la cassa a j'osej e a le bestie cite (për esempi, cunij, fasan). As deuvra 'dcò për la cassa al cerv con dle balòte a sachèt.

### Sportiva

A l'é dovrà ant jë spòrt dël tìr al piatel (*clay pigeon shooting*) e ant le competission ëd *practical shotgun*.

### Difèisa personal e dla ca

Për soa semplicità d'utilisassion e sò podèj, a l'é n'arma comun-a për la difèisa ant le ca, specialment ant jë Stat Unì.

## Vantagi e svantagi

**Vantagi: **Afidabilità**: Mecànica sempia, a và an condission difìcile.
* **Potensa**: Le cartoce a balëtte a son letaj a curte distanse.
* **Versatilità**: A peul tiré vàire munission.
* **Cost**: An general men car che ij fusij semi-automàtich.

**Svantagi: **Velocità 'd feu limità**: A dipend da la velocità dl'utent a pompé.
* **Rincul**: Pì fòrt che ant ij fusij semi-automàtich, përchè 'l mecanism a asseurb nen part dël rincul.
* **Capassità limità**: Men che ant ij fusij semi-automàtich con serbatòj grand.

## Regolamentassion

An vàire pais, ij fusij a pompa a son soget a lej restritive, dzortut për la longheur dla cana (che a peul nen esse tròp curta) e për la capassità dël serbatòj. An Italia, për esempi, a son classificà com arme comun da spòrt o da cassa, e a peulo esse possedùe con na licensa.

## Esempi famos

* **Winchester Model 1897**: Un dij prim fusij a pompa 'd sucess, dovrà ant le doe guère mondiaj.
* **Remington 870**: Un dij fusij a pompa pì vendù dël mond, famos për soa robustëssa.
* **Mossberg 500/590**: Motobin dovrà da la polissìa e l'arme american-e.
* **SPAS-12** (Special Purpose Automatic Shotgun): Un fusil a pompa ch'a peul ëdcò fonsioné an manera semi-automàtica, famos ant ël cine e ant ij videogieugh.

## Ant la coltura 'd massa

Ël fusil a pompa a l'é n'arma icònica ant ël cine d'assion, dij film horror e ant ij videogieugh, sovens associà a 'd personagi dur o a djë s-ciapador ëd pòrte. Ël son distintiv dël cariament a pompa a l'é dventà un cliché cinematogràfich.

## Vëdde 'dcò

* Fusil a cana lissa
* Cartocia a balëtte
* Fusil a leva
* Fusil semi-automàtich