# Gesù ëd Nàsaret

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gesù (mosàich ant la cesa ëd Santa Sofìa, Istanbul)
**Gesù ëd Nàsaret** a l'é 'l fondator dël cristianésim.
La cronologìa dla vita ëd Gesù a l'é pa sigura.
A dovrìa esse nàit a Betlem al temp dël censiment anandià da l'imperator roman August ant l'8 aGC e ch'a l'é dësrolasse antra l'8 aGC e ël 6 aGC. La Cesa cristiana a celebra soa nàscita ant ël dì 'd Natal, ch'a l'é precedù ant ël calendari litùrgich dla cristianità dl'ocident da la stagion dl'Advent.
Quant a la mòrt, avnùita a Gerusalem, tute le dàite antra 'l 28 e ël 34 a peulo esse acetà, peul desse la pì probàbil a l'é l'ann 30.
Ij sò dissìpoj a l'han ciamalo *Crist* (χριστός an lenga greca) o *Mëssìa* (משיה an lenga ebréa), ch'a veul dì *óit*, conforma a la costuma dj'ebreo ëd consacré con euli ij re e ij profeta.
A l'era ël tìtol che j'ebreo a dasìo a coj ch'a consideravo portavos o arpresentant ëd Dé.
A-i é gnun ëscrit ëd Gesù ëd Nàsaret ch'a sia rivane e le notissie chi l'oma dzora ëd chiel an ven-o da 'd document ëd sò contemporani o 'd gent vivùa pòch apress, për la pì part sò dissìpoj.
L'arsuression
Ij sò dissìpoj a conto che Gesù a l'é presentasse coma portator ëd n'arvelassion divin-a e che coma garansìa për soe paròle a l'ha dàit soa arsuression; a fortisso che Gesù a l'é arsussità për da bon e ch'a l'han vëddulo torna viv dòp ch'a l'era mòrt.
Document dël I e dlë II sécol ch'a parlo ëd Gesù ëd Nàsaret
Costa a l'é la lista dij document ëscrit pì antich ch'a parlo ëd Gesù ëd Nàsaret, con le dàite pì probabij ëd soe redassion.
* (45-80) Evangeli ëd Maté
* (50-65) Evangeli ëd March
* (50-67) Epistolari ëd Pàul - tërdes litre
* (55-62) Evangeli ëd Luch - (cheidun a lo dàita dòp dlë 70)
* (50-58) Litra ëd Giaco
* (61-63) At d'apòstoj - (cheidun a lo dàita dòp dlë 70)
* (60-65) Prima litra ëd Pé
* (64-67) Litra a j'ebreo
* (60-80) *Didaché* (visadì *Dutrin-a dij dódes apòstoj*); Sconda litra ëd Pé; Litra ëd Giuda
* (80-100) Scrit ëd Gioann: Evangeli, tre litre, *Apocaliss* (visadì *Arvelassion*)
* (93-94) *Antichità giudàiche* ëd Flavi Giusep
* (95) Prima litra ëd Clement, vësco ëd Roma - adressà aj cristian ëd Corint
* (96-138) Litra ëd Bàrnaba
* (105-107) Epistolari d'Ignassi d'Antiòchia - set litre adressà da 's vësco aj cristian ëd vàire Cese ch'a l'avrìa rëncontrà antramentre ch'a l'era mnà a Roma për esse martirisà antorn al 110
* (anviron 112) *Anaj* ëd Tàcit
* (112) Litra ëd Plinio ël giovo a l'imperator Trajan
* (112) Rispòsta ëd Trajan a Plinio
* (120) *Vite dij César* dë Svetònio
* (125) Apologìa ëd Quadrà a l'imperator Adrian
* (125) Litra d'Adrian a Minucio Fundan, procònsol d'Asia
* (150) Ël *Pastor* d'Érmas
* (155-165) Euvre ëd Giustin: doe Apologìe e un Diàlogh con Trifon
* (177) Apologìa d'Atenàgora a l'imperator March Aoreli
* (180) Ël *Discors ëd vrità* dël filòsof Cels
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |