Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bròm

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Ël **Bròm** (sìmbol *Br*) a l'é col ch’a fa trantessinch ëd j'element chìmich.
Soa massa atòmica a l'é dë 79,904 g/mol e soa densità a l'é ëd 3119 kg/m³.
Ël bròm a l'é stàit dëscuert dël 1826 dal chìmich fransèis Antoine Balard. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Colombia

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
La **Colombia** (*Colombia* an ëspagneul) a l'é un pais dl'América meridional.
A confin-a con Perù, Ecuador, Panamà, Venessuela e Brasil e a l'é bagnà da l'Océan Passìfich e da l'Océan Atlàntich (Mar dij Caràib).
La capital a l'é Bogotà.
A l'ha na surfassa d'1.141.748 km² e a conta anviron 45 milion d'abitant.
Anté ch'as treuva

Organisassion polìtica
La Colombia (nòm ofissial: **República de Colombia**) a l'é na repùblica.
Ël president a l'é Juan Manuel Santos (dal 2010). |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga gagauz

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga Gagauz** o **Gagauz** a fa part dle lenghe altàiche e a l'é parlà specialment an Moldavia.

Classificassion
Në schema ëd classificassion dël **Gagauz** a peul esse:

* lenghe altàiche
	+ lenghe Turkic
		- lenghe meridionaj
			* lenghe Turche
				+ **lenga Gagauz**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **GAG**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Tomà (apòstol)

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Tomà**, stranomà **Dìdimo** (visadì *binel*) a l'era un ëd j'apòstoj ëd Gesù ëd Nàsaret.
L'evangeli ëd Gioann an lo presenta tanme n'òm motobin afessionà a Gesù e dotà ëd sens pràtich.
A l'ha anterogà Gesù an sla stra ch'a men-a ant ël leu anté che Gesù a l'era an sël pont d'andé (visadì dal Pare, Gioann 14,5); a chërd nen a l'aparission ëd Gesù arsussità (Gioann 20,24 e apress); a professa soa fé an Gesù «Sgnor e Dé» cand chiel-sì a-j compariss eut di apress (Gioann 20,26-29); a l'é antra j'apòstoj ch'a son an camin ch'a pësco cand Gesù a compariss an sël lagh ëd Genésaret (Gioann 21).
Conforma a Eusebi, Tomà a l'é un dj'apòstoj che Papia, vësco ëd Geràpoli a anterogava an sla dutrin-a ëd Gesù.
An dzorpì, a-j sarìa stàita atribuìa la Persia tanme setor da evangelisé.
La tradission pì frequenta a fortiss ch'a l'avrìa predicà an India, andoa a sarìa stàit suplissià, a l'é probàbil colpì da na lansa.
Dj'anformassion ch'a confermo costa tradission a son fornìe da Marco Polo (sécol ch'a fa XIII) e dal poeta Camões (sécol ch'a fa XVI).
Ant j'anviron ëd la sità ëd Madras a-i é na località ciamà San Tomà ëd Mailapur, anté ch'as treuva na cros con n'anscrission dël sécol ch'a fa VII an persian antich ch'a mostra ël leu ëd sò suplissi.
Scond dle sorgiss antiche soe arlichie a son ëstàite tramudà da l'India an Mesopotamia, a Edessa.
La literatura apòcrifa
Vàire scrit apòcrif ch'a rivo da d'ambient gnòstich a son atribuì a chiel: n'evangeli an sl'anfansia ëd Gesù, un lìber d' *At*, n'*Arvelassion*. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |