Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Iguanodon

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Iguanodon
L'**iguanodon** a l'era n'dinosàur ch'a vivìa 126-113 milion d'agn fa an Euròpa.
Longh 10 méter e ch'a peisava da 4 a 5 tonëlà. As treuva a la Cretass.

  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Orija

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
L'**orija**, an soa essensa, a l'é n'angign ch'a trasmet e a agrandiss ij cangiament ëd pression ch'a-j rivo tanme onde sonore.
A consist ëd tre session: l'orija esterior, l'orija mesan-a e l'orija anterna.
La session esterior a consist ëd l'orija esterna e dël canal.
Ël canal a l'é separà da l'orija mesan-a da na membran-a.
Ant l'orija mesan-a a-i son tre cit òss ch'a trasmëtto ij cangiament ëd pression a l'orija anterna.
Si tre òss a formo un sistema ëd leve rangià ëd fasson d'agrandì la fòrsa: ij cangiament ëd pression a son aumentà da 30 a 60 vire.
L'orija anterna a l'é ampinìa ëd lìquid.
A l'é possìbil për le vibrassion sonore ëd passé aranda dl'orija esterior e mesan-a e esse portà a travers ëd l'òss an manera direta a l'orija anterna.
L'orija uman-a a peul rësponde a onde sonore arlongh n'antërval ëd frequense da anviron 20 sicl al second a anviron 20.000 sicl al second. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Vilnius

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
**Vilnius** a l’é la capital dla Lituania.
A l’é ëdcò la prima sità dla Lituania për popolassion, con 553.904 abitant (2005).
Geografìa

Vilnius as treuva ant ël sud-est dla Lituania, a la confluensa dij fium Vilnia e Neris.
Sità gemelà
Ël dòm
Vilnius a l'é gemelà con:
* Aalborg, Danimarca
* Bùdapest, Ungherìa
* Chicago, Stat Unì d'América
* Cracòvia, Polònia
* Duisburg, Gërmania
* Ël Pirèo, Grecia
* Erfurt, Gërmania
* Joensuu, Finlandia
* Kijv, Ucrain-a
* Madison, Wisconsin, Stat Unì d'América
* Òslo, Norvegia
* Pavìa, Italia
* Riga, Letònia
* Salisborgh, Àustria
* Taipei, Taiwan
* Varsavia, Polònia
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Mont Fuji

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Ël **Mont Fuji** a l'é un volcan àut 3776 méter.
A l'é la sima pi àuta ëd Giapon e a l'ha na caraterìstica forma a còno.
As agiss d'un seuli-volcan, formà da l'ambaronesse ëd colà ëd lava.
Soa dariera erussion a armonta al 1707.
An sël Fuji a-i son des soste, dont la dariera a resta an sla sima.
J'escursion
Tuti j'agn, l'arnomà volcan e ij sò anviron, ëdcò lor marcà ant ël Patrimòni mondial coltural, a tiro apopré tranta milion ëd visitador.
Coj ch'a rivo a la quinta sosta, a 2000 méter d'autëssa a son tre milion.
Dël 1996 j'autorità a l'han pijà dij provediment për la protession dl'ambient dël mont Fuji.
Dël 1998 a l'é stàita creà l'Associassion Fujisan, con ël midem but.
Ël mont Fuji ant la religion e l'art
Ël Fuji a l'é na montagna venerà ant ël sintoism e ant ël bodism e a l'é 'n leu 'd pelerinage da vàire sécoj.
A compariss an chèiche poesìe dl'antologìa *Manyoshu* (*La cujìa ëd desmila feuj*) componùa dël 760 da Otomo no Yakamochi.
Soa forma a l'ha anspirà ij mèistr ëd le stampe tanme Hokusai, autor dle *Trantesses viste dël mont Fuji*, e Hiroshige, ch'a l'ha arpresentalo ant ij sò *Sinquantetré leu dël Tokaido*.
Ai 22 ëd giugn 2013 ël Mont Fuji a l'é stàit marcà al Patrimòni mondial coltural ëd l'UNESCO tanme «leu sacrà e sorgiss d'anspirassion artìstica».
A pòrto sò nòm
* Associassion Fujisan
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Sydney

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  **Sydney**  |
| --- |
|     |
| Stat: |  Australia |
| Coordinà: | Latitùdin: 33° 51′ 54′′ S Longitùdin: 151° 12′ 34′′ E  |
| Autëssa: | 6 m s.l.m. |
| Surfassa: | 12.367,7 km² |
| Abitant: | 5.230.330 (2018) |
| CAP: | 2000 |
| Prefiss tel.: | 0272, 0273, 0274, 0276, 0277, 0279, 0280, 0282, 0283, 0285, 0288, 0290, 0291, 0292, 0293, 0294, 0295, 0296, 0297, 0298, 0299 |
|  |
| **Sit istitussional** |

 Pont e Opera House ëd Sydney
**Sidney** a l’é la prima sità australian-a për popolassion con 3.641.422 abitant (5.230.330 la sità metropolitan-a) e as treuva ant lë stat dël Neuv Gàles dël Sud.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Clover Moore (dal 2004).
Sità gemelà
Sydney a l'é gemelà con:
* San Francisco, Stat Unì d'América
* Portsmouth, Regn Unì
* Firense, Italia
* Roma, Italia
* Nagoya, Giapon
* Canton, Cin-a

Anliure esterne
Altri progetti* Wikimedia Commons

* Wikimedia Commons a conten figure o àutri archivi su **Sydney Sit istitussional
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |