Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Claude Debussy

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Claude-Achille Debussy
**Claude-Achille Debussy**, compositor fransèis, a l'era nassù ël 22 ost 1862 a Saint-Germain-en-Laye e a l'é mòrt ai 25 mars 1918 à Paris.
Euvre prinsipaj
Euvre për pianofòrt
* 1890-1905: *Suite Bergamasque*
* 1903: *Estampes*
* 1904: *L'isle joyeuse*
* 1904: *Images, Livre I*
* 1907: *Images, Livre II*
* 1909: *Préludes, Livre I*
* 1910-1912: *Préludes, Livre II*

Euvre për orchestra
* 1892-1894: *Prélude à l'après midi d'un faune*
* 1897-1899: *Nocturnes*
* 1903-1905: *La mer*
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Hamamatsu

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Panorama
**Hamamatsu** a l'é na sità dël Giapon.
A l'ha 'na popolassion ëd 791.707 abitant (2019).
Geografìa
La zòna oraria ëd Hamamatsu a l'é 9 ore a est dël meridian ëd Greenwich.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Yasutomo Suzuki. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Radar

Antenna ëd radar për ël contròl dël tràfich avion
Ël **radar** (acrònim anglèis për **Radio Detection and Ranging**) a l'é un sistema ch'a deuvra d'onde radio për determiné la distansa, la posission o la velocità d'oget. A l'é dovrà ant vàire camp, com l'aviassion, la meteorologìa, ël militar e l'automobilìstica.

## Stòria

Ij prim esperiment an sj'onde radio për dëscheuvre oget a armonto a la fin dël sécol XIX, ma ël radar modern a l'é stàit svilupà ant j'agn 1930-40, dzortut durant la Sconda Guèra Mondial për identifiché j'aeroplan. Ël fìsich britànich Robert Watson-Watt a l'é considerà un dij pionié dël sistema radar pràtich. Apress la guèra, la tecnologìa a l'é stàita aplicà a usagi sivij, com ël contròl dël tràfich avion e l'osservassion dël temp.

## Tìpo ëd radar

* **Radar ëd sorveliansa**: Dovrà për trové oget an moviment (es. avion, nav).
* **Radar meteorològich**: Misura le precipitassion e le formassion ëd nìvole.
* **Radar Doppler**: Mzura la velocità d'un oget, dovrà ant le stassion meteo o ant ij radar ëd polissia.
* **Radar sintétich d'antrada**: Utilisà ant la geologìa për creé figure ëd la surfassa terestra.
* **Radar automobilìstich**: Integrà ant le viture për evité colision o për ël contròl adatativ ëd velocità.

## Operassion

Un radar a manda n'impuls ëd onde radio vers n'oget. L'onda a ven arflessà e tornand andarera a l'antenna, ël sistema a càlcola la distansa basandse sul temp d'andé e torné. La cangiament ëd frequensa (effet Doppler) a përmet ëd determiné la velocità dël moviment. J'anten-e a peulo esse fisse o girante për scanerisé na zòna.

## Aplicassion

* **Aviassion**: Contròl dël tràfich avion e guida dij vol.
* **Militar**: Sorveliansa, mire për mìssile, e identificassion ëd menasse.
* **Meteorologìa**: Prevëdde temporaj, uragan e tempeste.
* **Nàutica**: Evité d'ostàcoj ant ij nav.
* **Automobilìstica**: Sistema ëd sicurëssa coma l'assistensa a la frenà d'emergenza.

## Vardé ëdcò

* Onde radio
* Sonar
* Politécnich ëd Turin