Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Confucianism

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Confucio (incision)
Ël **Confucianism** a l'é na filosofìa basà dzor j'anseignament ëd Confucio (511 - 479 prima ëd Nosgnor), che a l'é stàit n'ampòrtant filòsof cinèis. Ël confucianism a l'ha un complicà sistem ëd norme moraj, sociaj, polìtiche, e religiose e a l'ha avù na gròssa anfluensa an sla siviltà cinèisa.
Ël Confucianism a l'avìa ël but ëd fërmé l'aretrament ëd la società cinèisa. D'apress ch'a l'era drocaje la *Dinastìa Zhou*, la gent a-i pensava mach a lor midem e a l'avìa pa gnu rispet për j'àutr. Ël Confucianism a l'era dventà n'anseignament social an Cin-a, mostand che le relassion sociaj a j'ero motobin amportante. La gent a l'ha ancaminà a pòch a pòch a pratiché ël confucianism; com arzultà, ël Confucianism a l'ha portà a la gent amor, armonìa, e rispet ëd l'un con l'àutr.
Ël Confucianism a l'é ancaminà an Ch'u-fu, ël pòst ëd nàssita ëd Confucio. Ancheuj, ël Confucianism a l'é spatarà an tut ël mond, e a l'é anco' bin praticà an Cin-a.
J'anseignament ëd Confucio as concentro ëd pi dzor ël rispet për pare e mare, për j'ansian e për j'antenà. Ëdcò, chiel a pensava che j'uman *a peulo mai pianté lì d'amparé*; visadì la conossensa a l'é sensa fin, donca noi i podoma sempe amparé, mai pianté lì. Për esempi, na vòta a l'ha ciamà a un cit ëd set agn d'esse sò magìster, përchè ël cit a savìa cheicòs che chiel a savìa pa. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Tradussion

La **tradussion** a l'é ël process ëd convertì un test scrivù o parlà da na lenga (ciamà "lenga sorgiss") a n'àutra lenga (ciamà "lenga dël destinatari"). Costa pratica a l'é fondamental për la comunicassion global, la difusion ëd la cultura e lë scambi ëd conossense antra pòpoj con lenghe diferente.

## Stòria dla tradussion

La tradussion a l'ha d'orìgin antiche. Ant l'antichità, ij test sacrà, com la Bibia o ij sutra budista, a son ëstàit tradovù për divulghé ij messagi religios. Ant l'Europa medieval, jë studios a l'han tradovù ij test grech e àrab an latin, consentend la conservassion dël savèj sientìfich e filosòfich.

## L'amportansa dla tradussion

Cultural: La tradussion a përmëtt ëd gavé le bariere antra le lenghe e a consent a le tradission literarie, cinematogràfiche e artìstiche dë spantiesse.

Comercial: Ant la globalisassion, j'asiende a deuvro la tradussion për creé document técnich, contrà e material ëd marketing an vàire lenghe.

Sociaj: A giuta le minoranse lenghìstiche (coma ël piemontèis) a conservé soa identità an publicand euvre ant soa lenga.

## Técniche ëd tradussion

Tradussion literal: Seguité ël test sorgiss paròla për paròla, ma a peul nen ten-e cont dij contest culturaj.

Tradussion adatà: Modifiché la strutura o le metàfore për rende ël test pi natural ant la lenga dël destinatari.

Localisassion: Pì che na tradussion, a l'é n'adatament dël contnù a le costume e a le norme locaj (esempi: monede, unità ëd mzura).

## Sfide dla tradussion

Espression idiomàtiche: Le fras fàite a peulo nen avèj un equivalent diret ant l'àutra lenga (esempi: "Tiré la caròssa" an piemontèis a deuv esse spiegà, pa sempi tradovù).

Contest stòrich o cultural: Concet com "Rinassiment" o "Baròch" a ciamo dë spiegassion ant le culture andoa a son pa conossù.

Lenghe minoritarie: Tradovù an lenghe com ël piemontèis a peul manché ëd risorse o ëd tradutor professionaj.

## Tradussion moderna

Con l'aviament dij software ëd tradussion automàtica (esempi: DeepL, Google Translate), ël process a l'é diventà pi lest, ma ij tradutor uman a resto necessari për controlé la precision e lë stil.
# Literatura

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vej lìber ant na librerìa.
La **literatura** (dal Latin *litterae* (plural)) a l'é l'art dij *travaj scrivù* e a peul, an chèiche manere, riferisse mach ai travaj publicà.
La paròla *literatura* a veul dì, literalment, "còse fàite ëd litre" e la midema paròla **"litre"** chèiche vire a l'è dovrà për vorèj dì "literatura" com ant le manere ëd dì "art e litre" e "òm ëd litre".
A son classificà doe forme prinsipaj ëd literatura: fantàstica e realìstica, e doe técniche prinsipaj: poesìa e narativa.
La literatura a peul consiste ëd test basà dzor anformassion reaj (giornalìstiche o nen fantàstiche), com a peul esse basà dzor l'imaginassion, o a peul consiste an travaj polémich o autobiogràfich, o a peul esse sagìstica o "bele litre".
La literatura a peul esse classificà an bas al géner, dont esempi a son ël romanz, la literatura dël mìster, o la literatura criminal, o fantàstica, o eròtica, o d'aventura, e via fòrt. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Sostantiv

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Ël **sostantiv** a l'é la *part variàbil dël discors* ch'a ìndica na përson-a, un leu, na còsa o, pi an general, qualsëssìa entità animà, pa animà o pensà.
Ij sostantiv a son ëdcò dit **nòm**, combin che ant ël mond lenghìstich a s'abia pi car dovré la prima paròla për sò signifià literal: ëd fàit a veul dì *con na soa sostansa*, ëd na realtà dont i podoma parlé, sia ch'as peussa tochesse, sota nòst euj (*tàula*), sia ch'a esista mach an nòsta ment (*virtù*).
Ij nòmi, ansem ai verb a son j'element prim ëd na lenga e a costituisso ij pilastr anté as costruiss la fras. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Verb

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Ël **verb** a l'é na *part dël discors* che normalment a definiss n'assion o në stat e a l'é la part prinsipal ëd la fras.
Qualsëssìa fras a l'ha un veb (an gavand cheiche ecession).
Qualsëssìa lenga ant ël mond a l'ha dij verb, ma ij verb a son pa sempe dovrà ant la midema manera. Anco', ij verb a peulo avèj dle propietà diferente an lenghe diferente.
Për esempi, an cheiche lenghe (com ël cinèis e l'indonesian) ij verb a cangio pa dal temp present al temp passà. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Sconda guèra mondial

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| La situassion dël 1939.
Ëd turinèis an Piassa Carl Albert për scoté 'l radiomëssagi ëd Mussolini da Roma, ch'a nonsia la diciairassion ëd guèra dl'Italia, ël 10 Giugn 1940
La **Sconda Guèra Mondial** a l'é stàit ël pi important conflit militar dël sécol ch'a fa 20. La guèra a l'ha interessà squasi tute le nassion dla Tèra e a l'é durà dal mèis dë stèmber 1939 al mèis d'agost 1945, an provocand 60 milion ëd mòrt (la pì gran part sivil), ël 3% dla popolassion mondial dl'época.
Stòria
Càuse
La Sconda Guèra Mondial a l'é stàita provocà da:
* Ël Tratà 'd Versailles (1919) ch'a umiliava la Gërmania.
* La crisi econòmica dël 1929.
* La chërsùa dël fassism e dël nazism.
* La polìtica d'espansion dla Gërmania, dl'Italia e dël Giapon.

Svolte prinsipaj
* **1939**: La Gërmania, mnà dal ditator Adolf Hitler, a l'ha anvadù la Polònia l'1 dë stèmber. La Fransa e l'Anghiltèra a l'han diciarà guèra.
* **1940**: La Gërmania a l'ha ocupà la Fransa, ij Pais Bass, ël Belgi e la Danimarca.
* **1941**: Hitler a l'ha anvadù l'Union Soviética (22 giugn). Ël Giapon a l'ha atacà Pearl Harbor (7 dzèmber), e jë Stat Unì a son intrà an guèra.
* **1942-1943**: Le bataje 'd Stalingrad e d'El Alamein a l'han sarà la vitòria dj'Aleà.
* **1944**: Dësbarch an Normandìa (6 giugn) e liberassion ëd Paris.
* **1945**:
	+ 9 ëd magg: rèisa dla Gërmania (fin dla guèra an Euròpa).
	+ 15 d'agost: rèisa dël Giapon dòp ij bombardament atòmich d'Hiroshima e Nagasaki (6 e 9 d'agost).

Conseguense
* Mòrt ëd 60-85 milion ëd përson-e.
* Creassion dle Nassion Unìe (1945).
* Guèra frèida antra Stat Unì e Union Soviética.
* Decolonisassion dl'Asia e dl'Àfrica.
* Olocàust (6 milion d'ebréo massacrà).

Partecipant prinsipaj
* **Aleà**: Stat Unì, Union Soviética, Anghiltèra, Cin-a, Fransa (libera), Polònia, Canadà, Australia.
* **Ass** : Gërmania, Italia, Giapon, Ungherìa, Romania, Bulgarìa.

Anliure esterne

Ansima a Wikimedia Commons a-i é d'archivi multimojen ch'a-i intro con
l'argoment: Sconda guèra mondial
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Alfabet latin

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| An verd scur le nassion anté as dovra mach l'alfabet latin; an verd ciàir cole anté l'alfabet latin a l'é afiancà da n'àutr alfabet.
L' **alfabet latin**, ëdcò dit **alfabet roman**, a l'é n'ansem ëd segn dovrà da vàire sistem dë scritura ant ël mond, për esempi l'alfabet dël latin, ëd l'italian, ëd l'anglèis, dël turch, dël vietnamita, e vàire àutr sistem dë scritura europengh e extra-europengh, ch'a l'han adotalo ant ël sécol ch'a fà XX.
Quaidun dë sti sistem dë scritura a dòvro na vërsion estèisa dl'alfabet, giontandje ëd diacrìtich o ëd segn aposta.
Segn
L'alfabet latin ëd base a consist ancheuj ëd 26 segn (normalment ciamà caràter o litre), belessì sota rapresentà an maiuscolin e an minuscolin:

| Le litre maiuscolin-e |
| --- |
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M |
| N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |
| Le litre minuscolin-e |
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m |
| n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z |

Costa a la la vërsion moderna e estèisa dl'alfabet latin originari, visadì col dovrà da la lenga latin-a. J'antich Roman a dovravo mach 23 segn, da già ch'a conossìo pa la J e la W, d'orìgin anglosàsson, e la litra U, ch'a l'é ancaminà a dovresse a j'inissi dël Rinassiment.
Da già che ij caràter a basto pa për arpresenté tùit ij son, vàire lenghe a l'han afiancà a costi caràter dij caràter d'argionta, formà o con la gionta ëd segn diacrìtich (tilde, sedija, hacek, sovralineadure, tratin ëd taj, e via fòrt) o con ligadure (es.: ß) o con amportassion da alfabet pi vèj(es.: þ) o anco' considerand convensionalment dle partìe ëd caràter com n'ùnica entità (es. ll o ch). |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Alfabet grech

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
L'**alfabet grech** a l'é un sistem dë scritura creà a l'inissi për ël sistem dë scritura dla lenga greca e a l'é dël sécol ch'a fà IX prima ëd Nosgnor; l'alfabet a rivava da l'alfabet fenissi, anté minca segn a l'era associà a un sol son. Scond djë studi, ël midem alfabet fenissi a riva da na semplificassion ëd chèich segn dël geroglìfich egissi.
Da già che l'alfabet fenissi a rapresentava mach le consonant ch'a dovìo peui esse integrà da dij son vocàlich pa specificà, (e donca mach un parlant a l'era bon a lese na paròla scrivùa ant l'alfabet fenissi) ij grech a l'avìo dovù trasformé cheiche litre fenisse pa dovrà ant sò alfabet për andiché ij son vocàlich, che ant l'alfabet grech a son fondamentaj sia për custion dla métrica sia për la flession dle paròle e dj'artìcoj.
Da l'alfabet grech bisantin a riva ëdcò l'alfabet sirìlich.

| **Litre dl'alfabet grech** |
| --- |
| Α Alfa | Β Beta | Γ Gamma | Δ Delta | Ε Epsilon | Ζ Zeta | Η Eta | Θ Theta |
| Ι Iota | Κ Kappa | Λ Lambda | Μ Mi | Ν Ni | Ξ Xi | Ο Omicron | Π Pi |
| Ρ Rho | Σ Sigma | Τ Tau | Υ Ypsilon | Φ Phi | Χ Chi | Ψ Psi | Ω Omega |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Sapporo

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Panorama
**Sapporo** a l'é na sità dël Giapon.
A l'ha 'na popolassion ëd 1.910.336 abitant (30-06-2012).
Geografìa
Sapporo a s'treuva ant l'ìsola ëd Hokkaidō e soa zòna oraria a l'é 9 ore a est dël meridian ëd Greenwich.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Fumio Ueda. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Lenga ainu

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pais an dova a l'é parlà
La **lenga ainu** o **Ainu** a l'é un-a dle lenghe isolà e a l'é parlà dzortut an Giapon.
Classìfica
Në schema ëd classìfica dl'**Ainu** a peul esse:
* lenghe isolà
	+ **lenga ainu**

Còdes ISO
* Còdes ISO 639-3: **ain**

Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Zen

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Rapresentassion ëd Bodhidharma
**Zen** a l'é ël nòm ëd chèiche scòle budiste dla corent *Mahāyāna*. A l'é na forma ëd Budism ch'a dòvra la meditassion për rivé a l'iluminassion. La paròla *zen* a l'é la tradussion dël cinèis *Chán*, ch'a veul dì "meditassion."
Scond la tradission, le scòle *Chán* a son stàite fondà dal legendari monio cinèis Bodhidharma.
Ant ël sécol ch'a fà XX, an Ossident la paròla *zen* a l'ha ancaminà a esse dovrà ëdcò për descrive serte forme d'art e ëd filosofìa, com giardin rocios, piture e tapisserìa. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Kyōto

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
**Kyōto** a l'é na sità ëd Giapon d'un milion e mes d'abitant.
Sità gemelà
* Boston, Stat Unì d'América
* Firense, Italia
* Xi'an, Cin-a

Anliure esterne
Altri progetti* Wikimedia Commons

* Wikimedia Commons a conten figure o àutri archivi su **Kyoto**
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Tokyo

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  **Tokyo**  |
| --- |
|        |
| Stat: |  Giapon |
| Coordinà: | Latitùdin: 35° 41′ 22.22′′ N Longitùdin: 139° 41′ 30.12′′ E  |
| Autëssa: | 6 m s.l.m. |
| Surfassa: | 2.187,66 km² |
| Abitant: | 15.185.502 (2014) |
| Comun dj'anviron: | prefettura di Chiba, prefettura di Saitama, prefettura di Yamanashi, prefettura di Kanagawa |
|  |
| ** Sit istitussional** |

Palass Imperial
**Tokyo** (東京, an lenga giaponèisa) a l’é la capital dël Giapon.
A l’é ëdcò la prima sità giaponèisa, con pì che 12 milion e mes d'abitant (2005).
Ël nòm
Dal 1603 al 1868 la sità a l'é ciamasse Edo.
Geografìa
La zòna oraria ëd Tokyo a l'é 9 ore a est dël meridian ëd Greenwich.
Aministrassion
*Zojyo-ji*, la tor ëd Tokyo
Governator: Shintaro Ishihara (dal 1999).
Sità binele
Tokyo a l'é binelà con:
* Pechin, Cin-a
* Berlin, Gërmania
* Ël Càiro, Egit
* Giacarta, Indonesia
* Mosca, Russia
* New York, Stat Unì d'América
* Paris, Fransa
* Roma, Italia
* São Paulo, Brasil
* Seoul, Corea dël Sud

Anliure esterne
Altri progetti* Wikimedia Commons

* Wikimedia Commons a conten figure o àutri archivi su **Tokyo**
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Kobe

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Panorama
**Kobe** a l'é na sità dël Giapon.
A l'ha 'na popolassion ëd 1.536.499 abitant (2015).
Geografìa
Kobe a s'treuva ant l'ìsola ëd Honshū, davzin a Osaka e soa zòna oraria a l'é 9 ore a est dël meridian ëd Greenwich.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Kizō Hisamoto. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |
# Osaka

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ël castel d'Osaka
**Osaka** a l’é na sità dël Giapon, la tersa për popolassion con 2.676.042 abitant (2012).
Geografìa
Osaka as treuva ant la region ëd Kensai, an sl'ìsola ëd Honshu e soa zòna oraria a l'é 9 ore a est dël meridian ëd Greenwich.
Aministrassion
Ël sìndich a l'é Tōru Hashimoto. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |