Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Uran

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Uran
**Uran** (an grech antich: Oὐρανός, *Ouranós*) a l'era 'l dé primodial dël cel ant la mitologìa greca. A l'era fieul e consòrt ëd Gea (la Tèra), e pare dij Titan, dij Ciclòp e dj'Ecatonchir.
Second la *Teogonìa* d'Esìod (sécol ch'a fa VIII aGC), Uran a l'era nassù da Gea da sol, për coatela. Ansema a Gea a l'ha generà la prima generassion ëd divinità. Për ël rapòrt 'd vërgogna anvers ij sò fieuj mostruos (Ecatonchir), a-j tnisìa 'mprisonà ant ël Tàrtar. Gea, anrabià, a l'ha ciamà ai sò fieuj ëd castré Uran. Mach ël pì giovo, Cròno, a l'ha acetà: a l'ha evirà sò pare e a l'ha campà ij sò testìcoj ant ël mar. Dal sangh ch'a l'é spatarasse a son nassù j'Erij e le Furie; da lë sperma ch'a l'é mës-ciasse con la s-ciuma ëd mar a l'é nassùa Afrodite.
Dòp la castrassion, Uran a l'é artirasse dal podèj e a l'ha lassà 'l regn ai Titan, ma chiel a l'é restà sempe na presensa ativa ant l'univers. Ant l'art antica, Uran a l'é rafigurà 'me 'n vej ch'a ten ël cel an sle spale.
Ij Roman a l'han identificà Uran con Ciel (*Caelus*). Ant la astronomìa, a pòrta sò nòm ël pianeta Uran e l'element chìmich urani.
Anliure
* Uran (pianeta)
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |