# Mercuri (pianeta)

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Nòm sientìfich: **Mercury** |
| Sìmbol: ☿ |
|  |
| Categorìa: PIANETA |
| Sènter orbital: SOL |
|

 *Element orbitaj*|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  | 87,97 di | 7,601 Ms (milion ëd sëcond) |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  | 0,387 UA | 57,91 Gm (milion ëd km) |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  | 7,005° sl'eclìtica | 3,38° sl'equator dël Sol |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  | 48,33° ....(longitùdin).... |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  | 0,2056 |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_10  | 29,12° |

 |
| **T**= perìod . **a**= semi-grandass |
| **i**= inclinassion . **Ω**= neu assendent |
| **e**= ecentricità . **ω**= argoment dël perieli |
|

 *Caraterìstiche fìsiche*| Diàmetro equatorial | 4879 km |
| Sgnacament polar | 0,00 |
| Massa | 3,302 x 1023 kg |
| Densità | 5,427 g/cm3 |
| Gravità | 3,701 m/s2 |
| Perìod ëd rotassion | 58,65 di = 5,067 Ms |
| Inclinassion ëd l'ass | 0,006° |
| Pòlo Nòrd | 18h44m (R.A.) 61,45° (D.) |
| Albedo | 0,106 |
| Temperatura dla surfassa | da 80 a 700 K = da -193 a 427 °C |
| Pression | 0,00 kPa |
| Atmosfera | bin sutila 42% ossìgen, 29% sòdi, 22% idrògen, 6% elio, 1% potassi |
| Satélit | gnun |

 |
| Confront tra la Tèra e

Mercuri |
|

 *Osservassion*| Magnitùdin | da -0,4 a +5,5 |
| Diàmetro angolar | da 4,5" a 13" |
| Color | groson |
| Perìod sinòdich | 116 di |

 |

**Mercuri** (dal latin *Mercurius*) a l'é 'l pì cit pianeta dël sistema solar e col pì davzin al Sol. Për soa posission, a l'é nen fàcil da vëdde a euj nù (as treuva sempe davzin al Sol ant ël cel). Sò nòm a ven dal dé roman dël comersi e dij viagiator.
Caraterìstiche fìsiche
Mercuri a l'ha un diàmeter ëd 4.879 km (pòch pì grand ëd la Lun-a). La gravità a l'é 1/3 ëd cola terestra. Ël di 'd Mercuri a dura 58,65 di terestr (rotassion lenta), ma l'ann a dura 88 di terestr (rivolussion lesta) . Sòn a veul dì che 'l temp antra doi alvè dël Sol (di solar) a dura 176 di terestr .
La surfassa dël pianeta a l'é bin grotolùa përchè a l'é tempestà 'd craté, ch'a lo fan smijé a la Lun-a. Ël crater pì gròss a l'é 'l bassin Caloris (1.550 km ëd diàmeter) . La temperadura an surfassa a passa da -173°C ëd neuit a +427°C ëd di, la pì àuta dël sistema solar .
Atmosfera e camp magnétich
L'atmosfera ëd Mercuri a l'é motobin sutila, tant ch'as peul disse ch'a n'ha scasi nen (esosfera). A l'é componùa da ossìgen, sòdi, idrògen, eli e potassi . Ël pianeta a l'ha un camp magnétich global (1,1% ëd col terestr), ch'a l'é stàit dëscuert dël 1974 .
L'esplorassion
Doe sonde a l'han viagià vers Mercuri.
* **Mariner 10**: a l'é passà dnans al pianeta tre vire antra 'l 1974 e 'l 1975, an pijand ëd plance dël 45% ëd soa surfassa .
* **Messenger**: a l'é stàita lansà an agost 2004, a l'é intrà an òrbita dël 2011 e a l'ha completà soa mission dël 2015. A l'ha mandà 'd plance dël 100% dël pianeta .
* **BepiColombo**: mission congiunta ESA e JAXA, lansà dël 2018 (ariv previst dël 2025) .

Anliure
* Sol
* Pianeta
* Sistema solar
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |