# Berlin

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  **Berlin**  |
| --- |
|        |
| Stat: |  Almagna |
| Coordinà: | Latitùdin: 52° 31′ 0′′ N Longitùdin: 13° 24′ 0′′ E  |
| Autëssa: | 34–122 m s.l.m. |
| Surfassa: | 891,68 km² |
| Abitant: | 3.769.495 (2020) |
| Comun dj'anviron: | Brandeborgh |
| CAP: | 10115–14199 |
| Prefiss tel.: | 030 |
|  |
| **Sit istitussional** |

Figura:Berlin Montage 2.jpgMontage ëd Berlin
La pòrta ëd Brandeborgh
Ël Reichstag
La statua d'Alexander Humboldt fòra dla Humboldt-Universität
**Berlin** a l'é la capital dla Gërmania e, con 3.769.495 abitant (31/12/2020), a l'é la sità pì popolà dël pais e la seconda pì granda dl'Union Europenga apress Paris.
Geografìa
Berlin as treuva ant la part oriental dla Gërmania, a l'é travërsà dal fium Sprea e a l'ha 'd grand parch, com ël Tiergarten. La sità a l'é conossùa për soa granda quantità d'eva (pì che 180 km ëd vie d'eva) e për soe foreste.
Stòria
La sità a l'é nassùa dël sécol XIII. A l'é stàita la capital dël Regn ëd Prussia, peui dl'Imperi Alman (1871), dla Repùblica ëd Weimar e dël Ters Reich. Dòp la Sconda guèra mondial, a l'é stàita dividùa an doi part: Berlin Est (capital dla Repùblica Democràtica Alman-a) e Berlin Ovest (enclave dla Repùblica Federal Alman-a). Ël Mur ëd Berlin, costruì dël 1961, a l'é stàit abatù ai 9 ëd novèmber dël 1989, e dël 1990 la sità a l'é torna dventà la capital dla Gërmania unificà.
Monument pi important
* **Pòrta ëd Brandeborgh**: ël sìmbol ëd la sità.
* **Reichstag**: la sede dël parlament alman.
* **Alexanderplatz**: piassa con la famosa Tor ëd la Television (Fernsehturm), àuta 368 m.
* **Ìsola dij Musé**: patrimòni UNESCO, con sinch musé (Pergamon, Altes, Neues, Bode, Alte Nationalgalerie).
* **Mur ëd Berlin**: a resto 'd tòch, com l'East Side Gallery.
* **Cesa dël Avniment** (Gedächtniskirche): ruin-e dla guèra.
* **Palass ëd Charlottenburg**: la pì granda residensa real ëd Berlin.

Educassion
Berlin a l'ha 17 università e scòle superior con pi che 150.000 student:
* Freie Universität Berlin (Università Lìbera)
* Humboldt-Universität zu Berlin
* Charité Berlin (la pì granda facoltà ëd medzin-a d'Euròpa)
* Technische Universität Berlin
* Universität der Künste Berlin
* Hochschule für Musik "Hanns Eisler"
* Hochschule für Schauspielkunst "Ernst Busch"

E peui d'àutre Fachhochschule (scòle superior professionaj).
Aministrassion
Ël sìndich (*Regierender Bürgermeister*) a l'é Kai Wegner (CDU), an càrica dal 2023. Prima 'd chiel a l'é stàita Franziska Giffey (SPD).
Sità gemelà
Berlin a l’é gemelà con vàire sità dël mond. Le pì veje a son Los Angeles (1967), Paris (1987) e Madrid (1988). Dal 1990, d'apress a l'unificassion, a l'ha anandiasse na neuva fòrsa 'd gemelagi con le capital d'Euròpa ossidental e oriental. La lista completa a comprend na vinten-a 'd sità, an tra le quaj:
* Los Angeles, Stat Unì d'América
* Paris, Fransa
* Madrid, Spagna
* Istanbul, Turchìa
* Mosca, Russia
* Varsavia, Polònia
* Bùdapest, Ungherìa
* Brussel, Belgi
* Giacarta, Indonesia
* Pechin, Cin-a
* Tokyo, Giapon
* Buenos Aires, Argentin-a
* Praga, Repùblica Ceca
* Windhoek, Namibia

Vardé ëdcò
* Gërmania
* Mur ëd Berlin
* Reichstag
* Pòrta ëd Brandeborgh

Anliure esterne
Altri progetti* Wikimedia Commons

* Wikimedia Commons a conten figure o àutri archivi su **Berlin Sit istitussional
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |