# Religion

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Vos an lenga piemontèisa** |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
Etimologìa
Dal latin **religiō, religiōn-**, fòrse da **religāre**, lighé, gropé strèit, coleghé (l'òm e la divinità).

Ël sust ëd la paròla
* Compless ëd crëdense, pràtiche, at dë divossion (rit), valor, istitussion, còdes ëd condòta etc. che a manifesto l'arconossiment ëd la gent d'un prinsìpi superior, an particolar dla divinità, Fé. La religion a l'ha pijait vàire forme an diferente colture e person-e.
	+ *Religion monoteìsta, politeìsta, animìsta*.
	+ *Pratiché la religion*.
* Pietà, religiosità, timor dë Dé.
	+ *A-i é pi nen ëd religion!* [për dì chë a manca dël tut ël rispet për ij valor, le tradission etc.].
* Compless dij dògma, dij precet, dle sirimònie che a son ëd pertinensa ëd n'organisassion religiosa stòrica determinà. Confëssion religiosa
	+ *Mostré, prediché, osservé, lassé la/na religion*.
	+ *Religion catòlica, evangèlica, ebràica, maumetan-a*, *Religion dla famija, dla patria, dël travaj, e via fòrt*.
* Soagn, rispet, divossion për cheicòsa o quajdun che as chërd sacrà.
* Sentiment ëd sacralità ò 'd santità ispirà d'un leugh; ancant, sugestion.

Ël bzògn religios as manifesta an minca coltura an forma esteriorisà con rit ch'a l'han valor sossial e ch'a peudo avèj un contnù étich e filosòfich.
Bele s'a l'é franch mal fé dé na definission completa, as peul disse che religion a l'é l'adesion a chèich ëspiegassion dl'esistensa e a chèich valor, giudicà assolù, për dé sust a la vita.
An d'àotre paròle a l'é la rispòsta che mincadun as dà a le domande: Chi i son-ne? Da 'nté ch'i ven-ne? 'Ndoa chi vad-ne? Che sust a l'ha mia vita?
A-j son doe stra possibij për risponde, ch'a dan orìgin a doi tipo ëd religion.
Religion naturaj
L'òm a serca d'arzòlve con la rason uman-a le chestion che l'esistensa a jë smon: an formoland soe ipòtesi e an dovrand sò rasonament l'òm a riva, se a-i riess, a trové dë spiegassion e ëd valor convincent për soa vita.
Parèj a nasso le religion naturaj.
Esempi ëd religion naturaj a son: budism, taoism, vàire filosofìe, ateism.
Fé o religion arvelà
L'òm a aceta d'avèj fiusa an chèich magìster stimà a l'aotëssa d'arzòlve ël problema dël sust ëd la vita.
Arlongh dla stòria vàire ëd costi magìster a son presentasse coma portavos (profeta) d'ën Dé.
Ant ës cas sì as parla ëd fé o religion arvelà.
Col ch'as dis profeta për esse chërdù a smon dle garansie ch'a testimònio për chiel, parèj d'event miracolos o ëd predission d'aveniment dl'avnì.
Le religion arvelà pì conossùe e spantià a son, ant l'ordin ëd soa aparission ëstòrica, l'ebraism, ël cristianésim, l'islam.
Vàire religion (naturaj o arvelà ch'a sio) a adoto ëd test sacrà andova ch'a cheujo an tut ò an part sò credense e prinsipi.
Rispartission dle religion
**Le religion as divido dzortut antra monoteìsta e politeìsta:**
1. Monoteism
	* Cristianésim
		+ Catolicésim
		+ Ortodossìa oriental
		+ Protestantèsim
			- Adventista
			- Baptista
			- Calvinìsm
			- Metodism
			- Pentecostalìsm
		+ Autri grop
			- Mormon
			- Testimòni ëd Gèova
			- Unitarian
	* Islam
		+ Islam sunnita
		+ Islam wahhabita
		+ Islam shiita
	* Giudaìsm
		+ Giudaìsm ortodòss
		+ Giudaìsm arformà
	* Fé bahà'i
2. Politeism
	* Animìsm
	* Budism
		+ Zen
	* Confucianèsim
	* Induìsm
	* Neopaganèsim
	* Panteìsm
	* Satanìsm
	* Taoism
	* Wicca
	* Zoroastrìsm
3. Posission crìtiche
	* Agnosticism
	* Ateism
	* Umanésim
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Aiuto per la lettura** |
|  | **Ayuda para la lectura** |
|  | **Help for Reading** |
|  | **Rintré ant la Piòla** |
|  | **Contaté j'Aministrator** |
|  | **Lìber për Amprende** |
|  | **Coression ortogràfica** |
|  | **Tastadura piemontèisa** |
|  | **Portaj e Proget** |
|  | **Agiut pr'ij Contributor** |
|  | **Travajòt sempi** |

 |