# Bombardié

Boeing B-52
Un **bombardié** a l'é n'avion militar progetà prinsipalment për lansé bombe o mìssij contra 'd bersaj a tèra o navaj. A l'é na categorìa d'avion motobin diversificà, che a va da j'avion motobin pèis e motobin longh che a peulo porté d'arme nuclear, a j'avion pì cit ch'a fan atach precis.

## Stòria

Ij prim bombardié a son comparì ant la **Prima Guèra Mondial**. A j'ero motobin leger e a lansavo le bombe a man. Ant la **Sconda Guèra Mondial**, ij bombardié a son dventà fondamentaj për le **campagne 'd bombardament stratégich**, con avion motobin gròss coma 'l B-17 Flying Fortress american, l'Avro Lancaster anglèis, e 'l B-29 Superfortress (ch'a l'ha lansà le bombe atòmiche an Giapon). Ant la **Guèra frèida**, a son dësvlupasse ij **bombardié a reassion** (B-52 Stratofortress, Tu-95 Bear) e coj **supersònich** (B-58 Hustler). Al di d'ancheuj, ij bombardié a son stealth (invisìbij ai radar) e a peulo porté 'd munission guidà motobin precise.

## Sòrt ëd bombardié

### Për ròl

* **Bombardié strategich**: Për atach a longh ragg, sovens contra 'd bersaj motobin amportant an sle tère dël nemis (industrie, sità, sità militar). A peulo porté 'd bombe atòmiche. Esempi: B-52, B-2 Spirit, Tupolev Tu-160.
* **Bombardié tàtich**: Për deje suport a le trupe a tèra an atacand le linie nemise, le colòne 'd veicoj, e le posission. Sovens a son pì lest e manovràbij. Esempi: B-1 Lancer, Su-24.
* **Bombardié an picada** (*dive bomber*): Dla Sconda Guèra Mondial, ch'a calava an picada për miré con precision. Esempi: Ju 87 Stuka, SBD Dauntless.
* **Bombardié da patojament** (*patrol bomber*): Për le mission an sël mar, për serché e ataché le nav. Esempi: PBY Catalina.

### Për tecnològìa

* **Bombardié a élica**: Për la pì part antich.
* **Bombardié a reassion**: Modern.
* **Bombardié *stealth: Ch'as peul nen vëdde dai radar. Esempi: B-2 Spirit, F-117 Nighthawk (tecnicament un cassa, ma dovrà tanme bombardé).
* **Bombardié ipersònich** (an dësvlup).

## Caraterìstiche técniche

* **Portà motobin longa**: Për ij bombardié stratégich, a peulo rivé a pì 'd 10.000 km sensa arforniment (grassie a l'arforniment an vòl).
* **Caria 'd bombe motobin gròssa**: Fin-a a desen-e 'd tonelà.
* **Equipagi motobin numeros**: Ant ij bombardié vej, l'equipagi a comprendìa pilòta, copilòta, bombardié, navigator, mitrajé. An coj modern, a-i son 2-4 mèmber d'equipagi.
* **Aviònica avansà**: Sistema 'd mira, contromisure eletròniche, radar potent.
* **Capassità nuclear**: Për tanti bombardié stratégich.

## Armament

* **Bombe ch'a dròco liberamam** (stòriche).
* **Bombe guidà** (laser, GPS, satélit).
* **Mìssil da crosiera** (lansà da leu lontan).
* **Mìssil antinaval**.
* **Arme nuclear** (bombe, mìssil).

## Difèise

Ij bombardié (sovens motobin lènt) a l'han sempre avù damanca 'd difèise:

* **Mitrajé** an torëtta (Sconda Guèra Mondial).
* **Scorta 'd cassa**.
* **Tecnologìa stealth**.
* **Contromisure eletròniche e flare**.

## Bombardié avosà

### Sconda Guèra Mondial

* **B-17 Flying Fortress** (USA)
* **Avro Lancaster** (UK)
* **Heinkel He 111** (Almagna)
* **Mitsubishi G4M "Betty"** (Giapon)

### Guèra frèida

* **B-52 Stratofortress** (USA) - anco' an servissi.
* **Tupolev Tu-95 "Bear"** (URSS) - anco' an servissi.
* **B-47 Stratojet** (USA) - prim bombardié a reassion.

### Modern

* **B-2 Spirit** (USA) - bombardié stealth.
* **B-1 Lancer** (USA) - supersònich.
* **Tupolev Tu-160 "Blackjack"** (Russia) - supersònich.
* **B-21 Raider** (USA) - an dësvlup.

## Futur

Ël futur dij bombardié a comprend:

* **Bombardié *stealth* ëd neuva generassion** (B-21 Raider).
* **Dron bombardié** (UCAV).
* **Sistema d'arme ipersòniche**.
* **Avion con pilòta opsional**.

## Bombardié e dirit antërnassional

Ij bombardament, dzortut contra sità sivij, a son stàit motobin discutù (es. Dresden, Tokyo, Hiroshima). Le Convension ëd Ginevra a buto dlë règole për protege la popolassion sivila, ma a l'é na question motobin complicà.

## Vos corelà

* Avion militar
* Bombardament
* Bomba
* Arma nuclear
* Aviassion
* Guèra aërea

## Arferiment