Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Desinformation

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialegd: Schbaimarisch |

**Desinformation** (Zommesedzung vun **des-** lat. *dē‑* „ab-, wesch-, ford-, runna-“ unn **Information** von lat. *īnformātio* „Auskunfd, B'nochrischdischung“ bzw. *īnformāre* „bilde, b'fehische, unnarischde“) saachdma fas g'zielde Vabraide vun falsche Informatione, middm Ziel, die G'sellschafd, änzelne Grubbe odda Änzelpersone im Sinn vun bolidische odda werdschaftdlische Indaresse zu daiscdhe.
„Desinformation“ konn a die Falschinformation (vum Daischungsvasuch) selwa määne (zum Baisbiel saachdma „schedlische Desinformationen vabraide“). Die do'd'bai vamiddelde Informatione sinn nedd bloß *unwohr*, alla falsch, sondan werren vum Urhewa a gons b'wussd fa Daischung oigsedzd, sinn alla g'loche. Desinformation kann iwwa Massemedije vabraid werre, wuma donn a vun Medijemonipulation babbld. Die Desinformation isch endwedda gons diregd ä Liesch odda bschdehd indiregd ausna Unnadriggung, Vaschweische odda Ablengäge vun gsichade unn iwwabriefde Faggde.

## Baischbiel

B'kond sinn zum Baischbiel

* die *Operation Bodyguard*, wuam vsuchd hodd, de g'blonde Ord vunde Operation Neptune yu vaschlajare. Newe onnare Desinformatione hawwen die Alliierde drigarische Funkschbrisch unn Milid'rb'richd vabraid, um die NS-Fiehrung zu iwwazaische, dass ä großi Schdraidmachd in Ostanglien beraid isch, Calais unn nedd die Normandie ozugraife.
* badai'ischa Schoinjournalismus, zum Baisbiel bai [[Populismus}reschdspopulisdische]] Beweschunge wie Bewegungen wie Pegida. Die Aad vun Schoinjournalismus werd deels schdaadlisch gferdad, wie zum Baisbiel iwwa schdaadlisch Nochrischdebordale wie Russlands Sputnik odda die Operation Mockingbird vunde USA.
* die Vabraidung von Desinformation, um Wahle odda Abschdimmunge in onnare Lända zu b'oiflusse. De Wissenschaftla Dov H. Levin nennd do vor allem die Vabraidung vun Desinformation dursch die USA unn Russland.
* die Monipulation vun sozijale Medije dursch Bots unn digitale Astroturfing-Kampogne. Unnsuchunge vum *Oxford Computational Propaganda Project* ausm Johr 2017 hawwen ergewwe, dass die Aad vunde Vabraidung vun Desinformatione vun minneschdens 28 Schdaade b'driwwe werd.
* die Vabraidung vun Desinformation, um bolidische Geschna zu schaade unn in Varuf zu bringe. Nochm Schdond vunde Forschung werd die Aad vun Desinformation "vunde maischde greßare Schdaadsmäschde" vabraid. Gängische Baischbiel sinn die B'haubdung vunde Sowjetunion, AIDS isch ä Biowaff vunde CIA odda B'haubdung vunde USA, de Irak hedd Massevanischdungswaffe, wu unna onnarem als Vorwaond fade Irakgriesch vawend worre isch.
* Schoiwisseschafd, wu midd Hilf vun Wisseschafdslaischna awwa a Wisseschafdla gesche wisseschafdlisch b'leschde Erkendnis, wude Induschrie odda em Hondel schaaded, inde effendlische Moinung zu schwäsche, Zwaifl iwwa die Erkenndnis zu vabraide unn midd [[Lobbyismus]Lobbiische]] Oifluss uff die Bolidigg zu nemme.

## Gugschd a uff

* Zwaifl isch ihr Brodugd
* De Driumph vum Zwaifle
* Händla vum Zwaifl

## Bischa

* Robert N. Proctor, *Agnotology, The Making and Unmaking of Ignorance*, 2008, Stanford University Press, 312 Seiten, ISBN: 9780804759014

## Vawais