# Familia (biolohia)

Deng miyayaliwang lebel o balitang ning sientipikung sistema ning pamitinduk-tinduk (scientific system of classification).

---

Ing pamituki-tuki da reng walung pekamaulagang ranggung pang-taxonomia ning sistemang biolohikal. E la makabili deng mangalating ranggung atiu king pilatan da reti.
King klasipikasiun (o pamitinduk-tinduk) a pang-biolohia, ing **familia** (Castila ampong Latin: *familia*) metung yang ranggung pang-taxonomia. Magdependi ing eksaktung detalle king Nomenclature Code (sistema ning pamamie lagiu) a gagamitan.

*Alimbawa*: Nung sabian mung "Deng walnut ampong Hickory kayabe la king familiang Walnut", anti mung sinabing: deng Walnut (genus *Juglans*) ampo reng Hickory (genus *Carya*) atiu la king familiang Walnut (family Juglandaceae).
## Amlat ning konseptu

Bayu ya mung meimbentu ing familia antimong ranggu king taxonomia king pilatan ning orden ampo ning genus.

Pikudta ne ning botanist a Frances a i botanist Pierre Magnol ing katayang *familial* ektang kayang obrang *Prodromus historiae generalis plantarum, in quo familiae plantarum per tabulas disponuntur*, nung nu nala inaus *familiae* (plural ning *familia*) deng pitungpulu't anam (76) a grupu da reng tanaman a kikilalanan na kareng kayang table. Aniang panaun a ita, *in statu nascendi* ya pa ing konseptu ning ranggi king taxonomia, at ketang pawaga (preface) king kayang *Prodromus*, abanggit nang Magnol ing pamitipun-tipun da reng kayang familia kareng mas mangaragul a *genera* (plural o pangmarakal ning *genus*), a marayu king terminung magagamit ngeni.

Manibat aniang umpisa ning kaduang pulung siglu o dilanua (20th century), gagamitan da ne anti ngeni ing katayang iti. Makatuldu la king sistema king pamamamie lagiu kareng botanicaltanaman ampo kareng animal ing pamangamit na niti, ampo itang makaparikil a wakas da reng lagiung bibilug king kategoriang iti

Pekilagiu da la king metung a type genus (genus a pekakatawan ning familia) deng alus eganagana kareng familia: lelangan da la kapamilatan ning pamandagdag king *-idae* (kareng animal) o *-aceae* (kareng tanaman) ketang peka-tangke (stem) ning lagiu ning genus (Alimbawa, king tau, ing genus a '**Homo'** kayabe ya king familiang **Hominidae**). Deng makatuki ila ring makaliban (exceptions) king patakaran a iti:

* Deng Caprifoliaceae, Aquifoliaceae, ampong Fabaceae, a pekilagiu ra king karelang type species a *Lonicera caprifolium*, *Ilex aquifolia*, ampong *Vicia faba*.
* Ing Theaceae, a pekilagiu ra king *Thea*, metung a singkabaldugan (synonym) ning *Camellia*.
* Deng walung familia da reng tanaman a maki aliwa o panaliling lagiu (alternate names). Ing Fabaceae mayayas ya muring Leguminosae, Ing Poaceae Gramineae, atlwp.
* Ing Elapidae. Ing type genus na niti, *Homoroselaps* ya, a sadiang maki lagiung *Elaps*, a pansamantalang miyalis king aliwang familia, ania minaliwa ya ing kayang lagiu.

## Lon la murin deti

* w:Systematics - ing pamanigaral king pamiyaliwa-liwa ning bie
* w:Cladistics - ing klasipikasiun o pamitinduk-tinduk da reng organismu basi king pamituki-tuki ning karelang pamanianga king pun ning ebolusiun (evolutionary tree)
* w:List of families - tala da reng lagiu da reng famila king taxonomia ning biolohia
* Phylogenetics - ing pamanigaral ning pamikakamaganak da (agpang king ebolusiun) da reng miayaliwang grupu da reng organismu
* Taxonomia
* w:Virus classification

Deng miyayaliwang lebel o balitang ning sientipikung sistema ning pamitinduk-tinduk (scientific system of classification).

---

Ing pamituki-tuki da reng walung pekamaulagang ranggung pang-taxonomia ning sistemang biolohikal. E la makabili deng mangalating ranggung atiu king pilatan da reti.