Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਗੰਧਾਰ

**ਗੰਧਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ** ਭਾਰਤ ਦੇ 16 ਵੱਡਿਆਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਜਨਪਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਗਰ - ਪੁਰਸ਼ਪੁਰ (ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ), ਅਤੇ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਵਜੂਦ 600 ਈ.ਪੁ. ਤੋਂ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।

ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਸੀ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਾਂਧਰੀ ਇਥੇ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉਪਰ ਹੀ ਪਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
# ੪੨੨

**422 (42** ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

## ਜਨਮ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

## ਮਰਨ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# 447

**447 (44** ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

## ਜਨਮ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

## ਮਰਨ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# 500

**500 (5** ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

## ਜਨਮ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

## ਮਰਨ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼

| ਮਹਾਨ ਮਿੰਗ大明 |
| --- |
| 1368–1644 |
| 1580 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਮਿਙ ਚੀਨ |
| ਸਥਿਤੀ | ਸਲਤਨਤ |
| ਰਾਜਧਾਨੀ | ਨਾਨਜਿਙ (ਇਙਤਿਆਨ ਪ੍ਰੀਫ਼ੈਕਟੀ) (1368–1644) Beijing (Shuntian prefecture) (1403–1644) |
| ਆਮ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਦਫ਼ਤਰੀ ਬੋਲੀ: ਮੰਦਾਰਿਨ ਹੋਰ ਚੀਨੀ ਉੱਪ-ਬੋਲੀਆਂ ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ: ਤੁਰਕੀ (ਅਜੋਕੀ ਉਇਗ਼ੁਰ), ਪੁਰਾਣੀ ਉਇਗ਼ੁਰ ਬੋਲੀ, ਤਿੱਬਤੀ, ਮੰਗੋਲੀ, ਜੁਰਸ਼ਨ, ਹੋਰ |
| ਧਰਮ  | ਸੁਰਗ ਪੂਜਾ, ਦਾਓਵਾਦ, ਕਨਫ਼ੂਸ਼ੀਅਸਵਾਦ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ |
| ਸਰਕਾਰ | ਨਿਰੋਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ |
| ਸੁਲਤਾਨ (皇帝) |   |
|  |
| • 1368–1398  | ਹੌਙਚੂ ਸੁਲਤਾਨ |
| • 1627–1644  | ਚੌਙਜ਼ਨ ਸੁਲਤਾਨ |
|  |
| ਜਠੇਰਾ ਉੱਚ ਸਕੱਤਰ |   |
|  |
| • 1402–1407  | ਸ਼ੀ ਜਿਨ |
| • 1644  | ਵੇ ਸਾਉਦੇ |
|  |
| ਇਤਿਹਾਸ |   |
|  |
| • ਨਾਨਜਿੰਗ ਵਿਖੇ ਥਾਪਨਾ  | 23 ਜਨਵਰੀ 1368 |
| • Beijing designated as capital  | 28 ਅਕਤੂਬਰ 1420 |
| • ਬੀਜਿਙ ਫ਼ਤਿਹ  | 25 ਅਪਰੈਲ 1644 |
| • ਦੱਖਣੀ ਮਿੰਗ ਦਾ ਅੰਤ  | 22 ਜਨਵਰੀ 1662 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| 1415 | 6,500,000 km2 (2,500,000 sq mi) |
| ਆਬਾਦੀ |
|  |
| • 1393  | 65,000,000 |
| • 1403  | 66,598,337¹ |
| • 1500  | 125,000,000² |
| • 1600  | 160,000,000³ |
|  |
| ਮੁਦਰਾ | ਦੁਧਾਤੀ: ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਕੈਸ਼ (文, *ਵਨ*) ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦ ਅਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਾਇਲ (兩, *ਲਿਆਙ*) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ** | **ਤੋਂ ਬਾਅਦ** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | ਯੁਆਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ਦੱਖਣੀ ਮਿਙ ਖ਼ਾਨਦਾਨ |  |
| ਸ਼ੁਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ |  |
| ਛਿਙ ਖ਼ਾਨਦਾਨ |  |
| ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮਕਾਉ |  |

 |

 |
| ਅੱਜ ਹਿੱਸਾ ਹੈ |
List
* ਫਰਮਾ:Country data ਬਰਮਾ
* ਚੀਨ
* ਫਰਮਾ:Country data ਲਾਉਸ
* ਰੂਸ
* ਵੀਅਤਨਾਮ
 |
| ਮਿਙ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੇ 1662 ਤੱਕ ਦਖ੍ੱਅਨੀ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਦੌਰ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਮਿਙ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ¹The numbers are based on estimates made by CJ Peers in *Late Imperial Chinese Armies: 1520–1840* ²According to A. G. Frank, *ReOrient: global economy in the Asian Age*, 1998, p. 109 ³According to A. Maddison, *The World Economy Volume 1: A Millennial Perspective Volume 2*, 2007, p. 238 |

| Ming Dynasty |
| --- |
|  |
| ਚੀਨੀ | 明朝 |
|

| ਪ੍ਰਤੀਲਿੱਪੀਆਂ |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Míng Cháo |
| Wade–Giles | Ming Ch'ao |
| IPA | [mǐŋ tʂʰɑ̌ʊ̯] |
| Wu |
| Romanization | men zau |
| Yue: Cantonese |
| Jyutping | ming4 ciu4 |

 |
| Empire of the Great Ming |
| ਰਿਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ | 大明帝國 |
| ਸਰਲ ਚੀਨੀ | 大明帝国 |
|

| ਪ੍ਰਤੀਲਿੱਪੀਆਂ |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Dà Míng Dì Guó |
| Wade–Giles | Ta Ming Ti Kuo |
| Wu |
| Romanization | da men di kueh/koh |
| Yue: Cantonese |
| Jyutping | daai6 ming4 dai3 gwok3 |

 |
|  |

**ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼** ਜਾਂ **ਮਿੰਗ ਸਲਤਨਤ** (ਚੀਨੀ: 明朝) ਦੁਆਰਾ 1368 ਤੋਂ 1644 ਈਸਵੀ ਤੱਕ 276 ਸਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੰਨਾਂ ਨੇ ਮੋਂਗੋਲੋ ਦੇ ਯੂਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਿੱਤਾ। ਹਾਨ ਚੀਨਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਆਖਿਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਮਿੰਗ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੇ ਸਫਲ ਸਰਕਾਰ ਮਿਲੀ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਆਰਥਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ, ਫੌਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕੀ "ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਵਸਥਿਤ ਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਦੌਰ ਸੀ। ਜੱਦੀ ਹਾਨ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਆਖ਼ਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* ਮਿਙ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵੇਲੇ ਦੇ ਉੱਘੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀਆਂ ਚੀਨ ਔਨਲਾਈਨ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿਖੇ
* ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿਖੇ ਮਿਙ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਕਲਾ
* ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ Archived 2020-06-20 at the Wayback Machine.
# 15 ਜੁਲਾਈ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ਜੁਲਾਈ | >> |
| ਐਤ | ਸੋਮ | ਮੰਗਲ | ਬੁੱਧ | ਵੀਰ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ਨੀ |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |

**15 ਜੁਲਾਈ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 196ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 197ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 169 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।

## ਵਾਕਿਆ

ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਈਆ
* 1099 – ਈਸਾਈ ‘ਕਰੂਸੇਡਰਜ਼’ ਫ਼ੌਜੀ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਜੇਰੂਸਲੇਮ ਨੂੰ ਜਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ।
* 1685 – ਜੇਮਜ਼ ਦੂਜੇ ਵਿਰੁਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਫ਼ੇਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਜੇਮਜ਼ ਸਕਾਟ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਚਾਰਲਸ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿਤੀ ਗਈ।
* 1775 – ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ: 15 ਜੁਲਾਈ, 1775 ਦੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਜੈ ਸਿੰਘ ਘਨਈਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜਗੰਜ ਅਤੇ ਜੈ ਸਿੰਘ ਪੁਰਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
* 1932 – ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਜੱਥੇ ਨੂੰ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸੇ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜਾਂ 200 ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਜੂਝ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ।
* 1945 – ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਤਰਜ਼ ‘ਤੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਸਿੱਖ ਹੋਮਲੈਂਡ’ ਦੀ ਮੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਸੰਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, **ਜੇਕਰ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 10 ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਯਹੂਦੀ ਹੋਮਲੈਂਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? 1948 – 15 ਅਗਸਤ, 1947 ਦੇ ਦਿਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ, ਜੀਂਦ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਆਜ਼ਾਦ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਪੈਪਸੂ (ਪਟਿਆਲਾ ਐਂਡ ਈਸਟ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ) ਸੂਬਾ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਇਸ ਨਵੀਂ ਸਟੇਟ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣਿਆ।
* 1968 – ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹਵਾਈ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾ ਰੂਸੀ ਏਰੋਫ਼ਲੋਟ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਊਯਾਰਕ ਉਤਰਿਆ।
* 1971 – ਅਮਰੀਕਨ ਰਾਸਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸੁਖਾਵੇਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰੇਗਾ।
* 1979 – ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੁਲੀਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪੈ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿਤਾ।
* 2010 – ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ₹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ।

## ਛੁੱਟੀਆਂ

## ਜਨਮ

ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ
* 1892 – ਜਰਮਨ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਮਾਜਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਾਲਟਰ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1903 – ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਕੇ ਕਾਮਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ। (ਦਿਹਾਂਤ 1975)
* 1910 – ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾਤਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1933 – ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ ਐਮ ਟੀ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨਾਇਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1937 – ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ।(ਦਿਹਾਂਤ 2009)
* 1986 – ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਦਿਹਾਂਤ

* 1904 – ਰੂਸੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1932 – ਭਾਰਤੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਪਿਤ ਅਣਖੀਲਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਸਹੀਦ ਹੋਏ।
# 7 ਦਸੰਬਰ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ਦਸੰਬਰ | >> |
| ਐਤ | ਸੋਮ | ਮੰਗਲ | ਬੁੱਧ | ਵੀਰ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ਨੀ |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |

**7 ਦਸੰਬਰ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 341ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 342ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 24 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 23 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

## ਵਾਕਿਆ

* ਭਾਰਤ 'ਚ ਝੰਡਾ ਦਿਵਸ
* 1705 – ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ।
* 1705 – ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚੇ।
* 1715 – ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਚੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ।
* 1941 – ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ:ਜਾਪਾਨ ਦੇ 200 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹਵਾਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਓਆਹੂ ਵਿੱਚ ਪਰਲ ਹਾਰਬਰ 'ਤੇ ਖੜੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
* 1972 – ਅਪੋਲੋ 17 ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤਾ।
* 1982 – ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਟੇਟ ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਤਲ ਚਾਰਲਸ ਬਰੁਕ ਜੂਨੀਅਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਜ਼ਾਏ ਮੌਤ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੀ ਥਾਂ ਟੀਕਾ ਲਾ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਐਕਸ਼ਨ ਸੀ।
* 1988 – ਆਰਮੇਨੀਆ ਰੀਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

## ਜਨਮ

ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ
ਹੈਦਰ ਅਲੀ
* 1770 – ਜਰਮਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਪਿਆਨੋ ਵਾਦਕ ਲੁਡਵਿਗ ਵਾਨ ਬੀਥੋਵਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1878 – ਜਾਪਾਨੀ ਲੇਖਿਕਾ, ਕਵਿਤਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀਪਸੰਦ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਕੀਕੋ ਯੋਸਾਨੋ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1879 – ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1889 – ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਅਸਤਿੱਤਵਵਾਦੀ ਗਾਬਰੀਏਲ ਮਾਰਸੇਲ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1909 – ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਕਵੀ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨਿਕੋਲਾ ਵਾਪਤਸਾਰੋਵ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1923 – ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1928 – ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਬੋਧ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੌਮ ਚੌਮਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1939 – ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਅਜਾਇਬ ਹੁੰਦਲ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1940 – ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਹਨੀ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਦਿਹਾਂਤ

* 43 ਬੀਸੀ – ਰੋਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਵਕੀਲ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸਿਸਰੋ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1782 – ਮੈਸੂਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1969 – ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਟੇਜੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਲੱਗਣ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2011 – ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2013 – ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰ ਵਿਨੇ ਆਪਟੇ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
# ਦਾਂਤੇ ਆਲੀਗੀਏਰੀ

| ਦਾਂਤੇ ਅਲੀਗੇਅਰੀ |
| --- |
| ਦਾਂਤੇ ਦਾ ਪੋਰਟਰੇਟ |
| ਜਨਮ | ਅਧ-ਮਈ ਤੋਂ ਅਧ-ਜੂਨ, ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1265 ਫਲੋਰੇਂਸ |
| ਮੌਤ | 13/14 ਸਤੰਬਰ 1321 (ਲਗਪਗ 56 ਸਾਲ) ਰਾਵੇਨਾ |
| ਕਿੱਤਾ | ਸਟੇਟਸਮੈਨ, ਕਵੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਇਤਾਲਵੀ |
| ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ | *Dolce Stil Novo* |

ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀਜ਼ਰ ਸਾਕਾਗਗੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਡਾਂਟੇ ਅਤੇ ਬੀਟਰਿਸ, 1903
**ਦਾਂਤੇ ਏਲੀਗਿਅਰੀ** (ਮਈ/ਜੂਨ 1265 – 13/14 ਸਤੰਬਰ 1321) ਮੱਧ ਕਾਲ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਕਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਵਰਜਿਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਟਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਵੀ ਵੀ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲਾ ਦੀਵੀਨਾ ਕੋਮੇਦੀਆ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਦਾ ਅਨੂਪਮ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਇੱਕ ਅਤਿ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੀਤਕਾਵਿ *ਵੀਟਾ ਨਿਉਓਵਾ*, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ, ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਸੀਟਰਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਕਥਾ ਅਤੇ 23 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਮਾਰਮਿਕ ਬਿਰਹਾ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਇਟਲੀ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਲੋਰੇਂਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਚ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਮੱਧ ਯੁੱਗੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪੁਨਰੋਥਾਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

ਦਾਂਤੇ ਦਾ ਬੁੱਤ at the Uffizi, Florence
## ਰਚਨਾਵਾਂ

**ਲੈਟਿਨ ਭਾਸ਼ਾ: *ਡੀ ਵਲਗਾਰੀ ਏਲੋਕਵੇਂਟਾ*
* *ਡੀ ਮੋਨਾਰਕੀਆ*
* *ਏਕਲੋਗਿਊਸ*
* *ਲੈਟਰਸ*

**ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ: *ਡਿਵਾਇਨ ਕਾਮੇਡੀ*
* *ਇਨਫਰਨੋ*
* *ਪੁਰਗਾਤੋਰੀਓ*
* *ਪੈਰਾਦਿਸੋ*
* *ਲਾ ਵੀਟਾ ਨਿਊਓਵਾ*
* *ਲੇ ਰਿਮੇ*
* *ਕਾਨਵੀਵਿਓ*

## ਹਵਾਲੇ
# ਕੋਰਡੋਫੋਨ

ਤਿੰਨ ਸਤਰ ਯੰਤਰ (17 ਵੀਂ ਸਦੀ)।
 ਹਾਰਪਿਸਟ ਈਲੇਨ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਬਾਬ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓਂ ਤਾਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.। ਰਬਾਬ ਹੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੋਰਡੋਫੋਨ ਹੈ।
ਇੱਕ **ਕੋਰਡੋਫੋਨ** ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕੰਬਣੀ ਵਾਲੀ ਤਾਰ ਜਾਂ ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀ ਅਸਲ ਹੌਰਨਬੋਸਟਲ-ਸਾਕਸ ਸਕੀਮ ਵਿਚ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਹੌਰਨਬੋਸਟਲ-ਸੈਕਸ ਕੋਰਡੋਫੋਨ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ:- ਇਕ ਬਿਨਾਂ ਗੂੰਜ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਯੰਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨੰਬਰ 31 ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਗੂੰਜ ਵਾਲਾ ਉਪਕਰਣ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨੰਬਰ 32 ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਪੱਛਮੀ ਉਪਕਰਣ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਿਆਨੋ ਅਤੇ ਹਾਰਪਸਕੋਰਡ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹੜਾ ਉਪਕਰਣ ਕਿਸ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੌਰਨਬੋਸਟਲ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਪਕਰਣ ਬਗੈਰ ਗੂੰਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 31 ਅਧੀਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਪਿਆਨੋ ਦਾ ਢੱਕਣ, ਜੋ ਕਿ ਗੂੰਜਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਅਜੀਬ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਪਿਆਨੋ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਇਸ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਲਨ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੰਦਾਂ ਰੇਜ਼ੋਨੇਟਰ ਬਕਸੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੁਲ ਦੇ ਉੱਤੇ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਗੂੰਜ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

## ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕੋਰਡੋਫੋਨ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਰ ਕੰਬਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਗਿਟਾਰ ਜਾਂ ਵਾਇਲਨ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵੱਢ ਕੇ (ਇੱਕ ਰਬਾੜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਤੜਕਾਉਣਾ (ਇੱਕ ਗਿਟਾਰ ਵਾਂਗ), ਕਮਾਨ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ (ਇੱਕ ਵਾਇਲਨ, ਸੈਲੋ ਜਾਂ ਡਬਲ ਬਾਸ ਵਾਂਗ), ਜਾਂ ਹੜਤਾਲ (ਇੱਕ ਪਿਆਨੋ ਜਾਂ ਬੇਰੀਮਬਾ ਵਰਗੇ) ਦੁਆਰਾ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਕੋਰਡੋਫੋਨਜ਼ ਜਿਵੇਂ- ਬੈਨਜੋ, ਸੈਲੋ, ਡਬਲ ਬਾਸ, ਡੁਲਸੀਮਰ, ਗਿਟਾਰ, ਰਬਾਬ, ਲੂਟ, ਪਿਆਨੋ, ਸਿਤਾਰ, ਯੂਕੂਲੇ, ਵੀਓਲਾ ਅਤੇ ਵਾਇਲਿਨ ਆਦਿ ਹਨ।

## ਮੁੱਢ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ

ਇੱਕ ਤਿੱਖੇ ਯੰਤਰ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹਿੱਟਾਈਡ ਬਾਰਡ ਦੀ ਇੱਕ ੩,੩00 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਬਲੋਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਰਡੋਫੋਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਗਿਟਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗਿਟਾਰ ਸੰਭਾਵਤ ਬਾਬਲੀਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਐਟਲਸ - ਮੋਰੋਕੋ
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਬ੍ਰੋ, ਵੀਅਤਨਾਮ
* ਗਾਏਜ਼ੀਅਮ, ਕੋਰੀਆ
* ਗੁਝੇਂਗ, ਚੀਨ
* ਲੂਟ-ਫੈਮਲੀ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਕ'ਨੀ, ਵੀਅਤਨਾਮ
* ਕਾਫ਼ਰ ਹਾਰਪ
* ਕਾਨਕਲਸ, ਲਿਥੁਆਨੀਆ
* ਕੋਕਲੇ, ਲਾਤਵੀਆ
* ਕੋਟੋ, ਜਪਾਨ
* ਯਾਟਗਾ, ਮੰਗੋਲੀਆ
* ਐਨ ਟ੍ਰਾਂਹ, ਵੀਅਤਨਾਮ

## ਹਵਾਲੇ
# ਸ਼ੰਙ ਜਏਗੀ

**ਸ਼ੰਙ ਜਏਗੀ**(ਕੋਰੀਆਈ:성재기 (ਹਾਂਗਗੁਲ);成在基 (ਹਾਞਜਾ), ਕੋਰੀਆਈ ਉਚਾਰਨ: [sʰəːŋ dʑɛgi]; ੧੧ ਸਤੰਬਰ १९६७ - ੨੬ ਜੁਲਾਈ २०१३) ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਰਕੁੰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਦਾ ਹੱਕ ਕਾਰਕੁੰਨਾ, ਲਿਬਰਲ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 24 2008 'ਚ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੋਰੀਆਈ ਨਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* Controversial activist says will jump off bridge for cash Archived 2014-07-14 at the Wayback Machine. The Korea Herald 2013.07.25 (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ)
* Activist missing for 3rd day Koreatimes 2013.07.25 (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ)
* '예고투신' 성재기 남성연대 대표 시신 발견 Archived 2014-08-19 at the Wayback Machine. The Korea Herald 2013.07.29 (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ)
* Han River rescue team struggles with increased suicide attempts Hankyeorye 2013.08.11 (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ)
* 성재기 남성연대 부채 해결 위해 투신, 남성연대 발족동기 관심 집중 동아일보 2013.07.26 (ਹਾਂਗਗੁਲ)
* 성재기 남성연대 대표 "내일 한강 투신하겠다" 예고 글 논란 영남일보 2013.07.25 (ਹਾਂਗਗੁਲ)
* '예고투신' 성재기 대표와 그가 이끈 남성연대는
# ਰੋਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ

| ਰੋਮਾਨੀ |
| --- |
| *romani ćhib* |
| ਜੱਦੀ ਬੁਲਾਰੇ | ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਰੋਮਾਨੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ |
| Native speakers | 30 ਲੱਖ (2013) |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ | ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ* ਹਿੰਦ-ਇਰਾਨੀ
	+ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ
		- **ਰੋਮਾਨੀ**
 |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ |
| ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ | * ਆਸਟਰੀਆ

ਫਰਮਾ:Country data ਕੋਲੰਬੀਆ
* ਫਰਮਾ:Country data ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ
* ਫਰਮਾ:Country data ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ
* ਜਰਮਨੀ
* ਫਰਮਾ:Country data ਹੰਗਰੀ
* ਫਰਮਾ:Country data ਕੋਸੋਵੋ
* ਫਰਮਾ:Country data ਅਲਬਾਨੀਆ
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਕਦੂਨੀਆ ਗਣਰਾਜ
* ਫਰਮਾ:Country data ਨਾਰਵੇ
* ਫਰਮਾ:Country data ਰੋਮਾਨੀਆ
* ਸਵੀਡਨ

ਫਰਮਾ:Country data ਸਲੋਵੇਨੀਆ |
| ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਡ |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2 | `rom` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3 | `rom` – inclusive code Individual codes: `rmn` – ਬਾਲਕਨ ਰੋਮਾਨੀ `rml` – ਬਾਲਟਿਕ ਰੋਮਾਨੀ `rmc` – ਕਾਰਪੇਥੀਅਨ ਰੋਮਾਨੀ `rmf` – ਫਿਨਿਸ਼ ਕਾਲੋ `rmo` – ਸਿੰਤ ਰੋਮਾਨੀ `rmy` – ਵਲੈਕਸ ਰੋਮਾਨੀ `rmw` – ਵੈਲਸ਼ ਰੋਮਾਨੀ |
| *Glottolog* | `roma1329` |
|

**ਰੋਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ** (/ˈroʊməni/; ਜਿਸ ਨੂੰ **ਰੋਮਨੀ**, **ਜਿਪਸੀ** ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਰਮਾ:Lang-rom) ਰੋਮਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਗ ਹਿੰਦ ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਹੈ। ਐਥਨੋਲੌਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਮਾਨੀ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਵੰਨਗੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ ਵਲੈਕਸ ਰੋਮਾਨੀ (500.000 ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਬਾਲਕਨ ਰੋਮਾਨੀ (600,000), ਕਾਰਪੇਥੀਅਨ ਰੋਮਾਨੀ (500,000) ਅਤੇ ਸਿੰਤ ਰੋਮਾਨੀ (300,000) ਹਨ। ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨੇੜਤਾ ਪੱਖੋਂ ਯੂਰਪ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
**ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ** ਬਾਲਕਨ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਿਆਸੀ ਅਹੁਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੀਆ ਤੋਦੋਰੋਵਾ ਅਤੇ ਵੈਸਨਾ ਗੋਲਡਸਵਰਦੀ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ *ਬਾਲਕਨ* ਦੀ ਥਾਂ *ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ* ਕਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ *ਬਾਲਕਨ* ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਮਾੜੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤ-ਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ

| ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ Sint Maarten |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੋਹਰ |

 |
| **ਮਾਟੋ:"Semper progrediens"* (ਲਾਤੀਨੀ) "ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ" |
| **ਐਨਥਮ:O Sweet Saint Martin's Land* |
| Location of ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ (ਲਾਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ)in ਕੈਰੀਬੀਆ (ਹਲਕਾ ਪੀਲਾ) |
| ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ ਸੇਂਟ ਮਾਰਟਿਨ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅੱਧ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। |
| ਰਾਜਧਾਨੀ | ਫਿਲਿਪਸਬਰਗ |
| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਲੋਅਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਕੁਆਟਰ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | * ਡੱਚ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
 |
| ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ | ਸੇਂਟ ਮਾਰਟਨਰ |
| ਸਰਕਾਰ | ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ |
|  |
| • ਬਾਦਸ਼ਾਹ  | ਵਿਲਮ-ਸਿਕੰਦਰ |
| • ਰਾਜਪਾਲ  | ਯੂਜੀਨ ਹੌਲੀਡੇ |
| • ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ  | ਸੈਰਾ ਵੈਸਕੌਟ-ਵਿਲੀਅਮਜ਼ |
|  |
| ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ | ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ ਦੀ ਇਸਟੇਟ |
|  ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅੰਦਰ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ |
|  |
| • ਸਥਾਪਤ  | ੧੦ ਅਕਤੂਬਰ ੨੦੧੦ |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| • ਕੁੱਲ | 34 km2 (13 sq mi) |
| • ਜਲ (%) | negligible |
| ਆਬਾਦੀ |
| • 2010 ਅਨੁਮਾਨ | 37,429 |
| • 2001 ਜਨਗਣਨਾ | 30,594 |
| • ਘਣਤਾ | 1,100/km2 (2,849.0/sq mi) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਪੀਪੀਪੀ) | 2003 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $400 ਮਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $11400 |
| ਮੁਦਰਾ | ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਐਂਟੀਲੀਆਈ ਗਿਲਡਰ (ANG) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | UTC−੪ (AST) |
| ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸਾਈਡ | ਸੱਜੇ |
| ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ | +੧ ੭੨੧ |
| ਆਈਐਸਓ 3166 ਕੋਡ | SX |
| ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀਐਲਡੀ | * .an a
* .sx b
 |
| 1. To be phased out.
2. Assigned
 |

**ਸਿੰਟ ਮਾਰਟਨ** (ਡੱਚ ਉਚਾਰਨ: [sɪnt ˈmaːrtə(n)]) ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਸੰਘਟਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਟਾਪੂ ਸੇਂਟ ਮਾਰਟਿਨ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਅੱਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਦਕਿ ਟਾਪੂ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾ *ਸੇਂਟ ਮਾਰਟਿਨ* ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫ਼ਿਲਿਪਸਬਰਗ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਖੋਸੇ ਦੇ ਸਾਨ ਮਾਰਤੀਨ

| ਜਰਨੈਲ ਡੌਨਖੋਸੇ ਦੇ ਸਾਨ ਮਾਰਤੀਨ (José de San Martín) |
| --- |
|  |
|  |
| ਪੇਰੂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ |
| **ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ** 28 ਜੁਲਾਈ 1821 – 20 ਸਤੰਬਰ 1822 |
| ਤੋਂ ਬਾਅਦ | ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਖਾਵੀਏਰ ਦੇ ਲੂਨਾ ਪਿਜਾਰੋ |
| ਪੇਰੂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਨੀਹਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ,  |
| **ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ** 20 ਸਤੰਬਰ 1822 – 17 ਅਗਸਤ 1850 (ਮੌਤ) |
| ਗਵਰਨਰ, ਕਿਉਯੋ |
| **ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ** 10 ਅਗਸਤ 1814 – 24 ਸਤੰਬਰ 1816 |
|  |
| ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਜਨਮ | (1778-02-25)25 ਫਰਵਰੀ 1778 |
| ਮੌਤ | 17 ਅਗਸਤ 1850(1850-08-17) (ਉਮਰ 72) |
| ਕੌਮੀਅਤ | ਅਰਜਨਟੀਨਾ |
| ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ | ਚਿਤਰ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਫੌਜ |
| ਦਸਤਖ਼ਤ |  |
| ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ |
| ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ | * Spain (1812ਤੱਕ)
* United Provinces of the Río de la Plata (modern Argentina)
* Patria Nueva (modern Chile)
* Protectorate of Peru (modern Peru)
 |
| ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਾਲ | 1789–1822 |
| ਰੈਂਕ | ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦਾ ਜਰਨੈਲ, ਚਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ |
| ਲੜਾਈਆਂ/ਜੰਗਾਂ | * ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਜੰਗ
* ਅਲਬੁਏਰਾ ਦੀ ਜੰਗ

ਸਪਿਨ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ
* ਸੇਨ ਲੋਰੇਂਜੋ ਦੀ ਜੰਗ
* ਚਾਕਾਬੂਕੋ ਦੀ ਲੜਾਈ
* ਕੰਚਾ ਰਿਆਦਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ
* ਮੈਆਪੂ ਦੀ ਜੰਗ
 |
|  |

**ਖੋਸੇ ਦੇ ਸਾਨ ਮਾਰਤੀਨ**, (25 ਫ਼ਰਵਰੀ 1778 – 17 ਅਗਸਤ 1850), ਇੱਕ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦਾ ਫੌਜੀ ਜਰਨੈਲ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਪੇਨ ਸਾਮਰਾਜ ਖਿਲਾਫ਼ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਵਾਈਨ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| ਚਿੱਟੀ ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਾਈਨ ਦੇ ਵਾਈਨ ਗਲਾਸ |

16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਵਾਈਨ ਕੋਹਲੂ
ਇੱਕ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਖੇ ਵਾਈਨ ਬੈਰਾ
**ਵਾਈਨ** ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਮੀਰੇ ਗਏ ਅੰਗੂਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰਸਾਇਣਕ ਮੇਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਕੋਈ ਖੰਡ, ਤੇਜ਼ਾਬ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰ ਮਿਲਾਏ ਖ਼ਮੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਮੀਰ ਅੰਗੂਰਾਂ ਵਿਚਲੀ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ-ਡਾਈ-ਆਕਸਾਇਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਲਗ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਰ ਅਲਗ-ਅਲਗ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਾਈਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਵਾਈਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਾਵਲਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਈਨ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨਾਰ ਅਤੇ ਸੇਬ ਦੀ ਵਾਈਨ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ

| ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ |
| --- |

**ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ** (ਪੂਰਾ ਨਾਮ: **ਵਿਕਟਰ ਮਾਰੀ ਹਿਊਗੋ**; ਉਚਾਰਨ: [viktɔʁ maʁi yɡo]; 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 1802–22 ਮਈ 1885) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

### ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਸਤਕਾਂ

* *ਦੁਖੀਏ*
* *ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ*

## ਹਵਾਲੇ
# ਲਾਈਪਸਿਸ਼

| ਲਾਈਪਸਿਸ਼
Leipzig |
| --- |
| ਸ਼ਹਿਰ |
| ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਈਪਸਿਸ਼ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flag | Coat of arms |

 |
| Location of ਲਾਈਪਸਿਸ਼ within ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ district
 |
| Country | Germany |
| State | ਜ਼ਾਕਸਨ |
| District | ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ |
| ਸਰਕਾਰ |
|  • ਓਬਰਬੁਰਗਰਮਾਈਸਟਰ | ਬੁਰਖ਼ਾਰਡ ਯੁੰਗ (ਸਮਾਜਕ ਲੋਕਰਾਜੀ ਪਾਰਟੀ) |
| ਖੇਤਰ |
|  • ਕੁੱਲ | 297.60 km2 (114.90 sq mi) |
| ਆਬਾਦੀ (31-12-2011) |
|  • ਕੁੱਲ | 5,39,348 |
|  • ਘਣਤਾ | 1,800/km2 (4,700/sq mi) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+01:00 (CET) |
|  • ਗਰਮੀਆਂ (ਡੀਐਸਟੀ) | ਯੂਟੀਸੀ+02:00 (CEST) |
| Postal codes | 04001-04357 |
| Dialling codes | 0341 |
| ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ | L |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.leipzig.de |

**ਲਾਈਪਸਿਸ਼** ਜਾਂ **ਲਾਈਪਤਸਿਸ਼** (/ˈlaɪptsɪɡ/; ਜਰਮਨ ਉਚਾਰਨ: [ˈlaɪ̯pt͡sɪç] ( ਸੁਣੋ)) ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ ਜ਼ਾਕਸਨ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 530,000 ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਜਰਮਨ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਐਨ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਮੇਰੀ ਵੁਲਸਟਨਕਰਾਫ਼ਟ

| ਮੇਰੀ ਵੁਲਸਟਨਕਰਾਫ਼ਟ |
| --- |
| **ਮੇਰੀ ਵੁਲਸਟੋਨਕਰਾਫਟ** ਕ੍ਰਿਤੀ; ਜਾਨ ਓਪੀ (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1797) |
| ਜਨਮ | (1759-04-27)ਅਪ੍ਰੈਲ 27, 1759 Spitalfields, ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ |
| ਮੌਤ | ਸਤੰਬਰ 10, 1797(1797-09-10) (ਉਮਰ 38) ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ |
| ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ | *A Vindication of the Rights of Woman* |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | William Godwin |
| ਸਾਥੀ | Gilbert Imlay |
| ਬੱਚੇ | Fanny Imlay, Mary Godwin aka Mary Shelley |

**ਮੇਰੀ ਵੁਲਸਟੋਨਕਰਾਫਟ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Mary Wollstonecraft, 27 ਅਪਰੈਲ 1759, ਲੰਡਨ - 10 ਸਤੰਬਰ 1797) — ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸੰਖੇਪ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਨਾਵਲ, ਲੇਖ, ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਵਾਰਤਾ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਇੱਕ ਚਾਲਚਲਣ ਕਿਤਾਬ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।

## ਜੀਵਨੀ

### ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਵੁਲਸਟੋਨਕਰਾਫਟ ਦਾ ਜਨਮ ਸਪੀਤਲਫ਼ੀਲਡਜ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 27 'ਅਪਰੈਲ 1759 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਐਡਵਰਡ ਜੌਨ ਵੁਲਸਟੋਨਕਰਾਫਟ ਅਤੇ ਅਲੀਜਾਬਥ ਡਿਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ

| ਸਰ ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ |
| --- |
| ਸਰ ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪੋਰਟਰੇਟ, 1822. |
| ਜਨਮ | 15 ਅਗਸਤ 1771 ਕਾਲਜ ਵਿੰਡ, ਏਡਿਨਬਰੋ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ |
| ਮੌਤ | 21 ਸਤੰਬਰ 1832(1832-09-21) (ਉਮਰ 61) Abbotsford, Roxburghshire, ਸਕਾਟਲੈਂਡ |
| ਕਿੱਤਾ | * ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲਕਾਰ
* ਕਵੀ
* + ਐਡਵੋਕੇਟ
* ਸ਼ੇਰਿਫ-ਡੀਪਿਊਟ
* ਕਲਰਕ ਆਫ਼ ਸ਼ੈਸ਼ਨ
 |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਸਕਾਟਿਸ਼ |
| ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ | ਏਡਿਨਬਰੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |
| ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ | ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ |
| ਦਸਤਖ਼ਤ |
|  |

**ਸਰ ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ**,(15 ਅਗਸਤ 1771 – 21 ਸਤੰਬਰ 832) ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਯੂਰਪ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪਾਠਕ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* Sir Walter Scott and Hinx, his Cat
* Walter Scott Digital Archive at the University of Edinburgh.
* The Edinburgh Sir Walter Scott Club Archived 2007-02-06 at the Wayback Machine.
* *Sir Walter Scott*, biography by Richard H. Hutton, 1878 (from Project Gutenberg)
* ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ ਦੁਆਰਾ ਗੁਟਨਬਰਗ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ’ਤੇ ਕੰਮ
* Works by or about ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ at Internet Archive
* Works by ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ at LibriVox (public domain audiobooks)
* Works by Walter Scott at The Online Books Page
* Chisholm, Hugh, ed. (1911) "Scott, Sir Walter" *Encyclopædia Britannica* (11th ed.) Cambridge University Press
* Walter Scott's profile and catalogue of his library at Abbotsford on LibraryThing.
* Guardian Books - Sir Walter Scott
* Portraits at the National Portrait Gallery
* Bust of Walter Scott by Sir Francis Leggatt Chantrey, 1828, white marble, Philadelphia Museum of Art, # 2002.222.1, Philadelphia (PA).
* Millgate Union Catalogue of Walter Scott Correspondence Archived 2018-01-10 at the Wayback Machine.
* Correspondence of Sir Walter Scott, with related papers, ca. 1807–1929
# ਤਕਨੀਕੀਰਾਜ

ਭਾਵੇਂ **ਤਕਨੀਕੀਰਾਜ** ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀਰਾਜ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਹੋਵੇ। *ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰ* ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁਣ 'ਤਾਕਤਵਰ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਵਰਗ ਦਾ ਮੈਂਬਰ' ਜਾਂ 'ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਦਾ ਹਿਮਾਇਤੀ' ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਮਾਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਰਗ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ, ਮੁਹਾਰਤ ਜਾਂ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਤਕਨੀਕੀਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ਼ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ