# ਫੌਕਸਟੇਲ ਬਾਜਰੇ

| Foxtail millet |
| --- |
|  |
| Immature seedhead |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ  |
| Missing taxonomy template (fix): | Setaria |
| Species: | Template:Taxonomy/Setariaਗ਼ਲਤੀ: ਅਕਲਪਿਤ < ਚਾਲਕ। |
| ਦੁਨਾਵੀਂ ਨਾਮ |
| **Template:Taxonomy/Setaria**ਗ਼ਲਤੀ: ਅਕਲਪਿਤ < ਚਾਲਕ। (L.) P. Beauvois |
| ਸਮਾਨਾਰਥਕ |
| * *Alopecurus caudatus* Thunb.
* *Chaetochloa germanica* (Mill.) Smyth
* *Chaetochloa italica* (L.) Scribn.
* *Chamaeraphis italica* (L.) Kuntze
* *Echinochloa erythrosperma* Roem. & Schult.
* *Echinochloa intermedia* Roem. & Schult.
* *Ixophorus italicus* (L.) Nash
* *Oplismenus intermedius* (Hornem.) Kunth
* *Panicum aegyptiacum* Roem. & Schult. nom. inval.
* *Panicum asiaticum* Schult. & Schult.f. nom. inval.
* *Panicum chinense* Trin.
* *Panicum compactum* Kit. nom. inval.
* *Panicum elongatum* Salisb. nom. illeg.
* *Panicum erythrospermum* Vahl ex Hornem.
* *Panicum germanicum* Mill.
* *Panicum germanicum* Willd. nom. illeg.
* *Panicum globulare* (J.Presl) Steud.
* *Panicum glomeratum* Moench nom. illeg.
* *Panicum intermedium* Vahl ex Hornem.
* *Panicum italicum* L.
* *Panicum itieri* (Delile) Steud.
* *Panicum macrochaetum* (Jacq.) Link
* *Panicum maritimum* Lam.
* *Panicum melfrugum* Schult. & Schult.f. nom. inval.
* *Panicum miliaceum* Blanco nom. illeg.
* *Panicum moharicum* (Alef.) E.H.L.Krause
* *Panicum panis* (Jess.) Jess.
* *Panicum pumilum* Link nom. illeg.
* *Panicum serotinum* Trin. nom. inval.
* *Panicum setaceum* Trin. nom. inval.
* *Panicum setosum* Trin. nom. inval.
* *Panicum sibiricum* Roem. & Schult. nom. inval.
* *Panicum vulgare* Wallr. nom. illeg.
* *Paspalum germanicum* (Mill.) Baumg.
* *Penicillaria italica* (L.) Oken
* *Pennisetum erythrospermum* (Vahl ex Hornem.) Jacq.
* *Pennisetum germanicum* (Mill.) Baumg.
* *Pennisetum italicum* (L.) R.Br.
* *Pennisetum macrochaetum* J.Jacq.
* *Setaria asiatica* Rchb. nom. inval.
* *Setaria californica* Kellogg
* *Setaria compacta* Schur nom. inval.
* *Setaria erythrosperma* (Vahl ex Hornem.) Spreng.
* *Setaria erythrosperma* Hornem. ex Rchb. nom. inval.
* *Setaria flavida* Hornem. ex Rchb. nom. inval.
* *Setaria germanica* (Mill.) P.Beauv.
* *Setaria globulare* J. Presl
* *Setaria globularis* J.Presl
* *Setaria itieri* Delile
* *Setaria japonica* Pynaert
* *Setaria macrochaeta* (Jacq.) Schult.
* *Setaria maritima* (Lam.) Roem. & Schult.
* *Setaria melinis* Link ex Steud.
* *Setaria moharica* Menabde & Erizin
* *Setaria multiseta* Dumort.
* *Setaria pachystachya* Borbás nom. illeg.
* *Setaria panis* Jess.
* *Setaria persica* Rchb. nom. inval.
* *Setaria violacea* Hornem. ex Rchb. nom. inval.
* *Setariopsis italica* (L.) Samp.
 |

| Foxtail millet |
| --- |
|  |
| Immature seedhead |
| Scientific classification  |
| Kingdom: | Plantae |
| *Clade*: | Tracheophytes |
| *Clade*: | Angiosperms |
| *Clade*: | Monocots |
| *Clade*: | Commelinids |
| Order: | Poales |
| Family: | Poaceae |
| Genus: | *Setaria* |
| Species: | S. italica |
| Binomial name |
| Setaria italica (L.) P. Beauvois |
| Synonyms |
| * *Alopecurus caudatus* Thunb.
* *Chaetochloa germanica* (Mill.) Smyth
* *Chaetochloa italica* (L.) Scribn.
* *Chamaeraphis italica* (L.) Kuntze
* *Echinochloa erythrosperma* Roem. & Schult.
* *Echinochloa intermedia* Roem. & Schult.
* *Ixophorus italicus* (L.) Nash
* *Oplismenus intermedius* (Hornem.) Kunth
* *Panicum aegyptiacum* Roem. & Schult. nom. inval.
* *Panicum asiaticum* Schult. & Schult.f. nom. inval.
* *Panicum chinense* Trin.
* *Panicum compactum* Kit. nom. inval.
* *Panicum elongatum* Salisb. nom. illeg.
* *Panicum erythrospermum* Vahl ex Hornem.
* *Panicum germanicum* Mill.
* *Panicum germanicum* Willd. nom. illeg.
* *Panicum globulare* (J.Presl) Steud.
* *Panicum glomeratum* Moench nom. illeg.
* *Panicum intermedium* Vahl ex Hornem.
* *Panicum italicum* L.
* *Panicum itieri* (Delile) Steud.
* *Panicum macrochaetum* (Jacq.) Link
* *Panicum maritimum* Lam.
* *Panicum melfrugum* Schult. & Schult.f. nom. inval.
* *Panicum miliaceum* Blanco nom. illeg.
* *Panicum moharicum* (Alef.) E.H.L.Krause
* *Panicum panis* (Jess.) Jess.
* *Panicum pumilum* Link nom. illeg.
* *Panicum serotinum* Trin. nom. inval.
* *Panicum setaceum* Trin. nom. inval.
* *Panicum setosum* Trin. nom. inval.
* *Panicum sibiricum* Roem. & Schult. nom. inval.
* *Panicum vulgare* Wallr. nom. illeg.
* *Paspalum germanicum* (Mill.) Baumg.
* *Penicillaria italica* (L.) Oken
* *Pennisetum erythrospermum* (Vahl ex Hornem.) Jacq.
* *Pennisetum germanicum* (Mill.) Baumg.
* *Pennisetum italicum* (L.) R.Br.
* *Pennisetum macrochaetum* J.Jacq.
* *Setaria asiatica* Rchb. nom. inval.
* *Setaria californica* Kellogg
* *Setaria compacta* Schur nom. inval.
* *Setaria erythrosperma* (Vahl ex Hornem.) Spreng.
* *Setaria erythrosperma* Hornem. ex Rchb. nom. inval.
* *Setaria flavida* Hornem. ex Rchb. nom. inval.
* *Setaria germanica* (Mill.) P.Beauv.
* *Setaria globulare* J. Presl
* *Setaria globularis* J.Presl
* *Setaria itieri* Delile
* *Setaria japonica* Pynaert
* *Setaria macrochaeta* (Jacq.) Schult.
* *Setaria maritima* (Lam.) Roem. & Schult.
* *Setaria melinis* Link ex Steud.
* *Setaria moharica* Menabde & Erizin
* *Setaria multiseta* Dumort.
* *Setaria pachystachya* Borbás nom. illeg.
* *Setaria panis* Jess.
* *Setaria persica* Rchb. nom. inval.
* *Setaria violacea* Hornem. ex Rchb. nom. inval.
* *Setariopsis italica* (L.) Samp.
 |

**ਫੌਕਸਟੇਲ ਬਾਜਰੇ**, ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਸੇਟਾਰੀਆ ਇਟਾਲਿਕਾ (ਸਮਾਨਾਰਥੀ *ਪੈਨਿਕਮ ਇਟਾਲਿਕਮ ਐਲ.*), ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਲਈ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਘਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਜਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 6,000 ਬੀਸੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਪੀਸੀਆ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ **ਬੌਨਫ ਸੇਟਾਰੀਆ**, **ਫੈਕਸਟੇਲਬ੍ਰਿਸਟਲ-ਘਾਹ**, **ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੇਟਰਾਰੀਆ**, **ਹਰੀਫੋਮਟੇਲ**, **ਇਤਾਲਵੀ ਬਾਜਰੇ**, **ਜਰਮਨ ਬਾਜਰੇ**, ਅਤੇ **ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਬਾਜਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ**।

## ਵੇਰਵਾ

ਫੌਕਸਟੇਲ ਬਾਜਰੇ
ਫੌਕਸਟੇਲ ਬਾਜਰੇ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਘਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਤਲੇ, ਲੰਬਕਾਰੀ, ਪੱਤੇਦਾਰ ਤੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 120–200 cm (3.9–6.6 ft) ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। .

ਬੀਜਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਘਣਾ, ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਕਣਕ 5–30 cm (2.0–11.8 in) ਲੰਮਾ ਹੈ।

ਛੋਟੇ ਬੀਜ, ਲਗਭਗ 2 millimetres (0.079 in) ਵਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਤਲੇ, papery Hull, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਚੌਕੌਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਿੜ . ਬੀਜ ਦਾ ਰੰਗ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

* ਫੈਕਸਟੇਲ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਬੀਜ
* *ਮੋਚੀ- ਆਵਾ*, ਜਪਾਨੀ *ਫੋਮਸੈੱਟ*
* ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਖੇਤ
* *Setaria italica*

## ਨਾਮ

ਫਸਟੇਲ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:

* ਬੰਗਾਲੀ: *কাওন দানা* (kaon dana)
* Kannada: ನವಣೆ (navane) ਜਾਂ ನವಣಕ್ಕಿ (navanakki)
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ (priyangu) ਜਾਂ कङ्गुः (kangu)
* ਤੇਲਗੂ (korralu ਜਾਂ korra)
* ਹਿੰਦੀ:कांगणी

```
(Kangni)
```

* Punjabi: ਕਂਗਣੀ / ‎ (Kangni)
* ਗੁਜਰਾਤੀ: ਕੰਗ
* ਜਾਪਾਨੀ (粟) ਅਵਾ
* ਜਾਰਜੀਆਈ: *Ghomi* (ღომი)
* German: *Hirse* \* German: *Surjapuri-Kauni*
* Korean: *jo* (조). ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਨਾਜ ਨੂੰ *ਜੋਪਸਾਲ* (좁쌀) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇਪਨ ਜਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਮੜੀ ਦੇ ਧੱਫੜ ਦੇ *ਧੱਬਿਆਂ*) ਲਈ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* Malay Jewawut
* Malayalam: തിന (thina)
* ਮੰਦਾਰਿਨ ਚੀਨੀ: *su* (.). ਇਸ ਨੂੰ *Xiǎomǐ* (小米) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਭੂਰੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ); ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਰਹਿਤ ਅਨਾਜ ਨੂੰ *ਗੁਜ਼ੀ* (穀子) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
* Marathi ਕਂਗ ਜਾਂ rala (राळं)
* ਸਿੰਹਾਲਾ: *thana haal*
* ਤਮਿਲ਼: *தினை (thinai),இறடி,ஏனல்,கங்கு*, kavalai, ਜਾਂ kambankorai ; nuvanam (ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਆਟਾ) ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਮਿਲਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਬਾਜਰੇ ਤੋਂ ਬਣੇ kali ਨੂੰ kali ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, moddak kali, kuul, ਜਾਂ sangati .
* Nepali: Kaguno
* ਗੁਰੰਗ: *ਟੋਹਰੋ*

## ਕਾਸ਼ਤ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਫੁਟਸੈਲ ਬਾਜਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਸਲ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸੰਗਮ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਖੁਰਾਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਮਿਲ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਰਡ ਮੁਰੂਗਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਵਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਵਿਚ, ਫੁਆਇਸਟਾਇਲ ਬਾਜਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਾਜਰੇ ਅਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਆਂ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਹਨ। ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਫੁੱਟਟੇਲ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਸੁੱਕੇ, ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿਚ, ਫੁੱਟਟੇਲ ਬਾਜਰੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਦ ਤਕ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਗਿੱਲੇ-ਚੌਲ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਆਲੂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਇਹ ਇੱਕ ਨਿੱਘੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਲਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਬਾਜਰੇ foxtail ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਪੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ *Magnaporthe grisea*, smut ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ *Ustilago crameri* ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਰੇ ਕੰਨ *Sclerospora graminicola।* ਬੇਜਾਨ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ