Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਸਾੲੀਨ (ਗਣਿਤ)

ਸਾਈਨ ਦਾ ਗਰਾਫ਼
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

**ਸਾਇਨ** ਜਾਂ ਜਯਾ ਜਾਂ ਜੀਵਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਉਲੇਖ ੫੦੦ਈ: ਵਿੱਚ ਆਰੀਆਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪੁਸਤਕ ਆਰੀਆਭਟੀਯਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਰਧ ਜਯਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਰਧ ਜੀਵਾ ਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਨਾਲ ਜਯਾ ਜਾਂ ਜੀਵਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾ ਸ਼ਬਦ ਜੀਵਾ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਹੀ ਰੱਖ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਬਦ ਜੀਵਾ ਨੂੰ ਸਾਈਨਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਕਰ। ਜਦੋਂ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਲਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਤਰੁੰਤ ਬਾਦ ਸਾਈਨਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਲੱਗਾ। ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਏਡਮਂਡ ਗੁੰਟਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਬਦ ਸਾਈਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਲੰਭ ਕੋਣੀ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਵਿੱਚ WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੰਭ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ।

| *x* (ਕੋਣ) | sin *x* |
| --- | --- |
| ਡਿਗਰੀ | ਰੇਡੀਅਨ | ਗਰੇਡੀਐਂਟ | ਚੱਕਰ | ਅਸਲ | ਦਸ਼ਮਲਵ |
| 0° | 0 | 0g | 0 | 0 | 0 |
| 180° | π | 200g | 1/2 |
| 15° | 1/12π | 16 2/3g | 1/24 |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  | 0.258819045102521 |
| 165° | 11/12π | 183 1/3g | 11/24 |
| 30° | 1/6π | 33 1/3g | 1/12 | 1/2 | 0.5 |
| 150° | 5/6π | 166 2/3g | 5/12 |
| 45° | 1/4π | 50g | 1/8 |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  | 0.707106781186548 |
| 135° | 3/4π | 150g | 3/8 |
| 60° | 1/3π | 66 2/3g | 1/6 |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  | 0.866025403784439 |
| 120° | 2/3π | 133 1/3g | 1/3 |
| 75° | 5/12π | 83 1/3g | 5/24 |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_10  | 0.965925826289068 |
| 105° | 7/12π | 116 2/3g | 7/24 |
| 90° | 1/2π | 100g | 1/4 | 1 | 1 |

ਬਾਕੀ ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ ਦੀ ਕੀਮਤਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ

|  | f *θ* | ਜੋੜ ਘਟਾਓ ਚਿੰਨ੍ਹ (±) |
| --- | --- | --- |
| f *θ* | ± ਪ੍ਰਤੀ ਚੁਥਾਈ |
| I | II | III | IV |
| cos |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_12  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_14  | + | + | − | - |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_16  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_18  | + | − | − | + |
| cot |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_20  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_22  | + | + | - | - |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_24  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_26  | + | − | + | - |
| tan |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_28  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_30  | + | + | − | - |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_32  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_34  | + | − | + | - |
| sec |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_36  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_38  | + | + | - | − |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_40  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_42  | + | − | − | + |
| csc |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_44  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_46  | + | + | - | − |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_48  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_50  | + | + | − | - |

## ਹਵਾਲੇ
# ਰੇਖਾ ਗਣਿਤ

ਇੱਕ ਮਗ਼ਰਿਬਵਾਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਰਬ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੇਖਕੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਬ੍ਰਹਮਗੁਪਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੇਏ, ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ **AF = FD**.
**ਰੇਖਕੀ** ਜਾਂ **ਜਿਆਮਿਤੀ** ਜਾਂ **ਰੇਖਾਈ ਹਿਸਾਬ** ਹਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੂਆਂ, ਰੇਖਾਵਾਂ, ਤਲਾਂ ਅਤੇ ਠੋਸ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ, ਤੱਕੜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਣੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੇਖਕੀ, ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਥਿਓਰਮ
* ਨਿਰਮੇਏ
* ਬਿੰਦੀ
* ਸਰਲ ਰੇਖਾ
* ਤ੍ਰਿਭੁਜ
* ਚਤੁਰਭੁਜ
* ਚੱਕਰ
# ਵਾਯੂਜੀਵੀ

**ਵਾਯੂਜੀਵੀ ਜੀਵ** ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਕਸੀਜਨ ਯੁਕਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਚ ਅਤੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਕਿਸਮਾਂ

### ਮਜਬੂਰ ਵਾਯੂਜੀਵੀ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੈਲੂਲਰ ਰੈਸਪੀਰੇਸ਼ਨ ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

### ਇੱਛਕ ਵਾਯੂਜੀਵੀ

ਇਹ ਜੇ ਆਕਸੀਜਨ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਵੀ ਊਰਜਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

### ਸੂਖਮ- ਏਰੋਫਿਲਿਕ

ਉਹ ਜੀਵ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਦੋਂ ਵਧਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਉਪਲਭਧ ਹੋਵੇ।

### ਏਰੋਟੌਲੇਰੈੰਟ ਅਨਾਰੋਬ

ਜੋ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਮਿਲਕੀ ਵੇ

ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ (ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਚਿੱਤਰ ਜਿਸ ਪਰ ਕੁੱਝ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ - ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨਜ਼ਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਇਸ ਨੂੰ ਛੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਜਾਂ **ਮਿਲਕੀ ਵੇ** ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ 20,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦਾ ਵਿਆਸ 1,00,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦਾ ਅਕਾਰ ਕੁੰਡਲਦਾਰ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਰੀਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਡਿਮੋਕ੍ਰਿਟਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਡਿਸਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰਜੀ ਵਿੱਚ 'halo' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਲ ਸਮੂਹ ਅਤੇ 50 ਛੋਟੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਸਾਰੇ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚੋਂ ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ ਗਲੈਕਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਕੈਨਿਸ ਮੇਜਰ ਡਵਾਰਫ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 2,500 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੂਰ ਹੈ। ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ ਗਲੈਕਸੀ ਸਾਡੀ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ 375 ਕਰੋੜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇਗੀ। ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ 1,800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।

## ਅਕਾਰ

ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਟੈਲਰ ਡਿਸਕ ਦਾ ਘੇਰਾ ਲਗਭਗ 1,00,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਘਣਤਾ 1,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20,000 ਕਰੋੜ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 40,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ-ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਬੌਣੇ ਤਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 300 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਰਤਮਾਨ 'ਚ ਤਾਰਿਆਂ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗੁਆਂਢੀ ਗਲੈਕਸੀ ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,00,000 ਕਰੋੜ ਤਾਰੇ ਹਨ।

ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਟੈਲਰ ਡਿਸਕ ਦਾ ਕੋਈ ਅਣੀਦਾਰ ਕੋਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਵੀ ਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਗੋਂ, ਜਿਓਂ-ਜਿਓਂ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਜਿੰਨੀ ਦੂਰ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਓਨੀ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 40,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਇੱਕਦਮ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਲੱਭਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
**ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ** (ਆਈ.ਏ. ਯੂ.) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਖਗੋਲ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ‘ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ’ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ (International Astronomical Union ਜਾਂ IAU) ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ (Union astronomique internationale) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਫ਼ਰਾਂਸ ਸ਼ਹਿਰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਘ ਦਾ ਟੀਚਾ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਧ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਲੱਭੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ (ਆਈ.ਏ. ਯੂ.) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਮਕਰਣ ਨਾਲ਼ ਉਹ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ ਦਾ ਸੰਗਠਨ 1919 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸੀ ਹੋਰ ਖਗੋਲੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸੀ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬੈਂਝਾਮੈਂ ਬੈਲੌਦ ( Benjamin Baillaud ) ਸਨ। 1922 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅ॰ਖ॰ਸ॰ ਹਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਬੈਠਕ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਾਰ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ 1938-1948 ਦੇ ਦਸਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੈਠਕ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।
# ਬੈਨ ਜਾਨਸਨ

| ਬੈਨ ਜਾਨਸਨ |
| --- |
| ਬੈਨ ਜਾਨਸਨ (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1617), ਚਿਤਰਕਾਰ - ਅਬਰਾਹਾਮ ਬਲੇਨਬੇਰਚ; ਕੈਨਵਸ ਤੇ ਤੇਲ ਚਿਤਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਰਟਰੇਟ ਗੈਲਰੀ, ਲੰਡਨ |
| ਜਨਮ | ਅੰਦਾਜ਼ਨ 11 ਜੂਨ 1572 ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ, ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ |
| ਮੌਤ | (1637-08-06)6 ਅਗਸਤ 1637 (ਉਮਰ 65) ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ, ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ |
| ਕਿੱਤਾ | ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਐਕਟਰ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਇੰਗਲਿਸ਼ |

**ਬੈਨ ਜਾਨਸਨ** (/ˈdʒɒnsən/; c. 11 ਜੂਨ 1572 – 6 ਅਗਸਤ 1637) 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਐਕਟਰ ਸੀ।
# ਵਿੰਬਲਡਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ

ਵਿੰਬਲਡਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ| ਸਨਮਾਨ ਚਿੰਨ |

**ਵਿੰਬਲਡਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ** ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਟੈਨਿਸ ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 1877 ਤੋਂ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਨਮਾਨ ਵਾਲਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਘਾਹ ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਮਰਦ, ਇਕੱਲੇ ਔਰਤ, ਮਰਦ ਦਾ ਡਬਲ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਡਬਲ ਅਤੇ ਮਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਗਾਬੋਰੋਨੀ

| ਗਾਬੋਰੋਨੀ |
| --- |
|  |
| Interactive map of ਗਾਬੋਰੋਨੀ |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+2 |
|  • ਗਰਮੀਆਂ (ਡੀਐਸਟੀ) | ਯੂਟੀਸੀ+2 |

**ਗਾਬੋਰੋਨੀcode: tsn promoted to code: tn**  (ਤਸਵਾਨਾ IPA: [χabʊˈrʊnɪ]; ਅੰਗਰੇਜੀ /ˌɡæbəˈroʊniː/ GA**-bə-**ROH**-nee*) ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ 2011 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਬਾਦੀ 231,626 ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 10% ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 421,907 ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਰਾਈਫਲ

20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਰਾਈਫਲਾਂ, ਵਰਜੀਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਇਰਆਰਮਜ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। **ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ:** FAMAS, vz. 52 ਰਾਈਫਲ, CAR-15, M40, SVD ਰਾਈਫਲ, RK 62, ਟਾਈਪ 56
ਇੱਕ **ਰਾਈਫਲ** ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਬੈਰਲ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਉੱਚ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਰ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਗਰੂਵਜ਼ (ਰਾਈਫਲਿੰਗ) ਦਾ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਲ ਪੈਟਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਟੀਕਤਾ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਈਫਲਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਬੱਟਸਟੌਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਮੋਢੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਈਫਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੁੱਧ, ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਸ਼ਿਕਾਰ, ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਨੈਕਸਸ 10

**ਨੈਕਸਸ 10**| ਨੈਕਸਸ 10 |
| ਡਿਵੈਲਪਰ | ਗੂਗਲ, ਸੈਮਸੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ |
| ਨਿਰਮਾਤਾ | ਸੈਮਸੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ |
| ਉਤਪਾਦ ਪਰਿਵਾਰ | ਗੂਗਲ ਨੈਕਸਸ |
| ਕਿਸਮ | ਟੈਬਲੇਟ ਕੰਪਿਊਟਰ |
| ਰਿਲੀਜ਼ ਮਿਤੀ |
November 13, 2012
* Australia
* Canada
* France
* Germany
* Spain
* United Kingdom
* United States

February 5, 2013
* Japan
 |
| ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੀਮਤ | **16 GB**: US$399 **32 GB**: US$499 |
| ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ | Android 4.2 "Jelly Bean" (upgradable to Android 5.1 "Lollipop") |
| ਸਿਸਟਮ ਆਨ ਏ ਚਿੱਪ | Samsung Exynos 5250 |
| ਸੀਪੀਯੂ | 1.7 GHz Dual-core Cortex-A15 |
| ਮੈਮਰੀ | 2 GB 12.8 GB/s LPDDR3 RAM |
| ਸਟੋਰੇਜ | 16GB or 32GB |
| ਡਿਸਪਲੇ | 10.1 in (260 mm) 8:5 aspect ratio, 300 ppi pixel density 2560×1600 WQXGA, 16M colors, Scratch resistant Corning Gorilla Glass 2 Capacitive touchscreen PLS-backlit LCD |
| ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ | Mali T-604 |
| ਧੁਨੀ | MP3, WAV, eAAC+, WMA |
| ਇਨਪੁਟ | Accelerometer, Gyroscope, Proximity sensor, Digital Compass, GPS, Magnetometer, Barometer, Microphone |
| ਕੈਮਰਾ | **Rear:** 5 MP with flash HD (1080p) resolution **Front:** 1.9 MP HD (720p) resolution |
| ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ | 3.5 mm combo headphone/microphone jack, Bluetooth 3.0, Wi-Fi (802.11 b/g/n @ 2.4 GHz & 5 GHz Dual-band) (MIMO+HT40), Micro-HDMI, dual-side NFC, Micro USB 2.0, docking pins |
| ਪਾਵਰ | Internal non-removable rechargeable lithium-ion polymer 9000 mAh battery |
| ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਵਾਵਾਂ | Google Play |
| ਮਾਪ | 263.9 mm × 177.6 mm × 8.9 mm (10.39 in × 6.99 in × 0.35 in) |
| ਭਾਰਤ | 21.3 oz (603 g) |
| ਇਸਦਾ ਬਾਅਦ | Nexus 9 Pixel C |

**ਨੈਕਸਸ 10** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ:Nexus 10) ਗੂਗਲ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਟੈਬਲਟ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ

Google ਪਿਕਸਲ ਸੀ Archived 2020-08-14 at the Wayback Machine.
# ਗੂਗਲ

ਗੂਗਲ| ਲੋਗੋ |
| ਗੂਗਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ |
| ਕਿਸਮ | ਸਹਾਇਕ |
| ਵਪਾਰਕ ਵਜੋਂ | ਦੇਖੋ parent. |
| ਉਦਯੋਗ | * ਇੰਟਰਨੈਟ
* ਕੰਪਿਉਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ
* ਕੰਪਿਉਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ
 |
| ਸਥਾਪਨਾ | ਸਤੰਬਰ 4, 1998 (1998-09-04) |
| ਸੰਸਥਾਪਕ | * ਲੈਰੀ ਪੇਜ
* ਅਤੇ ਸਗੋਈ ਬ੍ਰਿਨ
 |
| ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ | ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, U.S. |
| ਸੇਵਾ ਦਾ ਖੇਤਰ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ |
| ਮੁੱਖ ਲੋਕ | ਸੁੰਦਰ ਪਿਚਾਈ (ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਲੈਰੀ ਪੇਜ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਰਗੇ ਬ੍ਰਿਨ (ਪ੍ਰਧਾਨ) |
| ਉਤਪਾਦ | ਗੂਗਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ |
| ਕਰਮਚਾਰੀ | 57,100 (Q2 2015) |
| ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ | ਅਜ਼ਾਦ (1998-2015) Alphabet।nc. (2015–present) |
| ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ | ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.google.com |
| **ਨੋਟ / ਹਵਾਲੇ** |

**ਗੂਗਲ** ਸੰਯੁਕਤ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਖੋਜ਼, ਅਕਾਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ 'ਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਿਗਿਆਪਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਐਡਵਰਡ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੋ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਸਿੱਖਿਅਕ ਲੈਰੀ ਪੇਜ ਅਤੇ ਸਰਗੇ ਬ੍ਰਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ *ਗੂਗਲ ਗਾਏਸ* ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ

* ਯੂਟਿਊਬ - ਇਹ ਔਨਲਾਈਨ ਸਚਿੱਤਰ (ਵੀਡੀਓ) ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਲਸਥਾਨ (ਵੈੱਬਸਾਈਟ) ਹੈ।
* ਜੀ-ਮੇਲ - ਇਹ ਗੂਗਲ ਦੀ ਈਮੇਲ ਸੇਵਾ ਹੈ।
* ਗੂਗਲ+ - ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਏ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਸੀ।
* ਐਡਵਰਡ - ਇਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜੀ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਹੈ।
* ਐਡਸੈਂਸ
* ਬਲਾੱਗਰ - ਇਹ ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਫ਼ਤ ਬਲੌਗ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਆਪਣਾ ਬਲੌਗ ਮੁਫ਼ਤ 'ਚ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਛਾਪ ਸਕਦੇ ਹਨ।
* ਐਂਡਰੌਇਡ - ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਚਾਲਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ) ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਗੂਗਲ ਕਰੋਮ - ਇਹ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* ਨਕਸ਼ੇ - ਇਹ ਨਕਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਅਰਥ
* ਹੈਂਗ-ਆਉਟ

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਯਾਹੂ
* ਬਿੰਗ
* ਬਾਈਡੂ

## ਹਵਾਲੇ
# ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ

| ਤੁਰਕੀ |
| --- |
| ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ | From Southeastern Europe to Western China and Siberia |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਰਗੀਕਰਨ | ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ |
| ਪਰੋਟੋ-ਭਾਸ਼ਾ | ਪਰੋਟੋ-ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ |
| Subdivisions | * Oghur (Lir-, r-)
* Southwestern (Oghuz)
* Northwestern (Kypchak)
* Southeastern (Karluk/Uyghur)
* Northeastern (Siberian)
* Khalaj
 |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-5 | `trk` |
| Glottolog | `turk1311` |
| Turkic languages |

**ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ** ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ, ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 35 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਲਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 17 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ ਬੁਲਾਰੇ 20 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 40% ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ

ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ-ਕਰਤਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਹੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਰਤਾ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗਹਿਣ ਬਣਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਕਰਤਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਕਰਤਾ-ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆ ਵਾਲੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ

### ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਲਿਖਤਾਂ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਓਰਖੋਨ ਹੱਥਲਿਖਤਾਂ ਹਨ ਜੋ 1889 ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਓਰਖੋਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।ਕਾਸਗਰਲੀ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਰਚਨਾ ਦਿਵਾਨ ਲੁਗਤ-ਏ-ਤੁਰਕ(*Divânü Lügati't-Türk*) ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੋਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ

ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲਬਾਰਦ ਅਤੇ ਜਨ ਮਾਏਨ
**ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ** (ਨਾਰਵੇਈ: [*Svalbard og Jan Mayen*] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help), ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਅਲਫਾ -2: **ਐਸਜੇ (SJ)**, ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਐਲਫ਼ਾ-3: **ਐਸਜੇਐਮ** (**SJM)**, ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਅੰਕ: **744**) ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਦੋ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਦੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰੀਕਰਣ ਸੰਘ (ਆਈ ਐਸ ਐਸ) ਨੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਲੱਗ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਡੋਮੇਨ `.sj` ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਕੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ **ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਟਾਪੂ** ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ **ਹੈ।**

ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਸਥਿਤ ਟਾਪੂ ਹੈ; ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਉਂਟੀ ਗਵਰਨਰ ਆਫ਼ ਨੌਰਡਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਵਾਲਬਾਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਆਈਐਸਓ ਕੋਡ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਹੈ।

## ਖੇਤਰ

### ਸਵਾਲਬਾਰਡ

ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਅਤੇ ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਕਟਿਕ ਉਜਾੜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਵਿੱਚ ਬੈੱਲਸੰਡ।
ਸਵਾਲਬਾਰਡ ਆਰਕਟਿਕ ਦਾ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਅੱਧ-ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 74° ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 81° ਤੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਵੀ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ 10° ਤੋਂ 35° ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ 61,022 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (23,561 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,572 ਸੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂਸਪਿਟਸਬਰਗਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਨਾਰਦਾਊਸਲੈਂਡਟ ਅਤੇ ਐਜਗੋਯਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੇਂਦਰ ਲੌਂਗਯਰਬੇਅਨ ਹੈ।

### ਯਾਨ ਮਾਏਨ

ਯਾਨ ਮਾਏਨ ਆਰਕਟਿਕ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਸ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਦਾ ਖੇਤਰ 377 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ (146 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 2277 ਮੀਟਰ ਲੰਮੇ ਬੀਰਨਬਰਗ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

* Stange, Rolf (2011). *Spitsbergen. Cold Beauty (Photo book)* (in English, German, Dutch, and Norwegian). Rolf Stange. ISBN 978-3-937903-10-1.`{{cite book}}`: CS1 maint: unrecognized language (link)  Stange, Rolf (2011). *Spitsbergen. Cold Beauty (Photo book)* (in English, German, Dutch, and Norwegian). Rolf Stange. ISBN 978-3-937903-10-1.`{{cite book}}`: CS1 maint: unrecognized language (link)  Stange, Rolf (2011). *Spitsbergen. Cold Beauty (Photo book)* (in English, German, Dutch, and Norwegian). Rolf Stange. ISBN 978-3-937903-10-1.`{{cite book}}`: CS1 maint: unrecognized language (link)
* Stange, Rolf (2012). *Spitsbergen – Svalbard. A complete guide around the arctic archipelago*. Rolf Stange. ISBN 978-3-937903-14-9.  Stange, Rolf (2012). *Spitsbergen – Svalbard. A complete guide around the arctic archipelago*. Rolf Stange. ISBN 978-3-937903-14-9.  Stange, Rolf (2012). *Spitsbergen – Svalbard. A complete guide around the arctic archipelago*. Rolf Stange. ISBN 978-3-937903-14-9.
# ਸਵਿੰਗ (ਰਾਜਨੀਤੀ)

ਇੱਕ **ਚੋਣਾਵੀ ਸਵਿੰਗ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ** (ਜਾਂ **ਸਵਿੰਗ**) ਵੋਟਰ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੋਣ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਤੱਕ, ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਸਵਿੰਗ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਚਕ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਦੋ-ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਇੱਕ ਸਵਿੰਗ ਦੀ ਗਣਨਾ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਲਈ, ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਚੋਣਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸਵਿੰਗ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੋਟਰ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਂ ਚੋਣ ਖੇਤਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ। (ਸਿਆਸੀ) ਓਪੀਨੀਅਨ ਪੋਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਜਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵਿੰਗ ਨੂੰ ਉਪਯੋਗੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਵਿੰਗਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਬਾਹਰੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ

ਨੋਟ
ਹਵਾਲੇ
# ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ

| ਕੈਪਟਨ ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ |
| --- |
| ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ, portrait by Nathaniel Dance-Holland, ਅੰ. 1775, ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਗ੍ਰੀਨਵਿੱਚ |
| ਜਨਮ | 7 ਨਵੰਬਰ [ਪੁ.ਤ. 27 ਅਕਤੂਬਰ] 1728 Marton (in present-day Middlesbrough) Yorkshire, England |
| ਮੌਤ | 14 ਫਰਵਰੀ 1779(1779-02-14) (ਉਮਰ 50) Kealakekua Bay, ਹਵਾਈ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਬਰਤਾਨਵੀ |
| ਸਿੱਖਿਆ | Postgate School, Great Ayton |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਮੁਹਿੰਮਬਾਜ਼, ਖੋਜੀ, ਜਹਾਜ਼ਰਾਨ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਾਨਿਗਾਰ |
| ਖਿਤਾਬ | ਸ਼ਾਹੀ ਨੇਵੀ ਕੈਪਟਨ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਏਲਿਜ਼ਬੇਥ ਬੈਟਸ |
| ਬੱਚੇ | ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ, ਨਥੇਨੀਅਲ ਕੁੱਕ, ਏਲਿਜ਼ਬੇਥ ਕੁੱਕ, ਯੂਸੁਫ਼ ਕੁੱਕ, ਜਾਰਜ ਕੁੱਕ, ਹਿਊਗ ਕੁੱਕ |
| Parent(s) | ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ, ਗਰੇਸ ਪੇਸ |
| ਦਸਤਖ਼ਤ |
|  |

ਕੈਪਟਨ **ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ** , ਐਫਆਰਐਸ, ਆਰਐਨ (7 ਨਵੰਬਰ 1728 – 14 ਫਰਵਰੀ 1779) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮੁਹਿੰਮਬਾਜ਼, ਖੋਜੀ, ਜਹਾਜ਼ਰਾਨ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਾ ਨਿਗਾਰ ਸੀ। ਸ਼ਾਹੀ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਸਾਗਰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਹਵਾਈ ਪੁੱਜਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜੀਕ੍ਰਿਤ ਚੱਕਰ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਊਫ਼ਾਊਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ।

ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ 1755 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਦ ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਲੌਰੰਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਾਖਿਲੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਬਣਾਏ।
# ਨਕਸਲੀ

ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਵਿੱਚੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਕੁਝ ਆਗੂਆਂ ਵਲੋਂ 1967 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਨਵੇਂ ਗੁੱਟ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਨਕਸਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਚਾਰੂ ਮਜੂਮਦਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂ ਸਾਨਿਆਲ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਸ਼ਸਤਰਬੰਦ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮਜੂਮਦਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਮਾਓ ਤਸੇ ਤੁੰਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਉੱਚ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਤੰਤਰ ਅਤੇ ਫਲਸਰੁਪ ਖੇਤੀਤੰਤਰ ਉੱਤੇ ਸਰਦਾਰੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
# ਅਲਾਬਾਮਾ

|  |
| --- |
| **ਅਲਾਬਾਮਾ ਦਾ ਰਾਜ State of Alabama** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | ਮੋਹਰ |

 |
| ਉੱਪ-ਨਾਂ: *ਯੈਲੋਹੈਮਰ ਰਾਜ; ਡਿਕਸੀ ਦਾ ਦਿਲ; ਕਪਾਹ ਰਾਜ* |
| ਮਾਟੋ: *Audemus jura nostra defendere (ਲਾਤੀਨੀ)* |
| Map of the United States with ਅਲਾਬਾਮਾ highlighted |
| **ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** | ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ |
| **ਬੋਲੀਆਂ** | ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (96.17%) ਸਪੇਨੀ (2.12%) |
| **ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਂ** | ਆਲਾਬਾਮੀ |
| **ਰਾਜਧਾਨੀ** | ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ |
| **ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ** | ਬਰਮਿੰਘਮ 212,237 (2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) |
| **ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ** | ਵਡੇਰਾ ਬਰਮਿੰਘਮ ਖੇਤਰ |
| **ਰਕਬਾ** | ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 30ਵਾਂ ਦਰਜਾ |
|  - ਕੁੱਲ | 52,419 sq mi (135,765 ਕਿ.ਮੀ.੨) |
|  - ਚੁੜਾਈ | 190 ਮੀਲ (305 ਕਿ.ਮੀ.) |
|  - ਲੰਬਾਈ | 330 ਮੀਲ (531 ਕਿ.ਮੀ.) |
|  - % ਪਾਣੀ | 3.20 |
|  - ਵਿਥਕਾਰ | 30° 11′ N to 35° N |
|  - ਲੰਬਕਾਰ | 84° 53′ W to 88° 28′ W |
| **ਅਬਾਦੀ** | ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 23ਵਾਂ ਦਰਜਾ |
|  - ਕੁੱਲ | 4,822,023 (2012 est.) |
|  - ਘਣਤਾ | 94.7 (2011 est.)/sq mi  (36.5 (2011 est.)/km2) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 27ਵਾਂ ਦਰਜਾ |
| **ਉਚਾਈ** |   |
|  - ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ | ਚੀਹਾ ਪਹਾੜ 2,413 ft (735.5 m) |
|  - ਔਸਤ | 500 ft  (150 m) |
|  - ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੀਂ ਥਾਂ | ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ sea level |
| **ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼** | 14 ਦਸੰਬਰ 1819 (22ਵਾਂ) |
| **ਰਾਜਪਾਲ** | ਰਾਬਰਟ ਜ. ਬੈਂਟਲੀ (R) |
| **ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਰਾਜਪਾਲ** | ਕੇ ਆਇਵੀ (R) |
| **ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ** | ਅਲਾਬਾਮਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ |
|  - ਉਤਲਾ ਸਦਨ | ਸੈਨੇਟ |
|  - ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਦਨ |
| **ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸੈਨੇਟਰ**  | ਰਿਚਰਡ ਸ਼ੈਲਬੀ (R) ਜੈਫ਼ ਸੈਸ਼ਨਜ਼ (R) |
| **ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸਦਨ ਵਫ਼ਦ**  | 6 ਗਣਤੰਤਰੀ, 1 ਲੋਕਤੰਤਰੀ (list) |
| **ਸਮਾਂ ਜੋਨਾਂ** |   |
|  - ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜ | ਕੇਂਦਰੀ: UTC-6/-5 |
|  - ਫ਼ੀਨਿਕਸ ਸ਼ਹਿਰ ਇਲਾਕਾ | ਪੂਰਬੀ: UTC−5/−4 |
| **ਛੋਟੇ ਰੂਪ** | AL Ala. US-AL |
| **ਵੈੱਬਸਾਈਟ** | www.alabama.gov |

**ਅਲਾਬਾਮਾ** (/ˌæləˈbæmə/ ( ਸੁਣੋ)) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਟੇਨੈਸੀ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਰਜੀਆ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਫ਼ਲਾਰਿਡਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਿੱਸੀਸਿੱਪੀ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਸੰਯੁਕਤ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ 30ਵੇਂ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ 23ਵੇਂ ਦਰਜੇ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਾਹਣਯੋਗ ਦਰਿਆਈ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 1,300 ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਯਿੰਕਸੂ

ਯਿੰਕਸੂ| ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |
| --- |
| ਜਨਮ | January 3, 1981 |
|
ਮੈਡਲ ਰਿਕਾਰਡ

|  |
| --- |
|  |
| Women’s Field Hockey |
|  ਭਾਰਤ ਦਾ/ਦੀ ਖਿਡਾਰੀ |
| Champions Challenge |
|  | 2002 Johannesburg | Team |
| Commonwealth Games |
|  | 2002 Manchester | Team |
| Asia Cup |
|  | 2004 New Delhi | Team |

 |

**ਯਿਨਕਸੁ** (ਆਧੁਨਿਕ ਆਈਪੀਏ: **[ਂ.]] ਚਾਈਨੀਜ਼: 殷墟; ਸ਼ਾਬਦਿਕ: "ਯੀਨ ਦੇ ਖੰਡਰ"**) ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਾਜਪੁਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਇਹ ਔਰੈਸੀਕਲ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਓਰੈਜਕਲ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਟਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਚੀਨੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ. ਯਿਨਕਸੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਭੰਡਾਰ (ਯਾਨੀ ਖੰਡਰ) ਯਿਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਠ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ 255 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ 12 ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ. ਯਿਗੁਕਸੂ ਨੂੰ 1899 ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਹ ਹੁਣ ਚੀਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਯਿਨਕਸੂ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਆਨਆਨਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੈਨਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਬੇਈ ਅਤੇ ਸਾਂੰਸੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ. ਸਾਈਟ ਤੇ ਜਨਤਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
# ਪਾਈ

ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਉਹਦੇ ਵਿਆਸ ਨਾਲ਼ੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਨਿਸਬਤ ਨੂੰ WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 **WIKINIUM\_MATH\_PH\_1**  ਇੱਕ ਹਿਸਾਬੀ ਸਥਾਈ ਅੰਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਉਹਦੇ ਵਿਆਸ ਨਾਲ਼ ਅਨੁਪਾਤ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਤਕਰੀਬਨ 3.14159 ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਇਹਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ 18ਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰ " WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 " ਨਾਲ਼ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹਨੂੰ ਹਿੱਜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ "**ਪਾਈ**" ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਦੇ ਅੰਕ ਨਾ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅੰਕ ਨੂੰ ਭਿੰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਯਾਨੀ ਇਹ ਸੰਖਿਆ ਬਟੇਨੁਮਾ ਸੰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* ਪਾਈ ਦੇ ਹਿੰਦਸੇ ਕਰਲੀ ਉੱਤੇ
* ਵੁਲਫ਼ਰਾਮ ਮੈਥਵਰਲਡ ਉੱਤੇ "ਪਾਈ"
* ਵੁਲਫ਼ਰਾਮ ਐਲਫ਼ਾ ਉੱਤੇ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਪਾਈ
* Pi Search Engine 2 billion searchable digits of WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 , and WIKINIUM\_MATH\_PH\_5
* Eaves, Laurence (2009). " WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 – Pi". *Sixty Symbols*. Brady Haran for the University of Nottingham. Archived from the original on 2020-07-06. Retrieved 2014-11-11.
* Grime, Dr. James (2014). "Pi is Beautiful – Numberphile". *Numberphile*. Brady Haran.
# ਉਂਗਲੀ

| ਉਂਗਲੀ |
| --- |
|  |
| ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਪਛਾਣਕਰਤਾ |
| ਲਾਤੀਨੀ | *Digiti manus* |
| MeSH | D005385 |
| TA98 | A01.1.00.030 |
| TA2 | 150 |
| FMA | 9666 |
| ਸਰੀਰਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ |

**ਉਂਗਲੀ** ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਰ ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ 5-5 ਉਂਗਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਵੀ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠਾ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨਾਲਦੀ ਉਂਗਲ, ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਉਂਗਲ, ਮੁੰਦਰੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

## ਹਵਾਲੇ