Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ

| ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ |
| --- |
| ਗੁਣਕ | ﻿ / ﻿ |
| Basin countries | ਲਗਭਗ 60
ਅਬਖ਼ਾਜ਼ੀਆ (ਤਕਰਾਰੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ, ਜਾਰਜੀਆ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕ ਜਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ) • ਅਲਬਾਨੀਆ • ਅਲਜੀਰੀਆ • ਅੰਡੋਰਾ • ਆਸਟਰੀਆ • ਬੈਲਾਰੂਸ • ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ • ਬੁਲਗਾਰੀਆ • ਬੁਰੂੰਡੀ • ਚਾਡ • ਕਾਂਗੋ ਗਣਰਾਜ • ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ • ਸਾਈਪ੍ਰਸ • ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ • ਮਿਸਰ • ਇਰੀਤਰੀਆ • ਇਥੋਪੀਆ • ਫ਼ਰਾਂਸ • ਜਾਰਜੀਆ • ਜਰਮਨੀ • ਜਿਬਰਾਲਟਰ • ਯੂਨਾਨ • ਹੰਗਰੀ • ਇਜ਼ਰਾਈਲ • ਇਟਲੀ • ਕੀਨੀਆ • ਕੋਸੋਵੋ ਗਣਰਾਜ (ਤਕਰਾਰੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ, ਸਰਬੀਆ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕ ਜਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ) • ਲਿਬਨਾਨ • ਲੀਬੀਆ • ਲੀਖਟਨਸ਼ਟਾਈਨ • ਮਕਦੂਨੀਆ • ਮਾਲਟਾ • ਮੋਲਦੋਵਾ • ਮੋਨਾਕੋ • ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ • ਮੋਰਾਕੋ • ਨਾਈਜਰ • ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਪ੍ਰਸ  (ਤਕਰਾਰੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕ ਜਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ) • ਫ਼ਲਸਤੀਨ • ਪੋਲੈਂਡ • ਰੋਮਾਨੀਆ • ਰੂਸ • ਰਵਾਂਡਾ • ਸਾਨ ਮਰੀਨੋ • ਸਰਬੀਆ • ਸਲੋਵਾਕੀਆ • ਸਲੋਵੇਨੀਆ • ਦੱਖਣੀ ਓਸੈਟੀਆ (ਤਕਰਾਰੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ, ਜਾਰਜੀਆ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕ ਜਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ) • ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ • ਸਪੇਨ • ਸੁਡਾਨ • ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ • ਸੀਰੀਆ • ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ • ਟਰਾਂਸਨਿਸਤੀਰੀਆ (ਤਕਰਾਰੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ, ਮੋਲਦੋਵਾ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕ ਜਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ) • ਤੁਨੀਸੀਆ • ਤੁਰਕੀ • ਯੁਗਾਂਡਾ • ਯੂਕ੍ਰੇਨ • ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ |
|  |
| Surface area | 2,500,000 km2 (970,000 sq mi) |
| ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ | 1,500 m (4,900 ft) |
| ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ | 5,267 m (17,280 ft) |
| Water volume | 3,750,000 km3 (900,000 cu mi) |
| Residence time | 80-100 years |
|  |
| Islands | 3300+ |

**ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ** ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਨਾਤੋਲੀਆ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲੇਵਾਂਤ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਅੱਡ ਜਲ-ਪਿੰਡ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ "Mediterranean" ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਹੈ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ *mediterraneus*, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅੰਦਰਲਾ" ਜਾਂ "ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ" (*medius*, "ਵਿਚਕਾਰ" ਅਤੇ *terra*, "ਭੋਂ" ਤੋਂ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 25 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜ (ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਪਣਜੋੜ) ਸਿਰਫ਼ 14 ਕਿ.ਮੀ. ਚੌੜਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਵਾਂ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ *ਯੂਰਪ-ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ* ਜਾਂ *ਯੂਰਪੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਅਰਬੀ ਪਰਾਇਦੀਪ

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਅਰਬੀ ਪਰਾਇਦੀਪ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉਤਲੇ ਐਕਸਪੀਡੀਸ਼ਨ 29 ਦੇ ਅਮਲੇ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
1720 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ ਵਾਈਗਲ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਰਬੀ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
'*ਅਰਬੀ ਪਰਾਇਦੀਪ **(ਅਰਬੀ: شبه الجزيرة العربيةਸ਼ਿਭ ਅਲ-ਜਜ਼ੀਰਾਹ ਅਲ-ʻਅਰਬੀਆਹ* *ਜਾਂ جزيرة العرب* *ਜਜ਼ੀਰਾਤ ਅਲ-ਅਰਬ* *ਵੀ) ਇੱਕ ਭੋਂ-ਪਿੰਡ ਹੈ ਜੋ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰਅਰਬੀਆ **ਜਾਂਅਰਬੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਾਇਦੀਪ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3,237,500 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਖੀਰਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਅਰਬ ਜਗਤ ਦੇ ਭੂਗੋਲਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ

| ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ |
| --- |
|  |
| ਗੁਣਕ | ﻿ / ﻿ |
|  |
| ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬਾਈ | 2,250 km (1,400 mi) |
| ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੌੜਾਈ | 355 km (221 mi) |
| Surface area | 438,000 km2 (169,000 sq mi) |
| ਔਸਤ ਡੂੰਘਾਈ | 490 m (1,610 ft) |
| ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ | 2,211 m (7,254 ft) |
| Water volume | 233,000 km3 (56,000 cu mi) |

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤੱਟਰੇਖਾ ਦੀ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਮੁਹਿੰਮ 29 ਦੇ ਅਮਲੇ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
**ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ** ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਰੀ ਖਾੜੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੋੜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਬ ਅਲ ਮੰਦੇਬ ਪਣਜੋੜ ਅਤੇ ਅਦਨ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਿਨਾਈ ਪਰਾਇਦੀਪ, ਅਕਬ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਸਵੇਜ਼ ਖਾੜੀ (ਜੋ ਸਵੇਜ਼ ਨਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਹਨ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਹੇਠ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇੜ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇੜ ਘਾਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ

### ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ

ਤਾਬਾ, ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤੱਟ
ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਘਟਕ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

* ਜੀਵ-ਜਣਨ ਸੰਘਟਕ:

ਅਰਬਵੇਂ-ਪਥਰਾਟ, foraminifera, pteropods, ਸਿਲੀਕਾਨ-ਪਥਰਾਟ
* ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ-ਜਣਨ ਸੰਘਟਕ:

Tuffites, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਸੁਆਹ, montmorillonite, cristobalite, zeolites
* ਭੋਂ-ਜਣਨ ਸੰਘਟਕ:

ਬਿਲੌਰ, ਸਫਟਿਕ ਖਣਿਜ, ਪੱਥਰ ਟੋਟੇ, ਅਬਰਕ, ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ, ਪਾਂਡੂ ਧਾਤਾਂ
* Authigenic ਖਣਿਜ:

Sulfide minerals, aragonite, Mg-calcite, protodolomite, dolomite, quartz, chalcedony.
* ਭਾਫ਼-ਜਣਨ ਖਣਿਜ:

Magnesite, ਖੜੀਆ ਮਿੱਟੀ, anhydrite, halite, polyhalite
* ਖ਼ਾਰਾ-ਪਾਣੀ ਵਾਸ਼ਪ-ਕਣ:

Fe-montmorillonite, goethite, hematite, siderite, rhodochrosite, pyrite, sphalerite, anhydrite.
## ਨਗਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ

ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਟਰੇਖਾ (ਅਕਬ ਅਤੇ ਸਵੇਜ਼ ਖਾੜੀਆਂ ਦੇ ਤਟ ਸਮੇਤ) ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਨਗਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * ਫਰਮਾ:Country data ਯਮਨ ਅਲ ਹੁਦੈਦਾ (الحديدة)
* ਅਲ ਲਿਥ (الليِّث)
* ਅਲ ਕੁਨਫ਼ੁਧਾ (القنفذة)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਅਲ ਕੁਸੈਰ (القصير)
* ਅਲ ਵਝ (الوجه)
* ਅਕਬਾ (العقبة)
* ਫਰਮਾ:Country data ਇਰੀਤਰੀਆ ਅਸਬ (ዓሳብ)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਦਹਾਬ (دهب)
* ਦੂਬਾ (ضباء)
* ਐਲਾਤ (אילת)
 | * ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਅਲ ਗੋਨਾ (الجونة)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਅਲ ਸੁਵੇਈਸ (السويس)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ/ਫਰਮਾ:Country data ਸੁਡਾਨ ਹਾਲਾਈਬ (حلايب) (ਤਕਰਾਰੀ)
* ਹਕਲ (حقل)
* ਫਰਮਾ:Country data ਇਰੀਤਰੀਆ ਹਿਰਗੀਗੋ (ሕርጊጎ)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਹੁਰਘਾਦਾ (الغردقة)
* ਜੱਦਾ (جدة)
* ਜਾਜ਼ਾਨ (جازان)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਮਰਸਾ ਆਲਮ (مرسى علم)
* ਫਰਮਾ:Country data ਇਰੀਤਰੀਆ ਮਸਾਵਾ (ምጽዋ)
 | * ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਨੂਵੈਬਾ (نويبع)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਸਫ਼ਾਗਾ ਬੰਦਰਗਾਹ (ميناء سفاجا)
* ਫਰਮਾ:Country data ਸੁਡਾਨ ਸੁਡਾਨ ਬੰਦਰਗਾਹ (بورت سودان)
* ਰਬੀਘ (رابغ)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਸ਼ਰਮ ਅਲ ਸ਼ੇਖ਼ (شرم الشيخ)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਸੋਮਾ ਖਾੜੀ (سوما باي)
* ਫਰਮਾ:Country data ਸੁਡਾਨ ਸੁਆਕਿਨ (سواكن)
* ਫਰਮਾ:Country data ਮਿਸਰ ਤਾਬਾ (طابا)
* ਥੁਵਾਲ (ثول)
* ਯਾਂਬੂ (ينبع)

  |

## ਹਵਾਲੇ