Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 30 ਜੂਨ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ਜੂਨ | >> |
| ਐਤ | ਸੋਮ | ਮੰਗਲ | ਬੁੱਧ | ਵੀਰ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ਨੀ |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

**30 ਜੂਨ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 181ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 182ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 184 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।

## ਵਾਕਿਆ

* 1859--ਚਾਰਲਸ ਬਲੋਨਡਿਨ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੇ ਨਿਆਗਰਾ ਝਰਨਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।
* 1894--ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 1928--ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸਦ ਵਗ਼ੈਰਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਨਾਭਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਕਾਉਂਕੇ ਨੂੰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਸਾਲ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਕੈਦ ਭੁਗਤਣ ਮਗਰੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
* 1936--ਮਾਰਗਰੇਟ ਮਿੱਸ਼ਲ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ 'ਗੌਨ ਵਿਦ ਦ ਵਿੰਡ' ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1948--ਜੌਹਨ ਬਾਰਡੀਨ, ਵਾਲਟਰ ਬਰਾਟੇਨ ਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੌਕਲੀ ਨੇ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਰੇਡੀਉ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾਈ।
* 1970--ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਜੋੜਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਘੀ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦਿਤੇ।

## ਛੁੱਟੀਆਂ

## ਜਨਮ

* 1909– ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਸਤਰੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ ਮੋਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਪਾਸਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1911– ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮੈਥਲੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1911– ਪੋਲੈਂਡੀ ਕਵੀ, ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਚੈਸਲਾ ਮਿਲੋਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1923– ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਗੈਬਰੀਏਲ ਕਲਰਕ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1930– ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਾਸਰਸ ਲੇਖਕ, ਚਾਚਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹੀਆ ਡਾ. ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1930– ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਕਿਸ਼ਨ ਪਟਨਾਇਕ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1934– ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰੋ. ਸੀ. ਐਨ. ਆਰ. ਰਾਓ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1936– ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕੰਨੜ ਲੇਖਿਕਾ ਸਾਰਾ ਅਬੂਬਕਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1940– ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੀਲੋ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1943 – ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਈਦ ਅਖ਼ਤਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1950– ਵਰਤਮਾਨ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਾਲਮੀਕੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1954– ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1969– ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਗੁਰੂ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1969– ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨਥ ਜੈਸੂਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1971– ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੋਮਿਨਾ ਦੁਰੈਦ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1975– ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ ਬਾਬਰ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1976– ਭਾਰਤੀ ਸੇਨਾ ਅਫਸਰ ਜੇ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ ਸੌਰਭ ਕਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1983– ਅਰਮੀਨੀਆਈ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਐਂਜੇਲਾ ਸਰਾਫਯਾਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1985– ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਗੀਥੂ ਅੰਨਾ ਜੋਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1985– ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤੈਰਾਕੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ’ਚ 71 ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ’ਚੋਂ 39 ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਲਡਰਤੈਰਾਕੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਾਈਕਲ ਫੈਲਪਸ ਨੂੰ ‘ਫਲਾਇੰਗ ਫਿਸ਼ ਮਾਈਕਲ ਫੈਲਪਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1986– ਅਮਰੀਕੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ, ਸਾਬਕਾ ਮਾਡਲ ਐਲੀਸੀਆ ਫੌਕਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1990– ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਥਿਰੁਸ਼ ਕਾਮਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1997– ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਵਿਕਾ ਗੋਰ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਦਿਹਾਂਤ

* 1917– ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਦਾਦਾ ਭਾਈ ਨਾਰੋਜੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1970– ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਬਾਲ ਲੇਖਕ ਗਿਥਾ ਸੋਵਰਬੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1979– ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਐਮ. ਜੀ. ਵਿਜੇਯਾਸਾਰਥੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2017– ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਿਮੋਨ ਵੇਲ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
# ਸਲੌਥ

| **ਸਲੌਥ** Temporal range: ਪੁਰਾਤਣ ਓਲੀਗੋਸੇਨ ਤੋਂ ਹੋਲੋਸੇਨ ਤੱਕ |
| --- |
|  |
| ਭੂਰੇ ਗਲੇ ਵਾਲਾ ਸਲੌਥ ਗਤੋਨ ਝੀਲ, ਪਨਾਮਾ |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |
| ਪਰਿਵਾਰ |
|
ਤਿਨ ਉੰਗਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੌਥ
ਮੈਗਾਲੋਨੀਚੀਡੀ
†ਮੈਗਾ ਥੇਰੀਡੀ
†ਮਾਈਲੋਡੋਂਟੀਡੀ
†ਨੋਥਰੋਥੇਰੀਡੀ |

ਸਲੌਥ ਦਾ ਇਲਾਕਾ
**ਸਲੌਥ** ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਠਾ ਲਟਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ ਦਾ ਟਕਾਣਾ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਹਨ।

## ਅਕਾਰ

ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਪਗ 9 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਸਿਰ ਗੋਲ, ਕੰਨ ਛੋਟੇ, ਪੂਛ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਮੋਟੀ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਲੰਮੇ ਤੇ ਸੰਘਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਹੁੰਦਰਾਂ ਬੜੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਮੁੜਵੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜੀਵ ਦਾ ਜਿਵਨ 19 ਘੰਟੇ ਸੌਣ 'ਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਹਰ ਪੰਜੇ ’ਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਨਹੁੰਦਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪਕੜ ਇੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਲ-ਸੜ ਕੇ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ ਤੈਰਨਾ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਸਲੌਥ ਦੇ ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਲੌਥ ਇੱਕ ਮਸਤ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ਪਰ ਸਲੌਥਾਂ ਦੇ ਗੁਸੈਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਉਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ-ਝਗੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਕੈਰੀਬੀਆ

ਕੈਰੀਬੀਆ|  |
| ਖੇਤਰਫਲ | 2,754,000 km2 (1,063,000 sq mi) |
| ਥਲ ਖੇਤਰਫਲ | 239,681 km2 (92,541 sq mi) |
| ਅਬਾਦੀ (2009) | 39169962 |
| ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ | 151.5/km2 (392/sq mi) |
| ਜਾਤੀ-ਸਮੂਹ | ਐਫ਼ਰੋ-ਕੈਰੀਬੀਆ, ਯੂਰਪੀ, ਹਿੰਦ-ਕੈਰੀਬੀਆ, ਚੀਨੀ ਕੈਰੀਬੀਆ, ਅਮੇਰਭਾਰਤੀ (ਅਰਾਵਾਕ, ਕੈਰੀਬ, ਤਾਈਨੋਸ) |
| ਵਾਸੀ ਸੂਚਕ | ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ, ਕੈਰੀਬੀਆਈ |
| ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਸਪੇਨੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ |
| ਸਰਕਾਰ | 13 ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਮੁਲਕ 17 ਮੁਥਾਜ ਰਾਜਖੇਤਰ |
| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ | ਸਾਂਤੋ ਦੋਮਿੰਗੋ ਹਵਾਨਾ ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਦੇ ਲੋਸ ਕਾਬਾਯੇਰੋਸ ਪੋਰਤ-ਓ-ਪ੍ਰੈਂਸ ਕਿੰਗਸਟਨ ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਦੇ ਕਿਊਬਾ ਸਾਨ ਹੁਆਨ ਓਲਗੁਈਨ ਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਸਪੇਨ |
| ਇੰਟਰਨੈੱਟ TLD | ਕਈ |
| ਕਾਲ ਕੋਡ | ਕਈ |
| ਸਮਾਂ ਜੋਨ | UTC-5 ਤੋਂ UTC-4 |

**ਕੈਰੀਬੀਆ** (/ˌkær**[invalid input: 'ɨ']**ˈbiːən/ ਜਾਂ /kəˈrɪbiən/; Spanish: *Caribe*; ਡੱਚ: [**Caraïben**] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help); ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: *Caraïbe* ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ *Antilles*) ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ **ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਸਾਗਰ**, ਉਹਦੇ ਟਾਪੂ (ਕੁਝ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੈਰੀਬੀਆਈ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਲੇ) ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੇ ਤਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮੈਕਸੀਕੋ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁੱਖਦੀਪ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਪਨਾਮਾ

| ਪਨਾਮਾ ਦਾ ਗਣਰਾਜRepública de Panamá (ਸਪੇਨੀ) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੋਹਰ |

 |
| **ਮਾਟੋ:"Pro Mundi Beneficio"*  (ਲਾਤੀਨੀ) "ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ" |
| **ਐਨਥਮ:Himno Nacional de Panamá*  (ਸਪੇਨੀ) *ਪਨਾਮਾ ਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ* |
|  |
| ਰਾਜਧਾਨੀਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਪਨਾਮਾ ਸ਼ਹਿਰ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਸਪੇਨੀ |
| ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ  | ਅਮੇਰ-ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਮੇਸਤੀਸੋ 68% ਕਾਲੇ 10% ਗੋਰੇ 15% ਅਮੇਰ-ਭਾਰਤੀ 6% |
| ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ | ਪਨਾਮੀ |
| ਸਰਕਾਰ | ਇਕਾਤਮਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਰਾਜ |
|  |
| • ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ  | ਰਿਕਾਰਦੋ ਮਾਰਤੀਨੇਯੀ |
| • ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ  | ਹੁਆਨ ਕਾਰਲੋਸ ਬਾਰੇਲਾ |
|  |
| ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ | ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ |
|  ਸੁਤੰਤਰਤਾ |
|  |
| • ਸਪੇਨ ਤੋਂ  | 28 ਨਵੰਬਰ 1821 |
| • ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ  | 3 ਨਵੰਬਰ 1903 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| • ਕੁੱਲ | 75,517 km2 (29,157 sq mi) (118ਵਾਂ) |
| • ਜਲ (%) | 2.9 |
| ਆਬਾਦੀ |
| • ਅਗਸਤ 2012 ਜਨਗਣਨਾ | 3,595,490 |
| • ਘਣਤਾ | 47.6/km2 (123.3/sq mi) (156ਵਾਂ) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਪੀਪੀਪੀ) | 2012 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $55.797 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $15,265 |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਨਾਮਾਤਰ) | 2012 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $34.819 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $9,526 |
| ਗਿਨੀ (2009) | ▼52 **Error: Invalid Gini value** |
| ਐੱਚਡੀਆਈ (2011) |  0.768 **Error: Invalid HDI value** · 58ਵਾਂ |
| ਮੁਦਰਾ | ਬਾਲਬੋਆ, ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (PAB, USD) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | UTC−5 (ਪੂਰਬੀ ਸਮਾਂ) |
| ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸਾਈਡ | ਸੱਜੇ |
| ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ | +507 |
| ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀਐਲਡੀ | .pa |

**ਪਨਾਮਾ**, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਪਨਾਮਾ ਦਾ ਗਣਰਾਜ** (Spanish: *República de Panamá* ਰੇਪੂਵਲਿਕਾ ਦੇ ਪਾਨਾਮਾ), ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਥਲ-ਜੋੜ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਨਾਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

ਚਿਤਰੀ, ਹੇਰੇਰਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਫਿਏਸਟਾ ਡੀ ਫਿਏਸਟਸ ਪਰੇਡ ਵਿਚ ਗੰਦਾ ਸ਼ੈਤਾਨ।
## ਹਵਾਲੇ
# ਸਹਿਜੀਵਨ

ਇੱਕ ਸਫ਼ਾਈ ਸਹਿਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਲਾਉਨਫਿਸ਼ ਛੋਟੇ ਇਨਵਰਟੇਬਰੇਟਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਐਨੀਮੋਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਲੋਨਫਿਸ਼ ਤੋਂ ਮਲ ਪਦਾਰਥ ਸਮੁੰਦਰੀ ਐਨੀਮੋਨ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਲੋਨਫਿਸ਼ ਨੂੰ ਐਨੀਮੋਨ ਦੇ ਡੰਗਣ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੰਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਲੋਨਫਿਸ਼ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕਲੋਨਫਿਸ਼ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਿਤਲੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਨੀਮੋਨ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਆਪਸਦਾਰੀ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
**ਸਹਿ-ਜੀਵਨ (** ਯੂਨਾਨੀ συμβίωσις ਤੋਂ , *symbíōsis*, ਸਿਮਬਾਇਓਸਿਸ "ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ", σύν ਤੋਂ , *sýn* , "ਇਕੱਠੇ", ਅਤੇ βίωσις , bíōsis, "ਜੀਵਤ") ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ **ਸਿੰਬੀਓਂਟ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਆਪਸੀ, ਇੱਕਪਾਸੜ, ਜਾਂ ਪਰਜੀਵੀ ਹੋਵੇ। 1879 ਵਿੱਚ, ਹੇਨਰਿਕ ਐਂਟੋਨ ਡੀ ਬੇਰੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ "ਅੱਡ ਅੱਡ ਬੇਮੇਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਆਪਸੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਤ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ **ਸਿੰਬੀਓਂਟ** ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਹਿ-ਜੀਵਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਿੰਬੀਓਂਟ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਵਿਕਲਪਿਕ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਹਿ-ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਲਗਾਓ ਮੁਤਾਬਕ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਿੰਬੀਓਂਟ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਯੋਜਕ ਸਹਿ-ਜੀਵਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ-ਮੁਕਤ ਸਹਿ-ਜੀਵਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੂਜੇ ਜੀਵ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਜੂੰਆਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਐਕਟੋਸਿਮਬਿਓਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਦੂਜੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰਲ ਦੇ ਅੰਦਰ *ਸਿੰਬਿਓਡੀਨੀਅਮ*, ਇਸਨੂੰ ਐਂਡੋਸਿਮਬਿਓਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਜੈਲੀਫਿਸ਼

ਸਪੋਟਡ ਕੌਂਬ ਜੈਲੀ
**ਜੈਲੀਫਿਸ਼** ਅਤੇ **ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੈਲੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Jellyfish** ਅਤੇ **Sea Jellies**) ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮ ਨਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਸਬਫਾਈਲਮ ਮੇਡੋਸੋਜ਼ੋਆ ਦੇ ਕੁਝ ਜੈਲੇਟਿਨਸ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਮੇਡੂਸਾ-ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਫਾਈਲਮ ਕਨੇਡਰਿਰੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਛੱਤਰੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੰਬੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਫਤ ਤੈਰਾਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਮੋਬਾਈਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਡੇਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਲੰਗਰ ਲਗਾਏ ਜਾਣ। ਬੈੱਲ ਪ੍ਰੋਪਲੇਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕਮੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਲਸੇਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਟੈਂਟਾਂਕਲ ਸਟਿੰਗਿੰਗ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਬਚਾਅ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੱਕਰ ਹੈ; ਮੇਡੋਸਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਲੈਨੁਲਾ ਲਾਰਵਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪੌਲੀਪ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਈਫੋਜ਼ੋਆਨਜ਼ ("ਸੱਚੀ ਜੈਲੀਫਿਸ਼") ਅਸਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜੋਜ਼ਨ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾਲ, ਅਕਸਰ ਰੰਗੀਨ, ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਸਮੁੱਚੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਮੀਡੀਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪੌਲੀਪ ਪੜਾਅ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬਹੁ-ਅੰਗ ਜਾਨਵਰ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਮਲਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਰਾਈਜ਼ੋਸਟੋਮਾਈ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਦੱਬੀਆਂ ਜਾਂ ਨਮਕੀਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਹਰੇ ਫਲੋਰੋਸੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਇਓਲੋਮੀਨੇਸੈਂਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਲਈ, ਦੂਜੇ ਸੈੱਲਾਂ ਜਾਂ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੀਨਾਂ ਲਈ ਫਲੋਰੋਸੈਂਟ ਮਾਰਕਰ ਵਜੋਂ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਡੰਗਣ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੈਰਾਕਾਂ ਨੂੰ ਠੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਲਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਜਾਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਛੋਟੇ ਬੌਕਸ ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਾਲਤਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੁੰਡ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਜਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਗੀਅਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਡੀਸੀਲੀਨੇਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਕੂਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕੱਢਦੇ ਹਨ।

## ਨਾਮ

ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਨਾਮ, ਜੋ ਕਿ 1796 ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਡੋਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਘੀ ਜੈਲੀ (ਸਟੀਨੋਫੋਰਸ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਾਈਲਮ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਬਦ ਜੈਲੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੈਲੀ ਵਧੇਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਨ, ਜਨਤਕ ਐਕੁਆਰੀਆ ਦੁਆਰਾ "ਮੱਛੀ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੈੱਲਫਿਸ਼, ਕਟਲਫਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਫਿਸ਼ ਵਰਟੇਬਰੇਟਸ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, "ਜੈਲੀ" ਅਤੇ "ਜੈਲੀਫਿਸ਼" ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਦਲ ਕੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਸਿਰਫ ਸਾਈਫਜ਼ੋਜ਼ ਨੂੰ "ਸੱਚੀ ਜੈਲੀਫਿਸ਼" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਜੇਮਜ਼ ਬੌਂਡ

**ਜੇਮਜ਼ ਬੌਂਡ**, ਕੋਡ ਨਾਮ 007, ਈਆਨ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਦਾ 1953 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਗਲਪੀ ਜਾਂ ਮਨਘੜ੍ਹਤ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 1964 ਵਿੱਚ ਫ਼ਲੈਮਿੰਗ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਬੌਂਡ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਬੋਇਡ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਾਵਲ 2013 ’ਚ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਰੇਡੀਓ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਕੌਮਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ।

## ਹਵਾਲੇ
# 1988

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਦੀ: | 19ਵੀਂ ਸਦੀ – **20ਵੀਂ ਸਦੀ** – 21ਵੀਂ ਸਦੀ |
| ਦਹਾਕਾ: |  1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  – 1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ –  1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2000 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  |
| ਸਾਲ: | 1985 1986 1987 – **1988** – 1989 1990 1991 |

**1988** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ

* 29 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਨਾਜ਼ੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਜਨਰਲ ਕੁਰਟ ਵਾਲਦਹੀਮ ਦਾ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।
* 13 ਮਈ – ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ‘ਤੇ ਗੋਲਾਬਰੀ ਜਾਰੀ।
* 7 ਜੁਲਾਈ – ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਵਾਸਤੇ ਫਿਰ ਪੇਸ਼।
* 8 ਨਵੰਬਰ – ਜਾਰਜ ਐਚ. ਬੁਸ਼ ਕੈਨੇਡੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 44ਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।
* 17 ਨਵੰਬਰ – ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।
* 18 ਨਵੰਬਰ – ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਡਰੱਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੁਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਬਿਲ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
* 7 ਦਸੰਬਰ – ਆਰਮੇਨੀਆ ਰੀਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

## ਜਨਮ

## ਮਰਨ

* 8 ਮਾਰਚ – ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਦੀ ਮੌਤ।

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# 23 ਜਨਵਰੀ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ਜਨਵਰੀ | >> |
| ਐਤ | ਸੋਮ | ਮੰਗਲ | ਬੁੱਧ | ਵੀਰ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ਨੀ |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** |

10 ਮਾਘ ਨਾ: ਸ਼ਾ:

**23 ਜਨਵਰੀ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 23ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ 342 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 343) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਵਾਕਿਆ

* 3268 ਬੀਸੀ – ਦੂਜਾ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਡੇਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੂਲੀਅਨ ਡੇਅ ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ 4713 ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਲ\* ਸੀ। (ਈਸਾਈ 'ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਲ' ਨੂੰ 'ਬੀ.ਸੀ.' ਲਿਖਦੇ ਹਨ)।
* 638 – ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਹਿਜਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
* 1556 – ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ੈਨਸ਼ੀ ਸੂਬੇ 'ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 8,30,000 ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ।
* 1915 – ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕਾ ਮਾਰਿਆ।
* 1932 – ਏਲ ਸਾਲਵਾਡੋਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਕਰ ਰਹੇ 4000 ਕਿਸਾਨ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
* 1949 – ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਵਲੋਂ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ।
* 1950 – ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਯੇਰੂਸਲਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।
* 1973 – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੈਅ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
* 2001 – ਚੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤੀਆਨਾਨਮੇਨ ਚੌਕ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰ ਰਹੇ 5 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗ ਲਾ ਲਈ।
* 2012 – ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਦ ਚਿੱਲੜ 'ਚ ਖ਼ੂਨੀ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ 42 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।

## ਜਨਮ

ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ
ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ
* 1783 – ਫ਼ਰੈਂਚ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸਤੇਂਦਾਲ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1897 – ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1898 – ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਰਗੇਈ ਆਈਜ਼ੇਂਸਤਾਈਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1832 – ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਐਡੂਆਰਡ ਮਾਨੇ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1873 – ਰੂਸੀ/ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਪ੍ਰਿਸ਼ਵਿਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1920 – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਉਰਦੂ ਦਾ ਨਾਮਵਰ ਮਜ਼ਾਹ ਨਿਗਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਲਿਦ ਅਖ਼ਤਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1926 – ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੌਢੀ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1955 – ਕੰਨੜ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ ਜੈਅੰਤ ਕੈਕਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1960 – ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਰ ਪੌਲ ਮੇਸਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1973 – ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਕਮਲ ਹੀਰ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਦਿਹਾਂਤ

* 1976 – ਅਫ੍ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਐਕਟਰ ਪਾਲ ਰਾਬਸਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1989 – ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸਪੇਨੀ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕਾਰ ਸਾਲਵਾਦੋਰ ਦਾਲੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2013 – ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਡਾ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
# 1960

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਦੀ: | 19ਵੀਂ ਸਦੀ – **20ਵੀਂ ਸਦੀ** – 21ਵੀਂ ਸਦੀ |
| ਦਹਾਕਾ: |  1930 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1940 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  – 1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ –  1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  |
| ਸਾਲ: | 1957 1958 1959 – **1960** – 1961 1962 1963 |

**1960** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ

* 3 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ।
* 10 ਮਾਰਚ –ਤੱਤਕਾਲੀਨ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਪ੍ਰਮਾਣੂੰ ਪਰੀਖਣ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ।
* 23 ਮਈ – ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਲੀਡਰ ਐਡੋਲਫ਼ ਆਈਕਮੈਨ ਨੂੰ ਕਾਬੀ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਜ਼ਾਰਈਲ ‘ਚ ਲਿਆ ਕੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾ ਕੇ 31 ਮਈ, 1962 ਦੇ ਦਿਨ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ।
* 30 ਜੁਲਾਈ – ਸਾਉਥ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਬੋਧੀਆਂ ਨੇ ਡੀਏਮ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁਧ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
* 12 ਅਕਤੂਬਰ – ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੀਤਾ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ ਨੇ ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਦੀ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝਗੜੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਡੈਸਕ ਉੱਤੇ ਮਾਰੀ।
* 2 ਨਵੰਬਰ – ਲੰਡਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 'ਲੇਡੀ ਚੈਟਰਲੇਜ਼ ਲਵਰ' ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਦੇ ਦਿ੍ਸ਼ ਬਹੁਤ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
* 8 ਨਵੰਬਰ – ਜੇ ਐੱਫ਼ ਕੈਨੇਡੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 35ਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।
* 18 ਦਸੰਬਰ – ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ।
* 31 ਦਸੰਬਰ – ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 'ਫ਼ਾਰਦਿੰਗ' ਸਿੱਕਾ (ਧਾਤ) ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।

## ਜਨਮ

## ਮਰਨ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# 23 ਜੂਨ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ਜੂਨ | >> |
| ਐਤ | ਸੋਮ | ਮੰਗਲ | ਬੁੱਧ | ਵੀਰ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ਨੀ |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

**23 ਜੂਨ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 174ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 175ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 191 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।

## ਵਾਕਿਆ

ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ
* 1757 – ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
* 1868 – ਕਟਿਸਟੋਫ਼ਰ ਲਾਥਮ ਸ਼ੋਲਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਟਾਈਪ ਰਾਈਟਰ ਮਸ਼ੀਨ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਈ।
* 1949– ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ।
* 1986– ਕੇ ਟੂ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੋਲ ਵਾਂਡਾ ਰੂਕੀਵਿਕਜ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।
* 1956 – ਜਮਾਲ ਅਬਦਲ ਨਾਸਿਰ ਮਿਸਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।
* 1989 – ਫ਼ਿਲਮ 'ਬੈਟਮੈਨ' ਰੀਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 40 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਹਾਸਲ ਹੋਏ।
* 1947 –ਲਾਰਡ ਐਟਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, *ਮੈਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀਟੋ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।*
* 1984 –ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ, ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਐਕਸ਼ਨ ਵੇਖਣ ਲਈ ਪੁੱਜੀ।
* 1985 –ਕਨਿਸ਼ਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਫਟਿਆ; 350 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

## ਜਨਮ

* 1877– ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੀਟ ਨੋਰਮਨ ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1884– ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਬੈਲੇਰੀਨਾ ਫੈਨੀ ਐਲਸਲਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1894– ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਐਡਵਰਡ ਐਲਬਰਟ ਕ੍ਰਿਸਟਨ ਜੌਰਜ ਐਂਡਰਿਊ ਪੈਟਰਿਕ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1901– ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜਾਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅਜਾਦੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਲਾਹਿੜੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1910– ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਜਾਸੂਸ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਟੇਡ ਟਿਨਲਿੰਗ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1912– ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਇਨੀਅਰਿੰਗ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਗਣਿਤਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਲਾਨ ਟੂਰਿੰਗ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1923– ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਬੋਧ ਪੰਡਿਤ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1928– ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਐਮ ਕੇ ਮੈਨਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1936– ਭਾਰਤੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1937– ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਰਟੀ ਆਹਤੀਸਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1944– ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਸਕ੍ਰੀਨਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੋਆਓ ਸਿਲਵਰਿਓ ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1947– ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਆਇਰਸ਼ ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ ਲੇਡੀਆ ਫੋਏ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1948– ਭਾਰਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਨਵਾਰੂਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1951– ਸਾਰੀਨਾ ਰੂਸੋ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਾਰੀਨਾ ਰੂਸੋ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1952– ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਕੁਨ ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1953– ਕੇਰਲਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਗੁਹਾਟੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਜੇ ਚਲਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1956– ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅੰਦੋਲਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1958– ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਮੁਕੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1972– ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲਰ ਜ਼ਿਨੇਦਨ ਜ਼ਿਦਾਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1980– ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਫ਼ਰਹਤ ਇਸ਼ਤਿਆਕ਼ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਦਿਹਾਂਤ

* 1836 – ਸਕਾਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਮਿੱਲ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1891 – ਜਰਮਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲਹੈਮ ਐਡੂਅਰਡ ਵੈਬਰ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1953 – ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1980 – ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ। (ਜਨਮ 1946)
* 1980 – ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨੀ ਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1980 – ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਵੀ ਗਿਰੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ। (ਜਨਮ 1894)
* 2015 – ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ, ਕਾਲਮ ਨਵੀਸ਼ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਬਿਦਵਈ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2015 – ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਾ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ। (ਜਨਮ 1934)
# ਬੋਲੀਵੀਆ

| ਬੋਲੀਵੀਆ ਦਾ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਮੁਲਕEstado Plurinacional de Bolivia (ਸਪੇਨੀ) Bulivya Mamallaqta (ਕੇਚੂਆ) Wuliwya Suyu (ਆਈਮਾਰਾ) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੋਹਰ |

 |
| **ਮਾਟੋ:¡La unión es la fuerza!* "ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਲ ਹੈ!" (ਸਪੇਨੀ) |
| **ਐਨਥਮ:Himno Nacional de Bolivia* (ਸਪੇਨੀ) *Bolivianos: el hado* ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
| **Wiphala of Qollasuyu**  |
|  |
| ਰਾਜਧਾਨੀ | ਸੂਕਰੇ (ਸੰਵਿਧਾਨਕ)a  |
| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਸਾਂਤਾ ਕਰੂਸ ਡੇ ਲਾ ਸਿਏਰਾ ﻿ / ﻿ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਸਪੇਨੀ ਕੇਚੂਆ ਆਈਮਾਰਾ ਅਤੇ 34 ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |
| ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ  | 55% ਅਮੇਰਭਾਰਤੀ (ਕੇਚੂਆ, ਆਈਮਾਰਾ ਅਤੇ 34 ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਜਾਤੀ-ਸਮੂਹ) 30% ਮੇਸਤੀਸੋ 15% ਗੋਰੇ |
| ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ | ਬੋਲੀਵੀਆਈ |
| ਸਰਕਾਰ | ਇਕਾਤਮਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਰਾਜ |
|  |
| • ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ  | ਏਵੋ ਮੋਰਾਲੇਸ |
| • ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ  | ਆਲਵਾਰੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲਿਨੇਰਾ |
|  |
| ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ | ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ |
| • ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ | ਸੈਨੇਟ |
| • ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | ਡਿਪਟੀਆਂ ਦਾ ਸਦਨ |
| ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ |
|  |
| • ਘੋਸ਼ਣਾ  | 6 ਅਗਸਤ 1825 |
| • ਮਾਨਤਾ  | 21 ਜੁਲਾਈ 1847 |
| • ਵਰਤਮਾਨ ਸੰਵਿਧਾਨ  | 7 ਫਰਵਰੀ 2009 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| • ਕੁੱਲ | 1,098,581 km2 (424,164 sq mi) (28ਵਾਂ) |
| • ਜਲ (%) | 1.29 |
| ਆਬਾਦੀ |
| • 2010 ਅਨੁਮਾਨ |  10,907,778 (84ਵਾਂ) |
| • 2001 ਜਨਗਣਨਾ | 8,280,184 |
| • ਘਣਤਾ | 8.9/km2 (23.1/sq mi) (220ਵਾਂ) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਪੀਪੀਪੀ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $50.904 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $4,789 |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਨਾਮਾਤਰ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $24.604 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $2,314 |
| ਗਿਨੀ (2009) | 58.2 **Error: Invalid Gini value** |
| ਐੱਚਡੀਆਈ (2011) |  0.663 **Error: Invalid HDI value** · 108ਵਾਂ |
| ਮੁਦਰਾ | ਬੋਲੀਵੀਆਨੋ (BOB) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | UTC−4 (BOT) |
| ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸਾਈਡ | ਸੱਜੇ |
| ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ | +591 |
| ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀਐਲਡੀ | .bo |
| aਹੇਠਾਂ ਵੇਖੋ। |

**ਬੋਲੀਵੀਆ**, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਬੋਲੀਵੀਆ ਦਾ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਮੁਲਕ** (Spanish: *Estado Plurinacional de Bolivia*, ਕੇਚੂਆ: Bulivya Mamallaqta}}, ਆਈਮਾਰਾ: Wuliwya Suyu}}), ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗੁਏ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਿਲੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੇਰੂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ

* ਐਂਡੀਅਨ ਮਾਂ ਅਤੇ ਧੀ ਬੱਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ
* ਰਵਾਇਤੀ ਰੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੈਂਟਵਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
* ਰੰਗੀਨ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ
* ਰਵਾਇਤੀ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਚੁਕੀਸਾਕਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਹਿਰਾਵਾ
* ਤੈਰਾਕੀ ਲਈ ਆਮ ਝੀਲ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਇਹ ਇਕ ਹੰਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੈ।
* ਬੋਲੀਵੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਰੇਡ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਚਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਏਡੀ ਰਾਮਾ

| ਏਡੀ ਰਾਮਾ |
| --- |
|  |
| ਅਲਬਾਨੀਆ ਦਾ 32ਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ |
| **ਮੌਜੂਦਾ** |
| **ਦਫ਼ਤਰ ਸੰਭਾਲਿਆ**  15 ਸਤੰਬਰ 2013 |
| ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ | Bujar Nishani |
| ਉਪ | Niko Peleshi |
| ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ | Sali Berisha |
| ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ |
| **ਮੌਜੂਦਾ** |
| **ਦਫ਼ਤਰ ਸੰਭਾਲਿਆ**  10 ਅਕਤੂਬਰ 2005 |
| ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ | Fatos Nano |
| Mayor of Tirana |
| **ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ** 11 ਅਕਤੂਬਰ 2000 – 25 ਜੁਲਾਈ 2011 |
| ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ | Albert Brojka |
| ਤੋਂ ਬਾਅਦ | Lulzim Basha |
|  |
| ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਜਨਮ |  (1964-07-04) 4 ਜੁਲਾਈ 1964 ਟਿਰਾਨਾ, ਅਲਬਾਨੀਆ |
| ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ | ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | Matilda Makoçi (Divorced) Linda Rama (2010–present) |
| ਬੱਚੇ | Gregor Rama Zaho Rama |
| ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ | University of Arts of Albania |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | Official website |
|  |

**ਏਡੀ ਰਾਮਾ**, 4 ਜੁਲਾਈ 1964 ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਇੱਕ ਅਲਬਾਨਿਆਈ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ 2013 ਤੋਂ ਅਲਬਾਨੀਆ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ 2005 ਤੋਂ ਅਲਬਾਨੀਆ ਦਾ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਰਾਮਾ ਨੇ 1998 ਤੋਂ 2000 ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਯੂਥ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ 2000 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਟਿਰਨਾ ਦਾ ਮੇਅਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਜੂਨ 2013 ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣ ਉਦੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਾਲੀ ਬਰੀਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ
# 2026

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਦੀ: | 20ਵੀਂ ਸਦੀ – **21ਵੀਂ ਸਦੀ** – 22ਵੀਂ ਸਦੀ |
| ਦਹਾਕਾ: |  1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2000 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  – 2020 ਦਾ ਦਹਾਕਾ –  2030 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2040 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2050 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  |
| ਸਾਲ: | 2023 2024 2025 – **2026** – 2027 2028 2029 |

**2026** 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 2020 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ

## ਜਨਮ

## ਮਰਨ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |