# ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼

| Great Qing大清  |
| --- |
| 1644–1912 |
| Flag (1889-1912) |
| **ਐਨਥਮ:** 《鞏金甌》 "Gong Jin'ou" ("Cup of Solid Gold")  |
| The Qing Empire in late 18th century |
| ਰਾਜਧਾਨੀ | ਬੀਜਿੰਗ |
| ਆਮ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਮੰਦਾਰਿਨ, ਮਾਨਛੁ, ਮੰਗੋਲੀਆਈ, ਤਿੱਬਤੀ, ਤੁਰਕੀ (ਵੀਗੁਰ), |
| ਧਰਮ  | Heaven worship, Buddhism, Chinese folk religion, Confucianism, Taoism, Islam, Shamanism, others |
| ਸਰਕਾਰ | ਸੰਪੂਰਣ ਰਾਜਤੰਤਰ |
| Emperor |   |
|  |
| • 1644–1661  | ਸ਼ੁਨਜ਼ੀ ਸਮਰਾਟ |
| • 1908–1912  | ਜ਼ੁਆਨਤੋੰਗ ਸਮਰਾਟ |
|  |
| ਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ |   |
|  |
| • 1908–1912  | ਦੋਵਾਗਰ ਲੋਂਗਯੂ |
|  |
| ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ |   |
|  |
| • 1911  | ਯੀਕੁਆਂਗ |
| • 1911–1912  | ਯੂਆਨ ਸ਼ੀਕਾਈ |
|  |
| Historical era | Imperial era |
|  |
| • Collapse of the Ming  | 25 April 1644 |
| • Battle of Shanhai Pass  | 27 May 1644 |
| • Sino-Japanese War  | 1 August 1894 – 17 April 1895 |
| • Xinhai Revolution  | 10 October 1911 |
| • Abdication of Puyi  | 12 February 1912 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| 1760 est. | 13,150,000 km2 (5,080,000 sq mi) |
| 1790 est. (incl. vassals) | 14,700,000 km2 (5,700,000 sq mi) |
| ਆਬਾਦੀ |
|  |
| • 1740  | 140,000,000 |
| • 1776  | 268,238,000 |
| • 1790  | 301,000,000 |
|  |
| ਮੁਦਰਾ | (ਨਕਦੀ (ਵੇਨ)
ਤਾਏl (ਲਿਆੰਗ) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ** | **ਤੋਂ ਬਾਅਦ** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ming dynasty |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Republic of China (1912–49) |  |

 |

 |
| ਅੱਜ ਹਿੱਸਾ ਹੈ |  * ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ  ਭੂਟਾਨ  ਚੀਨ  ਭਾਰਤ ਫਰਮਾ:KAZ ਫਰਮਾ:KGZ ਫਰਮਾ:MGL ਫਰਮਾ:MYA  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫਰਮਾ:PRK  ਰੂਸ ਫਰਮਾ:Country data ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਫਰਮਾ:TWN
 |

**ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼** ਚੀਨੀ: 大清帝國, ਚੀਨ ਦਾ ਆਖਿਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਨ 1644 ਤੋਂ 1912 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਿੱਤਾ। ਕਿੰਗ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਨਸਲ ਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਉੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲਗ ਮਾਨਛੁ ਜਾਤਿ ਦੇ ਸੀ ਜਿੰਨਾਂਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਕੱਡਕੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਿੰਗ ਚੀਨ ਦਾ ਆਖਿਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਗਣਤੰਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜੁਰਚੇਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਈਸਿਨ ਗਿਯੋਰੋ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਕਿੱਤੀ ਸੀ ਜੋ ਕੀ ਮੰਚੁਰਿਆ ਦੇ ਸੀ। ਉੰਨਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੁਰਹਾਚੀ ਨੇ ਜੁਰਚੇਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ 16 ਵੀੰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਿੱਤਾ। ਸਨ 1635 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਹੋੰਗ ਤਾਈਜੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕਿੱਤਾ ਕੀ ਹੁਣ ਜੁਰਚੇਨ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਮਾਨਛੁ ਕੌਮ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਨਛੁਆਂ ਨੇ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਮੰਚੂਰਿਆ ਦੇ ਲਿਯਾਓਨਿੰਗ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤਕੇਲਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1644 ਵਿੱਚ ਮਿੰਗ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੀਜਿੰਗ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਕੇ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਕਿੱਤੀ। ਇਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਨੀ ਲੀ ਜ਼ੀਚੇੰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਪੂਰਵ ਮਿੰਗ ਸੇਵਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਸ਼ੁਨ ਰਾਜਵੰਸ਼" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਬੀਜਿੰਗ ਤੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਹਾਵੀ ਹੋਏ ਤਾਂ ਅੰਤਮ ਮਿੰਗ ਸਮਰਾਟ ਜਿਸ ਨੂੰ ' ਚੋੰਗਝੇਨ ਸਮਰਾਟ ' ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਫੇਰ ਲੀ ਜ਼ੀਚੇੰਗ ਨੇ ਮਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸੇਨਾਪਤਿ, ਵੂ ਸਾਂਗੁਈ, ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਹੀ ਕਿੱਤੀ। ਉਸ ਸੇਨਾਪਤਿ ਨੇ ਮਾਨਛੁਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਘੁਸਣ ਦਾਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੋਰਗੋਨ ਦੀ ਲੀਡਰੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਕੇ ਲੀ ਜ਼ੀਚੇੰਗ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਹੁੰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਛੁਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ 1683 ਤੱਕ ਇਹ ਪੂਰੇ ਚੀਨ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਨ ਕਰ ਚੁਕੇ ਸੀ।

## ਰਾਜਕਾਲ

ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਕਿੰਗ ਸਮਰਾਟ ਚੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਮਾਨਛੁ ਜਾਤਿ ਦੇ ਸੀ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਚੀਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਨਾਨ ਲਾਗ ਪਏ। 18 ਵੀੰ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚੀਨ ਦੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਾ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਇੰਨਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਹੋਇਆ।

ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ 1820 ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼
## ਸਮਾਪਤੀ

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿੰਗ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਵੱਦ ਗਈ ਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1894-1895 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੀਨ-ਜਾਪਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ.1911-1912 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਹੋਈ ਤੇ ਕਿੰਗ ਰਾਜ੍ਵ੍ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।

1833 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼
## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Section on the Ming and Qing dynasties of "China's Population: Readings and Maps." Retrieved on 2008-11-10.

## ਗੈਲਰੀ

* An Italian map showing the "Kingdom of the Nüzhen" or the "Jin Tartars", who "have occupied and are at present ruling China", north of Liaodong and Korea, published in 1682
* Dorgon (1612–1650)
* *Pine, Plum and Cranes*, 1759 AD, by Shen Quan (1682–1760). Hanging scroll, ink and colour on silk. The Palace Museum, Beijing.
* A Chinese paddle-wheel driven ship from a Qing encyclopedia published in 1726.
* The Kangxi Emperor (r. 1662–1722)
* The Putuo Zongcheng Temple of Chengde, built in the 18th century during the reign of the Qianlong Emperor.
* "The reception of the Diplomatique (Macartney) and his suite, at the Court of Pekin". Drawn and engraved by James Gillray, published in September 1792.
* British Steamship destroying Chinese war junks (E. Duncan) (1843)
* In this political cartoon, the United Kingdom, Germany, Russia, France, and Japan are dividing China
* A scene of the Taiping Rebellion, 1850–1864
* Yuan Shikai
* 2000-cash banknote from 1859

## ਹਵਾਲੇ