# ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ

| ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮਾ پنجابی سنیما |
| --- |
| ਸਿਲਵਰ ਆਰਕ ਮੌਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਪੀਵੀਆਰ ਸਿਨਮਾ |
| ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ | 196 |
| ਮੁੱਖ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬੂਟਰ | ਹਮਬਲ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਰਿਧਮ ਬੋਇਜ਼ ਇੰਟਰਟੇਨਮਿੰਟ ਸਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਪਰਡੱਕਸ਼ਨਜ਼ ਵਾਈਟ ਹਿੱਲ ਪਰਡੱਕਸ਼ਨਜ਼ |
| ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ (2014) |
| ਕੁੱਲ | 100 |
| ਕੁੱਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ (2014) |
| ਕੁੱਲ | ₹10 billion (US$130 million) |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ | ₹9.5 billion (US$120 million) |

**ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮਾ** (ਪੰਜਾਬੀ: پنجابی سنیما (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ)), ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਸਰਲ ਕਰਨ ਲਈ **ਪੌਲੀਵੁੱਡ** ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਵਾਮ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਨਮੇ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ 1920 ਵਿੱਚ *ਡੌਟਰਜ਼ ਅਵ ਟੂਡੇ* (ਅੱਜ ਦੀ ਧੀ), ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਰਡੂਸ ਹੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਪਰਡੱਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਆਡੀਓ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਤਵੇ ਉੱਤੇ ਆਡੀਓ ਦੀ ਟਿਕਨੌਲਜੀ ਨਾਲ, 1932 ਵਿੱਚ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਉਦੋ ਤੋਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨਮਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫਿਲਮਾਂ ਪਰਡੂਸ ਹੋਚੁੱਕੀਆਂ ਨੇ, ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਦਰ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਕਈ ਫਿਲਮਮੇਕਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਦਰ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪਰਡੱਕਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿੱਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਬਣਾਇਆ।

## ਇਤਿਹਾਸ

ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ 1920 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੈਪਟਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ, *ਡੌਟਰਜ਼ ਅਵ ਟੂਡੇ* (ਅੱਜ ਦੀ ਧੀ), ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ 1924 ਵਿੱਚ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਈ; ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਚਾਲੂ ਸਿਨਮੇ ਘਰ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਿਨਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੂਵੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਪਰਡੂਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਹੀ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਤੋਂ।

*ਡੌਟਰਜ਼ ਅਵ ਟੂਡੇ* ਗ.ਕ. ਮਹਿਤਾ, ਸਾਬਕਾ ਉੱਤਰ-ਚੜ੍ਹਦੇ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਮਗ਼ਜ਼ਮਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ, ਹ.ਸ. ਭਾਤਵਦੇਕਰ ਵਾਂਗ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਕੈਮਰਾ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤਾ। ਮਹਿਤਾ ਵਲਾਇਤੀ ਕੰਪਣੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਬਰ-ਰੀਲ ਦੀ ਕਵਰਜ ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣਿਆ ਭਰ ਯੱਕਦਮ ਉਹਦੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਫਿੱਕੀ ਪੈਗਈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲ਼ੇ ਰਾਹਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1929–1930, ਜੱਦ ਅਬਦੁਰ ਰਸ਼ੀਦ ਕਰਦਾਰ ਦੀ *ਹੁਸਨ ਕਾ ਡਾਕੂ* ਰਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਉਸ ਵਕ਼ਤ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਭੱਟੀ ਗੇਟ ਦੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਈ। ਕਰਦਾਰ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਾਤਬ, ਆਪਣੇ ਹਮ-ਫਨਕਾਰ ਅਤੇ ਯਾਰ ਮੁਹੱਮਦ ਇਸਮਾਇਲ, ਜੋ ਇਸਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਨਾਲ ਰਲ਼ਿਆ।

### ਅਵਾਜ਼ ਫ਼ਿਲਮਾਂ (1930s–1946)

ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਕਰਦਾਰ ਨੇ ਗ.ਕ. ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ *ਡੌਟਰਜ਼ ਅਵ ਟੂਡੇ* ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਲਗਿਆ ਮਹਿਤਾ ਵਾਂਗ ਛੱਡਣ ਨਾਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਕੇ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸਮਾਇਲ ਸਮੇਤ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚਕੇ 1928 ਵਿੱਚ ਸਟੂਡੀਓ ਅਤੇ ਪਰਡੱਕਸ਼ਨ ਕੰਪਣੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂਅ ਰਖਿਆ ਯੂਨਾਈਟਡ ਪਲਿਅਰਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ। ਰਾਵੀ ਰੋਡ (ਹੁਣ ਟਿਮਬਰ ਮਾਰਕਿਟ) ਵਿਖੇ ਕਾਇਮ ਹੋਏ, ਜੋਟੀ ਨੇ ਐਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਹਾਇਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਜਰਖੇਜ਼ੀ ਸੀਮਤ ਰਹੀ, ਭਰ ਜਿਹੜੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੁਆਲ਼ੇ ਇਹ ਰਹੇ ਉਥੇ ਕਈ ਕਮਾਲ ਦੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾ ਸਨ, ਸਣੇ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਮੀਨੀਟੱਕ।

## ਹਸਤੀਆਂ

### ਡਰੈਕਟਰ

* ਅੰਬਰਦੀਪ ਸਿੰਘ
* ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ
* ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
* ਸਮੀਪ ਕੰਗ

### ਐਕਟਰ

* ਐਮੀ ਵਿਰਕ, *ਅਰਦਾਸ* ਅਤੇ *ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ* ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ
* ਬੱਬੂ ਮਾਨ, *ਹਵਾੲੇਂ* ਅਤੇ *ੲੇਕਮ - ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ* ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ
* ਬੀਨੂ ਢਿੱਲੋਂ, *ਬੰਬੂਕਾਟ* ਅਤੇ *ਕੈਰੀ ਔਨ ਜੱਟਾ* ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ
* ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ, *ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ* ਅਤੇ *ਪੰਜਾਬ 1984* ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ
* ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ, *ਮਾਮਲਾ ਗੜਬੜ ਹੈ* ਅਤੇ *ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਮੁਹੱਬਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ* ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ
* ਜੱਸੀ ਗਿੱਲ, *ਚੰਨੋ ਕਮਲੀ ਯਾਰ ਦੀ* ਅਤੇ *ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਅਜ਼ 420* ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ
* ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ, ਕੈਰੀ ਔਨ ਜੱਟਾ ਅਤੇ ਛਣਕਾਟਾ ਦਾ ਸਿਤਾਰਾਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ, *ਕੈਰੀ ਔਨ ਜੱਟਾ* ਅਤੇ *ਛਣਕਾਟਾ* ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ
* ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ, *ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਟ 2* ਅਤੇ *ਜਿਨ੍ਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੁਟਿਆ* ਦੀ ਸਿਤਾਰਾ
* ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ, *ਅਰਦਾਸ* ਅਤੇ *ਅਸੀਸ* ਦਾ ਸਿਤਾਰਾ
* ਸਰਗੁਣ ਮਹਿਤਾ, *ਅੰਗਰੇਜ* ਅਤੇ *ਲਹੌਰੀਏ* ਦੀ ਸਿਤਾਰਾ
* ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ, *ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ 2* ਅਤੇ *ਪੰਜਾਬ 1984* ਦੀ ਸਿਤਾਰਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਡੱਸਟ੍ਰੀ ਨੇ ਕਈ ਸਫ਼ਲ ਐਕਟਰਾਂ, ਐਕਟਰਨੀਆਂ, ਲੇਖਕਾਂ, ਡਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਮੇਕਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਬੂਲੀਅਤ ਮਿਲੀ

**ਐਕਟਰ ਬੀ.ਐੱਨ. ਸ਼ਰਮਾ
* ਬੱਬਲ ਰਾਏ
* ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ
* ਹਰੀਸ਼ ਵਰਮਾ
* ਕਰਮਜੀਤ ਅਨਮੋਲ
* ਰਣਜੀਤ ਬਾਵਾ
* ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ
* ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ
* ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ

**ਐਕਟਰਨੀਆਂ ਹਿਮਾਂਸ਼ੀ ਖੁਰਾਨਾ
* ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ
* ਕੁਲਰਾਜ ਰੰਧਾਵਾ
* ਮਾਹੀ ਗਿੱਲ
* ਮੋਨਿਕਾ ਗਿੱਲ
* ਨਿਮਰਤ ਖਹਿਰਾ
* ਨੂਰ ਜਹਾਂ
* ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ
* ਸਿਮੀ ਚਾਹਲ
* ਵਮਿਕਾ ਗੱਬੀ

## ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ

* ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰੱਬੋ ਮਰਾਸਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ *ਨੂਰਾਂ* (2013), ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨਵਤੇਜ ਸੰਧੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ-ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮ ਕਾਰਨਰ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ '*ਅੱਕ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ* ' 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ' ਕੰਬਦੀ ਡਿਓੜੀ ' (2014), ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਿਗੜਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਵਤੇਜ ਸੰਧੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਾਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ-ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮ ਕਾਰਨਰ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਦ ਹਾਫ਼ ਟਿਕਟ (2018) ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਸੱਚੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਨਾ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਜੌਹਨ ਸਟਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਪੁਣੇ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ-2018 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* 'ਸੁੱਤਾ ਨਾਗ' (2014) ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਵਰਗੀ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ 50 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪੰਜਾਬੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ 'ਖੂਨ ' (2015) ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿਖੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* *'ਡਾਟਰ ਆਫ ਦਾ ਬਿਨ'* (2015) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ ਲੇਖਕ, ਡਾ ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕੂੜੇਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਨਵ ਜਨਮੀ ਬੱਚੀ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਿਖਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲਘੂ ਫਿਲਮ।
* 'ਗਵਾਚੀ ਪਗ' (2016) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਲਡ਼ਕੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ' ਲੌਸਟ ਅਸਟੀਮ 'ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਵਤੇਜ ਸੰਧੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲਘੂ ਫਿਲਮ।
* 'ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਏ ਲਾਈਫ ਆਫ਼ ਕਿੰਨਰ' (2012) ਜਗਦੇਵ ਢਿੱਲੋਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ, ਹਿਜੜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹਰਮਨ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
* 'ਹੀਰ ਅਨਸਟੌਪੇਬਲ' (2017) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਐਨ. ਆਰ. ਆਈ. ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਪੰਜ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿੰਕ ਸਿਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋਨਿਤਾ ਡੋਡਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
* ਰੇਨ (ਸਿਮ੍ਰਨ ਸਿੱਧੂ, 2017) ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ (ਬਿੱਟੂ ਬਾਜਵਾ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ *ਮੀਂਹ* ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੈਸਟੀਅਸ ਐਲ. ਏ. ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਫੋਰਡ ਕੋਪੋਲਾ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਲੁਕਾਸ ਲੇਖਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਮਰਨ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਮਿੰਨੀ-ਐਪਿਕ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਐਲਵਿਨ ਹੈਂਡਰਿਜਾਂਟੋ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਕੋਰ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਸਟਾਰ ਯਸ਼ਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਜੋ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੇ ਇੰਨੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਮੁਫਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
* *'ਭੁਲੇਖਾ* '(2018) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਵੇਹਨ ਪਾਏ ਦਰਿਆ' 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨਵਤੇਜ ਸੰਧੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ