Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ

ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ| ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ 2015 ਵਿੱਚ |
| ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਜਨਮ |  (1985-12-05) 5 ਦਸੰਬਰ 1985 ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ |
| ਛੋਟਾ ਨਾਮ | ਗੱਬਰ, ਜੱਟ-ਜੀ |
| ਕੱਦ | 1.80 m (5 ft 11 in) |
| ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅੰਦਾਜ਼ | ਖੱਬਾ ਹੱਥ |
| ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਅੰਦਾਜ਼ | ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਔਫ਼ ਸਪਿਨ |
| ਭੂਮਿਕਾ | ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ |
| ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
 |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ | * ਭਾਰਤ (2010–ਚਲਦਾ)
 |
| ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ (ਟੋਪੀ 277) | 14 ਮਾਰਚ 2013 ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ |
| ਆਖ਼ਰੀ ਟੈਸਟ | 7 ਸਤੰਬਰ 2018 ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ |
| ਪਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ ਮੈਚ (ਟੋਪੀ 188) | 20 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ |
| ਆਖ਼ਰੀ ਓਡੀਆਈ | 9 ਜੂਨ 2019 ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ |
| ਓਡੀਆਈ ਕਮੀਜ਼ ਨੰ. | 25 |
| ਪਹਿਲਾ ਟੀ20ਆਈ ਮੈਚ (ਟੋਪੀ 36) | 4 ਜੂਨ 2011 ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ |
| ਆਖ਼ਰੀ ਟੀ20ਆਈ | 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019 ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ |
| ਟੀ20 ਕਮੀਜ਼ ਨੰ. | 25 |
|  |
| ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
 |
| ਸਾਲ | ਟੀਮ |
| 2004–ਚਲਦਾ | ਦਿੱਲੀ |
| 2008 | ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼ *(ਟੀਮ ਨੰ. 25)* |
| 2009–2010 | ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ |
| 2011-2012 | ਡੈਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ |
| 2013–2018 | ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ *(ਟੀਮ ਨੰ. 25)* |
| 2019 | ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਜ਼ |
|  |
| ਕਰੀਅਰ ਅੰਕੜੇ |
|

| ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ | ਟੈਸਟ | ਓਡੀਆਈ | ਟੀ20ਆਈ |
| --- | --- | --- | --- |
| ਮੈਚ | 34 | 130 | 50 |
| ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ | 2,315 | 5,480 | 1,310 |
| ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ | 40.61 | 44.90 | 28.47 |
| 100/50 | 7/5 | 17/27 | 0/9 |
| ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਕੋਰ | 190 | 143 | 92 |
| ਗੇਂਦਾਂ ਪਾਈਆਂ | 54 | – | – |
| ਵਿਕਟਾਂ | 0 | – | – |
| ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ | – | – | – |
| ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 5 ਵਿਕਟਾਂ | – | – | – |
| ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 10 ਵਿਕਟਾਂ | – | – | – |
| ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ | – | – | – |
| ਕੈਚ/ਸਟੰਪ | 28/– | 61/– | 17/– |

 |
|  |
| ਸਰੋਤ: ESPNcricinfo, 27 ਜੂਨ 2019  |

**ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ** (ਜਨਮ 5 ਦਸੰਬਰ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਤੌਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।

ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖਰ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸੋਨਾਲੀ ਕੁਲਕਰਨੀ

| ਸੋਨਾਲੀ ਕੁਲਕਰਨੀ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ |  (1974-11-03) 3 ਨਵੰਬਰ 1974 ਪੂਨੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਭਾਰਤੀ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਲੇਖਿਕਾ |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 1990–ਵਰਤਮਾਨ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਕੁਲਕਰਨੀ (ਤਲਾਕ) ਨਚਿਕੇਤ ਪੰਤਵੈਦਿਆ (m.2010–present; 1 child) |
| ਬੱਚੇ | ਕਾਵੇਰੀ (b. 18 Oct 2011) |
| ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ | ਸੰਦੀਪ (ਭਰਾ) ਸੰਦੇਸ਼ (ਭਰਾ) |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ |  |

**ਸੋਨਾਲੀ ਕੁਲਕਰਨੀ** (3 ਨਵੰਬਰ, 1974) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਸੋਨਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੂਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਕੰਨੜ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ "ਡੋਘੀ", "ਦੇਉਲ", ਦਿਲ ਚਾਹਤਾ ਹੈ, ਸਿੰਘਮ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਨੰਬਰ 9211 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ

ਸੋਨਾਲੀ ਕੁਲਕਰਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ, 1974 ਨੂੰ ਪੂਨੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸੋਨਾਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਤਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਹਨ: ਸੰਦੀਪ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਨਵ ਵਿੱਦਿਆਲਿਆ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ "ਫਰਗਯੁਸਨ ਕਾਲਜ" ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ

ਸੋਨਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦੀ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ "ਚੇਲੁਵੀ" ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਫੂਓਕੋ ਸੁ ਦੀ ਮੇ" ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ 2006 ਮਿਲਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਰਟ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਚਿਤਰਾ" ਵਿਚਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ 49ਵਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਜੂਨ 2005 ਤੋਂ ਮਈ 2007 ਤੱਕ ਮਰਾਠੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਲੋਕਸੱਤਾ ਦੀ ਪੂਰਕ ਵੀਵਾ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਹ "ਸੋ ਕੂਲ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਸੀ। ਕਾਲਮ ਰਾਜਾਹੰਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸੋ ਕੂਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਦਗੀ ਹੈ।"

ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ-ਡਾਂਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸ਼ੋਅ "ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ" ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਲਕਰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਥ੍ਰਿਲਰ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ।

ਉਸਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਚੈਨਲ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1994 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਗੁਲਾਬਾਰੀ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਕਟਾ ਰੂਟ ਕੁਨਾਲਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ 1999-2000 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਬੈਸਟਸੈਲਰਜ਼ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ (ਕਿਆ ਯਹੀ ਪਿਆਰ ਹੈ - ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਤਨੁਜਾ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦੁਆਰਾ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ

ਸੋਨਾਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਕੁਲਕਰਨੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ, ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। 24 ਮਈ, 2010 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ "ਨਚਿਕੇਤ ਪੰਤਵਦੀਆ", ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਖੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।

## ਰਿਏਲਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ

* ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ- ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ, ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ
* ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ, ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਉੱਪਰ

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* Sonali Kulkarni, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡੈਟਾਬੇਸ 'ਤੇ
# ਮੀਰਾ ਚੋਪੜਾ

| ਮੀਰਾ ਚੋਪੜਾ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ |  (1983-07-08) 8 ਜੁਲਾਈ 1983 ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ |
| ਹੋਰ ਨਾਮ | ਨੀਲਾ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਮਾਡਲ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 2007–ਵਰਤਮਾਨ |
| ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ | See Chopra family |

**ਮੀਰਾ ਚੋਪੜਾ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਨੀਲਾ** ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਮੀਰਾ ਨੇ ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਜੀਵਨ

ਮੀਰਾ ਚੋਪੜਾ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਜੁਲਾਈ 1984 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਮੀਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਗਿਣਵ ਵੈਲੀ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਿਊਯਾਰਕ,ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ,ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ, ਪ੍ਰੀਨਿਤੀ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਮਨਾਰਾ ਦੀ ਕਜ਼ਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਜੰਞ

## ਜੰਞ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਰਸਮ ਤੇ ਗੀਤ

### ਨਹਾਈ ਧੋਈ ਦੀ ਰਸਮ

ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚੌਂਕੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦਰੀ ਨਾਲ ਕੇਸੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਨੁਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਦਰੀ ਚੜਾਉਣ’ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਈ ਧੋਈ ਉੱਪਰੰਤ ਵਿਆਹੁਲਾ ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਨਾਨਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।
ਕੀਹਨੇ ਡੋਲਿਆ ਪਾਣੀ
ਆਂਗਣ ਚੀਕੜ ਕੀਹਨੇ ਕੀਤੜਾ ਵੇ,

ਕੀਹਨੇ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਪਾਣੀ,

ਵੇ ਕਹਿਨੇ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਵਾਣੀ,

ਬਾਬੇ ਦਾ ਪੋਤੜਾ ਨ੍ਹਾਤੜਾ ਵੇ ਉਹਨੇ ਡੋਲਿਆ ਪਾਣੀ,

ਵੇ ਉਹਨੇ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਪਾਣੀ।.........

### ਚੱਪਣੀਆਂ ਭੰਨ੍ਹਣੀਆਂ

ਚੋਂਕੀ ਤੋਂ ੳੱੁਤਰ ਕ ਮੁੰਡਾ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਕੋਰੀਆਂ ਚੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਡੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਭੰਨਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਲਾੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕੜਾਏਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੋੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲੇ ਯਾਨੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੱਪਣੀ ਸਾਬਤ ਨਾ ਰਹੇ।

 ਪੁੱਤ ਬਹਿ ਚੌਕੀ ਭੰਨ ਚੱਪਣੀਆਂ

ਤੇਰੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਤੇ ਦਾਦਕਿਆਂ ਨੂੰ

ਮਿਲਣ ਵਧਾਇਆ ਵੇ! ............(2)

### ਸਿਹਰਾਬੰਦੀ

ਸਿਹਰਾ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕਿ੍ਰਤ ਸ਼ਬਦ ‘ਸੇਖਰਾ’ ਚੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਭਾਵ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ। ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਉੱਪਰੰਤ ਭੈਣ ਵਲੋਂ ਵੀਰ ਦੇ ਸਿਹਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੀਰੇ ਦੇ ਸਗਨ ਮਨਾ ਰਹੀ ਆਂ,

ਲਿਆਵੋ ਨੀ ਜੰਮੂ ਦਾ ਮੋਤੀਆ,

ਵੀਰੇ ਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਪਹਿਨਾ ਰਹੀ ਆਂ।..........(3)

### ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਣਾ

ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਸੁਰਮਾ ਪਾ ਕੇ ਸਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਹੱਥ ਭਰਜਾਈ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਰਜਾਈ ਸੁਰਮਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲਾੜਾ ਸਜ ਧਜ ਕੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾਨ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਰ ਨਿਖਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਰੀਆਂ ਭਰਜਾਈਆਂ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਸਲਾਈ ਵੇ ਦਿਉਰਾ! ਰਸ ਭਰੀ, ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਸਲਾਈ ਤਾਰ।

ਤੀਜੀ ਸਲਾਈ ਤਾਂ ਪਾਵਾਂ,

ਜੇ ਮੁਹਰਾ ਦੇਵੇ ਵੇ, ਦਿਉਰਾ ਮੇਰਿਆ ਵੇ-ਚਾਰ।..........(4)

### ਸਰਬਾਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਤੇ ਸਲਾਮੀ ਦੇਵਾ

ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਉੱਪਰੰਤ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸਰਬਾਲਾ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਬਾਲੇ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ‘ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਸਾਈ’। ਵਿਆਂਹਦੜ ਦੇ ਨਾਲ ਸਜ ਬੈਠੇ ਸਰਬਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਲਾਮੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰਬਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗੰਨਾ ਵੀਰਾ।

ਤੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ੈਲ ਸਿਪਾਹੀ ਲੰਮਾ ਵੀਰਾ।

ਲਾੜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਲਾੜੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਕਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਰੁਪਏ ਵਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਹੋਰ ਰੁਪਏ ਵਾਰ ਕੇ ਲਾਗੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਿਹਰਾ ਬੰਨ੍ਹੀ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਆਈ

ਪੱਖੀਆਂ ਝੱਲਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸਲਾਮੀ ਕਰਦੇ ਭਾਈ।........(5)

### ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਨਾ

ਸਲਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾੜਾ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਰਬਾਲਾ ਲਾੜੇ ਪਿੱਛੇ ਘੋੜੀ ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਘੋੜੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਘੋੜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਂਗਾ ਗੁੰਦ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਗਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੈਣ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਾਲ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਜਿਨੀਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇ ਵੀਰਾ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ,

ਉਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਰੇਤਾ ਖੰਡ ਬਣਿਆਂ।

ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਕਣੀ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵੇ ਵਰੇ੍ਹ,

ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਘੋੜੀ ਘਾਹ ਵੇ ਚਰ੍ਹੇ।...........(61,62)

### ਬਰਾਤ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ

ਇਸ ਪੜਾਅ ਤੇ ਬਰਾਤੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਖੇੜੇ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ। ਉੱਪਰੰਤ ਸਾਰੇ ਬਰਾਤੀ ਜਾਣ-ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਭਾਬੀ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਰਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹ ਜੀ ਵੀਰਾ ਹੱਸ ਕੇ, ਵਹੁਟੀ ਲਿਆਈ ਹਾਂ ਜੀ ਮੁਟਿਆਰ

ਅੰਗ ਦੀ ਹੋਵੇ ਪਤਲੀ,

ਸਜੇ ਬਾਈ ਜੀ ਦੇ, ਵੇ ਬੱਡੀ ਸੁੱਲਖਣਿਆਂ ਵੇ-ਬਾਰ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ

| ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ |
| --- |
| skyline |
|  |
| Interactive map of ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ |
| ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰੀ |
| ਸਥਾਪਤ | 1537 |
| ਸਰਕਾਰ |
|  • ਮੇਅਰ | ਦ. ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਮੂਰਤੀ |
|  • ਕਮਿਸ਼ਨਰ | ਹ.ਸਿਦਾਈਆ |
| ਖੇਤਰ |
|  • City | 741.0 km2 (286.1 sq mi) |
| ਉੱਚਾਈ | 920 m (3,020 ft) |
| ਆਬਾਦੀ (2011) |
|  • ਸ਼ਹਿਰ | 84,74,970 |
|  • ਰੈਂਕ | 3rd |
|  • ਘਣਤਾ | 11,000/km2 (30,000/sq mi) |
|  • ਮੈਟਰੋ | 84,99,399 |
|  • Metro rank | 5th |
|  • Metropolitan | 87,28,906 (5th) |
| ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਂ | Bangalorean |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+5:30 |

**ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਬੰਗਲੌਰ** ਜਾਂ **ਬੈਂਗਲੁਰੂ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾਟਕਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ (ਡੈਕਨ) ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਹੁ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੰਨਿਆ-ਪ੍ਰਮੰਨਿਆ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ।

## ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ

"**ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ**" ਨਾਮ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਕੰਨੜ ਤੇ: ಬೆಂಗಳೂರು ਹੈ। "**ਬੰਗਲੌਰ**" ਇੱਕ ਐਂਗਲੀਕੇਸਡ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਜ ਬੋਂਗਲ਼ੁਰੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਡੀਗੇਹੱਲ਼ੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੈਂਪੇਗੌਡਾ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲੌਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। "ਬੰਗਾਲਾਰੂ" ਨਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹਵਾਲਾ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗੰਗਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ "**ਵੀਰਾ ਗੱਲੂ**" (ਅਨੁ. ਜਲੂਸ, ਹੀਰੋ ਪੱਥਰ; ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ) ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਬੇਗੂਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਇਸ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿਚ, "**ਬੰਗਾਲ਼ਾਰੀ**" ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 890 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨ 1004 ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਲੇਗਾਨਾਡਾ (ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਨੜ) ਵਿੱਚ "**ਬੇਂਗਾਵਾਲ਼-ਉਰੂ**", "ਗਾਰਡਜ਼ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦੀਕੈਪਰੀਓ

| ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦੀਕੈਪਰੀਓ |
| --- |
| 60ਵੇਂ ਬਰਲਿਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਉੱਤੇ |
| ਜਨਮ | ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਵਿਲਹੈਮ ਦੀਕੈਪਰੀਓ  (1974-11-11) 11 ਨਵੰਬਰ 1974 ਲਾਸ ਏਂਜੇਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਅਦਾਕਾਰ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 1989–ਹੁਣ ਤੱਕ |
| Parent(s) | ਜਾਰਜ ਦੀਕੈਪਰੀਓ (ਪਿਤਾ) ਇਰਮੇਲਿਨ ਇਨਡੈਨਬਿਰਕੇਨ ਦੀਕੈਪਰੀਓ (ਮਾਤਾ) |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.leonardodicaprio.com |

**ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦੀਕੈਪਰੀਓ** (ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ 1974) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 5 ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮਾਂ ਅਤੇ 10 ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਸ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਵੀ ਹਨ।

## ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ

ਡਿਕੈਪਰੀਓ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ਾ ਵਪਾਰਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1990ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ *ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਬਰਾ* ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ *ਗ੍ਰੋਇੰਗ ਪੇਨਸ* ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। *ਦਿੱਸ ਬੌਇ'ਜ਼ ਲਾਈਫ਼* (1993) ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਹਾਸਰਸ-ਡਰਾਮਾ *ਵੱਟ'ਸ ਈਟਿੰਗ ਗਿਲਬਰਟ ਗ੍ਰੇਪ* (1993) ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਡਿਕੈਪਰੀਓ ਨੂੰ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸਦੇ ਸਦਕਾ ਇਸਨੂੰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ *ਦ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਡਾਇਰੀਜ਼* (1995) ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ *ਰੋਮੀਓ + ਜੂਲੀਐਟ* (1996) ਨਾਲ਼ ਇਸਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਕੈਮਰੋਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੁਮਾਂਸ ਦਾਸਤਾਨ *ਟਾਈਟੈਨਿਕ* (1997) ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ।

ਡਿਕੈਪਰੀਓ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਫ਼ਿਲਮਾਂ:

* *ਵੱਟ'ਸ ਈਟਿੰਗ ਗਿਲਬਰਟ ਗ੍ਰੇਪ* (1993), ਗਲਪਿਤ ਜੀਵਨੀ
* *ਰੋਮੀਓ + ਜੂਲੀਐਟ* (1996), ਰੁਮਾਂਸ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
* *ਟਾਈਟੈਨਿਕ* (1997), ਰੁਮਾਂਸ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
* *ਦ ਮੈਨ ਇਨ ਦ ਆਇਰਨ ਮਾਸਕ* (1998), ਰੁਮਾਂਸ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
* *ਕੈਚ ਮੀ ਇਫ਼ ਯੂ ਕੈਨ* (2002), ਜੀਵਨੀ ਜੁਰਮ ਡਰਾਮਾ
* *ਗੈਂਗਸ ਆਫ਼ ਨਿਊ ਯਾਰਕ* (2002), ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ
* *ਬਲੱਡ ਡਾਇਮੰਡ* (2006), ਸਿਆਸੀ ਸਨਸਨੀ
* *ਦ ਡਿਪਾਰਟਡ* (2006), ਜੁਰਮ ਡਰਾਮਾ
* *ਬੌਡੀ ਆਫ਼ ਲਾਈਜ਼* (2008), ਜਾਸੂਸੀ ਸਨਸਨੀ
* *ਰੈਵੱਲਸ਼ਨਰੀ ਰੋਡ* (2008), ਡਰਾਮਾ
* *ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਗੈਟਸਬਾਇ* (2013), ਡਰਾਮਾ
* *ਸ਼ਟਰ ਆਇਲੈਂਡ* (2010), ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਨਸਨੀ
* *ਇਨਸੈਪਸ਼ਨ* (2010), ਵਿਗਿਆਨ-ਗਲਪ ਸਨਸਨੀ
* *ਜੇ. ਐਡਗਰ* (2011), ਜੀਵਨੀ
* *ਜੈਂਗੋ ਅਨਚੇਨਡ* (2012)

## ਸਨਮਾਨ

*ਦ ਐਵੀਏਟਰ* (2004) ਅਤੇ *ਦ ਵੁਲਫ਼ ਆਫ਼ ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ* (2013) ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਦਾ ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜਾਂ ਹਾਸਰਸ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ। ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ *ਐਪੀਅਨ ਵੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼* ਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਵੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵਚਨਬੱਧ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਰੱਖਿਅਕ ਵੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਨਾਗਪੁਰ

| ਨਾਗਪੁਰ |
| --- |
|  |
| Interactive map of ਨਾਗਪੁਰ |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+5:30 |

**ਨਾਗਪੁਰ** (pronunciation) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਨੇ ਮਗਰੋਂ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਯੋਗੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ 2011 ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,405,421 ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਭਾਰਤ ਦਾ 13ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਹੁਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਧੀਮਾਲ ਭਾਸ਼ਾ

|  |  |
| --- | --- |
| ਧੀਮਲ | ਧਮਾਲ |
| </img></img> ਧਾਮ ਅਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ‘ਧੀਮਲ ਭਾਸ਼ਾ’ |
| ਖੇਤਰ | ਨੇਪਾਲ |
| ਜਾਤੀ | ਧੀਮਲ |
|  ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ | 20,000 (2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ)  |
| ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ |  ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ
* ਕਿਰੰਤੀ ?
	+ ਧੀਮਾਲਿਸ਼
		- **ਧੀਮਲ**
 |
| ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ | ਧਾਮ ਲਿਪੀ |
| ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਡ |
| ISO 639-3 | `dhi` |
| *ਗਲੋਟੋਲੋਗ* | `dhim1246` |
| ਈ.ਐਲ.ਪੀ | ਧੀਮਲ Archived 2023-03-20 at the Wayback Machine. |

**ਧੀਮਾਲ** ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਇਕ ਸੀਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਸ਼ੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਤਰਾਈ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 20,000 ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਕ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੋਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਨਕਾਈ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਧੀਮਾਲ ਨੂੰ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਵੰਡ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ

ਧੀਮਾਲ ਪੂਰਬੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਰਾਈ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਰਾਂਗ, ਝਪਾ ਅਤੇ ਸੁਨਸਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ। ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਧੀਮਾਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 1% ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਹੈ।

## ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ

### ਸਵਰ

ਧੀਮਾਲ ਦੇ 16 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਵਰ ਧੁਨੀ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਨਾਸਿਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੇ ਡਿਫਥੌਂਗ ਹਨ।

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| i/i:/ĩ |  |  |  | u/u:/ũ |
|  | e/e:/ẽ | ə | o/o:/õ |  |
|  |  | a/a:/ɑ̃ |  |  |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| iu |  |  |  | ui |
|  | eu |  | oi |  |
|  |  | au/ai |  |  |

### ਵਿਅੰਜਨ

ਧੀਮਾਲ ਦੇ 31 ਵਿਅੰਜਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾਦੀ ਅਤੇ ਅਨਾਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

|  | ਲੇਬਿਅਲ | ਦੰਦ | ਤਾਲੁ | ਵੇਲਰ | ਗਲੋਟਲ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਨੱਕ | m | mʱ | n | nʱ |  | ŋ |  |  |
| ਰੂਕੋ | ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ | p | pʰ | t | tʰ | c |  | k | kʰ | ʔ |
| ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ | b | bʱ | d | dʱ | ɟ | ɟʱ | g | gʱ |  |
| ਫ੍ਰੀਕੇਟਿਵ |  | s |  |  |  | h |
| ਲਗਪਗ | w | wʱ | l | lʱ |  |  |  |
| ਰੌਟਿਕ |  | r | rʱ |  |  |  |

## ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਧੀਮਾਲ (ਪੱਛਮੀ ਬੋਲੀ) ਮੂਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦ ਸੂਚੀ ਰੇਗਮੀ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੈ। (2014: 92-98)।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਧਾਮ ਲਿਪੀ
* ਧੀਮਾਲਿਸ਼ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸੂਚੀ (ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ)
# ਕਨੈਟੀਕਟ

|  |
| --- |
| **ਕਨੈਟੀਕਟ ਦਾ ਰਾਜ State of Connecticut** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | Seal |

 |
| ਉੱਪ-ਨਾਂ: *ਸੰਵਿਧਾਨ ਰਾਜ ਜਾਫਲ ਰਾਜ ਰਸਦ ਰਾਜ ਅਟੱਲ ਆਦਤਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ* |
| ਮਾਟੋ: *Qui transtulit sustinet (ਲਾਤੀਨੀ)* |
| Map of the United States with ਕਨੈਟੀਕਟ highlighted |
| **ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** | ਕੋਈ ਨਹੀਂ |
| **ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਂ** | ਕਨੈਟੀਕਟਰ, ਕਨੈਟੀਕਟੀ, ਜਾਫਲੀ |
| **ਰਾਜਧਾਨੀ** | ਹਾਰਟਫ਼ੋਰਡ |
| **ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ** | ਬ੍ਰਿਜਪੋਰਟ |
| **ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ** | ਵਡੇਰਾ ਹਾਰਟਫ਼ੋਰਡ |
| **ਰਕਬਾ** | ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 48ਵਾਂ ਦਰਜਾ |
|  - ਕੁੱਲ | 5,543 sq mi (14,357 ਕਿ.ਮੀ.੨) |
|  - ਚੁੜਾਈ | 70 ਮੀਲ (113 ਕਿ.ਮੀ.) |
|  - ਲੰਬਾਈ | 110 ਮੀਲ (177 ਕਿ.ਮੀ.) |
|  - % ਪਾਣੀ | 12.6 |
|  - ਵਿਥਕਾਰ | 40°58′ N to 42°03′ N |
|  - ਲੰਬਕਾਰ | 71°47′ W to 73°44′ W |
| **ਅਬਾਦੀ** | ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 29ਵਾਂ ਦਰਜਾ |
|  - ਕੁੱਲ | 3,590,347 (2012 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ) |
|  - ਘਣਤਾ | 739/sq mi  (285/km2) ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਦਰਜਾ |
|  - ਮੱਧਵਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਆਮਦਨ | $68,595 (ਤੀਜਾ) |
| **ਉਚਾਈ** |   |
|  - ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ | ਫ਼੍ਰਿਜ਼ਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਾਲ ਉੱਤੇ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 2,379 ft (725 m) |
|  - ਔਸਤ | 500 ft  (150 m) |
|  - ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੀਂ ਥਾਂ | ਲਾਂਗ ਟਾਪੂ ਸਾਊਂਡ sea level |
| **ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼** | 9 ਜਨਵਰੀ 1788 (5ਵਾਂ) |
| **ਰਾਜਪਾਲ** | ਡੈਨਲ ਮੈਲਾਏ (D) |
| **ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਰਾਜਪਾਲ** | ਨੈਂਸੀ ਵਾਇਮਨ (D) |
| **ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ** | ਸਧਾਰਨ ਸਭਾ |
|  - ਉਤਲਾ ਸਦਨ | ਸੈਨੇਟ |
|  - ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਦਨ |
| **ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸੈਨੇਟਰ**  | ਰਿਚਰਡ ਬਲੂਮੈਂਥਲ (D)
ਕ੍ਰਿਸ ਮਰਫ਼ੀ (D) |
| **ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸਦਨ ਵਫ਼ਦ**  | 5 ਲੋਕਤੰਤਰੀ (list) |
| **ਸਮਾਂ ਜੋਨ** | ਪੂਰਬੀ: UTC-5/-4 |
| **ਛੋਟੇ ਰੂਪ** | CT Conn. US-CT |
| **ਵੈੱਬਸਾਈਟ** | www.ct.gov |

**ਕਨੈਟੀਕਟ** (/kəˈnɛt**[invalid input: 'ɨ']**kət/ ( ਸੁਣੋ)) ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੋਡ ਟਾਪੂ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੈਸਾਚੂਸਟਸ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

*
*
*

## ਹਵਾਲੇ
# 15 ਨਵੰਬਰ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ਨਵੰਬਰ | >> |
| ਐਤ | ਸੋਮ | ਮੰਗਲ | ਬੁੱਧ | ਵੀਰ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ਨੀ |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

**15 ਨਵੰਬਰ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 319ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 320ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 46 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਦੇਸੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਿਨ 1 ਮੱਘਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

## ਵਾਕਿਆ

* 1761 – ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
* 1901 –ਮਿੱਲਰ ਰੀਅਸ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲਿਆਂ ਦੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਈ।
* 1917 –ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਰੈਨਸਕੀ ਦੇ ਹਾਰ ਖਾ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਬਾਲਸ਼ੇਵਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮਾਸਕੋ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
* 1920 –ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣੀ।
* 1921 –ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਕਾਮਗਾਟਾਮਾਰੂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨਨਕਾਣਾ 'ਚ, ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਕੇ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੇਖਦੀ ਰਹਿ ਗਈ।
* 1948 –ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 33 'ਚੋਂ 32 ਐਮ.ਐਲ.ਏਜ਼ (ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਨੇ ਸਿੱਖ ਚਾਰਟਰ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
* 1948 – ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਤਲ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਅਤੇ ਨਰਾਇਣ ਆਪਟੇ ਨੂੰ ਫ਼ਾਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ।
* 1969 –ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. 'ਚ ਢਾਈ ਲੱਖ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਵਿਰੁਧ ਜਲੂਸ ਕਢਿਆ।
* 1999 –ਚੀਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਹੇਠ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਟਰੇਡ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
* 2006 –ਐਂਡੀ ਵਾਰੋਹਲ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ, ਮਾਉ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਕਰੋੜ 74 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀ।

## ਜਨਮ

ਭਗਵਤੀ ਚਰਣ ਵੋਹਰਾ ਬਿਰਸਾ ਮੰਡਾ
* 1875 – ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੁੰਡਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਉਲਗੁਲਾਨ ਦਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਨਾਇਕ ਬਿਰਸਾ ਮੰਡਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1900 – ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1903 – ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਭਗਵਤੀ ਚਰਣ ਵੋਹਰਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1914 – ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਜੱਜ ਵੀ.ਆਰ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਇਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1933 – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਥੀਓਡਰ ਰੋਜੈਕ (ਵਿਦਵਾਨ) ਦਾ ਜਨਮ।
* 1943 – ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1959 – ਕਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1986 – ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਦਿਹਾਂਤ

ਜੋਹਾਨਸ ਕੈਪਲਰ
* 1630 – ਜਰਮਨ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਹਾਨਸ ਕੈਪਲਰ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1917 – ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸਮਾਜ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਏਮੀਲ ਦੁਰਖਿਮ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1978 – ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਰਗਰਿਟ ਮੀਡ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1982 – ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1997 – ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਘੇ ਡਾਕਟਰ ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਗਿੱਲ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2015 – ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸਈਦ ਜਾਫ਼ਰੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
# ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਾਮਰਾਜ

| Kushan Empireκυϸανο (ਬਾਖ਼ਤਰੀ) कुषाण राजवंश (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) Βασιλεία Κοσσανῶν (ਯੂਨਾਨੀ) |
| --- |
| 30–375 |
| ਰਬਤਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਸ਼ਾਨੀ ਇਲਾਕੇ (ਮੁਕੰਮਲ ਲਕੀਰ) ਅਤੇ ਕਨਿਸ਼ਕ ਹੇਠ ਕੁਸ਼ਾਨ ਅਧੀਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸਾਰ (ਬਿੰਦੂਨੁਮਾ ਲਕੀਰ) |
| ਰਾਜਧਾਨੀ | ਬਗਰਾਮ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਮਥੁਰਾ |
| ਆਮ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ: ਬਾਖ਼ਤਰੀ ਖੇਤਰੀ ਬੋਲੀਆਂ: ਗੰਧਾਰੀ (ਗੰਧਾਰ), ਸੁਗਦੀ (ਸੁਗਦੀਆਨਾ), ਯੂਨਾਨੀ Chorasmian Tocharian Saka dialects ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ |
| ਧਰਮ  | ਹਿੰਦੂ ਬੁੱਧ Shamanism Zoroastrianism Manichaeism various Afghan-Indian religions |
| ਸਰਕਾਰ | ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ |
| ਬਾਦਸ਼ਾਹ |   |
|  |
| • 60–80  | ਕੁਜੁਲ ਕਦਫ਼ੀਸ |
| • 350–375  | ਕਿਪੂਨਾਦ |
|  |
| Historical era | ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ |
|  |
| • ਕੁਜੁਲ ਕਦਫ਼ੀਸ ਨੇ ਯੂਏਜੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਸੰਘ 'ਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ  | 30 |
| • ਸਸਨੀ, ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਹਪਥਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਚਲੀ ਗਈ  | 375 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| 3,800,000 km2 (1,500,000 sq mi) |
| ਮੁਦਰਾ | ਕੁਸ਼ਾਨ ਦਰਾਖ਼ਮ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ** | **ਤੋਂ ਬਾਅਦ** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | ਹਿੰਦ-ਪਾਰਥੀ |
|  | ।ndo-Scythians |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਸਨੀ ਸਲਤਨਤ |  |
| ਗੁਪਤਾ ਸਲਤਨਤ |  |
| ਹਫ਼ਥਾਲੀ |  |

 |

 |
| ਅੱਜ ਹਿੱਸਾ ਹੈ |  ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ  ਚੀਨ  ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ  ਭਾਰਤ  ਨੇਪਾਲ  ਪਾਕਿਸਤਾਨ  ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ  ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ |

**ਕੁਸ਼ਾਨ ਸਲਤਨਤ** ਜਾਂ **ਕੁਸ਼ਾਨ ਰਾਜਪਾਟ** (ਬਾਖ਼ਤਰੀ: *κυϸανο*; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: *कुषाण राजवंश* ਕੁਸ਼ਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼; ਬੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ.: **Guṣāṇa-vaṃśa**; ਪਾਰਥੀ: *𐭊𐭅𐭔𐭍 𐭇𐭔𐭕𐭓* *ਕੁਸ਼ਾਨ-ਖ਼ਸ਼ਾਤਰ*) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸਲਤਨਤ ਸੀ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ 'ਚ ਕੁਜੁਲ ਕਦਫ਼ੀਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੁਰਾਤਨ ਬਾਖ਼ਤਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਕਸਸ ਦਰਿਆ (ਆਮੂ ਦਰਿਆ) ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਬਾਦ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਸ਼ਾਣ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਦੈ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਦੇ ਯੂਈਜ਼ੀ ਨਾਮਕ ਕਬੀਲੇ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੈਕਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਜਮਾ ਲਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਿਆਸਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਲੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਕਾਂ ਨੂੰ ਉਖੇੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਈਨ ਮਨਵਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਗਮਨ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਜੁਲਾ ਕਡਫੀਸੇਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਥਮ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਾਮਰਾਜ ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਾਕੇਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਨਾਥ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਮਰਾਟ ਕਨਿਸ਼ਕ ਮਹਾਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਾਮਰਾਜ ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ,ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਟਿਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ ਯੌਧੇਆ, ਅਰਜੁਨਯਾਨ, ਕੁਲਿੰਦਾ, ਔਡੰਬਰ ਅਤੇ ਸਿੱਬੀ ਹਨ ਇਹ ਕਬੀਲੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਰੀਆ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਅੰਸ਼ ਬੰਸ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਮੱਧ, ਪੱਛਮੀ, ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
# 4 ਅਪ੍ਰੈਲ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ਅਪਰੈਲ | >> |
| ਐਤ | ਸੋਮ | ਮੰਗਲ | ਬੁੱਧ | ਵੀਰ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ਨੀ |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

**4 ਅਪ੍ਰੈਲ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ 94ਵਾਂ (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 95ਵਾਂ) ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 271 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ।

## ਵਾਕਿਆ

* 1814 – ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪਦ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਾਇਆ।

* 1818 – ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ 13 ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ 20 ਤਾਰੇ ਰੱਖੇ ਗਏ।
* 1858 – ਮਹਾਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਦਾ ਹਊਜ ਰੋਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਝਾਂਸੀ ਤੋਂ ਕਾਲਪੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵੱਲ ਚੱਲੀ ਗਈ।
* 1905 – ਕਾਂਗੜਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ 3 ਲੱਖ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
* 1910 – ਮਹਾਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਵਿੰਦੋ ਘੋਸ਼ ਧਿਆਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਪਹੁੰਚੇ।
* 1914 – ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
* 1918 – ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਮਸਤੱਰਦਮ 'ਚ ਖਾਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੰਗਾ ਭੜਕਿਆ।
* 1920 – ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ 'ਚ ਯਹੂਦੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
* 1921 – ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਰੋਸ ਜਤਾਇਆ।
* 1946 – ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ।
* 1941 – ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬੇਨਗਾਜੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
* 1944 – ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੇ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਦਿਸ ਅਬਾਬਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
* 1949 – ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ ਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
* 1949 – 12 ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਥ ਐਟਲੈਂਟਿਕ ਟਰੀਟੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਨੈਟੋ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
* 1955 – ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਰਾਕ ਨਾਲ ਫੌਜ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ।
* 1960 – ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਸੇਨੇਗਲ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
* 1967 – ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 500ਵਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ।
* 1968 – ਨਾਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਪੋਲੋ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।

## ਜਨਮ

* 1889 – ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਡਰਾਮ ਲੇਖਕ ਮੱਖਣਲਾਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
* 1962 – ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਲਾਸ਼ੋ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
* 1962 – ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ.

## ਮੌਤ

* 1968 – ਇੱਕ ਨਸਲਵਾਦੀ ਗੌਰੇ ਨੇ ਕਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ, ਜੂਨੀਅਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ।
* 1979 – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੁਲਫ਼ਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਰਚਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ।