# ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ

| ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ |
| --- |
| *ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਰੋਤ* |
| ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ। ਕਾਰਨ (2) ਦਿਲ ਦੀ ਮੂਹਰਲੀ ਕੰਧ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਮਿਚਣ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ (1) ਖੱਬੀ ਕੋਰੋਨਰੀ ਨਾੜ (LCA) ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ ਕਰ ਕੇ। RCA ਸੱਜੀ ਕੋਰੋਨਰੀ ਨਾੜੀ ਹੈ। |
| ਆਈ.ਸੀ.ਡੀ. (ICD)-10 | I21-I22 |
| ਆਈ.ਸੀ.ਡੀ. (ICD)-9 | 410 |
| ਰੋਗ ਡੇਟਾਬੇਸ (DiseasesDB) | 8664 |
| ਮੈੱਡਲਾਈਨ ਪਲੱਸ (MedlinePlus) | 000195 |
| ਈ-ਮੈਡੀਸਨ (eMedicine) | med/1567 emerg/327 ped/2520 |
| MeSH | D009203 |

**ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ** (ਡਾਕਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ **ਮਾਇਓਕਾਰਡੀਅਲ ਇਨਫ਼ਾਕਸ਼ਨ**; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Myocardial infarction ਜਾਂ *acute myocardial infarction*; **ਏ.ਐੱਮ.ਆਈ.** ਭਾਵ ਤੇਜ਼ ਐੱਮ.ਆਈ.) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ ਵਾਸਤੇ ਇਸਤਲਾਹ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ **ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਉਦੋਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖ਼ੂਨ ਦਿਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਜਣੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਲੁੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰ ਕੇ ਦਿਲੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰਜ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹਦਾ ਆਮ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਤੱਕ ਲਹੂ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਰੋਨਰੀ ਨਾੜੀਆਂ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਲਹੂ ਕੋਸ਼, ਕੋਲੈਸਟਰੋਲ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਬਣਨ ਕਰ ਕੇ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਚਨਚੇਤੀ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹਨੂੰ "ਤੇਜ਼" ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ

ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਦਰਦ ਮਾਇਓਕਾਰਡੀਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ, ਆਮ (ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ) ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮ (ਹਲਕੇ ਲਾਲ) ਖੇਤਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
### ਦਰਦ

ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਜਕੜ, ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਨਿਚੋੜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਦ ਅਕਸਰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਜਬਾੜੇ, ਗਰਦਨ, ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ, ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪੇਟ ਤੱਕ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੀਬਰ ਐਮ ਆਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਕੇਤ ਵਾਲਾ ਦਰਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਰਦ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਮੋਢਾ ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਪਿਛਲੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਰਗਾ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐਮ ਆਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਰਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ, ਅਤੇ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੇਵਿਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕੇ ਫੜ ਕੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਨਿਰੀਖਣ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮਾੜਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਮੁੱਲ ਸੀ। ਦਰਦ ਜੋ ਨਾਈਟ੍ਰੋਗਲਾਈਸਰੀਨ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

### ਔਰਤਾਂ

Range of myocardial infarction symptoms in women
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਓਕਾਰਡੀਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਗਭਗ 50% ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ਦੇ ਦਰਦ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ, ਦੁਖਦਾਈ, ਹਲਕਾਪਨ, ਸਾਹ ਦੀ ਕਮੀ, ਥਕਾਵਟ, ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦਰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਗਲਤ ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਦੇ ਹਨ।

### ਹੋਰ ਲੱਛਣ

ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਪਸੀਨਾ, ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਰਦ ਦੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਓਕਾਰਡਿਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਕਮੀ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਇੱਕ ਆਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੋ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕਲ ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ, ਜਾਂ ਫੇਫੜੇ ਦੇ ਸੋਜ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਘੱਟ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਹਲਕੀ-ਧੜਕਣ, ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦਰ ਜਾਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਲੱਛਣ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੇਟੋਲੋਮਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਧਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦਰਦ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਘੱਟ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਕਾਰਡੀਓਜੈਨਿਕ ਸਦਮੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ, ਅਕਸਰ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕੂਲਰ ਫਾਈਬ੍ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਾਇਓਕਾਰਡੀਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਿਰਦੇ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ, ਅਤੇ ਧੜਕਣ ਵਰਗੇ ਅਟਪਟੀਕਲ ਲੱਛਣ, ਔਰਤਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[23]
"ਸਾਈਲੈਂਟ" ਮਾਇਓਕਾਰਡਿਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨਸ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੱਛਣ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਸ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕਾਰਡੀਓਗਰਾਮ, ਖੂਨ ਦੇ ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਤੇ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੁੱਪ ਮਾਇਓਕਾਰਡੀਅਲ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨਸ ਸਾਰੇ ਇਨਫਾਰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 22 ਅਤੇ 64% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,, ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, [12] ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ [16] ਅਤੇ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ. ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਦਰਦ ਦੇ ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ, ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਿਊਰੋਪੈਥੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਆਖਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। [] 34]ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਦਾਨੀ ਦਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। [] 35]

## ਹਵਾਲੇ