Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਸ਼ੋਲੇ

| ਸ਼ੋਲੇ |
| --- |
| ਤਸਵੀਰ:Sholay-poster.jpgTheatrical release poster |
| ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | ਰਾਮੇਸ਼ ਸਿਪੀ |
| ਸਕਰੀਨਪਲੇਅ | ਸਲੀਮ-ਜਾਵੇਦ |
| ਨਿਰਮਾਤਾ | ਜੀ. ਪੀ. ਸਿਪੀ |
| ਸਿਤਾਰੇ | ਧਰਮਿੰਦਰ ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਜਯਾ ਬਚਨ ਅਮਜਦ ਖ਼ਾਨ |
| ਸਿਨੇਮਾਕਾਰ | ਦਵਾਰਕਾ ਦੀਵੇਚਾ |
| ਸੰਪਾਦਕ | ਐਮ. ਐਸ. ਸ਼ਿੰਦੇ |
| ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ |
| ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀਆਂ | ਯੂਨਾਟਿਡ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰਜ਼ ਸਿਪੀ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ |
| ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰ | ਸਿਪੀ ਫ਼ਿਲਮਜ਼ |
| ਰਿਲੀਜ਼ ਮਿਤੀ | * 15 ਅਗਸਤ 1975 (1975-08-15)
 |
| ਮਿਆਦ | 204 minutes |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |
| ਭਾਸ਼ਾ | ਹਿੰਦੀ |
| ਬਜਟ | ₹30 ਮਿਲੀਅਨ |
| ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ | ₹150 ਮਿਲੀਅਨ |

**ਸ਼ੋਲੇ** 1975 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਮੇਸ਼ ਸਿਪੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੀ.ਪੀ. ਸਿਪੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਿਮਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਜੈਯ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਜੈਯ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਦਈ ਡਾਕੂ ਗੱਬਰ ਸਿੰਘ ਅਮਜਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਪੇਸੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਅਤੇ ਜਯਾ ਬਚਨ ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਜੈਯ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2005 ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਦਸ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾਟਕਾ ਵਿੱਚ ਢਾਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੇਂਟਰ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਵੱਲੋਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਕਈ ਹਿੰਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 198 ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਸ਼ੋਲੇ ਜਦੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

## ਕਥਾ

ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਠਾਕੁਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੋ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਠਾਕੁਰ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਦ ਡਾਕੂ ਗੱਬਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਠਾਕੁਰ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਗੱਬਰ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਫੜ ਕੇ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣ।

ਗੱਬਰ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲਈ ਲੁਟੇਰੇ ਭੇਜੇ ਪਰ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜ ਕੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਗੱਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਹੋਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਜੈਯ ਨੇ ਗੱਬਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਉਹਨਾ ਦੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਦਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਬੰਦੂਕ ਵੀ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਹਨਾ ਨੇ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੱਬਰ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫਿਰ ਠਾਕੁਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਬਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਿਆ।

ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਵੀਰੂ ਨੂੰ ਬਸੰਤੀ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਾਲੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਟਾਂਗਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਜੈਯ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਨੂੰਹ ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਹੈ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੱਬਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਵੀਰੂ ਅਤੇ ਬਸੰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਜੈਯ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਯ ਗੱਬਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਗੁਪਤ ਠਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੈਯ ਅਤੇ ਵੀਰੂ ਬਾਰੂਦ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੀਰੂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ ਜੈਯ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੈਯ ਫਿਰ ਵੀ ਗੋਲੀਵਾਰੀ ਜ਼ਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
# ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ

ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ, 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਉਰਦੂ ਕਵੀ।
**﻿ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ** (ur), **ਸ਼ੇਅਰ-ਓ-ਸ਼ਾਇਰੀ** ਜਾਂ **ਸੁਖ਼ਨ** ਹਿੰਦ-ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ-ਹਿੰਦੀ-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਮੂਲ "ਸ਼ੇਅਰ" ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਪਹਿਚਾਨਣ ਅਤੇ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਇੰਦਰ ਰਾਜ ਆਨੰਦ

**ਇੰਦਰ ਰਾਜ ਆਨੰਦ** (ਮੌਤ 6 ਮਾਰਚ 1987) ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ *ਆਗ* (1948), *ਆਹ* (1953), *ਅਨਾਰੀ* (1959) ਅਤੇ *ਸੰਗਮ* (1963) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਟੀਨੂੰ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਿੱਟੂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਦਾ ਪੋਤਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਰਥ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੁਕੁਲ ਆਨੰਦ ਇੰਦਰ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਸੀ। ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਫਿਲਮ *ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ*, ਇੰਦਰ ਰਾਜ਼ ਆਨੰਦ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਿੱਟੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਟੀਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# 2009 ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ

## ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ

| ਨੰਬਰ | ਫ਼ਿਲਮ | ਕੁੱਲ | ਵਿਚਾਰ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | *ਥ੍ਰੀ ਇਡੀਅਟਸ*
 | ₹ 3,860,000,000 | ਸਫ਼ਲ |
| 2 | *ਅਜਬ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਗਜ਼ਬ ਕਹਾਨੀ* | ₹ 890,400,000 | ਸਫ਼ਲ  |
| 3 | *ਵਾਂਟੇਡ* | ₹ 886,900,000 |
| 4 | *ਆਲ ਦ ਬੈਸਟ* | ₹ 873,000,000 | ਸਫ਼ਲ  |
| 5 | *ਲਵ ਆਜ ਕਲ*
 | ₹ 564,800,000 | ਸਫ਼ਲ  |
| 6 | *ਕਮੀਨੇ* | ₹ 540,200,000 | ਸਫ਼ਲ  |
| 7 | *ਕੰਬਖ਼ਤ ਇਸ਼ਕ* | ₹ 519,200,000 | ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ |
| 8 | *ਬਲੂ* | ₹ 417,800,000 |
| 9 | *ਨਿਊ ਯਾਰਕ* | ₹ 394,000,000 | ਸਫ਼ਲ  |

## ਹਵਾਲੇ
# ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

**ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ** ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸੌਰਸੇਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

| ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |
| --- |
| ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ | ਹਰਿਆਣਾ,ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ , ਬਿਹਾਰ,ਬ੍ਰਜ,ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ, |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਰਗੀਕਰਨ | ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ* **ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ**
 |
| Early forms | ਸ਼ੌਰਸੇਨੀਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ
	+ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
		- ਹਿੰਦ-ਇਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
			* ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
 |
| Subdivisions | * ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ
* ਬੁੰਦੇਲੀ ਭਾਸ਼ਾ
* ਹਰਿਆਣਵੀ ਬੋਲੀ
* ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
* ਕਨੌਜਿੀ ਬੋਲੀ
* ਪ੍ਰਾਯਾ ਭਾਸ਼ਾ
 |

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦ

ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਫ਼ਿਜੀ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਸਮੇਤ), ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਡੇਕਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੇਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੁਹਾਜਿਰ (ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ (ਹਿੰਦੀ ਪੱਟੀ) ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਗਧੀ, ਮੈਥਿਲੀ ਅਤੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਹਾਰੀ ਹਿੰਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਟਨਾ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਾਠੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੰਬੇ ਹਿੰਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

* ਬ੍ਰਜ (1.6 ਮੀਟਰ), ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਹਰਿਆਣਵੀ (10 ਮੀਟਰ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਬੁੰਦੇਲੀ (6.5 ਮੀਟਰ), ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਕਨੌਜੀ (9.5 ਮੀਟਰ), ਪੱਛਮੀ-ਮੱਧ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ (250 ਮੀਟਰ), ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
	+ ਦੱਖਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾ
	+ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ
	+ ਰੇਖਤਾ

## ਹਵਾਲੇ
# ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ

| ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ |
| --- |
| ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ |
|  |
| ਯੋਗਦਾਨ ਖੇਤਰ | ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ |
| ਵੱਲੋਂ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ |
| ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ | 1954 |
| ਆਖਰੀ ਵਾਰ | 2022 |
| ਹਾਈਲਾਈਟਸ |
| ਕੁੱਲ ਜੇਤੂ | 60 |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | sahitya-akademi.gov.in |

| ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| ਉੱਤੇ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ |
| ਸ਼੍ਰੇਣੀ |
| ਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ |
| * ਅਸਾਮੀ
* ਬੰਗਾਲੀ
* ਬੋਡੋ
* ਡੋਗਰੀ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
* ਗੁਜਰਾਤੀ
* ਹਿੰਦੀ
* ਕੰਨੜ
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ
* ਕੋਂਕਣੀ
* ਮੈਥਿਲੀ
* ਮਲਿਆਲਮ
* ਮਰਾਠੀ
* ਮੇਤੇ
* ਨੇਪਾਲੀ
* ਓਡੀਆ
* ਪੰਜਾਬੀ
* ਰਾਜਸਥਾਨੀ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
* ਸੰਥਾਲੀ
* ਸਿੰਧੀ
* ਤਮਿਲ
* ਤੇਲਗੂ
* ਉਰਦੂ
 |
| ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਨਾਮ |
| * ਅਸਾਮੀ
* ਬੰਗਾਲੀ
* ਬੋਡੋ
* ਡੋਗਰੀ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
* ਗੁਜਰਾਤੀ
* ਹਿੰਦੀ
* ਕੰਨੜ
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ
* ਕੋਂਕਣੀ
* ਮੈਥਿਲੀ
* ਮਲਿਆਲਮ
* ਮਰਾਠੀ
* ਮੇਤੇ
* ਨੇਪਾਲੀ
* ਓਡੀਆ
* ਪੰਜਾਬੀ
* ਰਾਜਸਥਾਨੀ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
* ਸੰਥਾਲੀ
* ਸਿੰਧੀ
* ਤਮਿਲ
* ਤੇਲਗੂ
* ਉਰਦੂ
 |
| ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਯੁਵਾ ਇਨਾਮ |
| * ਅਸਾਮੀ
* ਬੰਗਾਲੀ
* ਬੋਡੋ
* ਡੋਗਰੀ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
* ਗੁਜਰਾਤੀ
* ਹਿੰਦੀ
* ਕੰਨੜ
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ
* ਕੋਂਕਣੀ
* ਮੈਥਿਲੀ
* ਮਲਿਆਲਮ
* ਮਰਾਠੀ
* ਮੇਤੇ
* ਨੇਪਾਲੀ
* ਓਡੀਆ
* ਪੰਜਾਬੀ
* ਰਾਜਸਥਾਨੀ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
* ਸੰਥਾਲੀ
* ਸਿੰਧੀ
* ਤਮਿਲ
* ਤੇਲਗੂ
* ਉਰਦੂ
 |
| ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਇਨਾਮ |
| * ਅਸਾਮੀ
* ਬੰਗਾਲੀ
* ਬੋਡੋ
* ਡੋਗਰੀ
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
* ਗੁਜਰਾਤੀ
* ਹਿੰਦੀ
* ਕੰਨੜ
* ਕਸ਼ਮੀਰੀ
* ਕੋਂਕਣੀ
* ਮੈਥਿਲੀ
* ਮਲਿਆਲਮ
* ਮਰਾਠੀ
* ਮੇਤੇ
* ਨੇਪਾਲੀ
* ਓਡੀਆ
* ਪੰਜਾਬੀ
* ਰਾਜਸਥਾਨੀ
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ
* ਸੰਥਾਲੀ
* ਸਿੰਧੀ
* ਤਮਿਲ
* ਤੇਲਗੂ
* ਉਰਦੂ
 |
| ਸੰਬੰਧਿਤ |
| * ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ
* ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕਮਿਸ਼ਨ
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 |

**ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ, ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 8ਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੀਆਂ 22 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ।

1954 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ₹ 1,00,000 ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਿਛਲੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਖ਼ਤੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਤਖ਼ਤੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਤਖ਼ਤੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੱਚਤ ਬਾਂਡਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ
* ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ
* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Sahitya Akademi Awards Winners List 2019 Archived 2022-11-19 at the Wayback Machine.
* Complete List of Sahitya Akademi Awards Winners Archived 2022-08-18 at the Wayback Machine.
* ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* "From Nayantara Sahgal to Rajesh Joshi: Here's a list of noted authors who returned Sahitya Akademi awards". *Firstpost*. Retrieved 3 November 2015.
# ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼

| ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ |  (1950-07-24) 24 ਜੁਲਾਈ 1950 ਫਰੀਦਪੁਰ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਪਰੋਡਿਊਸਰ, ਸੰਗੀਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 1974 - ਹਾਲ ਤੱਕ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਨੀਲਾਂਜਨਾ ਘੋਸ਼ (1978 - ਹੁਣ ਤੱਕ) |
| ਬੱਚੇ | ਆਨੰਦੀ ਘੋਸ਼
 ਇਸ਼ਾਨ ਘੋਸ਼ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.goutamghose.com |

**ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼**  (ਬੰਗਾਲੀ: *গৌতম ঘোষ*) ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# 2012 ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ

| ਚੌਥਾ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ब्रिक्स सम्मेलन |
| --- |
| ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਬ੍ਰਿਕਸ ਲੋਗੋ |
| ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇਸ਼ |  ਭਾਰਤ |
| ਮਿਤੀ | 29 ਮਾਰਚ 2012 |
| ਸਥਾਨ | ਹੋਟਲ ਤਾਜ ਮਹਲ |
| ਸ਼ਹਿਰ | ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |
| ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ | ਬ੍ਰਿਕਸ |
| ਪਿਛਲਾ | ਤੀਜਾ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ |
| ਅਗਲਾ | 5ਵਾਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ |

**2012 ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ**, ਬ੍ਰਿਕਸ (ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਕ) ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਬਰਾਜੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਤਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ 29 ਮਾਰਚ, 2012 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਮੇਜਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਕਸ ਬੈਂਕ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਕਰੜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿੱਬਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੀਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।

## ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ

* **ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ**
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
(*ਮੇਜ਼ਬਾਨ*)
* **ਫਰਮਾ:Country data ਬ੍ਰਾਜੀਲ ਦਿਲਮਾ ਰੂਸੇਫ਼**
ਬ੍ਰਾਜੀਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
* **ਹੂ ਜਿੰਤਾਉ**
ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
* **ਦਮਿਤ੍ਰੀ ਮੇਦਵੇਦੇਵ**
ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
* ਫਰਮਾ:Country data ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਜੈਕਬ ਜੁਮਾ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ**ਫਰਮਾ:Country data ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਜੈਕਬ ਜੁਮਾ**
 ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ

## ਹਵਾਲੇ
# ਡੀਜ਼ਲ ਨਿਕਾਸ

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੇਲ ਕਲਾਸ 55 *ਡੈਲਟਿਕ* ਡੀਜ਼ਲ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਘਣੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ
**ਡੀਜ਼ਲ ਨਿਕਾਸ** ਇੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਗੈਸੀ ਨਿਕਾਸ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਈਂਧਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਜਾਂ ਖਪਤ ਦੀ ਦਰ, ਜਾਂ ਇੰਜਣ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਗਤੀ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸੁਸਤ ਜਾਂ ਸਪੀਡ ਤੇ ਜਾਂ ਲੋਡ ਦੇ ਅਧੀਨ), ਅਤੇ ਕੀ ਇੰਜਣ ਇੱਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਵਾਹਨ, ਖੇਤ ਵਾਹਨ, ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਜਨਰੇਟਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਡੀਜ਼ਲ ਨਿਕਾਸ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ 1 ਕਾਰਸੀਨੋਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲੈਡਰ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ IARC ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਸੀਨੋਜਨਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨੋਟਸ
# ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

| ਦਿੱਲੀ ਦਾ/ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ |
| --- |
| **ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ** |
| ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ |
| **ਹੁਣ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ** 14 ਫਰਵਰੀ 2015 (2015-02-14) ਤੋਂ |
| ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ |
| ਕਿਸਮ | ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ |
| ਰੁਤਬਾ | ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੇ ਆਗੂ |
| ਸੰਖੇਪ | ਸੀਐੱਮ |
| ਮੈਂਬਰ | * ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
 |
| ਉੱਤਰਦਈ | * ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ
* ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
 |
| ਰਿਹਾਇਸ਼ | 6, ਫਲੈਗਸਟਾਫ ਰੋਡ, ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ਼, ਦਿੱਲੀ |
| ਸੀਟ | ਦਿੱਲੀ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਸਚਿਵਲਿਆ ਰੋਡ, ਵਿਕਰਮ ਨਗਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |
| ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਤਾ | ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ |
| ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਤਾ | ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ। |
| ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ | ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। |
| ਪਹਿਲਾ ਧਾਰਕ | ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯਾਦਵ |
| ਨਿਰਮਾਣ | 17 ਮਾਰਚ 1952 (1952-03-17)-1 ਨਵੰਬਰ 1951 (1951-11-01); 1 ਦਸੰਬਰ 1993 (1993-12-01) |
| ਉਪ | ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ |
| ਤਨਖਾਹ | * ₹1,40,000 (US$1,800)/ਮਹੀਨਾ
* ₹16,80,000 (US$21,000)/ਸਾਲਾਨਾ
 |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ |

**ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ** ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਡੀ ਜੂਰ ਹੈੱਡ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਮਤ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

## ਨੋਟ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ
* ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*

ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੀਡੀਆ ਹੈ।
* Official Website of the Office of the Chief Minister
# ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ

ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਨਿਗਮ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ 24 ਦਸੰਬਰ, 2002 ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਰਾ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰੀ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਰਫ਼ਤਾਰ 80 ਕਿਮੀ/ ਘੰਟਾ (50ਮੀਲ/ਘੰਟਾ) ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਰ ਲੱਗਪਗ 20 ਸੇਕੇਂਡ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਟਰੇਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਰੋਟੇਮ (ROTEM) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਜਿਆਦਤਰ ਬੋਝ ਸੜਕ ਪਰ ਸੀ। ਅਰੰਭਕ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਪਰ ਚਲਣ ਦੀ ਸੀ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਅਰੰਭਕ ਪੜਾਅ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਗਾਜਿਆਬਾਦ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਗੁੜਗਾਂਵ ਅਤੇ ਨੋਏਡਾਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਵਿਵਸਥਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੀ ISO 14001 ਪ੍ਰਮਾਣ -ਪੱਤਰ ਅਰਜਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ)

ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਹਰ ਸਾਲ ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
**ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ** ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1972 ਵਿੱਚ 18 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰਸਟ(NBT) ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੇਲਾ 14 ਤੋਂ 22 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਲੱਗੇਗਾ।
# ਹਸਤਨਾਪੁਰ

ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਦਾ ਮੰਦਿਰ
ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਜਾਂ ਹਾਸਤਿਨਪੁਰ ( ਅੱਜ ਕੱਲ ਹਾਥੀਪੁਰ) ਕੌਰਵ-ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ

ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਮੇਰਠ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਦੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸੰਦਰਭ ਸਮਰਾਟ ਭਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾ ਕਾਵਿ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਵਿਚ ਘਟੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।

 ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਬਾਬਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉਤੇ ਕੀਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ੳੁੱਤੇ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਵਿਚ ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਉੱਤੇ ਗੁੱਜਰ ਰਾਜਾ ਨੈਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।

## ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚ ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੋਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ,ਜੋ ਮੇਰਠ ਤੋਂ 37 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 106 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਿੱਲੀ-ਮੇਰਠ-ਪੌੜੀ (ਗੜ੍ਹਵਾਲ) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 119 ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ

ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵਾ : ਹਸਤਨਾਪੁਰ = ਹਸਤਨ (ਹਾਥੀ) + ਪੁਰਾ (ਸ਼ਹਿਰ) =ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹਾਭਾਰਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗਜਪੁਰ, ਹਸਤਨਾਪੁਰ, ਨਾਗਪੁਰ, ਅਸੰਦਿਵਤ, ਬ੍ਰਹਮਸਥਲ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਗਰ ਅਤੇ ਕੁੰਜਪੁਰਾ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਪਵਿਤਰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਮਹਾਂਂਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ 100 ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ (ਪਿਤਾ- ਧ੍ਰਿਤਰਾਸਟਰ) ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸੀ।

ਮਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ:

* ਸ਼ਾਂਨਤਨੂ
* ਭੀਸ਼ਮ
* ਚਿਤ੍ਰਾਡਗਦ
* ਵਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ,ਚਿਤ੍ਰਾਡਗਦ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ
* ਪਾਂਡੁ - ਅੰਬਾਲਿਕਾ (ਵਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੀ ਛੋਟੀ ਰਾਣੀ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ
* ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ- ਅੰਬਿਕਾ (ਵਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ
* ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ- ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ
* ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ - ਅਭਿਮਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਸੁਭੱਦਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ)
* ਜਨਮੇਜਯ- ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ
# ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ

**ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ** (BJP - ਬੀ॰ਜੇ॰ਪੀ) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 6 ਅਪਰੈਲ 1980 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਲ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ ਇਸ ਦਲ ਦਾ ਯੁਵਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। 2004 ਦੇ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਲ ਨੂੰ 85 866 593 ਮਤ (22 %, 138 ਸੀਟਾਂ) ਮਿਲੇ ਸਨ। ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਮੁੱਖਪੱਤਰ ਕਮਲ ਸੰਦੇਸ਼ Archived 2009-02-20 at the Wayback Machine. ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਪ੍ਰਭਾਤ ਝਾ ਹੈ।

## ਸਿਆਸੀ ਰੁਝਾਨ

2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਤੱਕ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪਰਚਮ ਲਹਿਰਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ 90 ਫ਼ੀਸਦ ਸੀਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। 2017 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਫੌਰੀ ਬਾਅਦ ਮੋਦੀ ਲਹਿਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 403 ਮੈਂਬਰੀ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 312 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ

| ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ |
| --- |
| ਜਨਮ |  (1956-07-05) 5 ਜੁਲਾਈ 1956 ਲੰਦਨ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ |  |

**ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ** (ਜਨਮ 5 ਜੁਲਾਈ 1956) ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਚਰਚਾ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਹੋਸਟ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਚ.ਟੀ.ਮੀਡੀਆ (HT Media) ਵਿੱਚ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ।

## ਮੁਢਲੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ

ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਪਾਦਕ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨı ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨı ਸੰਘਵੀ ਮੁੰਬਈ ਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪਲ਼ੇ ਤੇ ਮਯੋ ਕਾਲਜ,ਅਜਮੇਰ, ਤੇ ਮਿਲ ਹਿੱਲ ਸਕੂਲ (Mill Hill School) ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਸਿਨੋਸ ਕਾਲਜ,ਆਕਸਫਰਡ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੋਅ *ਕਸਟਮ ਮੇਡ ਫੋਰ ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ* (Custom Made for Vir Sanghvi) ਐਨ.ਡੀ.ਟੀਵੀ ਗੁਡਟਾਇਮਸ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੰਦਪੂਰਨ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਤਾਬਾਂ *ਰੂਡ ਫੂਡ*, *ਇੰਡੀਆ ਦੈੱਨ ਐਂਡ ਨਾਓ* ਅਤੇ *ਮੈੱਨ ਆਫ਼ ਸਟੀਲ* ਦਸ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ ਨੇ ਮਾਧਵ ਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ (Madhavrao Scindia) ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

## ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ

* *Men of Steel – India's business leaders in candid conversation with Vir Sanghvi*, Roli Books Pvt Ltd, India (Jan 2007) ISBN 81-7436-474-9
* *Rude Food: The Collected Food Writings of Vir Sanghvi*, Penguin Putnam (2004) ISBN 0-14-303139-2
* *India Then and Now: Now/Vir Sanghvi. New Delhi, Roli, 2006, 274 p., $120. ISBN 81-7436-397-1.*
* *26/11:The Attack on Mumbai*, Penguin, 2009, ISBN 978-0-14-306705-4
* *Madhavrao Scindia: A life*, Penguin, 2009, ISBN 978-0-670-08254-4

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ

* Vir Sangvi columns Rediff.com
* Vir Sangvi columns Archived 2012-02-05 at the Wayback Machine. Mint
* Vir Sangvi columns Archived 2009-01-07 at the Wayback Machine. Hindustan Times
* Rude Food – The Collected Food Writings of Vir Sanghvi Archived 2005-05-09 at the Wayback Machine. Hindustan Times
* Counterpoint Archived 2011-07-14 at the Wayback Machine. Hindustan Times

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Vir Sanghvi's Website

## ਹਵਾਲੇ
# ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ

ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ| 2019 ਤੋਂ ਲੋਗੋ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
| ਕਿਸਮ | ਪਬਲਿਕ ਕੰਪਨੀ |
| ਵਪਾਰਕ ਵਜੋਂ | * NYSE: MA (Class A)
* S&P 100 component
* S&P 500 component
 |
| ISIN | US57636Q1040  |
| ਉਦਯੋਗ | ਵਿਤੀ ਸੇਵਾ |
| ਸਥਾਪਨਾ | 1966 (1966) |
| ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ | ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਲੋਬਲ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਅਮਰੀਕਾ |
| ਸੇਵਾ ਦਾ ਖੇਤਰ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ |
| ਮੁੱਖ ਲੋਕ | * ਮੈਰਿਟ ਜਨਾਉ (ਚੇਅਰ)
* ਮਾਈਕਲ ਮਾੀਬੈਚ (ਸੀ ਈ ਓ)
 |
| ਸੇਵਾਵਾਂ | * ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ
* ਭੁਗਤਾਨ ਸੇਵਾ
 |
| ਕਮਾਈ |  US$22.24 ਬਿਲੀਅਨ (2022) |
| ਸੰਚਾਲਨ ਆਮਦਨ |  US$12.26 ਬਿਲੀਅਨ (2022) |
| ਸ਼ੁੱਧ ਆਮਦਨ |  US$9.93 ਬਿਲੀਅਨ (2022) |
| ਕੁੱਲ ਸੰਪਤੀ |  US$38.72 ਬਿਲੀਅਨ (2022) |
| ਕੁੱਲ ਇਕੁਇਟੀ |  US$6.30 ਬਿਲੀਅਨ (2022) |
| ਕਰਮਚਾਰੀ | 29,900 (2022) |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | mastercard.com |
| **ਨੋਟ / ਹਵਾਲੇ** |

**ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ** ਦੁਨੀਆਭਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾ ਨਿਗਮ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲੇ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਆਕਰਸ਼ਕ ਇਨਾਮ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਕਿਸਮਾਂ

ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।

1. ਸਟੈਂਡਰਡ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ
2. ਵਿਸ਼ਵ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ
3. ਪਲੈਟੀਨਮ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ

## ਸਟੈਂਡਰਡ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ

ਇਸ ਡੈਬਿਟ ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਰੇਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ 24 ਘੰਟੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕ ਐਚਡੀਐਫਸੀ, ਐਸਬੀਆਈ, ਕੋਟਕ, ਐਕਸੀਅਸ, ਆਈ ਡੀ ਬੀ ਆਈ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਸਿਕ ਬਿੱਲਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਡੈਬਿਟ ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

## ਵਿਸ਼ਵ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ

ਇਹ ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗਾਹਕ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਹਿਤ ਯਾਤਰਾ ਅਨੁਭਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਟਲ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਵਪਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਪਲੈਟੀਨਮ ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ

ਪਲੈਟੀਨਮ ਡੈਬਿਟ ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਯਾਤਰਾ ਲਾਭਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਡਾਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਲਾਉਂਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਨਿੱਜੀ, ਸਮਰਪਿਤ ਮੀਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਟ ਏਜੰਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ 15% ਬੱਚਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਬੈਲਾਰਡ ਬੰਦਰ ਗੇਟਹਾਊਸ

ਬੈਲਾਰਡ ਬੰਦਰ ਗੇਟਹਾਊਸ|  |
|  |
| ਸਥਾਪਨਾ | 1920 |
| ਟਿਕਾਣਾ | ਬੱਲਾਰਡ ਅਸਟੇਟ, ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ |
| ਗੁਣਕ | ﻿ / ﻿ |

**ਬੈਲਾਰ ਬੰਦਰ ਗੇਟਹਾਊਸ** ਇੱਕ ਗ੍ਰੇਡ I ਹੈਰੀਟੇਜ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਲਾਰਡ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ 1920 ਵਿੱਚ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਥਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ *ਬੈਲਾਰਡ ਪੀਅਰ*, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਿਅਰ ਕਦੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਅਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜੈਟੀ ਸੀ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਕਲਚਰ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਲਈ 2009 ਦੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਹੈਰੀਟੇਜ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਐਂਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ *ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੂਰ* 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਪ ਹੈ, ਜੋ BEST ਅਤੇ MTDC ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਟੂਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ *ਨੇਵਲ ਡੌਕਯਾਰਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਵਾਕ*, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਨੇਵਲ ਡੌਕਯਾਰਡ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ 6 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਲਾਈਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਾਈਟਹਾਊਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸਨ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਨਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਿੱਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਤੱਕ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਟਰਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਢੋਹਾਂ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ

1920 ਵਿੱਚ ਬੈਲਾਰਡ ਬੰਦਰ ਗੇਟਹਾਊਸ ਨੂੰ ਬੈਲਾਰਡ ਪੀਅਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਬੈਲਾਰਡ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬੰਬੇ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਕਾਸ ਸੀ ਅਤੇ 1908 ਅਤੇ 1914 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਬੇ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਜਾਰਜ ਵਿਟੈਟ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੇਟਹਾਊਸ ਨੇਵਲ ਡੌਕਯਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਿਹਾ। 2005 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ, ਇਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਨਵਾਂ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

ਸਮਕਾਲੀ ਟ੍ਰਿਪਲ ਆਰਕ ਗੇਟਹਾਊਸ ਬੈਲਾਰਡ ਅਸਟੇਟ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੇਟਹਾਊਸ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੂਰਬੀ ਵਾਟਰਫਰੰਟ 'ਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਗੇਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ