Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਹਿਮਾਲਿਆ

ਤਿੱਬਤ ਕੋਲੋਂ ਵਿਖਦਾ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ
**ਹਿਮਾਲਿਆ** (ਜਾਂ **ਹਿਮਾਲਾ**) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਸਾਮ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਇਹ ਲੜੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਪਠਾਰ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ੨੪੦੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਇਸ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਰਬਤ ੭,੭੦੦ ਮੀਟਰ (੨੫,੦੦੦ ਫੁੱਟ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਰਬਤ ਚੋਟੀ, ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇਹ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਨੇਪਾਲ, ਭਾਰਤ, ਭੂਟਾਨ, ਤਿੱਬਤ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ ਹਨ। ਇਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ, ਗੰਗਾ, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਯਾਂਗਤੇਜ ਦਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ੧੫ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹਨ ਜੋ ੧੨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ੭੦ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਸਿਆਚੀਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ।

ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰਮਾਥਾ ਹਿਮਾਲ, ਅੰਨਪੂਰਣਾ, ਗਣੇਏ, ਲਾਂਗਤੰਗ, ਮਾਨਸਲੂ, ਰੋਲਵਾਲਿੰਗ, ਜੁਗਲ, ਗੌਰੀਸ਼ੰਕਰ, ਕੁੰਭੂ, ਧੌਲਾਗਿਰੀ ਅਤੇ ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਚੋਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਦੁਆਰ, ਬਦਰੀਨਾਥ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ, ਗੋਮੁਖ, ਦੇਵ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਾਊਂਟ ਕੈਲਾਸ਼, ਮਨਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਅਮਰਨਾਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਨਾਮ

ਹਿਮਾਲਿਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ, *ਹਿਮ* ਅਤੇ *ਆਲਿਆ* ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, *ਬਰਫ਼ ਦਾ ਘਰ*।

## ਅਹਿਮੀਅਤ

ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਪੂਰਤੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੀਣ ਵਾਲ਼ਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਣਬਿਜਲੀ ਵੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ਵਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੁੰਦਰ ਸੈਰ ਥਾਂ ਇਸਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਰਗ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗੌਰਵ ਵਰਗੀ ਸੰਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪੋਭੂਮੀ ਰਿਹਾ ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਰਵਤਾਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।

ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ ਚਾਰ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ: ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ; ਹੇਠਲਾ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸਿਲਸਿਲਾ,; ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਿੱਬਤੀ ਹਿਮਾਲਿਆ। ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

* ਰਵਾਇਤੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿਚ ਸਜੀ ਇਕ ਔਰਤ

## ਹਵਾਲੇ
# ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ

ਆਲਮੀ ਭੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਸੂਚਕ (en: Global Hunger Index) 2008 ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੱਚੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਸਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸੂਚਕ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਗਬਾਨ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਰਗੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਾੜੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਚੰਗਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ,ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ, ਹਵਾਈ ਸਫਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਾਫੀ ਆਹਲਾ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਹਨ।ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ ਜੋ 2013 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 8.26 % ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 21.92 ਸੀ।

## ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ

ਇਹ ਸਾਰਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ (ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ) ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। estimated *ਮਨਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲਿਆ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ,ਅੰਕੜੇ ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ*

| ਸਾਲ | ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ (ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ / ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ / ਕਰੋੜ) |
| --- | --- |
| 1980 | 50,250 |
| 1985 | 95,060 |
| 1990 | 188,830 |
| 1995 | 386,150 |
| 2000 | 660,100 |
| 2005 | 925,380 |
| 2011 | 2,213,320 |

2005 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਕਰਜਾ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 62 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਂਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ .

## ਮੁੱਖ ਸਨਅਤੀ ਕੇਂਦਰ

ਜਲੰਧਰ , ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ , ਲੁਧਿਆਣਾ , ਪਟਿਆਲਾ , ਬਠਿੰਡਾ , ਬਟਾਲਾ , ਖੰਨਾ,ਫਰੀਦਕੋਟ, ਰਾਜਪੁਰਾ , ਮੁਹਲੀ , ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ , ਰੋਪੜ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਸੰਗਰੂਰ , ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ

ਪੰਜਾਬ ਜੋ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਰਖੇਜ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਹੈ ਖਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਮਿੱਟੀ ਕਣਕ,ਚਾਵਲ,ਗੰਨਾ,ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਢੁਕਵੀੰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ *ਰੋਟੀ ਵਾਲਾ ਛਾਬਾ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 ਪੰਜਾਬ ਕੋਲ ਕੁੱਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਰਫ 1.4 % ਰਕਬਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਕੁੱਲ ਭਾਰਤ ਦਾ 17% ਕਣਕ ਅਤੇ 11% ਚਾਵਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ (2013)। (2013)। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੀਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਕਣਕ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਹਨ ਜੋ ਕਰੀਬ 80% ਰਕਬੇ ਤੇ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ| ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇਵੀਸਿੰਘ ਪਾਟਿਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਦੀ 12ਵੀੰ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ |
| Gender Inequality Index |
| Value | 0.610 (2012) |
| ਦਰਜਾ | 132ਵੀੰ |
| Maternal mortality (per 100,000) | 200 (2008) |
| Women in parliament | 10.9% (2012) |
| Females over 25 with secondary education | 26.6% (2010) |
| Women in labour force | 29.0% (2011) |
|  Global Gender Gap Index |
| Value | 0.6551 (2013) |
| Rank | 101st out of 136 |

**ਭਾਰਤ** ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਨਾ ਕਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਦਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਲੇਕੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਦੇਣ ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਵੇਗਵਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਆਗੂ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਪਦਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸੀਨ ਹੋਈ ਹਨ।

woman carrying water
## ਹਵਾਲੇ
# ਜੀ-20

ਵੀਹਾਂ ਦੀ ਢਾਣੀ
Group of Twenty|      ਜੀ-20 ਦੇ ਮੈਂਬਰੀ ਦੇਸ਼
     ਵੱਖਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਦੇਸ਼ |
| ਸੰਖੇਪ | ਜੀ-20 ਜਾਂ ਜੀ20 |
| ਨਿਰਮਾਣ | 1999 2008 (ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਮੇਲ) |
| ਮੰਤਵ | ਸੰਸਾਰੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੋਹਰੀ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ |
| ਮੈਂਬਰ |
20
* ਅਰਜਨਟੀਨਾ  ਆਸਟਰੇਲੀਆ  ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ  ਕੈਨੇਡਾ  ਚੀਨ  ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ  ਫ਼ਰਾਂਸ  ਜਰਮਨੀ  ਭਾਰਤ  ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ  ਇਟਲੀ  ਜਪਾਨ  ਮੈਕਸੀਕੋ  ਰੂਸ  ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ  ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ  ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ  ਤੁਰਕੀ ਫਰਮਾ:Country data ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ  ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ
 |
| ਚੇਅਰਮੈਨ |  ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ (2023) |
| ਸਟਾਫ਼ | ਕੋਈ ਨਹੀਂ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | G20.org |

**ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਟਵੈਂਟੀ** ਜਾਂ **ਵੀਹਾਂ ਦੀ ਢਾਣੀ** (ਜੀਹਨੂੰ **ਜੀ-20** ਜਾਂ **ਜੀ20** ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੁਨੀਆ ਦੇ 20 ਮੁੱਖ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਵਾਸਤੇ ਲੋਕ ਚਰਚਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ 19 ਨਿੱਜੀ ਦੇਸ਼—ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕੈਨੇਡਾ, ਚੀਨ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਇੰਡੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਇਟਲੀ, ਜਪਾਨ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਰੂਸ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਤੁਰਕੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ—ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ (ਈਯੂ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਈਯੂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਯੂਰਪੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ

* Haas, P.M. (1992). "Introduction. Epistemic communities and international policy coordination," *International Organization* 46,1:1–35.
* Hajnal, Peter I. (1999). *The G8 system and the G20: Evolution, Role and Documentation.* Aldershot, Hampshire: Ashgate Publishing. 13-ISBN 978-0-7546-4550-4/10-ISBN 0-7546-4550-9; OCLC 277231920.
* Reinalda, Bob and Bertjan Verbeek. (1998). *Autonomous Policy Making by International Organizations.* London: Routledge. 10-ISBN 0-415-16486-9/13-ISBN 978-0-415-16486-3; 13-ISBN 978-0-203-45085-7;10-ISBN 0-203-45085-X; OCLC 39013643.
* Augusto Lopez-Claros, Augusto, Richard Samans and Marc Uzan (2007). *The international monetary system and the IMF, and the G-20: a great transformation in the making?* Basingstoke: Palgrave Macmillan. 10-ISBN 0-230-52495-8/13-ISBN 978-0-230-52495-8; OCLC 255621756.
* Danish Institute for International Studies (2011). *The G-20 and beyond: towards effective global economic governance*. Copenhagen, Denmark: Jakob Vestergaard.

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* ਦਫ਼ਤਰੀ ਜੀ-20 ਵੈੱਬਸਾਈਟ Archived 2011-02-08 at the Wayback Machine.
* G-20 website of the OECD
* G-20 Information Centre Archived 2013-02-16 at the Wayback Machine. from the University of Toronto
* A Guide To Committees, Groups, And Clubs from the International Monetary Fund
* G-20 Special Report from *The Guardian*
* IPS News – G-20 Special Report
* The G-20's role in the post-crisis world by FRIDE Archived 2013-06-15 at the Wayback Machine.
* The Group of Twenty—A History Archived 2011-05-04 at the Wayback Machine., 2007
* Economics for Everyone: G20 – Gearing for Growth
# ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ

| ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ |
| --- |
| ਤੇਲਗੂ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਪੋਸਟਰ |
| ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | ਕੇ.ਵੀ. ਰੈੱਡੀ |
| ਸਕਰੀਨਪਲੇਅ | ਕੇ.ਵੀ. ਰੈੱਡੀ |
| ਕਹਾਣੀਕਾਰ | ਪਿੰਗਾਲੀ ਨਾਗੇਂਦਰ ਰਾਓ
 |
| Dialogue by | * Pingali Nagendra Rao
 |
|  |
| 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ | *ਸਸੀਰੇਖਾ ਪਰੀਣਯਮ* |
| ਨਿਰਮਾਤਾ | ਨਾਗੀ ਰੈੱਡੀ ਚਕਰਪਾਣੀ |
| ਸਿਤਾਰੇ | ਐਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਅੱਕੀਨੈਨੀ ਨਾਗੇਸਵਰ ਰਾਓ (ਤੇਲਗੂ) ਜੈਮਿਨੀ ਗਣੇਸਨ (Tamil) ਸਾਵਿਤਰੀ ਐਸ.ਵੀ. ਰੰਗਾ ਰਾਓ |
| ਸਿਨੇਮਾਕਾਰ | ਮਾਰਕਸ ਬਾਰਟਲੀ |
| ਸੰਪਾਦਕ | ਸੀ.ਪੀ. ਜਾਂਬੂਲਿੰਗਮ ਜੀ. ਕਲਿਆਣਸੁੰਦਰਮ |
| ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਘੰਟਾਸਲ |
| ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ | ਵਿਜਯਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ |
| ਰਿਲੀਜ਼ ਮਿਤੀ | * 27 ਮਾਰਚ 1957 (1957-03-27)
 |
| ਮਿਆਦ | 184 ਮਿੰਟ (ਤੇਲਗੂ) 174 ਮਿੰਟ (ਤਾਮਿਲ) |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |
| ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | * ਤੇਲਗੂ
* ਤਾਮਿਲ
 |

ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ (ਮਾਇਆ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ) 1957 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਂਕਾਵਿ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੇ.ਵੀ. ਰੈੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਗੀ ਰੈੱਡੀ ਅਤੇ ਚੱਕਰਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਨਰ ਵਿਜਯਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਹੇਠ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅੰਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕ ਕਥਾ *ਸਾਸੀਰੇਖਾ ਪਰਿਣਯਮ* ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ *ਮਹਾਂਭਾਰਤ* ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ( ਐਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ) ਅਤੇ ਘਟੋਤਕਚ ( ਐਸ.ਵੀ. ਰੰਗਾ ਰਾਓ ) ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਮਨਿਊ (ਤੇਲੁਗੂ: ਅਕੀਨੇਨੀ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ, ਤਮਿਲ: ਜੈਮਿਨੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ, ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਧੀ (ਸਾਵਿਤਰੀ) ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। । ਤੇਲਗੂ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਡੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਣੀਅਮ, ਆਰ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਣੀਅਮ, ਵੀ. ਐਮ. ਐਜ਼ੂਮਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁੰਮਾਡੀ, ਮੁੱਕਾਮਾਲਾ, ਰਾਮਾਨਾ ਰੈੱਡੀ, ਅਤੇ ਰੇਲਾਂਗੀ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

*ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ* 7.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਲਾਗਤ 'ਤੇ, ਡਿਜੀਟਲੀ ਰੀਮਾਸਟਰਡ ਅਤੇ ਕਲਰਾਈਜ਼ਡ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ-ਅਧਾਰਤ ਕੰਪਨੀ ਗੋਲਡਸਟੋਨ ਟੈਕਨਾਲੀਜੀਜ਼ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2007 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ *ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ* ਸਮੇਤ ਚੌਦਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੈਗੇਟਿਵ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਕਰਣ 30 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 45 ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਮੂਲ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਤਰਜੀਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Mayabazar at IMDb
* *Mayabazar*, ਰੌਟਨ ਟੋਮਾਟੋਜ਼ ਤੇ
# ਸਾਵਿਤਰੀ

| ਸਾਵਿਤਰੀ |
| --- |
| ਜਨਮ | (1935-12-06)6 ਦਸੰਬਰ 1935 |
| ਮੌਤ | 26 ਦਸੰਬਰ 1981(1981-12-26) (ਉਮਰ 46) |
| ਬੱਚੇ | 2 |

**ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ** (6 ਦਸੰਬਰ 1935-26 ਦਸੰਬਰ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ 1950 ਅਤੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ *ਮਹਾਨਤੀ* ਅਤੇ *ਨਾਦਿਗਯਾਰ ਥਿਲਾਗਮ* ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਦੋਯੇਨ) ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ 1952 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੇਲੀ ਚੇਸੀ ਚੂਡੂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ *ਦੇਵਦਾਸੂ* (1953) *ਡੋਂਗਾ ਰਾਮੂਡੂ* (1955) *ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ* (1957) ਅਤੇ *ਨਰਤਾਨਾਸਾਲਾ* (1963) ਵਰਗੀਆਂ ਸਫ਼ਲ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ *ਮਿਸਮਾ* (1955) *ਅਰਧੰਗੀ* (1955) *ਥੋਡੀ ਕੋਡਾਲੂ* (1957) ਮੰਗਲੀਆ ਬਾਲਮ (1959) *ਅਰਾਧਨਾ* (1962) ਗੁੰਡੰਮਾ ਕਥਾ (1962) *ਡਾਕਟਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ* (1964) *ਸੁਮੰਗਲੀ* (1965) ਅਤੇ *ਦੇਵਤਾ* (1965) ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਦਸੰਬਰ 1935 ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿਰਾਵੁਰੂ, ਮੌਜੂਦਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸੁਭਦਰਮਾ ਅਤੇ ਗੁਰਾਵਈਆ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਮਾਰੂਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਾਚੇ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਲੈ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ, ਕੋਮਰੇਡੀ ਵੈਂਕਟਾਰਾਮਈਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਟਕਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਚੇਨਈ ਦੇ ਵਿਜੈ ਵਾਹਿਨੀ ਸਟੂਡੀਓ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ।

ਉਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੇਮਿਨੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ। ਹਾਰ ਕੇ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਨੇਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਅਦਾਕਾਰ ਜੇਮਿਨੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1948 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਸਥਾਈ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਗਣੇਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪਾਵਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਨਤਕ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫੋਟੋ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਕਿ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਗਣੇਸ਼ਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਪਵੱਲੀ ਨਾਲ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ
## ਵਿਰਾਸਤ

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਦ ਕਿੱਡ (1921ਫਿਲਮ)

| ਦ ਕਿੱਡ |
| --- |
| ਪੋਸਟਰ |
| ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ |
| ਲੇਖਕ | ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ |
| ਨਿਰਮਾਤਾ | ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ |
| ਸਿਤਾਰੇ | ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਐਡਨਾ ਪੁਰਵੀਆਂਸ ਜੈਕੀ ਕੂਗਨ |
| ਸਿਨੇਮਾਕਾਰ | ਰੋਲਾਂ ਟੋਥਰੋ |
| ਸੰਪਾਦਕ | ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ (uncredited) |
| ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ (ਕੰਪੋਜ ਕੀਤਾ1971) |
| ਰਿਲੀਜ਼ ਮਿਤੀ | 21 ਜਨਵਰੀ 1921 |
| ਮਿਆਦ | 68 ਮਿੰਟ |
| ਦੇਸ਼ | ਅਮਰੀਕਾ |
| ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਮੂਕ ਫਿਲਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਮੂਲ ਅੰਤਰਟਾਈਟਲ)
 budget = |
| ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ | $2.5 ਮਿਲੀਅਨ |

*The Kid*
ਦ ਕਿੱਡ  1921 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਕ ਡਰਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਖੁਦ ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਸਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੈਕੀ ਕੂਗਨ ਨੇ ਟਰੈਂਪ (ਚਾਰਲੀ) ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਈਡਕਿੱਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰਲੀ ਦੀ ਪੂਰੇ ਅਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੂਵੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲੀ।

## ਕਾਸਟ

* ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ, ਟਰੈਂਪ ਵਜੋਂ
* ਐਡਨਾ ਪੁਰਵੀਆਂਸ, ਔਰਤ ਵਜੋਂ
* ਜੈਕੀ ਕੂਗਨ, (ਚਾਰਲੀ) ਦੇ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਈਡਕਿੱਕ (ਜਾਹਨ) ਵਜੋਂ
* ਕਾਰਲ ਮਿੱਲਰ, ਆਦਮੀ ਵਜੋਂ
* ਟਾਮ ਵਿਲਸਨ, ਪੁਲਸੀਏ ਵਜੋਂ
* ਜੈਕੀ ਕੂਗਨ ਸੀਨੀਅਰ, ਜੇਬਕਤਰੇ/ ਮਹਿਮਾਨ / ਸ਼ੈਤਾਨ ਵਜੋਂ
* ਹੈਨਰੀ ਬਰਗਮੈਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਵਜੋਂ
* ਲਿਟਾ ਗਰੇ, ਭਰਮਾਊ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਵਜੋਂ

## ਹਵਾਲੇ
# ਬੀ ਐੱਸ ਸੀ

**ਬੀਐੱਸਸੀ** - **ਬੈੱਚਲਰ ਆਫ ਸਾਇੰਸ** ਜਾਂ **ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਕ** ਦਾ ਮੱਤਲਬ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਪਦਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਹਾਰਣ ਵਾਸਤੇ, ਜੀਵ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ (ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜਮੂਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਜ਼ੁਮਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜਮੂਨ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਰਗੀਕਰਣ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

## ਇਤਹਾਸਕ ਅਹਿਮੀਅਤ

1990 ਦੀ ਦਹਾਕਾ ਵਿੱਚ ਬੀ ਐੱਸਸੀ (Bachelor of Science ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ) ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ੌਰਨ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਤਾਹਮ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਤੌਰ ਸੂਰਤੇਹਾਲ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਬੀ ਐੱਸਸੀ ਦੇ ਹਾਮਿਲਿਅਨ ਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਫਤਰੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਦੇ ਮਖ਼ਸੂਸ ਸ਼ੋਬੋਂ ਮਸਲਨ ਕੀਮਿਆ ਜਾਂ ਤਬੀਅਯਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਤਾਲਿਆ ਮੁਆਵਨਤ ਵੀ ਫ਼ਰਾਹਮ ਕਰਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਇਮਕਾਨੀ ਕੈਰੀਇਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਰਅਕਸ ਜੋ ਬੀ ਐੱਸਸੀ ਦੇ ਤਲਬਾ ਆਲਾ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਜ਼ਮਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਐਮ ਐੱਸਸੀ ਜਾਂ ਏਮਬੀਏ ਦੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਤਹਕੀਕੀ ਜਾਂ ਤਦਰੀਸੀ ਸ਼ੋਬੋਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕਰਦੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਚਾਲੁਕੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼

**ਚਾਲੁਕੀਆ** ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਾਦਾਮੀ (ਵਾਤਾਪੀ) ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਹੱਤਮ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ (ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ) ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਂ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਕਰਨਾਟਕ, ਪੂਰਵੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਦੱਖਣ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਿਨਾਰੀ ਦੱਖਣ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

### ਕੁਰਸੀਨਾਮਾ

* ਪੁਲਕੇਸਿ 1 (543 - 566)
* ਕੀਰਤੀਵਰਮੰਨ 1 (566 - 597)
* ਮੰਗਲੇਸ਼ (597 - 609)
* ਪੁਲਕੇਸਿ 2 (609 - 642)
* ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤ 1 ਚਾਲੁਕਿਅ (655 - 680)
* ਵਿਨਯਾਦਿਤਿਅ (680 - 696)
* ਵਿਜਯਾਦਿਤਿਅ (696 - 733)
* ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਅ 2 ਚਾਲੁਕਿਅ (733 – 746)
* ਕੀਰਤੀਵਰਮੰਨ 2 (746 – 753)
* ਦੰਤੀਦੁਰਗ (ਰਾਸ਼ਟਰਕੂਟ ਸਾਮਰਾਜ) (735 - 756) ਨੇ ਚਾਲੁਕਿਅ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਹਾਰ ਕਰ ਰਾਸ਼ਟਰਕੂਟ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਾਈ।

## ਚਾਲੁਕੀਆ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰ

ਚਾਲੁਕੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਠਾਰ ਉੱਤੇ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ; "ਬਦਾਮੀ ਦੇ ਚਾਲੁਕੀਆ" (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚਾਲੁਕੀਆ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6ਵੀਂ ਅਤੇ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਰਾਜਵੰਸ਼, "ਕਲਿਆਣੀ ਦੇ ਚਾਲੁਕਿਆ ' (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੁਕੀਆ ਜਾਂ "ਪਿਛਲੇ ਚਾਲੁਕੀਆ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ "ਵੈਂਗੀ ਦੇ ਚਾਲੁਕੀਆ" (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਚਾਲੁਕੀਆ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ)।

## ਹਵਾਲੇ
# ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਿਲਕ ਸਾੜੀ

| ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਿਲਕ |
| --- |
| ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ |
| ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਿਲਕ ਸਾੜੀ |
| ਵਰਣਨ | ਸਿਲਕ ਸਾੜੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
| ਕਿਸਮ | ਦਸਤਕਾਰੀ |
| ਖੇਤਰ | ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |
| ਰਜਿਸਟਰਡ | 2005 – 2006 |
| ਪਦਾਰਥ | ਸਿਲਕ |

**ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਿਲਕ ਸਾੜੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kanchipuram silk sari**), ਜਿਸਨੂੰ **ਕਾਂਜੀਵਰਮ ਸਾੜੀ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿਲਕ ਸਾੜੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾੜੀਆਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕੇਰਲ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸਾੜੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ – ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

2008 ਤੱਕ, ਅੰਦਾਜ਼ਨ 5,000 ਪਰਿਵਾਰ ਸਾੜੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 25 ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਧਾਗੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ 60 ਰੰਗਾਈ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ।

## ਬੁਣਾਈ

ਸਾੜੀਆਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਧਾਗੇ ਤੋਂ ਬੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਾੜੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁੱਧ ਮਲਬੇਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਜ਼ਰੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਾੜੀ ਬੁਣਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸ਼ਟਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੁਲਾਹਾ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਹਾਇਕ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸ਼ਟਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਡਰ ਦਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਡੀ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ *ਮੁੰਡੀ* (ਸਾੜ੍ਹੀ ਦਾ ਲਟਕਦਾ ਸਿਰਾ) ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾੜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿੱਥੇ ਸਰੀਰ *ਮੁੰਡੀ* ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਟੇਢੀ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਿਲਕ ਸਾੜੀ ਵਿੱਚ, ਬਾਡੀ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸਾੜੀਆਂ ਫਟ ਜਾਣ, ਪਰ ਕਿਨਾਰਾ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਾਂਚੀਵਰਮ ਸਿਲਕ ਸਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਡਿਜ਼ਾਈਨ

ਸਾੜੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੌੜੇ ਕੰਟ੍ਰਾਸਟ ਬਾਰਡਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਦਿਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ, ਚੈੱਕ, ਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ (ਬੁੱਟੇ) ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ। ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ। ਇਹ ਸਾੜੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਬੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ *ਮੁੰਡੀਆਂ ਹਨ* ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਵੀ ਵਰਮਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਾੜੀਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੰਮ ਦੀ ਪੇਚੀਦਗੀ, ਰੰਗਾਂ, ਪੈਟਰਨ, ਜ਼ਰੀ (ਸੋਨੇ ਦਾ ਧਾਗਾ) ਆਦਿ ਵਰਗੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੇਸ਼ਮ ਆਪਣੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰੀ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਮਹੱਤਵ

ਭਾਰੀ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਬੁਣੀਆਂ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ

2005 ਵਿੱਚ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਸਾੜੀਆਂ ਲਈ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 2005-06 ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ

2008 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ *"ਕਾਂਚੀਵਰਮ"* ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਬੁਣਕਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਮੈਸੂਰ ਰੇਸ਼ਮ
* ਇਲਕਲ ਸਾੜੀ
* ਨਵਲਗੁੰਡ ਡੁਰੀਜ਼
* ਟਿਸ਼ੂ (ਕਪੜਾ)

## ਹਵਾਲੇ
# ਤੀਰੁੱਟਨੀ

| ਤੀਰੁੱਟਨੀ |
| --- |
| ਸ਼ਹਿਰ |
| ਦੇਸ਼ |  ਭਾਰਤ |
| ਰਾਜ | ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ |
| ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | ਤੀਰੁਵੱਲੁਰ |
| ਉੱਚਾਈ | 76 m (249 ft) |
| ਆਬਾਦੀ (2011) |
|  • ਕੁੱਲ | 44,781 |
| ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |
|  • ਅਧਿਕਾਰਿਕ | ਤਮਿਲ |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+5:30 (IST) |
| PIN | 631209 |
| ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ | TN-20 |

**ਤੀਰੁੱਟਨੀ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੀਰੁਵੱਲੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੇਂਨਈ ਤੋਂ 85 ਕਿਮੀ ਦੂਰ ਹੈ।
# ਦਿਓ, ਬਿਹਾਰ

| ਦਿਓ, ਬਿਹਾਰ |
| --- |
|  |
| Interactive map of ਦਿਓ, ਬਿਹਾਰ |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+5:30 |

**ਦਿਓ**, ਜਿਸਨੂੰ "ਦੇਵ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ, ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਦਿਓ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

## ਭੂਗੋਲ

ਦਿਓ ﻿ / ﻿ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਔਸਤਨ ਉੱਚਾਈ ﻿ / ﻿ ਤੋਂ 89 ਮੀਟਰ (291 ਫੁੱਟ) ਹੈ।

## ਜਨਸੰਖਿਆ

2001 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਓ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 173,216 ਸੀ. ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 89,280 ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 83,936 ਹਨ। ਦਿਓ ਦੀ ਔਸਤਨ ਸਾਖ਼ਰਤਾ ਦਰ 89% ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤਨ 59.5% ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ: ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 75% ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਸਾਖ਼ਰਤਾ 61% ਹੈ। ਦਿਓ ਵਿੱਚ, 29% ਆਬਾਦੀ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ 27,596 ਸੀ।

## ਆਵਾਜਾਈ

ਦਿਓ ਕੋਲ ਇੱਕ ਰੋਡ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਦਿਓ ਤੋਂ ਕੁਝ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੜਕ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ 2010 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 2 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਹੁਣ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 19 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਓ ਨੂੰ ਪਟਨਾ, ਰਾਂਚੀ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ, ਬੋਕਾਰੋ, ਰੁੜਕੇਲਾ, ਦੁਰਗਾਪੁਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ (503 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਵਾਰਾਣਸੀ (197 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਕਾਨਪੁਰ, ਦਿੱਲੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਦਿਓਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 22 (ਪਹਿਲਾਂ ਐਨਐਚ 83) ਦੁਆਰਾ ਪਟਨਾ (160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਅਤੇ ਨਵਾਦਾ, ਰਾਜਗੀਰ (125 ਕਿਮੀ) ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਸ਼ਰੀਫ ਨੂੰ ਐਨਐਚ 170 ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ

* ਦਿਓ ਸੂਰਿਆ ਮਹੋਤਸਵ 2019 - 11 ਫਰਵਰੀ 2019 (ਸੋਮਵਾਰ) - 12 ਫਰਵਰੀ 2019 (ਮੰਗਲਵਾਰ)
* ਛੱਠ 2019 - 31 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (ਠੂ) - 3 ਨਵੰਬਰ 2019 (ਸੂਰਜ)
* ਦਿਓ ਸੂਰਿਆ ਮਹੋਤਸਵ 2020 - 31 ਜਨਵਰੀ 2020 (ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) - 02 ਫਰਵਰੀ 2020 (ਸੂਰਜ)
* ਛੱਠ 2020 - 20 ਨਵੰਬਰ 2020 (ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) - 21 ਨਵੰਬਰ 2020 (ਸਤ)

## ਤਿਉਹਾਰ

ਇਹ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਹਨ। ਕੁਝ ਤਿਉਹਾਰ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਛੱਠ, ਦੀਵਾਲੀ, ਹੋਲੀ, ਜਿਉਤਿਆ, ਰਕਸ਼ਾ ਬੰਧਨ, ਈਦ, ਮੁਹੱਰਮ, ਈਦ ਉਲ ਜੁਹੂ ਉਰੂਸ਼ਾ, ਸਬ ਏ ਬਰਾਤ, ਈਦ-ਏ-ਮਿਲਾਦੁਲ ਨਬੀ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਆਦਿ। ਦਿਓ ਛੱਠ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ (ਜਿਵੇਂ: - ਨੌਕਰੀ, ਪੁੱਤਰ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਦਿ) ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਦਿਓ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਦਿਓ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ
* ਦਿਓ ਕਿਲ੍ਹਾ
* ਦਿਓ ਰਾਜ
* ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਰਹੋ

## ਹਵਾਲੇ
# ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ (1954–68)

| ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ |
| --- |
| ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪੰਜ ਆਗੂ, ਖੱਬੇ ਤੋਂ: Bayard Rustin, Andrew Young, (N.Y. Cong. William Ryan), James Farmer, and John Lewis in 1965. |
| ਤਾਰੀਖ | 1954–68 |
| ਸਥਾਨ | ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਖਾਸਕਰ ਦੱਖਣ |
| ਟੀਚੇ | ਨਸਲੀ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਅੰਤ |
| ਢੰਗ | ਸਿੱਧੀ ਕਾਰਵਾਈ, ਸਿਵਲ ਵਿਰੋਧ, ਸਿਵਲ ਨਾਫਰਮਾਨੀ, voter registration, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ |
| ਨਤੀਜਾ | 1964 ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ 1965 ਦਾ ਵੋਟ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ 1968 ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ |
| ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਧਿਰਾਂ |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ NAACP
* SCLC
* CORE
* SNCC
* Nation of Islam
* Black nationalists
 |  **ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ**  | **White supremacists ਗੋਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ
* ਕੂ ਕਲਕਸ ਕਲਾਂ
 |

 |
| ਮੋਹਰੀ ਹਸਤੀਆਂ |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|
Ella Baker James Bevel James Farmer Martin Luther King, Jr. John Lewis Rosa Parks Malcolm X |
Dwight D. Eisenhower John F. Kennedy Lyndon B. Johnson |
George Wallace ਹੋਰ |

 |

**ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ** ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਹ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਸਲੀ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਦਾਨ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਫੇਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।