Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਸਿੱਕਮ

ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
*ਸਿੱਕਮ'* ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1975 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਹੋਈ। ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 7,096 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭੂਟੀਆ, ਨੇਪਾਲੀ, ਲੇਪਚਾ, ਲਿੰਬੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਹਨ। ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ **ਗੰਗਟੋਕ** ਹੈ। ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਚੀਨ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਹੈ। **ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ** ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਗੰਗਟੋਕ, ਰੰਗਪੇ, ਨਵਾਂ ਬਜ਼ਾਰ, ਸਿੰਘਹਿਕ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਹਨ।

## ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ

ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ 4 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ- (1)ਉੱਤਰ (2)ਦੱਖਣ (3)ਪੂਰਬ ਅਤੇ (4)ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ (1)ਮੇਗਨ (2)ਨੇਮਚੀ (3)ਗੰਗਟੋਕ ਅਤੇ (4)ਗਿਆਲਸ਼ਿੰਗ ਹਨ।

## ਖੇਤੀਬਾੜੀ

ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਇਸ 22ਵੇਂ ਰਾਜ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਜਵਾਰ ਅਤੇ ਜੌਂ ਆਦਿ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਨਕਦੀ ਫਸਲਾਂ ਹਨ- ਇਲਾਇਚੀ, ਆਲੂ, ਸੰਤਰਾ, ਅਨਾਨਸ ਅਤੇ ਸੇਬ ਆਦਿ ਹਨ।

## ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ

ਇੱਥੇ ਤਾਂਬਾ, ਜਿਸਤ, ਸੀਸਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਪਾਈਰਾਈਟ, ਚੂਨਾ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਖਾਨਾਂ ਹਨ। ਖਣਿਜ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਕਮ ਖਾਨ ਨਿਗਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
# ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ|  |
| ਖੇਡ | ਕ੍ਰਿਕਟ |
| ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ | ਰਾਸ਼ਟਰੀ |
| ਸੰਖੇਪ | NZC |
| ਮਾਨਤਾ | ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ |
| ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ | ਕ੍ਰਿਸਚਰਚ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ |
| www.blackcaps.co.nz |
|  |

**ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ**, ਪਹਿਲਾਂ **ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ**, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ।

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟੈਸਟ ਟੂਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਲੰਕੇਟ ਸ਼ੀਲਡ ਫਸਟ-ਕਲਾਸ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਫੋਰਡ ਟਰਾਫੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਇੱਕ-ਰੋਜ਼ਾ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਹੈਲੀਬਰਟਨ ਜੌਹਨਸਟੋਨ ਸ਼ੀਲਡ ਮਹਿਲਾ ਘਰੇਲੂ ਇੱਕ-ਰੋਜ਼ਾ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਸੁਪਰ ਸਮੈਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸੁਪਰ ਸਮੈਸ਼ ਘਰੇਲੂ ਟਵੰਟੀ-20 ਮੁਕਾਬਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ

27 ਦਸੰਬਰ 1894 ਨੂੰ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ 12 ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸਚਰਚ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਹੀਥਕੋਟ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਉਦਘਾਟਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੌਰੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|  |
| ਛੋਟਾ ਨਾਮ | ਵ੍ਹਾਈਟ ਫਰਨਜ਼ |
| ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ | ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ |
| ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ |
| ਆਈਸੀਸੀ ਦਰਜਾ | ਪੱਕਾ ਮੈਂਬਰ (1926) |
| ਆਈਸੀਸੀ ਖੇਤਰ | ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ |
| ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ |
| ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਟੈਸਟ | ਬਨਾਮ  ਇੰਗਲੈਂਡ (ਲੈਨਕੈਸਟਰ ਪਾਰਕ, ਕ੍ਰਿਸਚਰਚ; 16–18 ਫਰਵਰੀ 1935) |
| ਮਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ |
| ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਓਡੀਆਈ | ਬਨਾਮ  ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਤੋਬਾਗੋ (ਕਲੇਰੈਂਸ ਪਾਰਕ, ਸੈਂਟ ਅਲਬਨਸ; 23 ਜੂਨ 1973) |
| ਮਹਿਲਾ ਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ |
| ਪਹਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਟੀ20ਆਈ | ਬਨਾਮ  ਇੰਗਲੈਂਡ (ਕਾਊਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ, ਹੋਵ; 5 August 2004) |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

**ਟੈਸਟ ਕਿਟ** |

**ਓਡੀਆਈ ਕਿਟ]]** |

**ਟੀ20ਆਈ ਕਿੱਟ** |

 |
|  |
| *6 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਤੱਕ* |

**ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ**, ਜਿਸਦਾ ਉਪਨਾਮ **ਵ੍ਹਾਈਟ ਫਰਨਜ਼** ਹੈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ (ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਟੀਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ (ICC) ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਸ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਟੀਮ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ 1993, 1997 ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ-20 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 2009 ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਉਪ-ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਹ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।

## ਸਨਮਾਨ

### ਆਈਸੀਸੀ

* ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ**:**
	+ **ਜੇਤੂ (1):** 2000
	+ **ਉਪ ਜੇਤੂ (3):** 1993, 1997, 2009
* ਮਹਿਲਾ ਟਵੰਟੀ20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ**:**
	+ **ਉਪ ਜੇਤੂ(2):** 2009, 2010

### ਹੋਰ

* ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ
	+ **ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ (1):** ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2022

## ਹਵਾਲੇ
# ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ

'ਧੁੰਦਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਸਿਲੂਏਟ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੱਲਾ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ - ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਲ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'
ਕ੍ਰਿਕਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਡ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਘਰੇਲੂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।

### 1800 ਤੋਂ 1918 ਤੱਕ

 ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡ
* ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ
* ਕ੍ਰਿਕਟ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਟਵੰਟੀ20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਰਹੀਣ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ
* ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਲ਼ੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ

## ਹਵਾਲੇ

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

* ਰਾਮਚੰਦਰ ਗੁਹਾ ਦੁਆਰਾ *"ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਨਾ"*
* "ਕੀ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਛਾਏ ਗਏ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ?" Archived 2022-09-29 at the Wayback Machine. *ਦ ਪ੍ਰੋਬ*, 17 ਦਸੰਬਰ 2021।

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ" — ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ
# ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ

**ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ** ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਗਿਆਰਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 80 and 120 feet (24 and 37 m) ਘੇਰੇ ਵਾਲੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਡ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬੱਲੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੈੱਗਮੈਨ ਨੂੰ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੈੱਗਮੈਨ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਕੇ ਚਾਰ ਜਾਂ ਛੇ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ

ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਖੋਜ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਆਪਕ **ਸ਼੍ਰੀ ਐਸ. ਨਾਗਰਾਜ** ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਆਪਕ **ਸ਼੍ਰੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਰਮਾ ਨੇ** 2010 ਵਿੱਚ ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਯਮ ਕਿਤਾਬ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਐਸ. ਨਾਗਰਾਜ ਨੂੰ ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਮਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੱਤਰ ਹਨ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਕਿੱਕਬਾਲ, ਬੇਸਬਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਬੱਲੇ-ਮੁਕਤ ਰੂਪਾਂਤਰ।
* ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡ
* ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ
* ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ
* ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡ
* ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ
* ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ
* ਸਕੂਲ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਐਕਟੀਵਿਟੀਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਇੰਡੀਆ

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* ਲੈੱਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਸਕੂਲ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਐਕਟੀਵਿਟੀਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ-ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ Archived 2025-02-17 at the Wayback Machine.
# ਵੈਂਡਲੁਰ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ

ਵੈਂਡਲੁਰ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ
**ਵੈਂਡਲੁਰ ਰਾਖਵਾਂ ਜੰਗਲ** ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਚੇਨਈ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੈਂਡਲੁਰ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਦੱਖਣੀ ਟਰੰਕ (GST) ਰੋਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁਧਾਨੰਧਾ ਭਾਰਤੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵੈਂਡਲੁਰ-ਕੇਲੰਬੱਕਮ ਰੋਡ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਰਿਗਨਾਰ ਅੰਨਾ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਹੈ , ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਿੜੀਆਘਰ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ

1976 ਵਿੱਚ, ਰਾਖਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ 1,265 acres (512 ha) ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਮਦਰਾਸ ਚਿੜੀਆਘਰ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਥਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ।ਇਹ 75 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਨੂੰ 24 ਜੁਲਾਈ 1985 ਨੂੰ ਅਰਿਗਨਾਰ ਅੰਨਾ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ, ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ 92.45 hectares (228.4 acres) ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਅਤੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧ ਕੇ 602 hectares (1,490 acres) ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਚੇਨਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ

**ਚੇਨਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Chennai International Film Festival;CIFF**) ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੇਨਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਇੰਡੋ ਸਿਨੇ ਐਪਰੀਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ICAF) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ, ਸਾਊਥ ਇੰਡੀਅਨ ਫਿਲਮ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ:

ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ; ਹੋਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਕਲਾ ਰੂਪ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ; ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਲੋਕਾਚਾਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਕਦਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ; ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।

ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ 2002 ਤੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਤਮਿਲ (12 ਫ਼ਿਲਮਾਂ) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੈਨੋਰਮਾ ਫੀਚਰਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ (ਲਗਭਗ 12 ਫ਼ਿਲਮਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

### **ਚੇਨਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ** ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:

* ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ।
* ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ।
* ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਔਨਲਾਈਨ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਯੂਥ ਆਈਕਨ ਅਵਾਰਡ, 2013 ਤੋਂ

## 2023

ਬਹਿਰੂਜ਼ ਸੇਬਤ ਰਸੂਲ ਦੀ ਫਿਲਮ *"ਮੈਲੋਡੀ"* 21ਵੇਂ ਚੇਨਈ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 14-21 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 96ਵੇਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ *ਮੈਲੋਡੀ ਨੂੰ* ਸਰਬੋਤਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਤਾਜਿਕ ਐਂਟਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਜੇਤੂ

### 13ਵਾਂ CIFF (2015)

| ਸ਼੍ਰੇਣੀ | ਜੇਤੂ | ਨੋਟਸ |
| --- | --- | --- |
| ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ | *ਕਿਰੂਮੀ* ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਨੁਚਰਨ | ₹2 ਲੱਖ ਦਾ ਨਕਦ ਪੁਰਸਕਾਰ |
| ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ | ਹਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ *ਰੇਡੀਓਪੇਟੀ* | ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਅਦਾਕਾਰ) | *ਰੇਡੀਓਪੇਟੀ* ਲਈ ਆਰ. ਲਕਸ਼ਮਣਨ | ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕੇ. ਬਾਲਚੰਦਰ ਪੁਰਸਕਾਰ | ਨਯਨਤਾਰਾ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਸਵਾਮੀ | 50,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| ਯੂਥ ਆਈਕਨ ਲਈ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਪੁਰਸਕਾਰ | ਨਯਨਥਾਰਾ | ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| **ਅਦਿਆਰ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ** |
| AMMA ਅਵਾਰਡ | ਬੁਰਾ ਲਈ ਮੋਹਨ ਕੁਮਾਰ | ₹10,000 ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮੀ | ਐਨ. ਵਿਗਨਾਰਾਜਨ | ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਾਲੀ ਜੇਬ |

### 8ਵਾਂ CIFF (2010)

| ਸ਼੍ਰੇਣੀ | ਜੇਤੂ | ਨੋਟਸ |
| --- | --- | --- |
| ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ | *ਅੰਗਦੀ ਥੇਰੂ ਦਾ* ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਸੰਤਬਲਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿਜੇਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ | ਹਰੇਕ ਨੂੰ ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ | *ਕਲਾਵਾਨੀ* ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਏ. ਸਰਕੁਨਮ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਜ਼ੀਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ | ਹਰੇਕ ਨੂੰ ₹75,000 ਦਾ ਨਕਦ ਪੁਰਸਕਾਰ |
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਅਦਾਕਾਰ) | ਆਰ ਪਾਰਥੀਬਨ ਲਈ *ਅਯਿਰਥਿਲ ਓਰੂਵਨ* | ₹1 ਲੱਖ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | ਮਾਈਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਸੋਲੋਮਨ | ₹50,000 ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਾਮਿਲ ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ) | *ਓਰ ਈਰਾਵੂ* ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਰੀ ਸ਼ੰਕਰ, ਹਰੀਸ਼ ਨਰਾਇਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸ਼ੇਕਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਰੀ ਸ਼ੰਕਰ | ₹50,000 ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ |
| ਫ਼ਿਲਮ ਪ੍ਰੇਮੀ | ਵਰੁਣ ਕੁਮਾਰ | ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਾਲੀ ਜੇਬ |

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
# ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ

ਅਪੋਲੋ ਹਾਸਪਿਟਲਜ਼ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਇਜ਼ ਲਿਮਿਟਿਡ| ਤਸਵੀਰ:Apollo Hospitals Svg Logo.svg |
| ਵਪਾਰਕ ਨਾਮ | ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ |
| ਕਿਸਮ | ਨਿੱਜੀ |
| ਵਪਾਰਕ ਵਜੋਂ | ਬੀਐੱਸਈ: 508869 ਐੱਨਐੱਸਈ: APOLLOHOSP |
| ਉਦਯੋਗ | ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ |
| ਸਥਾਪਨਾ | 1983 (1983) |
| ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ | ਚੇਨਈ, ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ |
| ਸੇਵਾ ਦਾ ਖੇਤਰ | ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮਧਿਅਪੂਰਵ |
| ਉਤਪਾਦ | ਹਸਪਤਾਲ, ਫਾਰਮੇਸੀ, ਨਿਦਾਨ ਕੇਂਦਰ |
| ਕਮਾਈ | ₹6,058 crore (US$760 million) (2016) |
| ਸ਼ੁੱਧ ਆਮਦਨ | ₹331 crore (US$41 million) (2016) |
| ਕਰਮਚਾਰੀ | 43,557 (2016) |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.apollohospitals.com |

**ਅਪੋਲੋ ਹਾਸਪਿਟਲਸ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਇਜ਼ ਲਿਮਿਟਿਡ** ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1983 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਪ੍ਰਥਾਪ ਸੀ ਰੈਡੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕਈ ਹਸਪਤਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜੁਆਇੰਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ (ਜੇਸੀਆਈ) ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਪਹਿਲੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

2000 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੈਡੀ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਟੈਲੀਮੈਡੀਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ।

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿਖੇ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ
ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ *ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ* ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਭਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲ *ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਇੰਗਲੈਂਡ* ਨਾਲ ਇੱਕ "ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਆਫ ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ" 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਟ

## ਹਵਾਲੇ
# ਚੇਨਈ ਦੇ ਹੋਟਲ

## ਸੂਚੀ

| S. No. | Hotel | Location | Number of rooms | Number of floors | Year of opening | Notes | References |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ਤਾਜ ਕੋਨੇਮਾਰਾ | ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ | 150 |  | 1854 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 2 | ਤਾਜ ਕੋਰੋਮੰਡਲ | ਨੁਗਮਬਕਾਮ | 205 | 10 | 1974 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 3 | ਆਈ.ਟੀ.ਸੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਚੋਲਾ ਹੋਟਲ | ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ | 600 | 10 | 2012 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 4 | ਆਈ.ਟੀ.ਸੀ ਸ਼ੇਰਾਟਨ ਪਾਰਕ ਹੋਟਲ ਐਂਡ ਟਾਵਰਸ | ਅਲਵਾਰਪੈੱਟ | 283 | 8 |  | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 5 | ਮਾਈ ਫੌਰਟਿਊਨ | ਗੋਪਾਲਾਪੁਰਮ | 90 | 10 | 1975 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 6 | ਟਰਾਈਡੈਂਟ | ਮੀਨਾਮਬਕਾਮ | 167 | 3 | 1988 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 7 | ਫਿਸ਼ਰਮੈਨਸ ਕੋਵ | ਕੋਵਲੌਂਗ ਬੀਚ | 138 | 2 | 1974 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 8 | ਸਾਵੇਰਾ ਹੋਟਲ | ਡਾ.ਰਾਧਾਕਰਿਸ਼ਨ ਸਲਾਈ | 230 | 11 | 1969 | 4-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 9 | ਦੀ ਪਾਰਕ | ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ | 214 | 12 | 2002 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 10 | ਹਿਆਤ ਰਿਜੈਨਸੀ | ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ | 500 | 18 | 2011 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 11 | ਲੀ ਰੋਅਲ ਮੈਰੀਡੀਅਨ | ਐਸ.ਟੀ ਥੋਮਸ ਮਾਉਂਟ | 240 | 3 | 2000 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 12 | ਰੈਡੀਸਨ ਬਲਿਊ ਹੋਟਲ | ਐਸ.ਟੀ ਥੋਮਸ ਮਾਉਂਟ | 101 | 3 | 1999 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 13 | ਅਕੋਰਡ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ | ਟੀ-ਨਗਰ | 162 | 13 | 2005 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 14 | ਜੀ.ਆਰ.ਟੀ ਗ੍ਰੈਂਡ | ਟੀ-ਨਗਰ | 135 | 9 | 1999 | 3-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 15 | ਹਿਲਟਨ ਚੇਨਈ | ਏਕਾਦੂਤੰਗਲ | 253 | 11 | 2011 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 16 | ਕੋਹਿਨੂਰ ਏਸੀਆਨਾ ਹੋਟਲ | ਸੈਮਨਚੈਰੀ | 114 |  | 2007 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 17 | ਪਾਰਕ ਹਿਆਤ ਚੇਨਈ | ਗੁਨਡਾਈ | 201 | 11 | 2012 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 18 | ਰੈਡੀਸਨ ਬਲਿਊ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ | ਐਂਗਮੋਰ | 162 | 12 | 2012 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 19 | ਰੇਨਟਰੀ ਹੋਟਲ,ਐਸ.ਟੀ ਮੈਰੀ'ਸ ਹੋਟਲ | ਅਲਵਾਰਪੈੱਟ | 105 | 14 | 2005 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 20 | ਰੈਂਸੀਡੈਨਸੀ ਟਾਵਰਸ | ਟੀ-ਨਗਰ | 176 | 16 | 2003 | 4-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 21 | ਤਾਜ ਕਲੱਬ ਹਾਊਸ | ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ | 220 | 7 | 2008 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 22 | ਦੀ ਲੀਲਾ ਪੈਲੇਸ | ਐਂਮ.ਆਰ.ਸੀ ਨਗਰ | 338 | 16 | 2013 | 5-ਸਟਾਰ ਡੀਲਕਸ ਹੋਟਲ |  |
| 23 | ਦੀ ਰੇਨਟਰੀ ਹੋਟਲ ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ | ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ | 230 | 16 | 2010 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 24 | ਵੈਸਟਿਨ ਹੋਟਲ | ਵੇਲਾਚੈਰੀ | 215 | 10 | 2013 | 5-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |
| 25 | ਕੋਰਟਯਾਰਡ ਬਾਏ ਮੈਰੀਓਟ ਚੇਨਈ | ਤੇਅਨਾਮਪੈੱਟ | 236 | 11 | 2006 | 4-ਸਟਾਰ ਹੋਟਲ |  |

## ਟਾਈਮਲਾਈਨ

|  |
| --- |
|
ਹਵਾਲੇ
 |
# ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ

ਹੋਟਲ **ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ** LSE - ਸੂਚੀਬੱਧ ਇਟਰਕੋਨਟੀਨੈਟਲ ਹੋਟਲਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਤੇ ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਬ੍ਰਾਡ ਹੋਟਲ ਹੈ. ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਮੋਟਿਲ ਚੇਨ, ਅੱਜ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਹੋਟਲ ਚੇਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ਇਸ ਚੇਨ ਵਿੱਚ 3.463 ਹੋਟਲ ‘ਚ 435,299 ਬੈਡਰੂਮ ਹਨ ਜੋਕਿ ਹਰ ਸਾਲ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਮਹਿਮਾਨ ਰਾਤ ਹੋਸਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ਇਹ ਹੋਟਲ ਚੇਨ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਐੈਟਲਾਨਟਾ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਰਿਓ ਦੇ ਜਨੇਯਰੋ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ.

## ਇਤਿਹਾਸ

1950-1970
ਕੈਮਨ ਵਿਲਸਨ ਜੋਕਿ ਟੈਨਿਸੀ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਹੋਟਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰੇਰਨਾ ਮਿਲ਼ੀ ਜਦੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਹਤ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਘਟਿਆ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀਆ ਰਹਿਾਸ਼ਈ ਸੇਵਾਵਾ ਮਿਲ਼ੀਆ. ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਏਡੀ ਬਲੁਸਟੇਨ ਨੇ ਮਜਾਕ ਵਿੱਚ 1942 ਕ੍ਰਿਸਮਸ - ਸਰੂਪ ਬਿਨ ਕਰੋਸਬੀ ਅਤੇ ਫਰੈਡ ਐਸਟਰੇਨ ਅਭਿਨੀਤ, ਸੰਗੀਤਕ ਫਿਲਮ ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਦੀਤਾ ਸੀ. ਅਗਸਤ 1952 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ, 4925 ਸਮਰ ਐਵਨਿਊ ਮੈਮਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਤੱਕ 'ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ. 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਈਟ ਦੀ ਯਾਦ ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ.

ਵਿਲਸਨ ਮੈਮਪਸ ਦਾਖਲ ਸੜਕ 'ਤੇ ਹੋਰ ਮੋਟਲਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੈਲਸ ਈ ਜਾਨਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨੂੰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ. ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ ਦੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਾਨਸਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਪਲੰਬਿੰਗ ਵਹਾਏ ਵਿੱਚ ਸੀ. 1953 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹੋਟਲ ਬਣਾਏ ਜੋਕਿ ਮੈਮਪਸ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਪਹੁੰਚ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਸੀ. ਦੂਜੀ ਮੋਟਲ ਅਮਰੀਕਾ 51 ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. 1953 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੋ

ਹੋਟਲ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਹਾਈਵੇ 51 ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਇੱਕ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 61 'ਤੇ ਇਕ. 1988 ਵਿੱਚ ਜਾਨਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਵਿਲਸਨ ਦੇ ਕਿਹਾ ਸੀ “"ਮੇਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਅੱਜ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ. ਉਸ ਤੋ ਵਧੀਆ ਭਾਗੀਦਾਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ”

1956 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੱਤ ਹੋਰ ਖੁਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਟਲਾ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁਲ ਓਪਰੇਟਿੰਗ 23 ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਸਨ, 1957 ਵਿੱਚ, ਵਿਲਸਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ ਤੌਰ ਚੇਨ ਫਰੈਨਚਾਇਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ. ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਸਾਫ਼, ਖੋਜੀ, ਪਰਿਵਾਰ - ਦੋਸਤਾਨਾ, ਅਤੇ ਸੜਕ ਸਫਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬਣਾਈ ਰਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ. ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਟਲ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, 1958 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ 50 ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, 1959 ਵਿੱਚ 100 ਸਥਾਨਾ ਤੇ, 1964 ਵਿੱਚ 500 ਤੇ, ਅਤੇ 1968 ਵਿੱਚ ਸੈਨਟੋਨਿਉ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ 1,000th ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ. 1965 ਵਿੱਚ, ਚੇਨ, ਇੱਕ ਕੇਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਹੋਲੀਡੈਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਟੈਲੀਪ੍ਰਿੰਟਰ ਤੋ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ . ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸਿਸਟਮ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, (Sabre 1963 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ). “ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਕੋਸ੍ਟ ਤੱਕ ਕੋਸ੍ਟ ਤੱਕ ਨੂੰ " ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਹੋਟਲ ਹੋਲੀਡੇ ਇਨ 1967 ਵਿੱਚ ਏ ਟੀ ਐਡ ਟੀ ਦੀ ਸੇਵਾ + 1-800 ਟੋਲ -ਫਰੀ ਟੈਲੀਫੋਨ ਨੰਬਰ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਾਲ Center ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਡੈਸਕਟਾਪ ਮਾਕਰੋ ਕਮਪ੍ਯੁਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ.

## ਹਵਾਲੇ
# ਝਾਰਖੰਡ

| ਝਾਰਖੰਡ
झारखंड, ঝাড়খন্ড |
| --- |
| State of India |
|

|  |
| --- |
| Seal |

 |
| ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ (ਲਾਲ ਰੰਗ) |
| ਝਾਰਖੰਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |
| ਖੇਤਰ | ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ |
| ਗਠਨ | 15 ਨਵੰਬਰ 2000 |
| ਰਾਜਧਾਨੀ | ਰਾਂਚੀ |
| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ |
| ਸਰਕਾਰ |
|  • ਗਵਰਨਰ | ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਮੁਰਮੂ |
|  • ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ | ਰਘੂਬਰ ਦਾਸ (ਭਾਜਪਾ) |
|  • ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ | ਇੱਕਸਦਨੀ (81 ਸੀਟ) |
|  • ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ | 14 |
|  • ਹਾਈ ਕੋਰਟ | ਝਾਰਖੰਡ ਹਾਈ ਕੋਰਟ |
| ਖੇਤਰ |
|  • ਕੁੱਲ | 79,714 km2 (30,778 sq mi) |
|  • ਰੈਂਕ | 16ਵੀਂ |
| ਆਬਾਦੀ (2011) |
|  • ਕੁੱਲ | 3,29,88,134 |
|  • ਘਣਤਾ | 414/km2 (1,070/sq mi) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+05:30 (IST) |
| ISO 3166 ਕੋਡ | IN-JH |
| HDI |  0.376 (low) |
| HDI rank | 19ਵਾਂ (2007–08) |
| Literacy | 67.6% (25ਵਾਂ) |
| Official language(s) | ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਸੰਥਾਲੀ, ਓੜੀਆ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ |  |
| Formed by the Constitutional Amendment Act, 2000 by dividing Bihar on November 15, 2000 |

**ਝਾਰਖੰਡ** ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ 15 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ,ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। 79 ਹਜ਼ਾਰ 714 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (30 ਹਜ਼ਾਰ 778 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਦਯੋਗਕ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਂਚੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਝਾਰਖੰਡ ਮਤਲਬ ਜੰਗਲ ਭੂਮੀ ਹੈ।
# ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ

**ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ**| ਮਾਟੋ | ਫੈਲੇ ਵਿੱਦਿਆ ਚਾਨਣ ਹੋਇ |
| ਕਿਸਮ | ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ |
| ਸਥਾਪਨਾ | 1969 |
| ਟਿਕਾਣਾ | ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ |
| ਕੈਂਪਸ | ਸ਼ਹਿਰੀ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ |

**ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ** ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1969 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨਕ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ, ਅਰਧ ਸਰਕਾਰੀ, ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣਾ, ਪਾਠਕਮ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਰਡ ਅਧਿਆਪਕਾ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਵਜੀਫਾ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾ ਦੀ ਛਪਾਈ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਐਸ. ਏ. ਐਸ. ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਬੋਰਡ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਹਰੇਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹਾਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੀਸ, ਦਾਖਲਾ ਫਾਰਮ ਜਮਾਂ ਕਰਵਾਉਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਬਰਾਂਚਾਂ

1. ਓਪਨ ਸਕੂਲ
2. ਐਫੀਲੇਸ਼ਨ ਬਰਾਂਚ
3. ਅਕਾਉਟ ਬਰਾਂਚ
4. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬਰਾਂਚ
5. ਕੰਪਿਉਟਰ ਸੈੱਲ
6. ਛਪਾਈ ਬਰਾਂਚ
7. ਪੀ ਆਰ ਓ
8. ਅਦਾਰਸ ਸਕੂਲ
9. ਸਕੂਲ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਰਾਂਚ
10. ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬਰਾਂਚ

## ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ

1. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
2. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਐਸ. ਏ. ਐਸ. ਨਗਰ
3. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਬਰਨਾਲਾ
4. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਬਠਿੰਡਾ
5. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਫਰੀਦਕੋਟ
6. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ
7. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ
8. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ
9. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ
10. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
11. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਜਲੰਧਰ
12. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਕਪੂਰਥਲਾ
13. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਲੁਧਿਆਣਾ
14. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਮਾਨਸਾ
15. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਮੋਗਾ
16. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਮੁਕਤਸਰ
17. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਪਠਾਨਕੋਟ
18. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਪਟਿਆਲਾ
19. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਰੂਪਨਗਰ
20. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਸੰਗਰੂਰ
21. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ
22. ਖੇਤਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੀ ਡੀਪੂ ਤਰਨਤਾਰਨ

## ਹਵਾਲੇ

 Archived 2018-09-02 at the Wayback Machine.
# ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ

**ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ** CBSE ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸ-6 ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਕਲਾਸ-6 ਵਿੱਚ ਕਲਾਸ- IX ਅਤੇ XI ਵਿੱਚ ਲੈਟਰਲ ਐਂਟਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨੋਟ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* NVS Official Website
* ਜਵਾਹਰ ਨਵੋਦਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੀਡੀਆ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੈ
# ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ

| ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ |
| --- |
| सर्व शिक्षा अभियान |
| ਮਾਟੋ | ਸਭ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ |
| ਸੰਸਥਾਪਕ | ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਬਾਜਪਾਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |
| ਮੰਤਰਾਲਾ | ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ |
| ਲਾਂਚ | 2001 (2001) |
| ਬਜਟ | ₹ 7622 (ਸਾਲ 2021-2022)  |
| ਸਥਿਤੀ | 2018 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ |  |

ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਅੰਦਰ ਛਪੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ
**ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ** (ਹਿੰਦੀ: *सर्व शिक्षा अभियान*), ਜਾਂ **ਐੱਸਐੱਸਏ**, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਸਮਾਂਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ" ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰਵਵਿਆਪਕੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ 86ਵੀਂ ਸੋਧ 6 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 206 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਹਨ। 2001) ਇੱਕ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ (ਆਰਟੀਕਲ- 21ਏ)। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ 2010 ਤੱਕ 6 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਉਦੇਸ਼

ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਸਾਲ 2005 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸਿੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀ ਕੇਂਦਰ, ਵਿਕਲਪਕ ਸਕੂਲ, “ਬੈਕ ਟੂ ਸਕੂਲ” ਕੈਂਪ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ।
ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ 2007 ਤੱਕ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਣ।
ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ 2010 ਤੱਕ 8 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਣ।
ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਕੋਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਉਪਯੋਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ।
ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗ-ਭੇਦ ਨੂੰ 2007 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਅਤੇ 2010 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਖਤਮ ਕਰਨਾ।
ਸਾਲ 2010 ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ।

## ਏਕੀਕਰਣ

2018 ਵਿੱਚ, ਸਮਗਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਧਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* Sarva Shiksha Abhiyan
* SSA Online Attendance System Archived 2023-03-30 at the Wayback Machine.