Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਬੋਮਰਿਲੂ

ਬੋਮਰਿਲੂ 2006 ਦੀ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫੈਮਲੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਭਾਸਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਿਲ ਰਾਜੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਰਥ, ਜੇਨੇਲੀਆ ਡੀਸੂਜ਼ਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜਯਸੁਧਾ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ *ਸੰਤੋਸ਼ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ* (2008), ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ *ਭਲੋਬਾ ਭਲੋਬਾਸਾ* (2008) ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਵਿੱਚ *ਡਰੀਮ ਗਰਲ* (2009) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਬੇਟੇ ਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕੜਵਾਹਟ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 9 ਅਗਸਤ 2006 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਊਥ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੇਂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕਈ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

## ਪਲਾਟ

ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬੀਚ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ (ਮੁਰਲੀ ਮੋਹਨ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਲਈ ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰੇ, ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ 24 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਸਿਧਾਰਥ 'ਸਿੱਧੂ' ਅਡਾਲਾ (ਸਿਧਾਰਥ) ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਅਰਵਿੰਦ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ) ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਜਿਸ ਔਰਤ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸੱਤੀ (ਸੁਨੀਲ), ਅਡਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਫਰਜ਼ਦਾਰ ਸੇਵਕ ਸਵੇਰੇ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਮਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ (ਜਯਸੁੱਧਾ), ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਭਗਤ ਤੇਲਗੂ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਡਾਇਨਿੰਗ ਟੇਬਲ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਰਵਿੰਦ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਸਿੱਧੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਸਿੱਧੂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਚੁੱਪ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ, ਸਿੱਧੂ ਘਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਬਲਕੁਲਕਸ਼ਮੀ (ਨੇਹਾ) ਨਾਲ ਕੁੜਮਾਈ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ *ਡੈਡੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ* (ਤਨੀਕੇਲਾ ਭਰਨੀ ਪਿਤਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਰਾਵਿੰਡ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਰੁੱਝ ਗਏ।

ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਧੂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਸੀਨੀ (ਜੇਨੇਲੀਆ ਡੀਸੂਜ਼ਾ) ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸਿੱਧੂ ਉਸ ਦੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋੜਾ ਨਿਯਮਤ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਦਿਨ ਲੰਘਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਿੱਧੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਦੋਸਤਾਨਾ ਹਸੀਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸ਼ਵੇਤਾ ਸ਼ੈਟੀ

| ਸ਼ਵੇਤਾ ਸ਼ੈਟੀ |
| --- |
| ਜਨਮ | '**ਸ਼ਵੇਤਾ ਸ਼ੈਟੀ'**  (1969-06-20) 20 ਜੂਨ 1969 ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ |
| ਹੋਰ ਨਾਮ | ਸ਼ਵੇਤਾ (ਉਪਨਾਮ) |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਗਾਇਕਾ |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 1990–ਮੌਜੂਦ |

**ਸ਼ਵੇਤਾ ਸ਼ੈੱਟੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: **Shweta Shetty;** ਉਪਨਾਮ ਵਿੱਚ **ਸ਼ਵੇਤਾ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੀਮਿਕਸ ਹਿੱਟ ਗੀਤ 1995 ਵਿੱਚ ਐਲਬਮ *ਊਰਜਾ* ਦਾ " ਕਿਊ-ਫੰਕ " ਹੈ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ

ਸ਼ੈਟੀ ਦੀ ਐਲਬਮ, *ਜੌਨੀ ਜੋਕਰ*, ਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਸਨੂੰ 1998 ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲਬਮ *ਦੀਵਾਨੇ ਤੋ ਦੀਵਾਨੇ ਹੈਂ* ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਮੇਲ ਪੌਪ ਕਲਾਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

1997 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੈਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਕਲੇਮੇਂਸ ਬ੍ਰਾਂਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੈਮਬਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਹ 2015 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ਼ੈਟੀ ਆਖਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।

ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸ਼ਿਲਪਾ ਸ਼ੈੱਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਮਿਤਾ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈ।

ਸ਼ੈੱਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਸਿੰਗਲ ਦਾਰੋ ਨਾ ਫੀਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਅਧਾਰਤ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਐਡੀ ਐਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

2021 ਵਿੱਚ, ਸ਼ੈਟੀ ਨੇ ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡੀਆ 'ਤੇ ਹਾਊਸ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਐਡੀ ਐਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਲੀਮ-ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਗੀਤ ਜਲਨੇ ਮੇਂ ਹੈ ਮਜ਼ਾ (1993) ਦਾ ਇੱਕ ਰੀਮਿਕਸ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਡਿਸਕੋ ਰੀਵਾਈਵਲਿਸਟ ਨੰਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਮੰਗਲੀ

| ਸਤਿਆਵਤੀ ਰਾਠੌੜ |
| --- |
| SVBC ਚੈਨਲ ਸਲਾਹਕਾਰ - ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਜਨਮ | ਸਤਿਆਵਤੀ ਰਾਠੌੜ  (1994-06-10) 10 ਜੂਨ 1994 ਸੁਨਕਿਡੀ]], ਚਿਤੌੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਭਾਰਤੀ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਰਾਜਨੇਤਾ, SVBC ਚੈਨਲ ਸਲਾਹਕਾਰ |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 2017–ਮੌਜੂਦ |
| ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ | ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਚੌਹਾਨ (ਭੈਣ) |

**ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਰਾਠੌੜ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Satyavathi Rathod**), ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ **ਮੰਗਲੀ** ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬੰਜਾਰਾ ਪਹਿਰਾਵੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੈੱਬ ਚੈਨਲ, ਮਾਈਕ ਟੀਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਡੀਓ ਗੀਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬਥੁਕੰਮਾ, ਬੋਨਾਲੂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਗਠਨ ਦਿਵਸ, ਉਗਾਧੀ, ਸੰਮੱਕਾ ਸਰੱਕਾ ਜਟਾਰਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ

ਮੰਗਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਜਾਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ (ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ) ਲੰਬੜੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ SV ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਐਂਕਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਗਲੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਚਲੀ ਗਈ।

ਮੰਗਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਚੌਹਾਨ, ਜੋ ਫਿਲਮ *ਪੁਸ਼ਪਾ: ਦ ਰਾਈਜ਼* ਦੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤ " ਓ ਅੰਟਾਵਾ ਓ ਓ ਓ ਅੰਤਵਾ " ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਗੀਤ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਡੱਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲੀ ਨੇ ਡੱਬ ਕੀਤੇ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਕੰਨੜ ਬੋਲ ਗਾਏ।

## ਕੈਰੀਅਰ

ਉਸਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ, V6 ਨਿਊਜ਼ ' ਤੇ *ਧੂਮ ਧਾਮ* ਨਾਮਕ ਦਸਰਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। V6 ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੋਅ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ *ਮਾਤਕਾਰੀ ਮੰਗਲੀ ਦੀ* ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਵਿਅੰਗ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ' *ਤੇਨਮਾਰ ਵਾਰਥਾਲੂ*, ਬਿਥੀਰੀ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੁਜਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਐਚਐਮਟੀਵੀ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਦੇ *ਜੋਰਦਾਰ ਨਿਊਜ਼* ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਚੈਨਲ, ਐਮਆਈਸੀ ਟੀਵੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ *ਮੰਗਲੀ ਮੁਚਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ* ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬਥੁਕੰਮਾ, ਬੋਨਾਲੂ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਗਠਨ ਦਿਵਸ ' ਤੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। 2018 ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਗਠਨ ਦਿਵਸ ਲਈ ਉਸਦਾ ਗੀਤ, *ਓਰੂਗੱਲੂ ਕੋਟਾਨਾਡੁਗੂ*, ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2020 ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ- ਡਰਾਮਾ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ *ਅਲਾ ਵੈਕੁੰਥਾਪੁਰਰਾਮੁਲੂ* ਤੋਂ ਕੁਝ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ *ਸਪਤਗਿਰੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਰਾਜ ਮਹਿਲ, ਨੀਧੀ ਨਦੀ ਓਕਾ ਕਥਾ, ਜਾਰਜ ਰੈੱਡੀ* ਅਤੇ '' ਰਾਮੂਲੂ ਰਾਮੂਲਾ '' ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ।

ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੰਚੂ *ਮਹਾਰਾਣੀ* ਦੁਆਰਾ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 2021 ਵਿੱਚ, ਫਿਲਮ <i id="mwUQ">ਲਵ ਸਟੋਰੀ</i> ਲਈ ਉਸਦਾ ਗੀਤ “ ਸਾਰੰਗਾ ਦਰੀਆ ” ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।

## ਫਿਲਮਾਂ

| ਸਾਲ | ਫਿਲਮ | ਭੂਮਿਕਾ | ਨੋਟਸ | ਰੈਫ. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2020 | *ਸਵੇਚਾ* |  | ਡੈਬਿਊ ਫਿਲਮ |  |
| ਗੁਵਾ ਗੋਰਿੰਕਾ | ਪ੍ਰੈਂਕ ਰਿਪੋਰਟਰ | ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੈਮਿਓ |
| 2021 | <i>ਮੈਸਟਰੋ</i> | ਮੁਰਲੀ ਦੀ ਭੈਣ |  |  |

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* ਮੰਗਲੀ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ
* ਮੰਗਲੀ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਉੱਤੇ
# ਸ੍ਰੀਆ ਰੈਡੀ

| ਸ੍ਰੀਆ ਰੈਡੀ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ |  (1983-11-28) 28 ਨਵੰਬਰ 1983 ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਭਾਰਤੀ |
| ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ | ਏਥੀਰਾਜ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ, ਵੀਜੇ (ਮੀਡੀਆ ਸ਼ਖਸੀਅਤ) |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 2002–ਮੌਜੂਦ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ |
ਵਿਕਰਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ​(ਵਿ. 2008)​ |
| ਬੱਚੇ | 1 |

**ਸ਼੍ਰੀਆ ਰੈੱਡੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sriya Reddy;** ਜਨਮ 28 ਨਵੰਬਰ 1983) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਵੀਜੇ ਵੀ ਸੀ। ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਭਰਥ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੀ, ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ ਇੱਕ ਐਕਟਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ SS ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਵੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। *ਸਮੁਰਾਈ* (2002) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ *ਬਲੈਕ* (2004), *ਥੀਮੀਰੂ* (2006) ਅਤੇ *ਕਾਂਚੀਵਰਮ* (2008) ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ

ਸ਼੍ਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਭਰਤ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁੱਡ ਸ਼ੈਫਰਡ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਏਥੀਰਾਜ ਕਾਲਜ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਰਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਦੀਪ ਪਾਟਿਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਚੈਨਲ ਦੱਖਣੀ ਸਪਾਈਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਲਈ ਇੱਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੜ੍ਹੇਗੀ ਅਤੇ ਵੀਜੇ ਹੋਵੇਗੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ

ਸ਼੍ਰੀਆ ਨੇ 9 ਮਾਰਚ 2008 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਦੇ ਪਾਰਕ ਸ਼ੈਰਾਟਨ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਅਦਾਕਾਰ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿਕਰਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਵਿਕਰਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਨੁਭਵੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੀ.ਕੇ. ਰੈੱਡੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜੀਕੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਝ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਿਗਮ। ਸ਼੍ਰੀਆ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਅਮਾਲੀਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਐਸ. ਆਰ. ਰੰਗਾਨਾਥਨ

| ਐਸ. ਆਰ. ਰੰਗਾਨਾਥਨ |
| --- |
| ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਐਸ.ਆਰ. ਰੰਗਨਾਥਨ ਦਾ ਪੋਰਟਰੇਟ |
| ਜਨਮ | ਸ਼ਿਆਲੀ ਰਾਮਾਮ੍ਰਿਤਾ ਰੰਗਨਾਥਨ |

**ਐਸ. ਆਰ. ਰੰਗਾਨਾਥਨ** ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਜਗਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਨੇਕੋਲਨ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸਿਫਾਇਡ ਕੈਟਾਲੋਗ ਕੋਰਡ ਬਣਾਈਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਰਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਐਸ. ਆਰ. ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਪੰਜ ਮੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ

ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਤਜਾਵੂਰ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 12 ਅੱਗਸਤ 1892 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਰੰਗਨਾਥਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 1910 ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਚੰਗੇ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕਪਾਸ ਕਰ ਲਈ।1916 ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੀ ਬੀ. ਏ. ਅਤੇ ਐਮ. ਏ. ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾ ਨੇ 1917 ਵਿੱਚ ਆਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕਾਲਜ ਸੇਦਾਪਤ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਪੜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। 1924 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਂਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਨਿਯੂਕਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਇਗਲੈਂਡ ਭੇਜੇ ਗਏ। 1925 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1944 ਤੱਕ ਇਸ ਆਹੂਦੇ ਤੇ ਬਣੇ ਰਹੇ। 1945-47 ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਨਾ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਏ ਵਿੱਚ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਆਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1947-54 ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਨਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦੀਆਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈਆ। 1962 ਵਿੱਚ ਉਨਾ ਨੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪ੍ਰ੍ਲੇਖਾ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਉਚੇਰੇ ਤੋਂਰ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  1965 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨਾ ਨੂੰ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਪਾਧਿ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ

| ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ |
| --- |
|  |
| ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵੇ |
| ਜਨਮ | ( 1932-01-31 ) 31 ਜਨਵਰੀ 1932 ਲਾਹੌਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਸਵਦੇਸ਼ ਚੋਪੜਾ (25 ਅਗਸਤ 1937 - 7 ਜੁਲਾਈ 2015) |
| ਬੱਚੇ | 2 ਪੁੱਤਰ: ਅਵਿਨਾਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਚੋਪੜਾ |
| ਮਾਪੇ | ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ | ਨਿਵਾਸ | ਜਲੰਧਰ |  |

**ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ** (ਜਨਮ 31 ਜਨਵਰੀ 1932, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ) ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨਿਊਜ਼ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ: 1990) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ)। ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਪਰਿਵਾਰ

ਚੋਪੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਖੱਤਰੀ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ (ਜਾਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ) ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਸਤੰਬਰ 1981 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਮਈ 1984 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

 ਸਵਰਗੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ (ਪਿਤਾ) ਅਤੇ ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ (ਵੱਡੇ ਭਰਾ) ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਵਾਲੇ **ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ** ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ
## ਕੰਮ-ਕਾਜ

ਚੋਪੜਾ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਗਰੁੱਪ (ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਸੰਸਥਾ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹਨ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਚੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: *ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ* (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ); *ਜਗਬਾਣੀ* (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ); ਅਤੇ *ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ* (ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ)। ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅੱਠ ਸਥਾਨ ਹਨ: ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਅੰਬਾਲਾ, ਪਾਲਮਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਾਣੀਪਤ, ਹਿਸਾਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Archived 2018-01-26 at the Wayback Machine. "ਸਭ ਅਖਬਾਰਾਂ ਬਾਰੇ"।
* "ਸ਼ਹੀਦ ਪਰਿਵਾਰ ਫੰਡ"।
# ਦਗਡੂ ਮਾਰੂਤੀ ਪਵਾਰ

**ਦਯਾ ਪਵਾਰ** ਜਾਂ **ਦਗਡੂ ਮਾਰੂਤੀ ਪਵਾਰ**(1935–20 ਦਸੰਬਰ 1996) ਧਮਨਗਾਓਂ (ਤਲੂਕਾ: ਅਕੋਲੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: ਅਹਿਮਦਨਗਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਲਿਤਾਂ ਜਾਂ ਅਛੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਰਚਨਾਵਾਂ

### *ਬਲੂਤ*

 ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਤਮਕਥਾਤਮਕ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਆ ਪਵਾਰ ਅਤੇ ਦਗਡੂ ਮਾਰੁਤੀ ਪਵਾਰ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਚਾਲ੍ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਲੇਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਛੂਤ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀੜਿਤ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ "ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਦਲਿਤ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ" ਹੋਇਆ ਸੀ।बलुत

ਬਲੂਤ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਰੰਗਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੋਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ ਸਾਧਾਰਣ, ਸਿੱਧੇ-ਸਾਦਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਚਿੱਤਰਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹਾਵਾਂ ਭਾਵਾਂ ਦਾਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਬਲੂਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵੈਜੀਵਨੀਮੂਲਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਕਰੂਰ ਹਕੀਕਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਵਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੇਵਲ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਬੌਧਿਕ ਹੈ।

ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਚੰਦਾਵਰਕਰ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ‘ਜ਼ੁਲਮ’ ਨਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ। 1978 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਵਰਣਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸਦੀ ਖੂਬ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਲੇਕਿਨ ਇਤਹਾਸ ਨੇ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਆਤਮਕਥਾਤਮਕ ਲੇਖਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਮਲੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ‘ਸਾਰਿਕਾ’ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਦਲਿਤ ਲੇਖਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਕੱਢਕੇ ਹਿੰਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੋਲਿਆ। ਅਜੋਕੀ ਸਮੁੱਚੀ ਦਲਿਤ ਲੇਖਣੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕਮੋਬੇਸ਼ ਦਿਆ ਪਵਾਰ ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਇਹ ਨਾਵਲ ਹੀ ਅਜੋਕੇ ਸਮਕਾਲੀ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੌਂਦਰਿਆਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਰਹਿਨੁਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਾਨਵੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦਿਆ ਪਵਾਰ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।

## ਘਟਨਾ ਲੜੀ

* 1935 ਜਨਮ
* 1956 ਇੱਕ ਵੈਟਰਨਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਹਾਇਕ, ਮੁੰਬਈ
* 1967 'ਦਲਿਤ ਕਵਿਤਾ' 'ਅਸਮਿਤਾਦਰਸ਼' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
* 1968 ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ
* 1969 *ਪ੍ਰਤਿਸਠਾਨ* ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ
* 1972 ਕੋਲੰਬੋ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਬੋਧੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ
* 1975  *ਕੋਂਡਵਾੜਾ*  ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਅਵਾਰਡ
* 1979  *ਬਲੇਟ*  ਲਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਅਵਾਰਡ
* 1982 ਫੋਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ
* ਫ੍ਰੈਂਕਫਰਟ ਵਿਖੇ 1984 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪਰਚਾ ਪੜ੍ਹਿਆ
* 1988-94 ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਕਮੇਟੀ 'ਬਾਲ ਭਾਰਤੀ' ਦਾ ਮੈਂਬਰ
* 1987-94 ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਸਰੋਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦਾ ਮੈਂਬਰ
* 1990 ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ
* ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਰਾਮਾ ਪ੍ਰੀ-ਸਕਰੂਟਨੀ ਬੋਰਡ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ
* 20 ਦਸੰਬਰ 1996 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਤਿਰੁਨਾਰਾਇਣ ਨਰਸਿਮਹਾਚਾਰ

**ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਤਿਰੁਨਾਰਾਇਣ ਨਰਸਿਮਹਾਚਾਰ** (17 ਮਾਰਚ 1905 - 23 ਅਕਤੂਬਰ 1998), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ **ਪੂਟੀਨਾ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਕੁਵੇਮਪੂ ਅਤੇ ਡੀ ਆਰ ਬੇਂਦਰੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੰਨੜ ਨਵੋਦਯ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਿਕੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਹੈ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੰਪ ਅਵਾਰਡ ਦਾ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ

ਪੂਟੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਮਾਰਚ 1905 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਡਿਆ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਮੇਲਕੋੋਟ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਆਇੰਗਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ ਹੈ।

ਪੂਟੀਨਾ ਨੇ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 23 ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ

ਪੂਟੀਨਾ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਵੋਦਿਆ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਭੱਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਵੋਦਿਆ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪੂਟੀਨਾ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗਾ ਹੈ"। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ *ਹੈਨਥੇ ਵਿਚ*, ਉਹ ਸਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਲਾਂ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਸੂਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਟੀਨਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਅਧਿਆਤਮਕ ਦੁਮੇਲਾਂ ਤੇ ਵਿਚਰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ *ਅਹਲਿਆ* ਜੋ ਕਾਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ *ਗੋਕੁਲਾ ਨਿਰਗਾਮਨਾ*, ਜੋ ਕਿ ਗੋਕੁਲਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਨ। ਪੂਟੀਨਾ ਦੇ ਲੇਖ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ

ਪੂਟੀਨਾ ਦੇ ਅਵਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ 1991 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ।

### ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਾਰਜ

ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਟੀਨਾ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਾਹ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹੁੰਚ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ

| ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ | (1925-05-06)6 ਮਈ 1925 ਭਾਰਤ |
| ਮੌਤ | 9 ਜਨਵਰੀ 2023(2023-01-09) (ਉਮਰ 97) |
| ਕਿੱਤਾ | ਲੇਖਕ |
| ਭਾਸ਼ਾ | ਕਸ਼ਮੀਰੀ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਭਾਰਤੀ |
| ਨਾਗਰਿਕਤਾ | ਭਾਰਤੀ |
| ਵਿਸ਼ਾ | ਸਾਹਿਤ |
| ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ | 'ਸਿਆਹ ਰੂਦ ਜੇਰੇਨ ਮੰਜ਼' |
| ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਵਾਰਡ | ਗਿਆਨਪੀਠ |

**ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ** (6 ਮਾਰਚ, 125 - 9 ਜਨਵਰੀ, 2023) ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2004 ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਰਹਿਮਾਨ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਉਤੇ ਦੀਨਾਨਾਥ ਨਾਦਿਮ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।

## ਸਨਮਾਨ

* ਰਾਹੀ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਨਵਰੋਜ਼-ਏ-ਸਬਾ’ ਲਈ 1961 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਰਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
* 2007 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਸਿਆਹ ਰੂਦ ਜੇਰੇਨ ਮੰਜ਼’ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
* ਸੰਨ 2000 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ।

## ਲਿਖਤਾਂ

ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਲਿਖਤਾਂ:

* *ਸਨਾ-ਵਾਨੀ ਸਾਜ਼* (ਕਵਿਤਾਵਾਂ) (1952)
* *ਸੁਖੋਕ ਸੋਡਾ*  (ਕਵਿਤਾਵਾਂ)
* *ਕਲਾਮ-ਏ-ਰਾਹੀ* (ਕਵਿਤਾਵਾਂ)
* *ਨਵਰੋਜ-ਇ-ਸਬਾ* (ਕਵਿਤਾਵਾਂ) (1958)
* *ਕਹਵਤ* (ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ)
* Kashir Shara Sombran
* Azich Kashir Shayiri
* Kashir Naghmati Shayiri
* ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ (ਅਨੁਵਾਦ)
* Saba Moallaqat
* Farmove Zartushtan
* Seyah Rudi Jerean Manz (ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
* Koesher Shyiree Te Waznuk Surati Hal (ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ)

## ਅੰਤਿਮ ਸਾਹ

ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ ਨੇ 9 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਏ।

## ਹਵਾਲੇ

.
# ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ

| ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ |
| --- |
| ਜਨਮ | (1948-04-03)3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਭੋਪਾਲ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ |
| ਮੌਤ | 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021(2021-04-26) (ਉਮਰ 73) ਭੋਪਾਲ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਲੇਖਕ |
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰੀਸ਼ਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਵਰਮਾ ਸਮਰਿਤੀ ਸੰਮਾਨ ਵੀਰਸਿੰਘ ਦਿਓ ਅਵਾਰਡ ਵਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਿਖਰ ਸੰਮਾਨ ਪਹਿਲ ਸੰਮਾਨ |

**ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ** (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 – 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021) ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਜੀਵਨ

ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਸਨ।

ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਲਈ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ

ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ ਪੰਜ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ:

* ਕੁਛ ਦਿਨ ਔਰ (ਨਾਵਲ - 1976)
* ਸੁੱਖਾ ਬਰਗਦ (ਨਾਵਲ - 1986)
* ਦਾਸਤਾਨ-ਏ ਲਾਪਤਾ (ਨਾਵਲ - 1995)
* ਬਸ਼ਾਰਤ ਮੰਜ਼ਿਲ (ਨਾਵਲ - 2004)
* ਪਹਾੜ ਢਲਤੇ (ਨਾਵਲ - 2007)
* ਰਮਜ਼ਾਨ ਮੇਂ ਏਕ ਮੌਤ (ਨਿੱਕੀ-ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ - 1982)
* ਤਸਬੀਹ (ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ - 1998)
* ਤਮਾਸ਼ਾ ਤਥਾ ਅਨਯ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ - 2001)
* ਏਕ ਥਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ (ਨਾਟਕ - 1980)

*ਸੁੱਖਾ ਬਰਗਦ*ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ *ਨੇ, ਏ ਡਾਈਂਗ* ਬਨਿਆਨ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ *ਦਾਸਤਾਨ-ਏ ਲਾਪਤਾ* ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਜੇਸਨ ਗ੍ਰੁਨੇਬੌਮ ਅਤੇ ਉਲਰੀਕ ਸਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ *ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਦਾ ਮਿਸਿੰਗ ਮੈਨ* ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2007 ਵਿੱਚ, *ਨਿਊਯਾਰਕ* ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ। ਗ੍ਰਨੇਬੌਮ ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾਰਥਵੈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ 2018 ਵਿੱਚ ਕਢਿਆ ਗਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ

ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਵਰਮਾ ਸਿਮਰਤੀ ਸਨਮਾਨ, ਵੀਰਸਿੰਘ ਦਿਓ ਅਵਾਰਡ, ਵਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਸ਼ਿਖਰ ਸਨਮਾਨ, ਪਹਿਲ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮੈਥਲੀ ਸ਼ਰਨ ਗੁਪਤ ਅਵਾਰਡ 2017-2018 ਵਰਗੇ ਅਨੇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਡੀ

**ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਦੀ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ: **Leeladhar Jagudi**) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ "*ਨਾਟਕ ਜਾਰੀ ਹੈ"* ਅਤੇ "*ਸ਼ੰਖਾ ਮੁਖੀ ਸ਼ਿਖਾਓ ਪਰ*" ਅਤੇ ਆਪਣੀ 1997 ਦੀ ਕਵਿਤਾ *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇਨ ਚੰਦ ਲਈ* ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ 2004 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।

## ਜੀਵਨੀ

ਜਾਗੁੜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1944 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਦੇ ਤਹਿਰੀ ਗੜਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਧੰਗਾਨ ਗਾਉਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (ਐਮ.ਏ.) ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤੀ। ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ *ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼* ਦੇ ਇਕ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ।

ਜਾਗੁਦੀ ਨੇ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਥਾ *ਸ਼ੰਖਾ ਮੁਖੀ ਸ਼ਿਖਰੋਂ ਪਰ*, 1964 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ *ਨਾਟਕ ਜਾਰੀ ਹੈ*, 1972 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ *ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਮੇਂ* 1974 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ *ਰਾਤ ਅਬ ਭੀ ਮੌਜੁਦ ਹੈ*, *ਘਬਰਾਏ ਹੁਏ ਸ਼ਬਦ*, *ਬਚੀ ਹੁਈ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਪਾਰ* ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇ ਚੰਦ* ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਬਾਲਗ ਸਾਖਰਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਘਰ *ਲਿਖਤ* ਦੁਆਰਾ 2003 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ *ਮੇਰ ਸਾਕਤਕਾਰ ਦੇ* ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ, *ਸਮਕਾਲੀਨ ਕਵੀ ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁੜੀ ਅਤੇ ਧੁਮਿਲ*, ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਸਕਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ *ਸਮਕਾਲੀਨਾ ਕਵਿਤਾ ਔਰਾ ਲੀਲਾਧਰਾ ਜਾਗੁਈ*, ਬ੍ਰਜਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ 1997 ਵਿਚ ਆਪਣੇ *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇਨ ਚੰਦ* ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ 2004 ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਆਨਰਜ਼ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਘੁਵੀਰ ਸਹਾਇਤਾ ਸਨਮਾਨ, ਭਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਸ਼ਤਾਦਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਮਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਜੋਸ਼ੀਯਾਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ

* ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਡੀ (1974). *ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਮੇਂ*. Sahitya Bharati. ASIN B00CIGM6LU.
* ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਡੀ (1997). *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇਂ ਚਾਂਦ*. Rajkamal Prakashan. p. 143. ISBN 9788126707287.
* ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਡੀ (2003). *Mere sākshātkāra*. Kitāb Ghar Prakasan. p. 168. ISBN 9788170165545.
* ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਡੀ (2009). *ਘਬਰਾਏ ਹੂਏ ਸ਼ਬਦਾ*. Rajkamal Prakashan. p. 82. ISBN 9788126717903.

## ਅਵਾਰਡ

* 2004 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
* *ਅਨੁਭਵ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੇਂ ਚਾਂਦ ਨੂੰ* 1997 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
* ਰਘੁਵੀਰ ਸਹਾਏ ਸਨਮਾਨ
* ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਸ਼ਤਾਦਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਨਮਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਅਵਾਰਡ
* ਵਿਆਸ ਸੰਮਨ 2018 ਵਿੱਚ "*ਜਿਤਨੇ ਲੋਗ ਉਤਨੇ ਪ੍ਰੇਮ"* ਲਈ।

## ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* "Chullu ki Aathmakatha" (PDF). Kavita Kosh. 2015. Retrieved 23 November 2015.

## ਹਵਾਲੇ