# ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ

| ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਡੀਐੱਫ਼ਸੀ |
| --- |
| ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ (ਸੱਜੇ) ਰਸਮੀ ਬੇਟਨ |
| ਜਨਮ | (1919-04-15)15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਲਾਇਲਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) |
| ਮੌਤ | 16 ਸਤੰਬਰ 2017(2017-09-16) (ਉਮਰ 98) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ |
| ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ | ਫਰਮਾ:Country data ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (1938–1947)  ਭਾਰਤ (1947 ਤੋਂ) |
| ਸੇਵਾ/ਬ੍ਰਾਂਚ | ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ |
| ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਾਲ | 1938–1970 2002–2017 |
| ਰੈਂਕ | ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਾਰਸ਼ਲ |
| Commands held | ਨੰਬਰ. 1 ਸਕੁਆਡਰਨ ਆਈਏਐੱਫ਼ ਅੰਬਾਲਾ ਹਵਾਈ ਫ਼ੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਈ ਕਮਾਂਡ ਹਵਾਈ ਅਮਲੇ ਦਾ ਉੱਪ-ਚੀਫ਼ (ਭਾਰਤ) |
| ਲੜਾਈਆਂ/ਜੰਗਾਂ | ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਭਾਰਤ-ਪਾਕ ਯੁੱਧ 1965 |
| ਇਨਾਮ | ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ
* ਜਨਰਲ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ 1947
* ਸਮਰ ਸੇਵਾ ਸਟਾਰ
* ਰਕਸ਼ਾ ਮੈਡਲ
* ਸੈਨਯਾ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ
* ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮੈਡਲ
* ਵਿਲੱਖਣ ਫ਼ਲਾਇੰਗ ਕਰਾਸ
* 1939–1945 ਸਟਾਰ
* ਬਰਮਾ ਸਟਾਰ
* ਯੁੱਧ ਮੈਡਲ 1939–1945
* ਭਾਰਤੀ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ
 |

ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਕਮਾਂਡ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦਾ ਝੰਡਾ
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਾਰਸ਼ਲ **ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ**, (ਜਨਮ 15 ਅਪਰੈਲ 1919 - 16 ਸਤੰਬਰ 2017) ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੰਜ-ਤਾਰਾ ਰੈਂਕ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲੀ, 2002 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ਸਾਲ | ਈਵੈਂਟ | ਰੈਂਕ |
| 1938 | ਸ਼ਾਹੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਕਾਲਜ ਕਰਾਨਵੈੱਲ 'ਚ ਦਾਖ਼ਲਾ (ਉਡਾਣ ਕੈਡਿਟ ਵਜੋਂ) |  |
| 23 ਦਸੰਬਰ 1939 | ਸ਼ਾਹੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨਡ (ਪਾਇਲਟ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ) |  |
| 9 ਮਈ 1941 | ਫ਼ਲਾਇੰਗ ਅਫ਼ਸਰ |  |
| 15 ਮਈ 1942 | ਫ਼ਲਾਈਟ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ |  |
| 1944 | (ਜਾਰੀ) ਸਕੁਆਡਰਨ ਆਗੂ |  |
| 2 ਜੂਨ 1944 | ਵਿਲੱਖਣ ਫ਼ਲਾਇੰਗ ਕਰੌਸ ਦਾ ਅਵਾਰਡ |  |
| 1947 | ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ, ਸ਼ਾਹੀ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਅੰਬਾਲਾ |  |
| 1948 | ਗਰੁੱਪ ਕਪਤਾਨ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਿਖਲਾਈ, ਹਵਾਈ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ |  |
| 1949 | (ਜਾਰੀ) ਹਵਾਈ ਕਮਾਂਡਰ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਏਓਸੀ, ਓਪਰੇਸ਼ਨਲ ਕਮਾਂਡ |  |
| 2 ਜਨਵਰੀ 1955 | ਹਵਾਈ ਕਮਾਂਡਰ, ਏਓਸੀ ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਈ ਕਮਾਂਡ, ਦਿੱਲੀ |  |
| ਜੂਨ 1960 | ਹਵਾਈ ਉੱਪ ਮਾਰਸ਼ਲ |  |
| 1961 | ਹਵਾਈ ਉੱਪ ਮਾਰਸ਼ਲ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅਫ਼ਸਰ, ਹਵਾਈ ਐੱਚਕਿਊ |  |
| 1963 | ਹਵਾਈ ਅਮਲੇ ਦਾ ਉੱਪ ਚੀਫ਼ |  |
| 1 ਅਗਸਤ 1964 | ਹਵਾਈ ਅਮਲੇ ਦਾ ਚੀਫ਼ (ਭਾਰਤ) (ਹਵਾਈ ਮਾਰਸ਼ਲ) |  |
| 26 ਜਨਵਰੀ 1966 | ਹਵਾਈ ਅਮਲੇ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਤੋਂ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਚੀਫ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ; ਸਟਾਫ਼ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਚੀਫ਼ ਚੁਣੇ ਗਏ |  |
| 16 ਜਨਵਰੀ 1970 | ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ |  |
| 26 ਜਨਵਰੀ 2002 | ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਾਰਸ਼ਲ (ਭਾਰਤੀ) |  |

* ਸਰੋਤ:

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਡੈਕੋਰੇਸ਼ਨਾਂ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ  | ਜਨਰਲ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ 1947 | ਸਮਰ ਸੇਵਾ ਸਟਾਰ |
| ਰਕਸ਼ਾ ਮੈਡਲ | ਸੈਨਯਾ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ | ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮੈਡਲ | ਵਿਲੱਖਣ ਫ਼ਲਾਇੰਗ ਕਰਾਸ |
| 1939–1945 ਸਟਾਰ | ਬਰਮਾ ਸਟਾਰ | ਯੁੱਧ ਮੈਡਲ 1939–1945]] | ਭਾਰਤੀ ਸੇਵਾ ਮੈਡਲ |

* ਸਰੋਤ:

### ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ

14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਨੂੰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਜੀ ਦੇ 97ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ, ਹਵਾਈ ਅਮਲੇ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਹਵਾਈ ਚੀਫ਼ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਰੂਪ ਰਾਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਬੇਸ ਜੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਾਨਾਗਡ਼੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦਾ ਨਾਮ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Marshal of the Air Force Arjan Singh - Indian Air Force Official Website
* Marshal of the Air Force Arjan Singh
* Book on Arjan Singh: Marshal of The Indian Air Force (Hardcover)
* Book review on Arjan Singh: Marshal of The Indian Air Force
* Article on Marshal of The Indian Air Force Arjan Singh Archived 2007-10-25 at the Wayback Machine.
* Photograph of Arjan Singh today Archived 2016-07-31 at the Wayback Machine.