Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਦ ਲੀਜੰਡ ਆਫ਼ ਭਗਤ ਸਿੰਘ

| ਦ ਲੀਜੰਡ ਆਫ਼ ਭਗਤ ਸਿੰਘ |
| --- |
| ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੰਤੋਸ਼ੀ |
| ਸਿਤਾਰੇ | ਅਜੈ ਦੇਵਗਨ, ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ, ਅਖਿਲਿੰਦਰ ਮਿਸ਼੍ਰਾ, ਰਾਜਬੱਬਰ, ਫਰੀਦਾ ਜਲਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਰਾਓ, ਮੁਕੇਸ਼ ਤਿਵਾਰੀ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਜਨ, ਸਰੂਪ ਕੁਮਾਰ, ਅਰੁਣ ਪਟਵਰਧਨ,  |
| ਰਿਲੀਜ਼ ਮਿਤੀ | * 7 ਜੂਨ 2002 (2002-06-07)
 |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |
| ਭਾਸ਼ਾ | ਹਿੰਦੀ |

**ਦ ਲੀਜੰਡ ਆਫ਼ ਭਗਤ ਸਿੰਘ** 2002 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ।

## ਸੰਖੇਪ

## ਚਰਿੱਤਰ

## ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ

* ਅਜੈ ਦੇਵਗਨ
* ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਸਿੰਘ - ਸੁਖਦੇਵ
* ਅਖਿਲਿੰਦਰ ਮਿਸ਼੍ਰਾ
* ਰਾਜਬੱਬਰ - ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ
* ਫਰੀਦਾ ਜਲਾਲ
* ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਰਾਓ
* ਮੁਕੇਸ਼ ਤਿਵਾਰੀ
* ਸੁਰਿੰਦਰ ਰਾਜਨ
* ਸਰੂਪ ਕੁਮਾਰ
* ਅਰੁਣ ਪਟਵਰਧਨ
* ਅਬੀਰ ਗੋਸਵਾਮੀ - ਫਰਿੰਦਰ ਘੋਸ਼

## ਦਲ

## ਸੰਗੀਤ

## ਪਰਿਣਾਮ

### ਬੌਕਸ ਆਫਿਸ

## ਨਾਮਾਂਕਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* *ਦ ਲੀਜੰਡ ਆਫ ਭਗਤ ਸਿੰਘ*  ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡਾਟਾਬੇਸ 'ਤੇ
# ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ

| ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ |
| --- |
|  |
| ਚੀੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ |
| ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ |
|  Endangered  (IUCN 3.1) |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |
| Kingdom: | Animalia |
| Phylum: | Chordata |
| Class: | Mammalia |
| Order: | Carnivora |
| Family: | Felidae |
| Genus: | *Panthera* |
| Species: | *P. tigris* |
| Subspecies: | P. t. tigris |
| Trinomial name |
| Panthera tigris tigris (Linnaeus, 1758) |

**ਬੰਗਾਲ ਬਾਘ** (*Panthera tigris tigris*) ਬਾਘ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਣ, ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟਾਈਗਰ ਖੁਲੇ ਘਾ ਵਾਲੇ ਮੇਦਾਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਰ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਭਾਰ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ 205 ਤੋਂ 227 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਨਾਰ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗ-ਭੱਗ 141 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਥੋੜੇ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਰ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਭਾਰ 235 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਗਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 1,411 ਸੀ, ਜੋ 10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 60% ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। 1972 ਤੋਂ, ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਲਈ ਪਰੋਜੇਕਟ ਟਾਈਗਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਿਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਈਗਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

|  |  |
| --- | --- |
|  | ਵਿਕਿਸਪੀਸ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਉਪਰ **Panthera tigris tigris** ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। |

## ਹਵਾਲੇ
# ਕਰਨਾਟਕ

| ਕਰਨਾਟਕ
ಕರ್ನಾಟಕ |
| --- |
| ਰਾਜ |
|

|  |
| --- |
| Coat of arms |

 |
| ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ |
| ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ |
| ਦੇਸ਼ |  ਭਾਰਤ |
| ਖੇਤਰ | ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ |
| Established | 1 ਨਵੰਬਰ 1956 |
| ਰਾਜਧਾਨੀ | ਬੰਗਲੁਰੂ |
| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਬੰਗਲੁਰੂ |
| ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ | 30 |
| ਸਰਕਾਰ |
|  • ਬਾਡੀ | Government of Karnataka |
|  • Governor | Vajubhai Vala |
|  • ChiefMinister | Siddaramaiah (Indian National Congress) |
|  • Legislature | Bicameral (224 + 75 seats) |
|  • High Court | Karnataka High Court |
| ਖੇਤਰ |
|  • ਕੁੱਲ | 1,91,791 km2 (74,051 sq mi) |
|  • ਰੈਂਕ | 7th |
| ਆਬਾਦੀ (2011) |
|  • ਕੁੱਲ | 6,11,30,704 |
|  • ਰੈਂਕ | 8th |
|  • ਘਣਤਾ | 320/km2 (830/sq mi) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+05:30 (IST) |
| ISO 3166 ਕੋਡ | IN-KA |
| ਦਫ਼ਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ | ਕੰਨੜ |
| Literacy | 75.60% (16th in states, 23rd if Union Territories are counted) |
| HDI |  0.519 (medium) |
| HDI rank | 12ਵਾਂ (2011) |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | karunadu.gov.in

ਕਰਨਾਟਕਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ| ਭਾਸ਼ਾ | ਕੰਨੜ |
| ਪੰਛੀ | Indian Roller |

 |

ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
**ਕਰਨਾਟਕ** ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ 1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੰਗਲੁਰੂ ਹੈ।

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

* ਅਚਿਯੁਤਾਰਯ ਮੰਦਰ-ਹੰਪੀ -ਕਰਨਾਟਕ
* ਅਚਿਯੁਤਾਰਯ ਮੰਦਰ-ਹੰਪੀ -ਕਰਨਾਟਕ
* ਅਚਿਯੁਤਾਰਯ ਮੰਦਰ-ਹੰਪੀ -ਕਰਨਾਟਕ
# ਚੋਲ ਸਾਮਰਾਜ

ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੋਲ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਚੋਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ 9ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੋਂ 13ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
# ਥੀਟਾ ਰੋਲ

**ਥੀਟਾ ਰੋਲ** ਜਾਂ θ ਰੋਲ, ਜਨਰੇਟਿਵ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਅਤੇ ਬਾਈਂਡਿੰਗ ਸਿੱਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਿੱਚ) ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਾਕ ਰਚਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਵਜੋਂ ਵਾਕ-ਰਚਨਾਮੁਖੀ ਆਰਗੂਮੈਂਟ ਸੰਰਚਨਾ (ਨਾਂਵ ਵਾਕੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮ) ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਰਸਮੀ ਜੁਗਤੀ ਹੈ।
# ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ

| ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ |
| --- |
| *saṃskṛtam* |
| ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ "ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਮ੍" ਸ਼ਬਦ |
| ਉਚਾਰਨ | ਫਰਮਾ:IPA-sa |
| ਇਲਾਕਾ | ਭਾਰਤ |
| Era | ca. 2nd millennium BCE–600 BCE (Vedic Sanskrit), after which it gave rise to the Middle Indo-Aryan languages. Continues as a liturgical language (Classical Sanskrit). |
| Revival | Attempts at revitalization. 14,346 self-reported speakers (2001 census) |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ | ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ* ਹਿੰਦ-ਈਰਾਨੀ
	+ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆਈ
		- **ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ**
 |
| ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪ | '**ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ'** |
| ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ | ਕੋਈ ਮੂਲ ਲਿਪੀ ਨਹੀਂ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਹਮੀ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ |
| ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ | ਭਾਰਤ |
| ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਡ |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-1 | `sa` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2 | `san` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3 | `san` |
| *Glottolog* | `sans1269` |

**ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ** (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: संस्कृतम्) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦੇਵਵਾਣੀ ਅਤੇ ਸੁਰਭਾਰਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਿਖਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਿੰਦ-ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਉਪਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਿਮ-ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।

## ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਨਨੀ

ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਉੜੀਆ(ਓਡੀਆ), ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ, ਸਿੰਧੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਨੇਪਾਲੀ ਆਦਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਬਣਜਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਮਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

## ਸਾਹਿਤਯ ਰਚਨਾ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ 'ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ' ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੱਗ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ।

## ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ

ਹਿੰਦੂ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਲਿਖਤਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ

ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ| ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ |
| ਕਿਸਮ | ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਰਤੀ |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |

**ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ** (ਤਮਿਲ਼: *பரதநாட்டியம்*, ਤੇਲਗੂ: *భరత నాట్యం*), ਜਾਂ *ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ*, ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਨਾਚ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਮੰਦਰਾਂ 'ਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਕਲਾ *ਸਾਦਿਰ* ਦੀ ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ ਹੈ।

## ਗੈਲਰੀ

Indian classical dance - Bharatanatyam from of Tamil Nadu

## ਹਵਾਲੇ
# ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ

**ਊੜੀਆ** ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜ਼ੋ ਇੰਡੋ-ਯੂਰੋਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਇੰਡੋ-ਆਰਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬਧ ਰਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਓਡਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚੱ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਝਾਰਖੰਡ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੜਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 22 ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਓਡਿਸ਼ਾ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਮਿਨੰਗਕਾਬਾਊ ਭਾਸ਼ਾ

ਮਿਨੰਗਕਾਬਾਊ

natural language, modern language, ਭਾਸ਼ਾ| ਜ਼ੈਲੀ | Minangkabauic  |
| ਘਰੇਲੂ ਨਾਂ | bahaso Minangkabau  |
| ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ | Minangkabau, Aneuk Jamee, Mukomuko people  |
| ਦੇਸ਼ | ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ  |
| ਭੂਗੋਲਿਕ ਗੁਣਕ | 0°54′0″S 100°26′24″E  |
| Linguistic typology | agglutinative language, subject–verb–object  |
| ਲਿਪੀ | ਲਾਤੀਨੀ ਲਿੱਪੀ, ਜਾਵੀ ਵਰਣਮਾਲਾ  |
| Ethnologue language status | 5 Developing  |
| Wikimedia language code | min  |

  From Wikidata
**ਮਿਨੰਗਕਾਬਾਊ** (ਮਿਨੰਗਕਾਬਾਊ: *Baso Minangkabau* , ਪੈਗਨ ਲਿਪੀ : بَاسُوْ مِيْنڠكَابَاوْ ; Indonesian  ; Malay ਜਾਂ *Bahasa Minang* , ਜਾਵੀ : بَهَاسَ مِينَاڠكَابَاوْ ) ਇੱਕ

ਆਸਟਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਸੁਮਾਤਰਾ, ਰਿਆਉ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ, ਦੱਖਣੀ ਆਚੇਹ ਰੀਜੈਂਸੀ, ਬੇਂਗਕੁਲੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਜਾਮਬੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਮਿਨਾਂਗਕਾਬਾਊ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇਹ ਪਰਵਾਸ ਕੀਤੇ ਮਿਨਾਂਗਕਾਬਾਊ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤਰੀ ਸੁਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਚੇਹ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ *ਅਨੇਕ ਜਾਮੀ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਮਨੀਰਤਨਮ

| ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਮਨੀਰਤਨਮ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ | ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਚਾਰੂਹਸਨ  (1961-08-15) 15 ਅਗਸਤ 1961 ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ, ਲੇਖਕ |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 1980–ਹਾਲ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਮਨੀ ਰਤਨਮ (1988–ਹਾਲ) |
| ਬੱਚੇ | ਨੰਦਨ |
| ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ | ਚਾਰੂਹਸਨ (ਪਿਤਾ) ਚੰਦਰਸਨ (ਅੰਕਲ) ਕਮਲ ਹਸਨ (ਅੰਕਲ) ਅਨੂ ਹਸਨ (ਕਜ਼ਨ) ਸ਼ਰੁਤੀ ਹਸਨ (ਕਜ਼ਨ) |

**ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਮਨੀਰਤਨਮ** (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1961 ਨੂੰ, ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਚਾਰੂਹਸਨ) ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1980 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ "ਨੇਂਜਾਥੈ ਕਿਲਾਥੇ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿੰਧੂ ਭੈਰਵੀ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।

ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਕੇਰਲਾ ਸਟੇਟ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, ਤਿੰਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ- ਕੰਨੜ, ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਇਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ- ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਭਿਨੇਤਾ- ਵਕੀਲ ਚਾਰੂਹਸਨ ਅਤੇ ਕੋਮਲਮ ਕੋਲ ਪਰਮਕੁੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੰਦਿਨੀ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਸੁਭਾਸ਼ੀਨੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਚੰਦਰਹਸਨ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ - ਰਾਜਨੇਤਾ ਕਮਲ ਹਸਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਨੂ ਹਸਨ, ਸ਼ਰੂਤੀ ਹਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰਾ ਹਸਨ ਵੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।

ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਕਮਲ ਹਸਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰਮਕੁਦੀ ਦੇ ਮਿਊਂਸਪਲ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ, ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਕ ਵਕੀਲ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਐਮਜੀਆਰ ਤੋਂ ਸਿਨੇਮਾਘਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣ ਗਈ। ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕੈਮਰਾ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ।

## ਹੋਰ ਕਾਰਜ

ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਮਨੀ ਰਤਨਮ 1997 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਮਦਰਾਸ ਟਾਕੀਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ, ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪੋਰਟਲ TamilTalkies.com ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਪਹਿਲਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਪੋਰਟਲ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸਮਬਰਗ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਨਰੇਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ

ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਨੰਦਨ 1992 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* Suhasini, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡੈਟਾਬੇਸ 'ਤੇ
* Suhasini Archived 2019-12-29 at the Wayback Machine. on MFC
# ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ

| ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ |
| --- |
| ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ | ਸ਼ੰਭੂਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ |
| ਜਨਮ | 1910 |
| ਮੂਲ | ਭਾਰਤ |
| ਮੌਤ | 4 ਨਵੰਬਰ 1970 (60 ਸਾਲ) |
| ਵੰਨਗੀ(ਆਂ) | ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ |
| ਕਿੱਤਾ | ਕਥਕ ਨਾਚਾ |

ਪੰਡਿਤ **ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ** (1910 – 4 ਨਵੰਬਰ 1970) ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਫਾਰਮ (ਸਕੂਲ), ਕਥਕ ਦੇ ਲਖਨਊ  *ਘਰਾਣੇ*  ਦਾ ਇੱਕ ਉਘਾ ਗੁਰੂ ਸੀ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ

ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਭੂਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਚਾਚਾ ਬਿੰਦਾਦੀਨ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅੱਚਨ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਲੱਛੂ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਉਸਤਾਦ ਰਹਿਮੁੱਦੀਨ ਖ਼ਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ।

## ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ

ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਜੋ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜਿਮ ਸਨ। ਕਾਲਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਠਾਕੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਕਥਕ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1970 ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, *ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ* ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਕੱਥਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਡਾਂਸ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਚ ਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।।" ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਚਾਚੇ ਬਿੰਦਾਦੀਨ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਚਛਨ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਡਾਂਸਰ ਲੱਛੂ ਮਹਾਰਾਜ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਰਹੀਮੁਦੀਨ ਖਾਨ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ

| ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ | ਬਲਰਾਜ ਦੱਤ (1929-06-06)6 ਜੂਨ 1929 ਜੇਹਲਮ, ਪੰਜਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ (ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) |
| ਮੌਤ | 25 ਮਈ 2005(2005-05-25) (ਉਮਰ 75) ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ |
| ਕੱਦ | 6 ਫੁੱਟ |
| ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲ | ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਨਰਗਿਸ (1958–1981; ਉਸਦੀ ਮੌਤ) |
| ਬੱਚੇ | ਸੰਜੇ ਦੱਤ, ਪ੍ਰਿਯ ਦੱਤ, ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਦੱਤ |

**ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ** (6 ਜੂਨ 1929 – 25 ਮਈ 2005), ਜਨਮ ਸਮੇਂ **ਬਲਰਾਜ ਦੱਤ**, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਲਈ ਯੂਥ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ (2004 - 2005) ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਜੇ ਦੱਤ, ਵੀ ਇੱਕ ਐਕਟਰ ਹੈ।

## ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੁਰਦ ਪਿੰਡ, ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ) ਵਿੱਚ 6 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ, ਦੱਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 18 ਦਾ ਸੀ, ਜਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਉਠੀ। ਯਾਕੂਬ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਸੁਨੀਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਯਮੁਨਾ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਮੰਡੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਖਨਊ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਅਮੀਨਾਬਾਦ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਚਲੇ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੈ ਹਿੰਦ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ BEST ਆਵਾਜਾਈ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ

* ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ, ਦੱਤ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਪ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ, ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਜ਼ ਦੱਤ-ਸਾਡੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ। ਉਸੇ ਸਾਲ, *ਡਾਰਲਿੰਗਜੀਃ ਨਰਗਿਸ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ* ਕਿਸ਼ਵਰ ਦੇਸਾਈ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
* 2018 ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ ਰਾਵਲ ਨੇ ਸੁਨੀਲ ਦੁੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਜੇ ਦੁੱਤ ਦੀ ਬਾਇਓਪਿਕ *ਸੰਜੂ* ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 2018 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
# ਰਘੂਨਾਥ ਮੋਹਪਾਤਰਾ

| ਰਘੂਨਾਥ ਮੋਹਪਾਤਰਾ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ |  (1943-03-24) 24 ਮਾਰਚ 1943 Puri, Odisha |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਭਾਰਤੀ |
| ਸਿੱਖਿਆ | 8ਵੀੰ  |
| ਪੇਸ਼ਾ | Instructor |
| ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ | ਮੂਰਤੀਕਾਰ |
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਪਦਮ ਵਿਭੁਸ਼ਣ 2013 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ 2001 ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, 1976 |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ |  |

**ਰਘੂਨਾਥ ਮੋਹਪਾਤਰਾ** (ਜਨਮ 24 ਮਾਰਚ 1943) ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੜੀਸਾ ਸੂਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਬੁੱਤਤ੍ਰਾਸ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 1975 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ 64ਵੇਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੁਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
# ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ

| ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ |
| --- |
| ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ 1988 ਵਿੱਚ |
| ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ | ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ |
| ਜਨਮ | (1919-04-29)29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਪਘਵਾਲ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ |
| ਮੂਲ | ਡੋਗਰਾ ਭਾਰਤੀ |
| ਮੌਤ | 3 ਫਰਵਰੀ 2000(2000-02-03) (ਉਮਰ 80) ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ |
| ਵੰਨਗੀ(ਆਂ) | ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ |
| ਸਾਜ਼ | ਤਬਲਾ |

**ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ** (ਡੋਗਰੀ: क़ुरैशी अल्ला रखा ख़ान), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ**,(29 ਅਪਰੈਲ 1919 – 3 ਫਰਵਰੀ 2000) ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸੀ।

## ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ

ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਦਾ ਜਨਮ ਗਗਵਾਲ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਡੋਗਰੀ ਸੀ.। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਹ12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਬਲਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਤਾਲ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

## ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ

* 1977 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1982
* 2000 ਵਿੱਚ ਟੀ. ਚੌਦੀਆ ਅਵਾਰਡ
# ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਿਜੈਵਰਗੀਆ

| ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਿਜੈਵਰਗੀਆ |
| --- |
| ਜਨਮ | 1905 ਬਲੇਰ, ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ |
| ਮੌਤ | 2003 |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਭਾਰਤੀ |
| ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮ | 'ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ ਪਿਕਚਰ ਐਲਬਮ' (1934), 'ਮੇਘਦੂਤ ਚਿੱਤਰਾਵਲੀ' (1945), 'ਬਿਹਾਰੀ ਚਿੱਤਰਾਵਲੀ' (1945), 'ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ' (1952) |
| ਲਹਿਰ | ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ |
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ |

**ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Ram Gopal Vijayvargiya;** 1905–2003) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ

ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1905 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਬਲੇਰ ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸਿੱਖੀ ਜਿੱਥੇ ਕਲਾਕਾਰ ਅਸਿਤ ਕੁਮਾਰ ਹਲਦਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਨਾਥ ਡੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਤੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ।

ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 1928 ਵਿੱਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟਸ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਡਰਨ ਰਿਵਿਊ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧਰਮਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ।

ਉਹ 1945 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਕਲਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਹੇ। ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, 1958-60 ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ।

ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ: 'ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ ਪਿਕਚਰ ਐਲਬਮ', 1934; ‘ਮੇਘਦੂਤ ਚਿੱਤਰਾਵਲੀ’ 1945; 'ਬਿਹਾਰੀ ਚਿੱਤਰਾਵਲੀ', 1945; 'ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼', 1952; ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, 1988 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ; 'ਰੂਪੰਕਾਰ' (ਜੀਵਨੀ), 1991 ਅਤੇ ਖੰਡ II 'ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼' 1995।

## ਪੁਰਸਕਾਰ

* ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ, 1934
* ਰਾਜਸਥਾਨ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, 1958
* 1984 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
* ਫੈਲੋ, ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 1988
* ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ, ਪ੍ਰਯਾਗ, 1998 ਤੋਂ 'ਸਾਹਿਤ ਵਾਚਸਪਤੀ' ਦਾ ਸਨਮਾਨ

## ਕਿਤਾਬਾਂ

**ਕਲਾ ਬਾਰੇ**

ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ, ਰਾਮਗੋਪਾਲ। 1953। *ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ* । ਜੈਪੁਰ: ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ ਕਲਾ ਮੰਡਲ।

**ਗਲਪ**

ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ, ਰਾਮਗੋਪਾਲ। 1969। *ਮਹਿੰਦੀ ਲਗੇ ਹੱਥ ਤੇ ਕਾਜਲ ਭਾਰੀ ਆਂਖੇ*

ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ, ਰਾਮਗੋਪਾਲ। 1998। *ਵਾਸੰਤੀ* । ਜੈਪੁਰ: ਸਾਹਿਤਗਾਰ।

ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ, ਰਾਮਗੋਪਾਲ। 1998। *ਮਾਧਿਅਮ ਮਾਰਗ* । ਜੈਪੁਰ: ਸਾਹਿਤਗਾਰ।

**ਕਵਿਤਾ**

ਵਿਜੇਵਰਗੀਆ, ਰਾਮਗੋਪਾਲ। *ਨਿਸਰਗ ਮੰਜਰੀ* । ਜੈਪੁਰ: ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਗੋਪਾਲ ਵਿਜੇਵਰਗੀਯ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟ੍ਰਸਟ, 2005

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* ਕੁਮਾਰ ਗੈਲਰੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, 2004 Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
# ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ

ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ
**ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Leela Samson;** ਜਨਮ 6 ਮਈ 1951) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ।

ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 2010 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਫਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (CBFC) ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ।

ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਵੱਲੋਂ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ *ਐਮਐਸਜੀ: ਦ ਮੈਸੇਂਜਰ ਆਫ ਗੌਡ ਉੱਤੇ* ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸੀਬੀਐਫਸੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

## ਕੈਰੀਅਰ

ਇੱਕ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਸੋਲੋਿਸਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੈਮਸਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਦਿੱਲੀ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਯੂਰਪ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

1995 ਵਿੱਚ, ਸੈਮਸਨ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਪਾਂਡਾ, ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ - *ਸੰਚਾਰੀ* ਅਤੇ *ਦਿ ਫਲਾਵਰਿੰਗ ਟ੍ਰੀ* - ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਇਸ ਪਾਲ ਪੋਰਸਬਾਹੀਅਨ ਅਤੇ ਜਸਟਿਨ ਮੈਕਕਾਰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮਰਹੂਮ ਕਮਲਜੀਤ ਭਸੀਨ ਮਲਿਕ (ਮੀਟੋ), ਜਿਨ ਸ਼ਾਨ ਸ਼ਾਨ (ਈਸ਼ਾ), ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਮੇਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਦਲੇ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਇਲ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ, ਕੋਵੈਂਟ ਗਾਰਡਨ, ਲੰਡਨ, ਅਤੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਮਿਲਾਪਫੈਸਟ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ।

## ਅਵਾਰਡ

ਸੈਮਸਨ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1990), ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, *ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਚੂਡਾਮਣੀ*, *ਕਲਾਇਮਾਮਣੀ* (2005), ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1999-2000) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਉਸਨੂੰ 63ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ-ਤਮਿਲ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਪੰਡਤ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ

| ਪੰਡਤ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ |
| --- |
| 2016 |
| ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਜਨਮ |  (1938-01-13) ਜਨਵਰੀ 13, 1938 ਜੰਮੂ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ) |
| ਮੂਲ | ਜੰਮੂ, ਭਾਰਤ |
| ਵੰਨਗੀ(ਆਂ) | ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ |
| ਸਾਜ਼ | ਸੰਤੂਰ |
| ਸਾਲ ਸਰਗਰਮ | 1955–ਵਰਤਮਾਨ |
|  |
| ਵੈਂਬਸਾਈਟ | www.santoor.com |

**ਪੰਡਤ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ** (ਜਨਮ 13 ਜਨਵਰੀ 1937), ਜੰਮੂ, ਭਾਰਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤੂਰ ਵਾਦਕ ਹਨ।

## ਜੀਵਨੀ

### ਜਨਮ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਪੰਡਤ ਉਮਾ ਦੱਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਡੋਗਰੀ ਹੈ।

## ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਜਨਵਰੀ 1938 ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਡੋਗਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਮਾਦੱਤ ਸ਼ਰਮਾ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਯਕੀ ਅਤੇ ਤਬਲਾ ਵਾਦਨ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੂਰ,(ਇੱਕ ਹਥੋੜੇ ਵਾਲੇ ਪਿਆਨੋ ਵਰਗਾ ਛੋਟਾ ਵਾਜਾ,ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਾਜ਼) ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ । ਸੰਤੂਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ *ਸ਼ਤਾਤੰਤਰੀ ਵੀਨਾ* (ਅਨੁਵਾਦ. ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ 100-ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਅਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਫੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤੂਰ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। 1955 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਯਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ !
# ਕੁੰਜਾ ਬਿਹਾਰੀ ਮੇਹਰ

| ਕੁੰਜਾ ਬਿਹਾਰੀ ਮੇਹਰ |
| --- |
| ਜਨਮ | 1928 (1928) ਬਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ |
| ਮੌਤ | 30 ਜੂਨ 2008(2008-06-30) (ਉਮਰ 79–80) ਬਾਰਾਪਲੀ, ਭਾਰਤ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਬੁਣਕਰ ਮਾਸਟਰ ਕਾਰੀਗਰ |
| ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ | ਨਟਾ ਸੰਕੀਰਤਨ |
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਹਸਤਕਲਾ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ |

**ਕੁੰਜਾ ਬਿਹਾਰੀ ਮੇਹਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Kunja Bihari Meher;** 1928 – 30 ਜੂਨ 2008) ਓਡੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਸਟਰ ਕਾਰੀਗਰ ਅਤੇ ਜੁਲਾਹਾ ਸੀ। ਬਾਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਬੁਣਾਈ ਦੀ *ਇੱਕਤ* ਪਰੰਪਰਾ (ਟਾਈ ਅਤੇ ਡਾਈ) ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਸਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਹੱਥ-ਕਲਾ ਲਈ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਰੇਂਦਰ ਮੇਹਰ, ਵੀ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਜੁਲਾਹਾ ਹੈ। ਮੇਹਰ ਦੀ 30 ਜੂਨ 2008 ਨੂੰ ਬਾਰਾਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸੁਮਤੀ ਮੁਤਾਟਕਰ

| ਸੁਮਤੀ ਮੁਤਾਟਕਰ |
| --- |
| ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ | ਸੁਮਤੀ ਅੰਬਰਦੇਕਰ |
| ਜਨਮ | (1916-09-10)10 ਸਤੰਬਰ 1916 ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਮੌਤ | 28 ਫਰਵਰੀ 2007(2007-02-28) (ਉਮਰ 90) ਕੋਲਕਾਤਾ |
| ਵੰਨਗੀ(ਆਂ) | ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ |
| ਕਿੱਤਾ | ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ |

**ਸੁਮਤੀ ਮੁਤਾਟਕਰ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Sumati Mutatkar;** 10 ਸਤੰਬਰ 1916 – 28 ਫਰਵਰੀ 2007) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਆਗਰਾ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।

ਉਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਫਾਰ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਐਂਡ ਡਰਾਮਾ, ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, 1979 ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1999 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 2001-2002 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੀਪੀ ਅਤੇ ਬੇਰਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਬਾਲਾਘਾਟ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਜੱਜ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਸੂਬੇਦਾਰ ਗਜਾਨਨ ਅੰਬਰਦੇਕਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੱਚੀ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਰਾਜਾਭਈਆ ਪੂਛਵਾਲੇ, ਆਗਰਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਵਿਲਾਇਤ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ, ਅਤੇ ਰਾਮਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਅਨੰਤ ਮਨੋਹਰ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ (ਮੌ. 1964) ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਭਾਤਖੰਡੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਰਿਸ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਐਸ ਐਨ ਰਤਨਜੰਕਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ।

## ਕੈਰੀਅਰ

1953 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ (ਏਆਈਆਰ) ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਉਪ ਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1968 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ 1981 ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਡੀਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ।

ਉਸਦੀ ਮੌਤ 28 ਫਰਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬਚੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ