# ਐਮ. ਐਸ. ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ

| ਐਮ. ਐਸ. ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ |
| --- |
| ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। | ਮਾਇਲਾਪੁਰ ਸੁੰਦਰਮ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ (ID1) 10 ਜੂਨ 1931 ਚੇਨਈ |
| ਮਰ ਗਿਆ। | 3 ਜਨਵਰੀ 2013 (ID1) (ਉਮਰ 81)   |
| ਕਿੱਤਾ | ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ |
| ਪਤੀ-ਪਤਨੀ | ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ |
| ਬੱਚੇ. | ਨਰਮਦਾ, ਲਤਾ, ਸੁਰੇਸ਼ |

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਪਾਟਿਲ ਨੇ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2012 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਸਮਾਰੋਹ-2 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੂੰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
**ਐਮ. ਐਸ. ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ**, ਏ. ਕੇ. ਏ. ਐਮ. ਐਸਜੀ, (10 ਜੂਨ 1931-3 ਜਨਵਰੀ 2013) ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਾਲਗੁਡ਼ੀ ਜੈਰਾਮਨ ਅਤੇ ਟੀ ਏਨ ਕਰਿਸ਼ਨਣ ਨਾਲ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵਾਇਲਿਨ-ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਮੂਹਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਸੰਗੀਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਨਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਕਲੈਮਾਮਣਿ, ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਨਿਧੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ।

## ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ

ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਇਲਾਪੁਰ, ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ,ਪਾਰੂਰ ਸੁੰਦਰਮ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਵਾਇਲਿਨ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਸ਼੍ਰੀ ਦਵਾਰਾਮ ਵੈਂਕਟਸਵਾਮੀ ਨਾਇਡੂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਏਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਇਲਿਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਓਮਕਾਰਨਾਥ ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਡੀ. ਵੀ. ਪਲੁਸਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਇਆ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਕੇ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਡਾ. ਐੱਮ.ਐਮ. ਨਰਮਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਐਮ. ਐਸ. ਅਨੰਤਰਮਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਪਾਰੂਰ ਬਾਣੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਪੀਡ਼੍ਹੀ, ਅਨੰਤਰਮਨ ਅਤੇ ਐਮਐਸਜੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਿਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

## ਮੌਤ

ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੀ 81 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 3 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ 2 ਵਜੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਐਮ. ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਲਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰੇਸ਼ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ।

## ਤਕਨੀਕ

ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ "ਪਾਰੂਰ ਸ਼ੈਲੀ" ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਂਗਲ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਝੁਕਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਉਂਗਲ ਵਜਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ-ਸਟਰਿੰਗ ਓਕਟੇਵ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਥੀਮੈਟਿਕ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਯੇਹੂਦੀ ਮੇਨੁਹਿਨ ਨੇ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੇ ਵਜਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾਃ "ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਵਾਇਲਿਨ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ! ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਾਜ਼ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਨਿਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਕਿਹਾਃ "ਮੇਰਾ ਅਭਿਆਸ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਰਾਜ਼ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਜਿਸ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਆਦਤ ਸੀ ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15-16 ਘੰਟੇ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਚਾਨਕ ਕਰਨਾਟਕੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵੱਲ ਅਚਾਨਕ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੋ ਵੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।"

## ਪੁਰਸਕਾਰ

**ਸਾਲ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ 1960 ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਯਾ ਸਮਰਾਟ-ਬੰਬਈ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦ ਆਸ਼ਰਮ, ਭਾਰਤ
* 1975 ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ-ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
* 1976 ਵਾਇਲਨ ਵਾਦਯਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ-ਨਿਊਯਾਰਕ, ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ.
* 1978-ਕਲੈਮਮਾਨੀ-ਸਰਕਾਰ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ
* 1979 ਕੇਰਲ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਭਾਰਤ
* 1980 ਟੀ ਚੋਦਹਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ
* 1982 ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ
* 1997 ਸਪਥਾਗਿਰੀ ਸੰਗੀਤਾ ਵਿਦਵਾਨਮਣੀ-ਤਿਰੂਪਤੀ ਦੇਵਸਥਾਨਮ, ਭਾਰਤ।
* 1998 ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਨਿਧੀ-ਮਦਰਾਸ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ
* 2007 ਕੇਰਲ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਭਾਰਤ
* 2012 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ-ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
* 2012 ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਸੀਖਾਮਣੀ-ਇੰਡੀਅਨ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਚੇਨਈ।
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਟੈਗੋਰ ਰਤਨ 2012

## ਅਵਾਰਡ

* 1960 ਵਾਇਲਨ ਵਾਧ੍ਯ ਸਮਰਾਟ-ਬੰਬਈ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦ ਆਸ਼ਰਮ, ਭਾਰਤ
* 1975 ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ-ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
* 1976 ਵਾਇਲਨ ਵਾਧ੍ਯ ਚੱਕਰਵਰਤੀ-ਨਿਊਯਾਰਕ, ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ.
* 1978-ਕਲੈਮਮਾਨੀ-ਸਰਕਾਰ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ
* 1979 ਕੇਰਲ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ
* 1980 ਟੀ.ਚੋਵਧਿਯਾ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ
* 1982 ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ
* 1997 ਸਪਤਾਗਿਰੀ ਸੰਗੀਤਾ ਵਿਦਵਾਨਮਣੀ-ਤਿਰੂਪਤੀ ਦੇਵਸਥਾਨਮ, ਭਾਰਤ।
* 1998 ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਨਿਧੀ-ਮਦਰਾਸ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ
* 2007 ਕੇਰਲ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਭਾਰਤ
* 2012 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ-ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
* 2012 ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਸੀਕਾਮਣੀ-ਇੰਡੀਅਨ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਚੇਨਈ।
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਟੈਗੋਰ ਰਤਨ 2012

## ਹਵਾਲੇ