Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਇਰਾਕ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ 2003

| ਇਰਾਕ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ 2003 غزو العراق (ਅਰਬੀ) داگیرکردنی عێراق (ਕੁਰਦੀ) |
| --- |
| ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ |
| **ਉੱਤੋਂ ਖੱਬਿਓਂ-ਸੱਜੇ**: ਦੂਜੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ, ਪਹਿਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਲਟਨ ਇਰਾਕੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨਾਲ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ; ਰੇਤੀਲੇ ਝੱਖੜ ਸਮੇਂ ਹੰਮਵੀਸ ਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਫ਼ਲਾ; ਇਰਾਕੀ ਨਾਗਰਿਕ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੌਂਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; ਦੂਜੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਅਤੇ 325ਵੀਂ ਏਅਰਬੌਰਨ ਇਨਫ਼ੈਂਟ੍ਰੀ ਪਲਟਨ ਦੇ ਜਵਾਨ ਇਰਾਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਸੜਦਿਆਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ਮਿਤੀ | 20 ਮਾਰਚ 2003 – 1 ਮਈ 2003 (1 ਮਹੀਨਾ, 1 ਹਫਤਾ ਅਤੇ 4 ਦਿਨ) |
| ਥਾਂ/ਟਿਕਾਣਾ | ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ |
| ਨਤੀਜਾ |
ਇਰਾਕ ਦੀ ਹਾਰ |

 |
| Commanders and leaders |
|
ਜੌਰਜ ਬੁਸ਼ |
ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ |
| Strength |
| **ਕੁੱਲ: 589,799**

---

 | **ਕੁੱਲ: 1,311,000**

---

 |
| Casualties and losses |
| **ਕੁੱਲ: 747+** | **ਕੁੱਲ: 30,000+** |

ਇਰਾਕ ਗਣਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਹਮਲਾ ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਸੀ। ਹਮਲੇ ਦਾ ਪੜਾਅ 19 ਮਾਰਚ 2003 (ਹਵਾਈ) ਅਤੇ 20 ਮਾਰਚ 2003 (ਜ਼ਮੀਨ) ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 26 ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਗੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਫ਼ੌਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਨੇ ਇਰਾਕ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਮਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੇ 22 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਬਗਦਾਦ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਗਦਾਦ ਦੀ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਨੂੰ ਗੱਠਜੋੜ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1 ਮਈ 2003 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਡਬਲਯੂ ਬੁਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸੰਪੰਨ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ "ਮੁੱਖ ਲੜਾਈ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਅੰਤ" ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਠਜੋੜ ਆਰਜ਼ੀ ਅਥਾਰਟੀ (ਸੀਪੀਏ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2005 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਇਰਾਕੀ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਚੋਣ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਯੂਐਸ ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਤੱਕ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ।

## ਨੋਟ

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* H.J.Res. 114 U.S. Senate results to authorize the use of United States Armed Forces against Iraq.
* "Operation Iraqi Freedom – The Invasion of Iraq". *PBS Frontline*. Retrieved 28 October 2011. Chronology of invasion.
* Occupation of Iraq Archived 17 January 2010 at the Wayback Machine. Timeline at the History Commons
* War in Iraq: Day by Day Guide
* *Frontline*: "The Dark Side" PBS documentary on Dick Cheney's remaking of the Executive and infighting leading up to the war in Iraq
* 1999 Desert Crossing War Game to Plan Invasion of Iraq and to Unseat Saddam Hussein
* "War in Iraq". CNN. May 2003.
* "Military Resources: War in Iraq". The U.S. National Archives and Records Administration. 15 August 2016.
# ਮਨਾਮਾ

| ਮਨਾਮਾ |
| --- |
|  |
| Interactive map of ਮਨਾਮਾ |
| ਖੇਤਰ |
|  • ਕੁੱਲ | 30 km2 (10 sq mi) |

**ਮਨਾਮਾ** (ਅਰਬੀ: المنامة *Al Manāma*) ਬਹਿਰੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 155,000 ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਉੱਤੇ ਓਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹੱਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਚੌਧਰ ਸਮੇਂ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਮੁਲਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਹਿਰੀਨ ਦੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤਰੱਕੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ '90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਬਹੁਵਿਧ ਕਰਨ ਦੇ ਜਤਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਨਾਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਰਬ ਲੀਗ ਵੱਲੋਂ 2012 ਵਿੱਚ ਮਨਾਮਾ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ

ਮੈਦਾਨ, ਇਮਾਮ ਇਸਫ਼ਹਾਨ| UNESCO World Heritage Site |
| --- |
| ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ |
| Location | ਇਸਫ਼ਹਾਨ, ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਸੂਬਾ, ਇਰਾਨ |
| Criteria | ਫਰਮਾ:UNESCO WHS type(i)(v)(vi) |
| Reference | 115 |
| Inscription | 1979 (ਤੀਜੀ Session) |

**ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ** (ਫ਼ਾਰਸੀ: میدان نقش جهان *Maidān-e Naqsh-e Jahān*;ਅਨੁ: " ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਚਿੱਤਰ"), ਜਿਸਨੂੰ **ਮੈਦਾਨ ਇਮਾਮ** ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਇਸਫਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ (ਇਰਾਨ) ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ  ਨਿਰਮਾਣ 1598 ਅਤੇ 1629 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਈਟ ਹੈ, ਅਤੇ  ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀਆਂ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਇਹ 560 ਮੀਟਰ (1,840 ਫੁੱਟ) ਲੰਬਾ 160 ਮੀਟਰ (520 ਫੁੱਟ) ਚੌੜਾ ਹੈ   ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 89,600 ਵਰਗ ਮੀਟਰ (964,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ *ਸ਼ਾਹ ਮੈਦਾਨ* ਜਾਂ *ਇਮਾਮ ਮੈਦਾਨ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਸਫ਼ਵੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਮਸਜਿਦ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਅਲੀ ਕਾਪੂ ਪੈਲੇਸ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਲੁਤਫ਼ ਅੱਲ੍ਹਾ ਮਸਜਿਦ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਕੇਸਾਰੀਆ ਗੇਟ ਇਸਫਹਾਨ ਗ੍ਰੈਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ, ਨਮਾਜ਼-ਏ ਜੁਮਾ (ਮੁਸਲਿਮ ਜੁਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼) ਸ਼ਾਹ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਫ਼ਵੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਸੀ ਜਿਥੇ  ਲੋਕ ਤਫ਼ਰੀਹ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਵਗ਼ੈਰਾ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਅਹਿਮ ਖੇਲ ਚੌਗਾਨ ਖੇਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਚੌਗਾਨ ਦੀ ਗੇਂਦ ਸੁੱਟਣ ਦੀ  ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ 20,000 ਰਿਆਲ ਦੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਦੇ ਪੁਠੇ ਪਾਸੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ

ਇਸਫਹਾਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ, 1703, ਡਰਾਇੰਗ: ਜੀ. ਹੋਫਸਟੇਡ ਵੈਨ ਏਸੈਨ, ਲੀਡੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ
19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ, ਇਸਫਹਾਨ; ਇਹ ਡਰਾਇੰਗ ਫ੍ਰੈਂਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਜੇਵੀਅਰ ਪਾਸਕਲ ਕੋਸਟੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਜੋ 1839 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਗਿਆ ਸੀ।

ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਬੱਘੀਆਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ
ਨਕਸ਼ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਰਾਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
1598 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਜ਼ਵਿਨ ਤੋਂ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ; ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸਾਰਨਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਇਨਦਾ ਰੋਦ (ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਰਿਆ) ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜ਼ਰਖ਼ੇਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਔੜਾਂ ਮਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੌਂ -ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਣੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਨਖਲਿਸਤਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਫ਼ਵੀਆਂ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਉਸਮਾਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੇ ਵੱਧ ਕੰਟਰੋਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਡੱਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਅਜ਼ੀਮ ਮਨਸੂਬੇ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਹੀਨ ਇੰਜਨੀਅਰ ਸ਼ੇਖ਼ ਬਹਾਈ (ਬਹਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਆਮੀਲੀ) ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਅੱਬਾਸ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ: ਚਾਹਰ ਬਾਗ ਐਵੇਨਿਊ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਘਰ, ਅਤੇ ਨਕਸ਼-ਏ ਜਹਾਨ ਮੈਦਾਨ (" *ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮਿਸਾਲੀ ਨਮੂਨਾ"*)। ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਔਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫ਼ਾਰਸ ਕੋਲ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀ-ਢਾਂਚਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸੱਤਾ ਲਈ ਲੜਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ (ਕਿਜੀਲਬਾਸ਼ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਹ ਅੱਬਾਸ ਇਸ ਰਾਜਨੀਤਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਗੇਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਫ਼ਹਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਖਾੜੀ ਦੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ

| مجلس التعاون لدول الخليج العربية ਖਾੜੀ ਦੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ |
| --- |
| ਝੰਡਾ |
| Map indicating CCASG members. |
| Headquarters |  Riyadh, Saudi Arabia |
| Official languages | Arabic |
| ਕਿਸਮ | Trade bloc |
| ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ | ਫੈਲਾਓ
6 states
* ਬਹਿਰੀਨ
* ਕੁਵੈਤ
* ਕਤਰ
* ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ
* ਓਮਾਨ
* ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ
 |
| Leaders |
|  |
| • Secretary General |  A. bin Rashid Al Zayani |
| • Supreme Council Presidency  |  ਕੁਵੈਤ |
|  |
| Establishment |
|  |
| • As the GCC  | 25 ਮਈ 1981 (1981-05-25) |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| • ਕੁੱਲ | 2,673,108 km2 (1,032,093 sq mi) |
| • ਜਲ (%) | 0.6 |
| ਆਬਾਦੀ |
| • 2014 ਅਨੁਮਾਨ | 50.761.260 |
| • ਘਣਤਾ | 17.37/km2 (45.0/sq mi) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਨਾਮਾਤਰ) | 2013 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $1,640 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $33,005 |
| ਮੁਦਰਾ | Khaleeji (proposed)
ਫੈਲਾਓ
6 currencies
* (ISO 4217 in brackets)
* (BHD) ਬਹਿਰੀਨੀ ਦਿਨਾਰ
* (KWD) ਕੁਵੈਤੀ ਦਿਨਾਰ
* (OMR) ਓਮਾਨੀ ਰਿਆਲ
* (QAR) ਕਤਰੀ ਰਿਆਲ
* (SAR) ਸਾਊਦੀ ਰਿਆਲ
* (AED) UAE dirham
 |
| **ਵੈੱਬਸਾਈਟ**  |
| 1. Sum of component states' populations.
 |

**ਖਾੜੀ ਦੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ** (ਅਰਬੀ: مجلس التعاون لدول الخليج العربية) ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ, (ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ) ਗਲਫ਼ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕੌਂਸਿਲ (Gulf Cooperation Council - ਜੀਸੀਸੀ) ਇੱਕ ਇਲਾਕਾਈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਸਰਕਾਰੀ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਰਾਕ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾਦੀ ਦੇ ਤਮਾਮ ਅਰਬ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਰੁਕਨ ਦੇਸ਼ ਬਹਿਰੀਨ, ਕੁਵੈਤ, ਅਮਾਨ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਹਨ।
# ਅਲ ਹਦੀਦਾ

| ਅਲ ਹਦੀਦਾ |
| --- |
|  |
| Interactive map of ਅਲ ਹਦੀਦਾ |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+3 |

**ਅਲ ਹਦੀਦਾ** (ਜਿਹਨੂੰ *ਹੁਦੈਦਾ* ਜਾਂ *ਹੋਦੀਦਾ* ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) (ਅਰਬੀ: الحديدة) ਯਮਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 400,000 ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਲ ਹਦੀਦਾ ਰਾਜਪਾਲੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਲਿਟਲ ਬੁਆਏ

**ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਟਲ ਬੁਆਏ ਦਾ ਮਾਡਲਲਿਟਲ ਬੁਆਏ**, 6 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਜਪਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਕੋਡ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਨਾਮ ਸੀ।
ਇਹ ਜੰਗੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਸੀ। ਦੂਸਰਾ ਸੀ "ਫੈਟ ਮੈਨ", ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਭਾਈਚਾਰਾ

**ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: **Southern African Development Community**; ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ.) ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਬਰੋਨ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ 16 ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ 16 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਾਜਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਹੈ।

## ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ

ਐਸ ਏ ਡੀ ਸੀ ਦੇ 16 ਰਾਜ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।

2017 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਟੋਰੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ 37 ਵੀਂ ਐਸਏਡੀਸੀ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਕੋਮੋਰੋਸ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਐਸਏਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਦੱਸ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 16 ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੁਰੂੰਡੀ ਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ

ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਸੀ ਅਤੇ ਗੋਰੇ-ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ, ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ।
ਅੱਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਲਾਂ ਦਾ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁਖੀ, ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਰਾਜਾਂ (ਐੱਫ.ਐੱਲ.ਐੱਸ.) ਗਰੁੱਪਿੰਗ ਸੀ।
ਇਹ 1980 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਕਾਨਫਰੰਸ (ਐਸ ਏ ਐੱਸ ਸੀ ਸੀ) ਅੱਜ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ।
1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1980 ਨੂੰ ਲੂਸਾਕਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ 9 ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਡੋਪਟਡ, 1980 ਵਿੱਚ ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਥਾਪਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

FLS ਅਤੇ SADCC ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ.ਸੀ
17 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
1992 ਐਸਏਡੀਸੀ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ।
ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1994 ਵਿੱਚ ਹੀ FLS ਨੂੰ ਭੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ. ਦੀ ਛਤਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੰਸਥਾਗਤ ਪੈਰਿੰਗ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯਤਨ ਅਸਫਲ ਹੋਏ।

14 ਅਗਸਤ 2001 ਨੂੰ, 1992 ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ. ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੋਧ ਨੇ ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ. ਦੇ ਢਾਂਚੇ, ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਕ ਬਦਲਾਅ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਐਸ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ. ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸੰਗਠਨ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਮਲਟੀ-ਸਪੋਰਟਸ ਸਮਾਗਮ ਐਸਏਡੀਸੀ ਗੇਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2004 ਵਿੱਚ ਮਾਪੁਤੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਲਾਵੀ ਅਤੇ ਲਿਸੋਥੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿਤੀ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਐਸਏਡੀਸੀ ਨੇ ਮਲਾਵੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ $ 100,000 ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

2004 ਵਿੱਚ ਮਪੁੂਟੋ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ 10 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਐਥਲੈਟਿਕਸ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਨੈੱਟਬਾਲ, ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 10 ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਐਸਏਡੀਸੀ ਕੋਲ 27 ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਈਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਖਿਆ, ਵਿਕਾਸ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਡਰੱਗ ਵਪਾਰ, ਫਰੀ ਟਰੇਡ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ।

## ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ

ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਛੇ ਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ:

* ਸੰਮੇਲਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
* ਰਾਜਨੀਤੀ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਅੰਗ
* ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
* SADC ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ
* ਐਸਏਡੀਸੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀਆਂ (ਐਸ.ਐਨ.ਸੀ.)
* ਸਕੱਤਰੇਤ

ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ (ਵਿਨਢੋਕ, ਨਾਮੀਬੀਆ) ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ, ਐਸ.ਐਨ.ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟਰੋਲ

**ਟਰੌਲ** ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਲੈਂਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਆਨਲਾਇਨ ਸਮੁਦਾਏ ਜਿਵੇਂ ਚਰਚਾ ਫੋਰਮ, ਚੈਟ ਰੂਮ ਜਾਂ ਬਲਾਗ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਭੜਕਾਊ, ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਛਿਤ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੇਤੁ ਉਕਸਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਮ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਮਲਾਵਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸੰਗਿਆ ਟਰੌਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਭੜਕਾਊ ਸੰਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟਰੌਲ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਬਦ ਟਰੌਲ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜ ਟਰੌਲਿੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਡਿਆ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੇ ਇਸ ਲੇਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਨਲਾਇਨ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਭੜਕਾਊ ਅਤੇ ਉਕਸਾਊ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਸਰੂਪ ਹਾਲੀਆ ਮੀਡਿਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਟਰੌਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਇੰਟਰਨੇਟ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਵਾਸਤੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਜ਼ਾਂਬੀਆ

| ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਦਾ ਗਣਰਾਜ |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੋਹਰ |

 |
| **ਮਾਟੋ:**"One Zambia, One Nation" "ਇੱਕ ਜ਼ਾਂਬੀਆ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ" |
| **ਐਨਥਮ:** "Stand and Sing of Zambia, Proud and Free" "ਖੜੇ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਬਾਰੇ ਗਾਓ, ਮਾਣ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ" |
|  |
| ਰਾਜਧਾਨੀਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਲੁਸਾਕਾ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ |
| ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਬੇਂਬਾ **·** ਤੋਂਗਾ **·** ਲੋਜ਼ੀ ਲੂੰਦਾ **·** ਲੂਵਾਲੇ **·** ਕਾਓਂਦੇ ਨਿਆਨਿਆ **·** ਚੇਵਾ |
| ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ (2000) | 21.5% ਬੇਂਬਾ 11.3% ਤੋਂਗਾ 5.2% ਲੋਜ਼ੀ 5.1% ਅੰਸੇਂਗਾ 4.3% ਤੁੰਬੂਕਾ 3.8% ਅੰਗੋਨੀ 2.9% ਚੇਵਾ 45.9% ਹੋਰ |
| ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ | ਜ਼ਾਂਬੀਆਈ |
| ਸਰਕਾਰ | ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਣਰਾਜ |
|  |
| • ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ  | ਮਾਈਕਲ ਸਤਾ |
| • ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ  | ਗਾਏ ਸਕਾਟ |
|  |
| ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ | ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ |
|  ਸੁਤੰਤਰਤਾ |
|  |
| • ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੋਂ  | 24 ਅਕਤੂਬਰ 1964 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| • ਕੁੱਲ | 752,618 km2 (290,587 sq mi) (39ਵਾਂ) |
| • ਜਲ (%) | 1 |
| ਆਬਾਦੀ |
| • 2012 ਅਨੁਮਾਨ | 14,309,466 (70ਵਾਂ) |
| • 2000 ਜਨਗਣਨਾ | 9,885,591 |
| • ਘਣਤਾ | 17.2/km2 (44.5/sq mi) (191ਵਾਂ) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਪੀਪੀਪੀ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $21.882 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $1,610 |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਨਾਮਾਤਰ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $19.206 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $1,413 |
| ਗਿਨੀ (2002–03) | 42.1 ਮੱਧਮ |
| ਐੱਚਡੀਆਈ (2011) |  0.430 **Error: Invalid HDI value** · 164ਵਾਂ |
| ਮੁਦਰਾ | ਜ਼ਾਂਬੀਆਈ ਕਵਾਚਾ (ZMK) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | UTC+2 (ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਮਾਂ) |
| • ਗਰਮੀਆਂ (DST) | UTC+2 (ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ) |
| ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸਾਈਡ | ਖੱਬੇ |
| ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ | 260 |
| ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀਐਲਡੀ | .zm |

**ਜ਼ਾਂਬੀਆ**, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਦਾ ਗਣਰਾਜ**, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਾਲਾਵੀ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਅਤੇ ਨਾਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅੰਗੋਲਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੁਸਾਕਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ-ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਬਾਦੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੁਸਾਕਾ ਕੋਲ ਜਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਾਪਰਬੈੱਲਟ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਇਸਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੰਟੂ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਠਾਰਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਖੋਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਾਂਬਿਆ ਉਂਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਰੋਡੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਖਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੇ ਲਈ, ਜਾਂਬੀਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਦਨ ਵਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ **ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਦੇਸ਼** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਤਸਵੀਰਾਂ

* ਇਹ ਮਲਾਵੀ ਵਿਚ ਨਯਯੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਹੈ .. ਉਹ ਮਲਾਵੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ .. ਉਹ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ, ਨੱਚਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
* ਇਹ ਮਲਾਵੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਰਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਉਹ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਸ ਲਈ ਰਾਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
* ਕਲੌਂਬਾ ਦੌਰਾਨ ਨਿਉ ਡਾਂਸਰ।

## ਹੋਰ ਵੇਖੋ

* ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਦੇ ਰਾਜ
* ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

## ਹਵਾਲੇ
# ੨੫੭

**257 (25** ਤਿਜੀ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ।

## ਘਟਨਾ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

## ਜਨਮ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

## ਮਰਨ

### ਜਨਵਰੀ-ਮਾਰਚ

### ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ

### ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ

### ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# ਲਾਸ ਵੇਗਸ

| ਲਾਸ ਵੇਗਸ |
| --- |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Interactive map of ਲਾਸ ਵੇਗਸ |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ−8 |
|  • ਗਰਮੀਆਂ (ਡੀਐਸਟੀ) | ਯੂਟੀਸੀ−7 (ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੁਪਹਿਰੀ ਸਮਾਂ) |

**ਲਾਸ ਵੇਗਸ**, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਵਾਡਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਲਾਰਕ ਕਾਊਂਟੀ ਦਾ ਕਾਊਂਟੀ ਸਦਰ ਮੁਕਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਜੂਏਬਾਜ਼ੀ, ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਲਜ਼ੀਜ਼ ਭੋਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਫ਼ਰੀਹਖ਼ਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜ-ਮੇਲਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੱਤਰਤ ਜ਼ੂਏਖ਼ਾਨੇ-ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਦਿਲ-ਪਰਚਾਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2010 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 583,756 ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ 31ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਲਾਸ ਵੇਗਸ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ 2010 ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ 1,951,269 ਸੀ।
1905 ਵਿੱਚ ਸ‍ਥਾਪਿਤ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ ਨੂੰ 1911 ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਕਿ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ (19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਜਾ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਸੀ)।

## ਹਵਾਲੇ
# ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ

|  |
| --- |
| ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ) |
|  |
| ਇਨਾਮ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |
| **ਕਿਸਮ** | ਅਸੈਨਿਕ |
| **ਸ਼੍ਰੇਣੀ** | ਰਾਸ਼ਟਰੀ |
| **ਸਥਾਪਨਾ** | 1954 |
| **ਪਹਿਲਾ** | 1954 |
| **ਆਖਰੀ** | 2016 |
| **ਕੁੱਲ** | 2680 |
| **ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਤਾ** | ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ |
| **ਰਿਬਨ** |  |
| **ਇਨਾਮ ਦਾ ਦਰਜਾ** |
| ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ← **ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ)** → ਕੋਈ ਨਹੀਂ |

**ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ** (**ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ** ਅਤੇ **ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ** ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਇਨਾਮ ਹੈ। 2016 ਤੱਕ 2680 ਨਾਗਰਿਕ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਰਤਨ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਇਹ ਇਨਾਮ ਹਰ ਸਾਲ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਦੇਖੋ

* ਭਾਰਤ ਰਤਨ
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ

## ਹਵਾਲੇ

ਫਰਮਾ:ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ
# ਗੀਤ

**1490 ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਖ਼ਾਕਾ: ਤਿੰਨ ਗਾਇਕ ਆਪਣੇ ਫ਼ਨ ਦਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏਗੀਤ** ਇੱਕ ਐਸੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਲਾਮਈ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਗਾਵੇ। ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇਨਸਾਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਗੀਤ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਗੀਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਇਨਸਾਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੂਰੇ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਵਿ-ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਅਦਾਇਗੀ ਸਮੇਂ ਸੁਰ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੀਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਗਾਇਕ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੇਂਦਰੀ ਗਾਇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਹੋਰ ਆਵਾਜਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸੁਰ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੀਤ ਦੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ (ਸਥਾਈ) ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੇਂਦਰੀ ਗਾਇਕ ਦੇ ਹਮਆਵਾਜ਼ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗੀਤ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ