Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਅਫਰੀਕੀ ਕਲਾ

**ਅਫਰੀਕੀ ਕਲਾ** ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਮੂਲ ਜਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਫਰੀਕੀ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਜਾਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ। ਇਸ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਚਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀਤਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਇਕਜੁੱਟ ਕਲਾਤਮਕ ਥੀਮ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਧਾਤ ਦਾ ਕੰਮ, ਮੂਰਤੀ, [[ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਲਾ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਕਲਾ, ਪੂਰੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਲਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। *ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਲਾ* ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਬਰਬਰ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮੀ ਕਲਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਸ ਸਥਾਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।

ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਕਲਾ, ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਧਰਮ (ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਾਲ) ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ। ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕਲਾ, ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਈਸਾਈ ਕਲਾ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੂਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦੁਰਲੱਭ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ

| ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ |
| --- |
|  |
| ਜਨਮ | ਆਰਥਰ ਐਸ਼ਰ ਮਿਲਰ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1915 ਹਾਰਲੇਮ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟਸ |
| ਮੌਤ | 10 ਫਰਵਰੀ 2005 ਰੌਕਸਬਰੀ, ਕੋਨੈਕਟੀਕੱਟ, ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਟੇਟਸ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਅਮਰੀਕੀ |
| ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ | ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਮੇਰੀ ਸਲੈਟਰੀ (1940-1956); 2 ਬੱਚੇ ਮੇਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ (1956–1961); 2 ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਇੰਗੇ ਮੂਰਾਥ (1962–2002; ; 2 ਬੱਚੇ) |
| ਬੱਚੇ | ਜੇਨ ਰਾਬਰਟ ਰੇਬੇਕਾ ਡੇਨੀਅਲ |
| ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ | ਜੋਆਨ ਕੋਪਲੈਂਡ (ਭੈਣ) ਕੇਰਮਿਟਮਿਲਰ (ਭਰਾ) |
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ (1949) ਕਨੇਡੀ ਸੈਂਟਰ ਆਨਰਜ (1984) ਪ੍ਰਾਇਮੀਅਮ ਇਮਪੀਰੀਆਲ (2001) |
| ਦਸਤਖ਼ਤ |
|  |

**ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ** (17 ਅਕਤੂਬਰ 1915 – 10 ਫਰਵਰੀ 2005) ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਮਾਜਕ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਰਾਮੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਮਿਲਰ ਨੇ ਬਹੁਚਰਚਿਤ 'ਦ ਅਮੇਰਿਕਨ ਡਰੀਮ' ਯਾਨੀ 'ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਨੇ' ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਖਾਮੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖੀਆਂ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਹੋਈ ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਰੱਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ *ਆਲ ਮਾਈ ਸਨਜ* (1947), *ਡੈੱਥ ਆਫ ਏ ਸੇਲਜਮੈਨ* (1949), *ਦ ਕਰੂਸੀਬਲ* (1953) ਅਤੇ *ਏ ਵਿਊ ਫਰਾਮ ਦ ਬ੍ਰਿਜ਼* (ਇਕਾਂਗੀ, 1955; ਸੋਧਿਆ ਦੋ-ਅੰਕੀ, 1956) ਵਰਗੇ ਡਰਾਮੇ ਲਿਖੇ। 1949 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੇਲਜਮੈਨ ਦੀ ਮੌਤ (ਡੈੱਥ ਆਫ ਏ ਸੇਲਜਮੈਨ) ਦਾ ਮੰਚਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਤੋ - ਰਾਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਲੀ ਲੋਮੈਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਨਾ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰੀ ਦਬਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਟਜਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਮਿਲਰ ਦੀ ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਜੀ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਕ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

## ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਮਿਲ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 1929 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਰਥਕ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਰਾਮਾ *ਆਲ ਮਾਈ ਸਨਜ* ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਵਾਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਕਰੜੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਸਭਗਤੀ ਦੇ ਅਣਹੋਂਦ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲਗਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦਾ ਇਹੀ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਕਾਰਥੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਫਿਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁਖਬਿਰ ਬਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ - ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ *ਦ ਕਰੂਸੀਬਲ* ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸਾਮੂਹਕ ਰੋਸ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 1956 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਐਕਟਰੈਸ ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਲੇਕਿਨ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਤਲਾਕ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘਟੀ ਲੇਕਿਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਬਰੋਕਨ ਗਲਾਸ (ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀਸਾ) ਨੂੰ ਓਲਿਵਿਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਮੰਚਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ

**ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ** ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਰਕੀਟ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਂ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਉੱਦਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਉੱਦਮ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, "ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ" ਸ਼ਬਦ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਚਰਿਤਰ ਮੁਨਾਫਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਤਰੀਕਰਨ ਇਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਡੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸਿੱਧੇ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਬੂਮ/ਬਸਟ ਚੱਕਰਾਂ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਦੀਆਂ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਕਥਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਚੌਖਟੇ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਜ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਕਸਰ ਜਨਤਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਭੌਤਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਸੇਜ਼-ਫਾਈਅਰ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੌਖਟੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟਾਂ ਦੇ ਆਪਣਾਏ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥਚਾਰਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਨਤਕ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਇਸ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਸੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰ-ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ-ਸੱਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੈਟ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਮੋਕਰੈਟ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖਾਹ

**ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖਾਹ** ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਲਈ ਸਿਰਫ ਤਨਖਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਲਾਭ ਜਿਵੇਂ ਗੈਰ-ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ, ਭੱਤੇ ਅਤੇ ਬੋਨਸ ਆਦਿ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਫੌਜੀ ਕਲਾ

ਡਿਏਗੋ ਵੇਲਾਜ਼ਕੁਏਜ਼ (1634-35) ਦੁਆਰਾ *ਬ੍ਰੇਡਾ ਦਾ ਸਮਰਪਣ* ਇੱਕ ਭੀੜ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
 ਪੋਇਟੀਅਰਸ ਦੀ ਲੜਾਈ 1356 ਵਿੱਚ, *ਫਰੋਈਸਰਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ* ਦੇ ਇੱਕ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ 1410 ਈ ਵਿੱਚ।
**ਫੌਜੀ ਕਲਾ** ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਕਲਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਯੁੱਧ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਕਸਤ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਫੌਜੀ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਗਿਆਤ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਬਹੁਤ ਆਮ ਰਹੇ ਹਨ; ਫੌਜੀ ਵਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ "ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ" ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਟੈਂਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੰਗੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੁਣ ਐਕਸ਼ਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੜਾਈ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਫੌਜੀ ਕਲਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

## ਇਤਿਹਾਸ

### ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ

 ਰੋਮਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮੋਜ਼ੇਕ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮਹਾਨ (ਖੱਬੇ) ਨੂੰ ਫਾਰਸ ਦੇ ਦਾਰਾ III ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪੌਂਪੇਈ ਤੋਂ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਫਰਸ਼ ਮੋਜ਼ੇਕ, ਸੀ. 100 ਬੀ.ਸੀ
ਫੌਜੀ ਥੀਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਲਾ ਪੂਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਬੈਟਲਫੀਲਡ ਪੈਲੇਟ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਡਾਇਨਾਸਟਿਕ ਪੀਰੀਅਡ (ਲਗਭਗ ~3500 ਤੋਂ 3000 ਬੀ.ਸੀ.) ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਪੈਲੇਟ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਰਮਰ ਪੈਲੇਟ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਝਾਂ ਦਾ ਸਟੀਲ, ਲਗਭਗ 2,500 ਬੀ ਸੀ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ "ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਟੈਲੇ " ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2,500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਿਤਰਣ ਇੰਟੀ ਦੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਚ ਮਿਸਰ ਦੇ 21ਵੇਂ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪੌੜੀਆਂ 'ਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕਿਲੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1274 ਬੀਸੀ ਵਿੱਚ ਕਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬੇਅਰਥ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਰਾਮੇਸਿਸ II ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਰਾਹਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਿੱਟੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਰੈਮਬਰਾਂ

| ਰੈਮਬਰਾਂ |
| --- |

**ਰੈਮਬਰਾਂ ਹਰਮੇਨਸਜੂਨ ਵਾਨ ਰਿਜਨ** (ਡੱਚ: [ˈrɛmbrɑnt ˈɦɑrmə(n)soːn vɑn ˈrɛin] ( ਸੁਣੋ); 15 ਜੁਲਾਈ 1606 – 4 ਅਕਤੂਬਰ 1669) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਕਲਾ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਡਚ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਡਚ ਗੋਲਡਨ ਏਜ ​​ਦੌਰਾਨ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਡਚ ਗੋਲਡਨ ਏਜ ਚਿਤਰਕਲਾ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਗਾਲਿਬ ਬਾਰੋਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਸੀ) ਬੇਹੱਦ ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ-ਜਾਚਕ ਸੀ।

ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰੈਮਬਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਝੱਲਦਿਆਂ ਗੁਜਰੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਾ ਉੱਚੀ ਬਣੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਵੀਹ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਅਨੇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਰੈਮਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ, ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਈਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ, ਇੱਕ ਅਦੁੱਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰੰਗ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਘਮੰਡ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ।

## ਗੈਲਰੀ

### ਰੈਮਬਰਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ

#### ਚਿੱਤਰ

* ਨੌਜਵਾਨ ਰੈਮਬਰਾਂ, c. 1628, when he was 22. Partly an exercise in chiaroscuro. Rijksmuseum
* *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, c.c. 1629; Germanisches Nationalmuseum, Nuremberg
* A more cheerful pose, also from c. 1628, re-discovered in 2008(Private Collection)
* *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, 1630, Nationalmuseum, Stockholm
* Rembrandt in 1632, when he was enjoying great success as a fashionable portraitist in this style. Kelvingrove Art Gallery, Glasgow
* c. 1640 (1639-1641), Norton Simon Museum, Pasadena
* *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, oil on canvas, 1652. Kunsthistorisches Museum, Vienna
* Vienna c. 1655, oil on walnut, cut down in size. Kunsthistorisches Museum, Vienna
* Rembrandt — Self Portrait, 1657, National Gallery of Scotland, Edinburgh, detail
* ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ (1659), ਰੈਮਬਰਾਂ, 1659. National Gallery of Art, Washington, D.C.
* *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, 1660. Metropolitan Museum of Art, New York City
* *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ with Two Circles*, 1660. Kenwood House, London
* *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ at the Easel*, 1660, Louvre Museum
* *Self Portrait as Zeuxis*, c. 1662. One of 2 painted self-portraits in which Rembrandt is turned to the left.Wallraf-Richartz-Museum, Cologne
* Dated 1669, the year he died, though he looks much older in other portraits.

#### ਕਾਗਜ ਉੱਤੇ

* *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ,* ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਲਮ, ਬੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ, 1628-1629
* Role-playing in *ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ as an oriental Potentate with a Kris*, ਨੱਕਾਸ਼ੀ, 1634
* *ਸਾਸਕੀਆ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ*, ਨੱਕਾਸ਼ੀ, 1636
* *ਸਿਲ ਤੇ ਝੁਕਿਆ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ* , ਨੱਕਾਸ਼ੀ, 1639

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* ਜਾਲਸਥਾਨ Archived 2010-08-17 at the Wayback Machine.

## ਹਵਾਲੇ
# ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ

Cesare Beccaria, *Dei delitti e delle pene*
**ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ** ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਧੀਨ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਕੈਪੀਟਲ ਪਨਿਸ਼ਮੇਂਟ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਰਥ ਹਨ "ਸਿਰ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ" (ਲਾਤੀਨੀ: capitalis)।

ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 58 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਇਆ। ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ 90% ਫਾਂਸੀਆਂ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਇਕੱਲੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਨੂੰਨ

## ਹਵਾਲੇ
# ਡੇਵਿਡ ਬੋਵੀ

**ਡੇਵਿਡ ਬੋਵੀ** (/ˈboʊ.i/;  **ਡੇਵਿਡ ਰਾਬਰਟ ਜੋਨਸ**; 8 ਜਨਵਰੀ 1947 – 10 ਜਨਵਰੀ 2016) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਬਹੁ-ਸਾਜ਼ਵਾਦਕ, ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿਹਰਾ ਰਹੇ ਬੋਵੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 1970ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਨਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,  ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਬੌਧਿਕ ਗਹਿਰਾਈ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬੋਵੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ 1969 ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ “ਸਪੇਸ ਆਡਿਟੀ (Space Oddity) ” ਯੂਕੇ (UK) ਏਕਲ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਪੜਿਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮਿਆਦ ਦੇ ਬਾਅਦ 1972 ਵਿੱਚ ਗਲੈਮ ਰਾਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਟ ਏਕਲ ਗੀਤ “ਸਟਾਰਮੈਨ (Starman)” ਅਤੇ ਐਲਬਮ *ਦ ਰਾਇਜ ਐਂਡ ਫਾਲ ਆਫ ਜਿਗੀ, ਸਟਾਰਡਸਟ ਐਂਡ ਦ ਸਪਾਇਡਰਸ ਫਰਾਮ ਮਾਰਸ* (The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars) ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਭੜਕੀਲੇ, ਦੁਜਿਨਸਾ ਆਲਟਰ ਈਗੋ ਵਾਲੇ ਜਿਗੀ ਸਟਾਰਡਸਟ (Ziggy Stardust) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਪਰਤੇ। ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਡੇਵਿਡ ਬਕਲੇ (David Buckley) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਰਣਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬੋਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ “ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਚੁਣੋਤੀ ਦਿੱਤੀ” ਅਤੇ “ਲੋਕਪਸੰਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਲਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਿੰਦਾ ਰਹੀ ਜਿਗੀ ਦੀ ਛਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਰੀ ਪੁਨਰਖੋਜ, ਸੰਗੀਤਕ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਲਖਾਇਕ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਪੋਲੀਓ

| ਪੋਲੀਓ |
| --- |
| *ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਰੋਤ* |
| ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਜਿਸਦੀ ਸੱਜੀ ਲੱਤ ਪੋਲੀਓ ਕਰ ਕੇ ਛੋਟੀ ਹੈ |
| ਆਈ.ਸੀ.ਡੀ. (ICD)-10 | A80, B91 |
| ਆਈ.ਸੀ.ਡੀ. (ICD)-9 | 045, 138 |
| ਰੋਗ ਡੇਟਾਬੇਸ (DiseasesDB) | 10209 |
| ਮੈੱਡਲਾਈਨ ਪਲੱਸ (MedlinePlus) | 001402 |
| ਈ-ਮੈਡੀਸਨ (eMedicine) | ped/1843 pmr/6 |
| MeSH | *C02.182.600.700* |

**ਪੋਲੀਓ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Polio), ਪੂਰਾ ਨਾਂ **ਪੋਲੀਓਮਾਇਲੇਟਿਸ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Poliomyelitis) ਪੋਲੀਓਵਾਇਰਸ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੋਗ ਹੈ। 90 ਤੋਂ 95% ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। 5 ਤੋਂ 10% ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਲੱਛਣ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਪ, ਸਿਰਦਰਦ, ਉਲਟੀਆਂ, ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰੋਗੀ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 0.5% ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਨਿੱਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਗੀ ਹਿੱਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਿਰ, ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਢਿੱਡ ਦੇ ਪੜਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੋਗੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮਗਰ ਸਾਰੇ ਨਹੀਂ। ਪੱਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਤੋਂ 5% ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 15 ਤੋਂ 30% ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ-ਪੋਲੀਓ ਲੱਛਣ ਸਮੂਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਓ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪੱਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਰੋਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਪੋਲੀਓ ਵੈਕਸੀਨ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 12 ਅਪਰੈਲ 1955 ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਡਾ. ਥਾਮਸ ਫ੍ਰੈਂਕਸ ਨੇ ਇਜਾਦ ਕੀਤੀ। ਰੋਗ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਇਲਾਜ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। 1988 ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਓ ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 350,000 ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਇਹ 407 ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਰਾਏ ਲਿਖਟਨਸਟਾਈਨ

| ਰਾਏ ਲਿਖਟਨਸਟਾਈਨ |
| --- |
| ਰਾਏ ਲਿਖਟਨਸਟਾਈਨ, 1985 |
| ਜਨਮ | ਰਾਏ ਫਾਕਸ ਲਿਖਟਨਸਟਾਈਨ (1923-10-27)27 ਅਕਤੂਬਰ 1923 ਮੈਨਹਟਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਅਮਰੀਕਾ |
| ਮੌਤ | 29 ਸਤੰਬਰ 1997(1997-09-29) (ਉਮਰ 73) ਮੈਨਹਟਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਅਮਰੀਕਾ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਅਮਰੀਕੀ |
| ਸਿੱਖਿਆ | ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |
| ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ | ਪੇਂਟਿੰਗ, ਬੁੱਤਤਰਾਸੀ |
| ਲਹਿਰ | ਪਾਪ ਕਲਾ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਇਸਾਬੇਲ ਵਿਲਸਨ (1949-1965; ਤਲਾਕ; 2 ਬੱਚੇ) ਡੋਰੋਥੀ ਹੇਰਜਕਾ (1968-1997; ਆਪਣੀ ਮੌਤ) |

ਸਿਰ (1992), ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ
**ਰਾਏ ਫਾਕਸ ਲਿਖਟਨਸਟਾਈਨ** (ਉੱਚਾਰਨ /ˈlɪktənˌstaɪn/; 27 ਅਕਤੂਬਰ 1923 – 29 ਸਤੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਪ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। 1960ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਐਂਡੀ ਵਾਰਹੋਲ, ਜੈਸਪਰ ਜਾਨਸ, ਅਤੇ ਜੇਮਜ ਰੋਜਨਕੁਇਸਟ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਰੋਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਕਲਾ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

### ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦਾ ਆਗਾਜ਼

1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਟਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਐਲਨ ਕਾਪਰੋ ਦਾ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਪਾਪ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ

**ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ** ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮੂਰਤੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਅਤੇ ਬੁਣੇ ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੀਆਂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਲਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਭਾਵਨਾ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਢ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ 'ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਜੈਨ ਧਰਮ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਰਗੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਪਏ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਭਾਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਬਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਧੀਆ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੋਜਾਂ ਜੋ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ, ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੱਬਤ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਈਰਾਨ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ।

## ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ

### ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਵਾਲੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ, ਉੱਕਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕੁਝ (ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੋਂ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 1300 ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਕਾਰਲੇਲ ਦੁਆਰਾ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਅਲਤਾਮੀਰਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕਾਕਬਰਨ (1899) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਕਾਰਲ ਪੌਪਰ

| ਕਾਰਲ ਪੌਪਰ |
| --- |
| ਸਰ ਕਾਰਲ ਪੌਪਰ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ |
| ਜਨਮ | (1902-07-28)28 ਜੁਲਾਈ 1902 ਵਿਏਨਾ, ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ |
| ਮੌਤ | 17 ਸਤੰਬਰ 1994(1994-09-17) (ਉਮਰ 92) ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਆਸਟਰੀਆਈ-ਬਰਤਾਨਵੀ |
|  |
| ਕਾਲ | 20th century philosophy |
| ਖੇਤਰ | ਪੱਛਮੀ ਫਲਸਫਾ |
| ਸਕੂਲ | ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਰਕਵਾਦ ਉਦਾਰਵਾਦ |
| ਮੁੱਖ ਰੁਚੀਆਂ | ਗਿਆਨ ਸਿਧਾਂਤ ਤਾਰਕਿਕਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਰਸ਼ਨ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ ਮਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ |
| ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ | ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਰਕਵਾਦ Falsificationism Evolutionary trial and error view of the growth of knowledge Propensity interpretation Open society Cosmological pluralism Modified essentialism Axiomatization of probability Active ਡਾਰਵਿਨਵਾਦ Spearhead model of evolution Truthlikeness Objective hermeneutics The paradox of tolerance Critical dualism (of facts and standards) Negative utilitarism |
|
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
* Socrates **·** Lycophron **·** Aristotle **·**  Descartes"Cartesianism (philosophy): Contemporary influences" in Britannica Online Encyclopedia</ref> **·**  Kant **·**  Schopenhauer **·**  Hegel  **·** Einstein **·**  Kierkegaard **·**  Wittgenstein **·** Vienna Circle **·**  Hayek **·** Tarski **·**  Selz **·** Russell **·**  Campbell **·**  Burke **·**  Mill  **·**  Hume  **·**  Wächtershäuser
 |
|
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ
* Virtually all philosophy of science since 1930s **·**  Hayek **·**  Friedman **·** Lakatos **·**  Feyerabend **·**  Soros **·** Miller **·**  Agassi **·**  Bartley **·**  Gombrich **·** Jarvie **·**  Dahrendorf **·**  Levinson **·**  Schmidt **·**  Munz **·** Magee **·**  Lorenz **·**  Shearmur **·** Medawar **·**  Dimitrakos **·**  Albert **·**  Gellner **·**  Dirk Verhofstadt **·**  Taleb **·**  Deutsch **·** Eccles **·**  Penrose **·**  Hawking
 |
|  |

 ਵਿਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਰਕਾਡੇਨਹੌਫ ਵਿੱਚ ਪੌਪਰ ਦਾ ਬਸਟ
**ਸਰ ਕਾਰਲ ਰਾਇਮੰਡ ਪੌਪਰ** (28 ਜੁਲਾਈ 1902 – 17 ਸਤੰਬਰ 1994) ਇੱਕ ਆਸਤ੍ਰਿਆਈ-ਬਰਤਾਨਵੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਪੌਪਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਨੁਭਵ-ਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕਿ ਇਸਦੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ (ਅਤੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ)। ਪੌਪਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵਰਣਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਰਥਾਤ "ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਾ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਦਰਸ਼ਨ"।

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੋਰਦਾਰ ਵਕਾਲਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾਵਾਦ / ਕਲਾਸੀਕਲ ਉਦਾਰਵਾਦ, ਸਮਾਜਵਾਦ / ਸਮਾਜਿਕ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਲਾਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ

**ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ** ਜਾਂ **ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ** ਜਾਂ **ਆਚਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰ** ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਖ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਲੀਕਣਾ, ਬਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਚਿਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਸਦਾਚਾਰੀ ਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਬਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਲਸਫ਼ਾਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਸਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹਨੂੰ ਘੋਖ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

* ਪਰਾ-ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਦਾਚਾਰੀ ਕਥਨਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਤਲਬ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚਲੀ ਸਚਾਈ ਦੱਸਣ ਬਾਰੇ
* ਮਾਪਕ ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੀਤੀਵਾਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਅਮਲੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ
* ਵਿਹਾਰਕ ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਿਰਿਆ-ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
# ਮਾਰੂਥਲ

ਸਾਊਦੀ ਅਰੇਬੀਆ ਦੇ ਰੱਬ 'ਅਲ ਖਲੀ ("ਖਾਲੀ ਤਿਮਾਹੀ") ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਲੇ
**ਮਾਰੂ‍ਥਲ** ਜਾਂ **ਰੇਗਿਸਤਾਨ** ਅਜਿਹੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਰਸਾਤ (ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਹਿਮਪਾਤ ਦੋਨੋਂ) ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਨਾਮਮਾਤਰ (ਨਹੀਂ ਤੋਂ 250 ਮਿਮੀ ਜਾਂ 10 ਇੰਚ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ (ਗਲਤੀ ਨਾਲ) ਰੇਤੀਲੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੂ‍ਥਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਅੱਡਰੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ (ਥਾਰ) ਇੱਕ ਰੇਤੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਮਾਰੂ‍ਥਲ (ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ) ਦਾ ਰੇਤੀਲਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਮਾਰੂ‍ਥਲ ਦਾ ਗਰਮ ਹੋਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਫ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਰੂ‍ਥਲ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਮਾਰੂ‍ਥਲ ਹਨ ਜੋ ਰੇਤੀਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਗੰਜੇਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੇ ਪਣਪਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਤਹ ਮੁਆਫ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਲਗਪਗ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਰੂ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਮਾਰੂ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਰੋਬਿਨ ਹੁੱਡ

Robin Hood statue in Nottingham
**ਰੋਬਿਨ ਹੁੱਡ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Robin Hood) (ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਜੇ **Robyn Hode**) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਾਗੀ ਹੀਰੋ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਚੁੱਕ ਤੀਰੰਦਾਜ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਤਲਵਾਰਬਾਜ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਗਰੀਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਰਾਬਿਨ ਹੁਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਚਿਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

"Robin shoots with Sir Guy" by Louis Rhead
Affiche du film *Robin Hood* de 1922 avec Douglas Fairbanks
## ਹਵਾਲੇ
# ਫਲੋਰੀਸੈਂਟ ਲੈਂਪ

ਫਲੋਰੀਸੈਂਟ ਲੈਂਪ
ਉੱਪਰ, ਦੋ ਕੰਪੈਕਟ ਫਲੋਰੀਸੈਂਟ ਲੈਂਪ. ਹੇਠਾਂ,ਦੋ ਫਲੋਰੀਸੈਂਟ ਟਿਊਬ ਲੈਂਪ.ਖੱਬੇ, ਤੀਲੀ, ਪੈਮਾਨੇ ਵਜੋਂ
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਬਾਲਾਸਟ ਨਾਲ ਕੰਪੈਕਟ ਫਲੋਰੀਸੈਂਟ ਲੈਂਪ
**ਫਲੋਰੀਸੈਂਟ ਲੈਂਪ** ਇੱਕ ਗੈਸ - ਡਿਸਚਾਰਜ ਲੈਂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰੇ ਦੇ ਵਾਸ਼ਪ ਨੂੰ ਐਕਸਾਈਟ (excite) ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਜਲਈ ਕਰੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਨ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਬੱਲਬ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਖਰਚਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਮਰਕਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਆਵਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ