# ਵਾਇਲਿਨ

ਵਾਇਲਿਨ| ਅਜੋਕੀ ਮਿਆਰੀ ਵਾਇਲਿਨ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ |
| String instrument |
| ਹੋਰ ਨਾਮ | ਫ਼ਿਡਲ, ਜਰਮਨ: *Violine* or *Geige,* ਤੁਰਕੀ: *Keman,* ਫ਼੍ਰੈਂਚ: *Violon,* ਇਟਾਲੀਅਨ: *Violino* ਅਰਬੀ:   كمان or كمنجة |
| Hornbostel–Sachs classification | 321.322-71 (Composite chordophone ਗਜ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ) |
| ਉੱਨਤੀ | 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ |
| Playing range |
|
 |
| ਸੰਬੰਧਿਤ ਯੰਤਰ |
| * **ਵਾਇਲਿਨ ਪਰਵਾਰ** (ਵਾਇਓਲਾ, ਸੈਲੋ)
* ਵਾਇਓਲ ਪਰਵਾਰ (double bass ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ)
 |
| ਸੰਗੀਤਕਾਰ |
| * ਵਾਇਲਿਨਿਸਟਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ
 |
| Builders |
| * ਲੂਟੀਅਰ
 |
| ਹੋਰ ਲੇਖ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ |
|
* ਵਾਇਲਿਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਿਜ਼ਿਕਸ
* ਫ਼ਿਡਲਰ
* ਵਾਇਲਿਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਲੂਟੀਅਰ
* ਸੰਗੀਤਕ ਅੰਦਾਜ਼
* ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਓ
* ਵਾਇਲਿਨ ਤਕਨੀਕਾਂ
* ਵਾਇਲਿਨ ਦੀ ਬਣਤਰ
* ਵਾਇਲਿਨ ਪਰਵਾਰ
* ਵਾਇਲਿਨਿਸਟ
 |

ਰੁਥਿਨ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਾਇਲਿਨਿਸਟ
**ਵਾਇਲਿਨ**, ਜਿਸ ਨੂੰ **ਫ਼ਿਡਲ** ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਤੰਤੀ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ ਤਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗਜ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਲਿਨ ਪਰਵਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਇਓਲਾ ਅਤੇ ਸੈਲੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹਾਈ-ਪਿੱਚ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜੋਕਾ ਸ਼ਬਦ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ *violino* ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ ਹੈ 'ਛੋਟਾ ਵਾਇਓਲਾ'।

ਵਾਇਲਿਨ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਵਾਇਲਿਨਿਸਟ ਜਾਂ ਫ਼ਿਡਲਰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਵਾਇਲਿਨਿਸਟ ਵਾਇਲਿਨ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤਾਰਾਂ ਤੇ ਗਜ ਫੇਰ ਕੇ ਜਾਂ ਵਾਇਲਿਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਾਇਲਿਨ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਨਗੀਆਂ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਜੈਜ਼, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਰਾਕ ਐਂਡ ਰੋਲ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਾਇਲਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਵਾਇਲਿਨ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਲੂਟੀਅਰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਵਾਇਲਿਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹੈ। ਪਰ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਇਲਿਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਨਾ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ।

## ਗਜ

ਵਾਇਲਿਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗਜ ਨਾਲ਼ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ ਪਤਲਾ ਡੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਵਾਲ਼ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 75 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (29 ਇੰਚ) ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਜ਼ਨ 60 ਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਓਲਾ ਦੇ ਗਜ ਇਸ ਨਾਲ਼ੋਂ 5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ 10 ਗਰਾਮ ਭਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਾਲ਼ ਨਰ ਗ੍ਰੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਸਤੇ ਗਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਰੇਸ਼ੇ ਵੀ ਵਰਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਫ਼ਿਡਲ

ਜਦ ਵਾਇਲਿਨ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਸਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫ਼ਿਡਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਾਇਲਿਨ ਨੂੰ ਆਮ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ਿਡਲ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ।

## ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਇਲਿਨ

ਅਕੌਸਟਿਕ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਇਲਿਨਾਂ
**ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਇਲਿਨਾਂ** ਚੁੰਬਕ ਜਾਂ ਪੀਜ਼ੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਿਕਅੱਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਬਣ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਸਿਗਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਰ ਜਾਂ ਟਰਾਂਸਮੀਟਰ ਇਹਨਾਂ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਐਂਪਲੀਫ਼ਾਇਰ ਤੱਕ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ

ਸਾਰੋਨੋ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੋਨਾ ਦੇਈ ਮਿਰਾਕੋਲੀ ਦਾ ਕਪੋਲਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਤ ਵਾਇਲਨ, ਵਾਯੋਲਾ ਅਤੇ ਸੈਲੋ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, 1535 ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਇਲਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਨਾਨੀ ਲਾਇਰ ਤੋਂ ਲਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਦੋ-ਤਾਰ ਵਾਲੇ, ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਸਾਜ਼, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਰਖ ਕੇ ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਘੋੜਸਵਾਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਮੋਰਿਨ ਹੂਰ ਅਤੇ ਕਜ਼ਾਖ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਕੋਬੀਜ਼ ਵਰਗੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ।[1] [2] ਅਤੇ ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਤੱਕ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮੀ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। [3][4]

ਰੇਬੇਕ, ਫਿਡਲ ਅਤੇ ਲੀਰਾ ਦਾ ਬ੍ਰੈਸੀਓ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਾਇਲਿਨ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਸਰੋਤ ਵਾਇਲਿਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲਈ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ। ਵਾਇਲਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਲਾਈਰਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਜਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਲੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ <i id="mw5w">ਫਿਡੇਲ</i> ਜਾਂ ਵਿਓਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਰਾ ਦਾ ਬ੍ਰੈਸੀਓ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵਾਇਲਿਨ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ। ਵਾਇਲਿਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਤਿੰਨ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ 1530 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ "ਵਾਇਲਿਨੋ" ਅਤੇ "ਵਾਇਓਲੋਨ" ਸ਼ਬਦ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਟਿਊਨਿੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, 1556 ਵਿੱਚ ਲਿਓਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਜੈਮਬੇ ਡੀ ਫੇਰ ਦੁਆਰਾ *ਐਪੀਟੋਮ ਸੰਗੀਤ* ਤੋਂ ਹੈ।

ਵਾਇਲਿਨ ਗਲੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨਤਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ; ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ IX ਨੇ 1560 ਵਿੱਚ ਐਂਡਰੀਆ ਅਮਾਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ 24 ਵਾਇਲਿਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ "ਮਹਾਨ" ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਚਾਰਲਸ IX, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵਾਇਲਿਨ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਅਸ਼ਮੋਲੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਉੱਕਰੀ ਅਤੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਵਾਇਲਿਨ ਗੈਸਪਾਰੋ ਦਾ ਸਾਲੋ (ਸਾਲ 1574) ਹੈ ਜੋ ਆਸਟਰੀਆ ਦੇ ਆਰਚਡੁਕੇ ਫਰਡੀਨੈਂਡ II ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1841 ਤੋਂ, ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਵਰਚੂਓਸੋ ਓਲੇ ਬੁੱਲ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਵਰਤਿਆ, ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਟੋਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਗਾਰਨੇਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ. "ਮਸੀਹਾ" ਜਾਂ "ਲੇ ਮੈਸੀ" (ਜਿਸ ਨੂੰ 1716 ਵਿੱਚ ਐਂਟੋਨੀਓ ਸਟ੍ਰੈਡੀਵਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ "ਸਲਾਬੁਏ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਮੋਲੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।

16ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾਇਲਿਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ

1658 ਬਰੋਕ ਵਾਇਲਿਨ ਜੈਕਬ ਸਟੈਨਰ ਦੁਆਰਾ
* ਬ੍ਰੈਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਕੂਲ, 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਲੀਰਾ, ਵਾਈਓਲੇਟਸ, ਵਾਯੋਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਇਲਿਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ
* ਡੱਲਾ ਕੋਰਨਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਬ੍ਰੈਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਵੇਨਿਸ 1510-1560 ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ
* ਮਿਸ਼ੇਲੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਬ੍ਰੈਸੀਆ 1530-1615 ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ
* ਇਨਵਰਾਰਡੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬ੍ਰੈਸੀਆ1550–1580 ਵਿਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ
* ਗੈਸਪਾਰੋ ਦਾ ਸਾਲੋ ਪਰਿਵਾਰ, ਬ੍ਰੈਸਿਆ 1530-1615 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ
* <id4 ਅਤੇ="" ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲul="" ਗੈਸਪਾਰੋ="" ਜਿਓਵਾਨੀ="" ਦਾ="" ਦੀ="" ਪਰਿਵਾਰ="" ਪਾਓਲੋ="" ਬ੍ਰੈਸਸੀਆ="" ਬ੍ਰੈਸੀਯਾ="" ਮੈਗਿਨੀ="" ਰੋਜੇਰੀ="" ਵਿਦਿਆਰਥਣ="" ਵਿੰਚ="" ਵਿੱਚ="" ਸਕ੍ਰਿਆ="" ਸਾਲਓ="" ਸਾਲੋ="">ਡੱਲਾ ਕੋਰਨਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਜੋ ਬ੍ਰੈਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1510-1560 ਹੈ।</id4>
* <id4 ਅਤੇ="" ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲul="" ਗੈਸਪਾਰੋ="" ਜਿਓਵਾਨੀ="" ਦਾ="" ਦੀ="" ਪਰਿਵਾਰ="" ਪਾਓਲੋ="" ਬ੍ਰੈਸਸੀਆ="" ਬ੍ਰੈਸੀਯਾ="" ਮੈਗਿਨੀ="" ਰੋਜੇਰੀ="" ਵਿਦਿਆਰਥਣ="" ਵਿੰਚ="" ਵਿੱਚ="" ਸਕ੍ਰਿਆ="" ਸਾਲਓ="" ਸਾਲੋ="">ਮਿਸ਼ੇਲੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਜੋ ਬ੍ਰੈਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1530-1615 ਹੈ।</id4>
* <id4 ਅਤੇ="" ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲul="" ਗੈਸਪਾਰੋ="" ਜਿਓਵਾਨੀ="" ਦਾ="" ਦੀ="" ਪਰਿਵਾਰ="" ਪਾਓਲੋ="" ਬ੍ਰੈਸਸੀਆ="" ਬ੍ਰੈਸੀਯਾ="" ਮੈਗਿਨੀ="" ਰੋਜੇਰੀ="" ਵਿਦਿਆਰਥਣ="" ਵਿੰਚ="" ਵਿੱਚ="" ਸਕ੍ਰਿਆ="" ਸਾਲਓ="" ਸਾਲੋ="">ਇਨਵਰਾਰਡੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬ੍ਰੇਸਸੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1550-1580 ਹੈ।</id4>
* <id4 ਅਤੇ="" ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲul="" ਗੈਸਪਾਰੋ="" ਜਿਓਵਾਨੀ="" ਦਾ="" ਦੀ="" ਪਰਿਵਾਰ="" ਪਾਓਲੋ="" ਬ੍ਰੈਸਸੀਆ="" ਬ੍ਰੈਸੀਯਾ="" ਮੈਗਿਨੀ="" ਰੋਜੇਰੀ="" ਵਿਦਿਆਰਥਣ="" ਵਿੰਚ="" ਵਿੱਚ="" ਸਕ੍ਰਿਆ="" ਸਾਲਓ="" ਸਾਲੋ="">ਗੈਸਪਾਰੋ ਦਾ ਸਾਲੋ ਪਰਿਵਾਰ, ਜੋ ਬ੍ਰੈਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਾਲੋ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1530-1615 ਹੈ।</id4>
* <id4 ਅਤੇ="" ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲul="" ਗੈਸਪਾਰੋ="" ਜਿਓਵਾਨੀ="" ਦਾ="" ਦੀ="" ਪਰਿਵਾਰ="" ਪਾਓਲੋ="" ਬ੍ਰੈਸਸੀਆ="" ਬ੍ਰੈਸੀਯਾ="" ਮੈਗਿਨੀ="" ਰੋਜੇਰੀ="" ਵਿਦਿਆਰਥਣ="" ਵਿੰਚ="" ਵਿੱਚ="" ਸਕ੍ਰਿਆ="" ਸਾਲਓ="" ਸਾਲੋ="">ਜਿਓਵਾਨੀ ਪਾਓਲੋ ਮੈਗਿਨੀ, ਗੈਸਪਾਰੋ ਦਾ ਸਾਲੋ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਬ੍ਰੇਸਸੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1600-1630</id4>
* <id4 ਅਤੇ="" ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲul="" ਗੈਸਪਾਰੋ="" ਜਿਓਵਾਨੀ="" ਦਾ="" ਦੀ="" ਪਰਿਵਾਰ="" ਪਾਓਲੋ="" ਬ੍ਰੈਸਸੀਆ="" ਬ੍ਰੈਸੀਯਾ="" ਮੈਗਿਨੀ="" ਰੋਜੇਰੀ="" ਵਿਦਿਆਰਥਣ="" ਵਿੰਚ="" ਵਿੱਚ="" ਸਕ੍ਰਿਆ="" ਸਾਲਓ="" ਸਾਲੋ="">ਰੋਜੇਰੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਬ੍ਰੇਸਸੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1661-1721</id4>
* ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਦਾ ਸਕੂਲ, 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਇਲੋਨ ਅਤੇ ਵਾਇਲੋਨ ਨਾਲ ਅਤੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅੱਧ ਵਿਚ ਵਾਇਲਿਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਮਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ 1550-1740 ਗਰੇਮੋਨਾ ਅਤੇ ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਗੌਰਨੇਰੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ 1626-1744 ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੈਡਵਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ 1644-1737 ਰੂਗੇਰੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਕਿਰਿਆਤਮਕ 1650-1740 ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਕਾਰਲੋ ਬਰਗੋਨਜ਼ੀ (ਲੂਥੀਅਰ (1683-1747) ਵਿੱਚ[1]
	+ ਅਮਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1550-1740
	+ ਗੁਆਰਨੇਰੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਅਤੇ ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1626-1744
	+ ਸਟ੍ਰੈਡੀਵਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1644-1737
	+ ਰੁਗੇਰੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਵਿੱਚ ਰਗੇਰੀ 1650-1740
	+ ਕਾਰਲੋ ਬਰਗੋਨਜ਼ੀ (ਲੂਥੀਅਰ (1683-1747) ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਵਿੱਚ
* ਵੇਨਿਸ ਸਕੂਲ, 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ 1490 ਅਤੇ 1630 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਤਾਰ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ 140 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਝੁਕਿਆ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ। ਲਿਨਾਰੋਲੋ ਪਰਿਵਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਮੈਟਿਓ ਗੋਫ੍ਰੀਲਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਨਿਸ ਵਿੰਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ 1685-1742, ਜੂਜ਼ੇਪੇ ਜਿਓਵਾਨੀ ਬਤਿਸਤਾ ਗੁਆਰਨੇਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਤੋਂ, ਵੇਨਿਸ ਡੋਮੇਨਿਕੋ ਮੋਂਟੇਗਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਵੇਨੇਸ ਸੈਂਟੋ ਸੇਰਾਫਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1700-1750 ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ 1741 ਤੋਂ 1776 ਤੱਕ ਵੇਨਿਸ ਵਿ
	+ ਲਿਨਾਰੋਲੋ ਪਰਿਵਾਰ, ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1505-1640
	+ ਮੈਟਿਓ ਗੋਫ੍ਰੀਲਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1685-1742
	+ ਪਿਟ੍ਰੋ ਗੁਆਰਨੇਰੀ, ਜੂਜ਼ੇਪੇ ਜਿਓਵਾਨੀ ਬਤਿਸਤਾ ਗੁਆਰਨੇਰਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਮੋਨਾ ਤੋਂ, ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1717-1762
	+ ਡੋਮੇਨਿਕੋ ਮੋਂਟੈਗਨਾਨਾ, ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ 1700-1750
	+ ਸੈਂਟੋ ਸੇਰਾਫਿਨ, 1741 ਤੋਂ 1776 ਤੱਕ ਵੇਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ

18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਇਲਿਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਗਰਦਨ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ, ਭਾਰੀ ਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਬਾਸ ਬਾਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਕੋਣ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਾਣੇ ਯੰਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਧਾਂ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਛੱਡੇ ਸਨ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ (ਸੋਧੀ ਹੋਈ) ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ਨੇ ਵਾਇਲਨ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਮਿਆਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵਾਇਲਿਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਸ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਨੇਡ਼ੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅੱਜ ਤੱਕ, ਵਾਇਲਿਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਯੰਤਰ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟ੍ਰੈਡੀਵਾਰੀ, ਗੁਆਰਨੇਰੀ ਡੇਲ ਗੇਸੂ ਅਤੇ ਮੋਂਟੈਗਨਾਨਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਟ੍ਰੈਡੀਵਾਰੀ ਵਾਇਲਿਨ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੌਜੂਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰਕਮ £ 9.8 ਮਿਲੀਅਨ (ਉਸ ਸਮੇਂ 15.9 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੇਡੀ ਬਲੰਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਾਧਨ 20 ਜੂਨ, 2011 ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਟੈਰਿਸਿਓ ਆਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ