Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਹੰਗਰੀਆਈ ਫ਼ੋਰਿੰਟ

ਹੰਗਰੀਆਈ ਫ਼ੋਰਿੰਟ| Magyar forint (ਹੰਗਰੀਆਈ) |
| --- |
| ISO 4217 |
| ਕੋਡ | HUF (numeric: 348) |
| ਉਪ ਯੂਨਿਟ | 0.01 |
| Unit |
| ਬਹੁਵਚਨ | ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ |
| ਨਿਸ਼ਾਨ | Ft‎ |
| Denominations |
| ਉਪਯੂਨਿਟ |  |
|  1/100 | ਫ਼ੀਯੇ (ਬੇਕਾਰ) |
| Banknotes | 500, 1000, 2000, 5000, 10,000, 20,000 ਫ਼ੋਰਿੰਟ |
| Coins | 5, 10, 20, 50, 100, 200 ਫ਼ੋਰਿੰਟ |
| Demographics |
| Date of introduction | ੧ ਅਗਸਤ ੧੯੪੬੮.੭੦੦/੧੯੪੬ (VII.29) ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਹੁਕਮ |
| ਵਰਤੋਂਕਾਰ | ਫਰਮਾ:Country data ਹੰਗਰੀ ਹੰਗਰੀ |
| Issuance |
| ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ | ਹੰਗਰੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ |
|  ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.mnb.hu |
| Printer | Pénzjegynyomda Zrt. Budapest |
|  ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.penzjegynyomda.hu |
| Mint | Hungarian Mint Ltd. |
|  ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.penzvero.hu |
| Valuation |
| Inflation | ੧.੭% (੨੦੧੩) |

**ਫ਼ੋਰਿੰਟ** (ਨਿਸ਼ਾਨ: **Ft**; ਕੋਡ: **HUF**) ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਫ਼ੋਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ੧੦੦ ਫ਼ੀਯੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਵਰਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
# ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ

| ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

ਨੋਬਲ ਗੈਸ ←    → ਖ਼ਾਰੀ ਭੋਂ ਧਾਤਾਂ |
|

| ਆਈਯੂਪੈਕ ਸਮੂਹ ਸੰਖਿਆ | 1 |
| --- | --- |
| ਤੱਤ ਪੱਖੋਂ ਨਾਂ | ਲਿਥੀਅਮ ਗਰੁਪ |
| ਥੋਥਾ ਨਾਂ | ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ |
| ਕੈਸ ਸਮੂਹ ਸੰਖਿਆ (ਯੂ.ਐੱਸ.; pattern A-B-A) | IA |
| ਪੁਰਾਣਾ ਆਈਯੂਪੈਕ ਨੰਬਰ (ਯੂਰਪ; pattern A-B) | IA |

---

 |
| ↓ ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ |
| 2 | ਲਿਥੀਅਮ (Li) 3  |
| 3 | ਸੋਡੀਅਮ (Na) 11  |
| 4 | ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ (K) 19  |
| 5 | ਰੁਬੀਡੀਅਮ (Rb) 37  |
| 6 | ਸੀਜ਼ੀਅਮ (Cs) 55  |
| 7 | ਫ਼ਰਾਂਸੀਅਮ (Fr) 87  |
|

---

*ਵਿਸ਼ੇਸ਼*

|  |
| --- |
| ਪ੍ਰਾਈਮੋਰਡੀਅਲ ਤੱਤ |
| ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਖੈਅ |
| ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅੰਕ ਦਾ : ਕਾਲਾ=ਠੋਸ |

 |
| * v
* t
* e
 |

**ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ** ਮਿਆਦੀ ਪਹਾੜਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਰੁਬੀਡੀਅਮ, ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਅਮ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੱਤ s-ਬਲਾਕ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ੈੱਲ ਵਿੱਚ s-ਸ਼ੈੱਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਜਾਂ ਹੋਲੀ।

ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ ਦੇ ਗੁਣ| ਨਾਮ | ਲਿਥੀਅਮ | ਸੋਡੀਅਮ | ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ | ਰੁਬੀਡੀਅਮ | ਸੀਜ਼ੀਅਮ | ਫ਼ਰਾਂਸੀਅਮ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅੰਕ | 3 | 11 | 19 | 37 | 55 | 87 |
| ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ | 6.94(1) | 22.98976928(2) | 39.0983(1) | 85.4678(3) | 132.9054519(2) | [223] |
| ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਤਰਤੀਬ | [He] 2s1 | [Ne] 3s1 | [Ar] 4s1 | [Kr] 5s1 | [Xe] 6s1 | [Rn] 7s1 |
| ਪਿਘਲਣ ਦਰਜਾ | 453.69 K 180.54 °C 356.97 °F | 370.87 K 97.72 °C 207.9 °F | 336.53 K, 63.38 °C, 146.08 °F | 312.467 K, 39.31 °C, 102.76 °F | 301.59 K, 28.44 °C, 83.19 °F | ? 300 K, ? 27 °C, ? 80 °F |
| ਉਬਾਲ ਦਰਜਾ | 1615 K, 1342 °C, 2448 °F | 1156 K, 883 °C, 1621 °F | 1032 K, 759 °C, 1398 °F | 961 K, 688 °C, 1270 °F | 944 K, 671 °C, 1240 °F | ? 950 K, ? 677 °C, ? 1250 °F |
| ਘਣਤਾ (g·cm−3) | 0.534 | 0.968 | 0.89 | 1.532 | 1.93 | ? 1.87 |
| ਸੰਯੋਜਨ ਤਾਪ (kJ·mol−1) | 3.00 | 2.60 | 2.321 | 2.19 | 2.09 | ? ≈2 |
| ਵਾਸ਼ਪ ਤਾਪ (kJ·mol−1) | 136 | 97.42 | 79.1 | 69 | 66.1 | ? ≈65 |
| ਉਤਪਾਦ ਤਾਪ of monatomic gas (ਕਿਲੋਜੂਲ.ਮੋਲ−1|kJ·mol−1) | 162 | 108 | 89.6 | 82.0 | 78.2 | ? |
| ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਥਿਰਤਾ at 298 K (nΩ·ਸਮ) | 94.7 | 48.8 | 73.9 | 131 | 208 | ? |
| ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਰਧ ਵਿਆਸ (pm) | 152 | 186 | 227 | 248 | 265 | ? |
| ਅਨੁਵੀ ਅਰਧ ਵਿਆਸ (ਪਾਕੋਮੀਟਰ|pm) | 76 | 102 | 138 | 152 | 167 | ? 180 |
| ਪਹਿਲੀ ਆਈਓਨਾਈਜ਼ੇਸਨ ਉਰਜਾ]] (kJ·mol−1) | 520.2 | 495.8 | 418.8 | 403.0 | 375.7 | 392.8 |
| ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਖਿਚ (kJ·mol−1) | 59.62 | 52.87 | 48.38 | 46.89 | 45.51 | ? 44.0 |
| ਵਿਖੰਡਨ ਦੀ ਇਨਥੇਲਪੀ of M2 (kJ·mol−1) | 106.5 | 73.6 | 57.3 | 45.6 | 44.77 | ? |
| ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨੈਗਟਿਵਟੀ]] | 0.98 | 0.93 | 0.82 | 0.82 | 0.79 | ? 0.7 |
| ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡ ਪੋਟੈਂਸਲ (*E*°(M+→M0); V) | −3.0401 | −2.71 | −2.931 | −2.98 | −3.026 | −2.9 |
| ਲਾਟ ਦਾ ਰੰਗ (nm) | ਕਿਰਮਚੀ 670.8 | ਪੀਲਾ 589.2 | ਵੈਂਗਨੀ 766.5 | ਲਾਲ-ਵੈਂਗਨੀ 780.0 | ਨੀਲਾ 455.5 | ? |

## ਹਵਾਲੇ
# ਐਕਸ ਕਿਰਨ

**ਐਕਸ ਕਿਰਨ** (ਜਾਂ **ਐਕਸ ਰੇ**) ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਬਿਜਲ-ਚੁੰਬਕੀ ਵਿਕਿਰਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ 10 ਤੋਂ 0.01 ਨੈ.ਮੀ. ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਦਾਨ () 3ਕੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਆਇਨਨ ਵਿਕਿਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵੀ ਹੈ। ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ *ਰੋਂਟਜਨ ਵਿਕਿਰਨਣ* ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਨਵੇਸ਼ਕ ਵਿਲਹਮ ਕਾਨਰਡ ਰੋਂਟਜਨ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਰੋਂਟਜਨ ਈਕਵੇਲੇਂਟ ਮੈਨ (Röntgen equivalent man / REM) ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਾਪਕ ਇਕਾਈ ਹੈ।

## ਲਾਭ

ਐਕਸ-ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਨਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਤਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦੀਆਂ।

## ਉਤਪਾਦਨ

ਐਕਸ ਕਿਰਨਾਂ ਬਿਜਲਈ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਦਿੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਲੱਕੜ, ਮਾਸ, ਇਬੋਨਾਈਟ ਆਦਿ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦੀਆਂ।
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਕਿਸੇ ਐਟਮ ਤੇ ਸਟਰਾਇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ(ਟਕਰੇਗਾ), ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੌਨ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿੰਨੀ ਜਿਆਦਾ ਟੱਕਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਿਆਦਾ ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੌਨ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕੇਗਾ। ਇਸ ਟੱਕਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਗਤੀਆਤਮਕ ਊਰਜਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਐਕਸਰੇ ਫੋਟੋਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਹੁਣ ਐਕਸ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਡੀ-ਐਕਸਰਲੇਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਕਸ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਊਰਜਾ(ਬਿਜਲਚੁੰਬਕੀ ਊਰਜਾ) ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

## ਖੋਜੀ

ਐਕਸ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲਹਮ ਰੋਂਟਜਨ ਨੇ 1895 ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ।

ਵਿਲਹਮ ਰੋਂਟਜਨ

|  |
| --- |
| **ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ** |
| ਨਾਮ | ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ | ਆਵਿਰਤੀ(Hz) | ਫੋਟੋਨ ਊਰਜਾ (eV) |
| ਗਾਮਾ ਕਿਰਨ | 0.01 nm ਤੋਂ ਘੱਟ | 30 EHz ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ | 124 keV – 300+ GeV |
| ਐਕਸ ਕਿਰਨ | 0.01 nm – 10 nm | 30 EHz – 30 PHz | 124 eV  – 124 keV |
| ਅਲਟਰਾਵਾਈਲਟ ਕਿਰਨਾਂ | 10 nm – 380 nm | 30 PHz – 790 THz | 3.3 eV – 124 eV |
| ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ | 380 nm–700 nm | 790 THz – 430 THz | 1.7 eV – 3.3 eV |
| ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਕਿਰਨਾਂ | 700 nm – 1 mm | 430 THz – 300 GHz | 1.24 meV – 1.7 eV |
| ਮਾਈਕਰੋਵੇਵ ਕਿਰਨਾਂ | 1 ਮਿਮੀ – 1 ਮੀਟਰ | 300 GHz – 300 MHz | 1.24 µeV – 1.24 meV |
| ਰੇਡੀਓ ਕਿਰਨਾਂ | 1 ਮਿਮੀ – 100,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ | 300 GHz – 3 Hz | 12.4 feV – 1.24 meV |

## ਹਵਾਲੇ
# ਪਿਕਸਲ

ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਬੜਾ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਵਰਗਾਂ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
**ਪਿਕਸਲ** ਕਿਸੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕਰੀਨ (ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ) ਬਨਣ ਵਾਲੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੌਤਿਕ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। **dots**, or **picture element** ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚਿੱਤਰ, ਬਿੰਬ ਜਾਂ ਫੋਟੋ ਹੋਵੇ ਪਿਕਸਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਪਿਕਸਲ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਨੀਟਰ**[monitor]** ਡਿਸਪਲੇਅ ਸਕਰੀਨ ਤੇ ਡੌਟ ਜਾਂ ਵਰਗ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਪਿਕਸਲ ਇੱਕ ਡਿਜਿਟਲ ਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਡਿਸਪਲੇਅ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਿਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ | ਗਰਾਫਿਕਸ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਡਿਸਪਲੇਅ ਮਾਨੀਟਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਪਿਕਸਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗ ਸੰਜੋਗ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਸਪਲੇ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, **1280 x 768** ਦੇ ਡਿਸਪਲੇ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਡਿਸਪਲੇਅ ਸਕਰੀਨ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ **98,3040** ਪਿਕਸਲ ਦੇਵੇਗਾ | ਹਰੇਕ ਪਿਕਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਠ ਬਿੱਟ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ-ਅੰਤ ਡਿਸਪਲੇਅ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੱਖਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ | ਪਿਕਸਲ ਰਿਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਡਿਸਪਲੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ,ਮਾਨੀਟਰ ਸਕਰੀਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਕਸਲ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਚ ਬਿਹਤਰ ਚਿੱਤਰ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |

## ਹਵਾਲੇ
# ਐਡਮੰਡ ਬਰਕੀ

| ਮਾਨਯੋਗ
ਐਡਮੰਡ ਬੁਰਕੀ |
| --- |
| ਐਡਮੰਡ ਬਰਕੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ 1767,ਜੂਸ਼ੂ ਰੇਨੋਲਡਸ ਸਟੂਡੀਓ (1723-1792)  |
| ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੀਐਕਟਰ |
| ਸਾਬਕਾ |
ਹੈਨਰੀ ਡੈਂਡਸ |
| ਸਫ਼ਲ |
ਰਾਬਰਟ ਗ੍ਰਾਹਮ ਬੋਂਟਾਈਨ |
| ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਪੈਮਾਸਟਰ |
| ਮੌਨਾਰਕ |
ਜੁਰਜ ਤੀਜਾ  |
| ਪ੍ਰਾਈਮ ਮਿਨਿਸਟਰ |
ਦ ਡਿਊਕ ਆਫ ਪੋਰਟਲੈਂਡਵਿਲੀਅਮ ਪਿਟ ਦੀ ਯੂਅਰਜਰ |
| ਸਾਬਕਾ |
ਇਸਹਾਕ ਬਰਰੇ |
| ਸਫ਼ਲ |
ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰੇਨਵੈਲ |
| ਮੌਨਾਰਕ |
ਜੁਰਜ ਤੀਜਾ  |
| ਪ੍ਰਾਈਮ ਮਿਨਿਸਟਰ |
ਰਾਕਿੰਗਹਾ ਦੀ ਮਾਰਕੁਆਇਜ਼ |
| ਸਾਬਕਾ |
ਰਿਚਰਡ ਰਿਗਬੀ |
| ਸਫ਼ਲ |
ਇਸਹਾਕ ਬਰਰੇ |
| ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਜਨਮ |
12 ਜਨਵਰੀ 1729 (1729-01-12)12 ਅਰਰਾਨ ਕਿਊ, ਡਬਲਿਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ |
| ਮੌਤ |
9 ਜੁਲਾਈ 1797 (1797-07-09) (ਉਮਰ 68)ਬੀਕਸਨਫੀਲਡ, ਬਕਿੰਘਮਸ਼ਾਇਰ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ |
| ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ |
ਵੀਆਈਗ (ਰੌਕਿੰਮਾਘਾਟ)ਪੈਰਾ ਜੋੜਾ  |
| ਪਤੀ/ਪਤਨੀ | ਜੇਨ ਮਰੀ ਜੋਗੇਟ (ਵਿ. 1757) |
| ਸੰਤਾਨ |
ਰਿਚਰਡ ਬਰਕੇ ਜੂਨੀਅਰ |
| ਅਲਮਾ ਮਾਤਰ |
ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਡਬਲਿਨ |
| ਕੰਮ-ਕਾਰ |
ਲੇਖਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਦਾਰਸ਼ਨਕ |

**ਐਡਮੰਡ ਬੁਰਕੇ** (12 ਜਨਵਰੀ 1730 - 9 ਜੁਲਾਈ 1797) ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਰਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, ਬੁਲਾਰਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ, ਜੋ 1750 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ 1766 ਤੋਂ 1794 ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਿਘ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ,

ਬਰਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਬਰਕ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਲਾਜ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਟੈਕਸ ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਉਸਨੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ. ਬਰਕ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਮਰਥਨ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰੈਵੋਲਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਰਿਫਲਿਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਬੁਰਕੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਚੰਗੇ ਸਮਾਜ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧੜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਪੁਰਾਣੀ ਹੱਗ" ਕਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਰਲਸ ਜੇਮਜ਼ ਫੌਕਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ "ਨਿਊ ਵਿੱਗਜ਼" ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ।

ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੁਰਜ਼ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕੱਟੜਵਾਦ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

## ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ

ਬੁਕ ਦਾ ਜਨਮ ਡਬਿਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰਿਯਮ ਨਾਈ ਨਗਲੇ (1702-1770) ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਊਂਟੀ ਕਾਉਂਕ ਪਰਿਵਾਰ (ਅਤੇ ਨੈਨੋ ਨਾਗਲ ਦਾ ਇੱਕ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ) ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਕੀਲ, ਰਿਚਰਡ (1761 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ), ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਚਰਚ ਆਫ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ; ਇਹ ਹਾਲੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਉਹੀ ਰਿਚਰਡ ਬਰਕੀ ਹੈ ਜੋ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਦਲਿਆ ਸੀ। ਬੁਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ 1171 ਹਮਲੇ ਦੇ 1153 ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1185 ਵਿੱਚ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੱਖ "ਗੈਲ" (ਜਾਂ "ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਗਲਿਸ਼") ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਗੋਰਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਗਏ, "ਆਇਰਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਣ ਗਏ

## ਹਵਾਲੇ
# ਲੀਪ ਸਾਲ

**ਲੀਪ ਸਾਲ** ਉਸ ਸਾਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਾਧੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨਤੀ ਫਰਵਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹੈ।
ਇਕ ਦਿਨ ਤੇਈ ਘੰਟੇ ਸਪੰਜਾ ਮਿੰਟ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਹ ਚਾਰ ਮਿੰਟ ਚਾਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਛੇ ਘੰਟੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। 6×4=24 ਇਕ ਦਿਨ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਾਲ।

## ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ

[ [ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ]] ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦੇ 366 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਕ ਚਾਰ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 29 ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਪਰ ਜੋ ਸਾਲ 100 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ 400 ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਉਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ 29 ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ)। ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਵਿੱਚ 28 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# 16 ਜਨਵਰੀ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | ਜਨਵਰੀ | >> |
| ਐਤ | ਸੋਮ | ਮੰਗਲ | ਬੁੱਧ | ਵੀਰ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ਨੀ |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| **2026** |

**16 ਜਨਵਰੀ** ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 16ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 349(ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 350) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਬੁੱਧਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜ '3 ਮਾਘ' ਹੈ।

## ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਦਿਵਸ

* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ - ਅਮਰੀਕਾ
* ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਵਸ - ਮਿਆਂਮਾਰ
* ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਵਸ - ਥਾਈਲੈਂਡ

## ਵਾਕਿਆ

* **27 ਈ.ਪੂ** – **ਗਾਇਅਸ ਜੂਲੀਅਸ** ਨੂੰ *"ਆਗਸਟਸ"* ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ(ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ)।
* *1493* – ਸਪੇਨ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਕੋਲੰਬਸ ਨਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਤੁਰਿਆ।
* 1704 – ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਜਮੇਰ ਚੰਦ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
* 1761 – ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਂਡੀਚਰੀ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਖੋਹ ਲਿਆ।
* 1766 – ਸ਼ੁੱਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
* 1767 – ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਹੋਈ।
* 1872 – ਸਾਕਾ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ 49 ਕੂਕੇ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਡਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ।
* 1793 – ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ 'ਲੂਈਸ-XV' ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
* 1889 – ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ਼ਰਮ ਦਿਨ ਦਾ 53 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1913 – ਸ਼ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਆਇੰਗਰ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬਦਾਨ 'ਜੀ.ਐੱਚ. ਹਾਰਡੀ' ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ।
* 1930 – ਬੱਬਰਾਂ ਨੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਝੋਲੀ ਚੁੱਕ 'ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਕੰਡਿਆਨਾ' ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ।
* 1941 – ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਚਲੇ ਗਏ।
* 1970 – ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ 'ਕਰਨਲ ਮੁਆਮਰ ਗਦਾਫ਼ੀ' ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ।
* 2003 – ਸਪੇਸ਼ ਸ਼ਟਲ ਕੋਲੰਬੀਆ ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੁਲਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

## ਜਨਮ

ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ
* **27** – ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਸਮਰਾਟ ਆਗਸਟਸ ਕੈਸਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1630 – ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1842 – ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਮਹਾਂਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਡੇ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1855 – ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਏਲੀਨੋਰ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1920 – ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਨੀ ਅਰਦੇਸ਼ਰ ਪਾਲਖੀਵਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1924 – ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਹਬੀਬ ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1926 – ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਓ. ਪੀ. ਨਈਅਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1927 – ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1941 – ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਲੋਚਕ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਜਪਾਈ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1946 – ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਕਬੀਰ ਬੇਦੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1985 – ਸਟੂਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਦਾ ਯੀਅਰ, ਏਕ ਵਿਲੇਨ, ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦਾ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

## ਦਿਹਾਂਤ

ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ
* 1794 – ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਰਲਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ ਐਡਵਰਡ ਗਿਬਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1901 – ਭਾਰਤੀ ਜੱਜ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਮਹਾਂਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਡੇ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1938 – ਬੰਗਲਾ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1954 – ਰੂਸੀ/ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਪ੍ਰਿਸ਼ਵਿਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1966 – ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1985 – ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਮੁਰਜਿਮ ਦਸੂਹੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1985 – ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰ ਗੁਲਸ਼ਨ ਨੰਦਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2000 – ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਤਰਿਲੋਕੀ ਨਾਥ ਕੌਲ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
# ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲਦਾਪਾਰਾ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ
**ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ** ਜਾਂ **ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੱਖ ਭਾਵ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕੁਦਰਤੀ, ਅੱਧ-ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਵਿਕਸਤ ਜਮੀਨ ਦੀ ਰਾਖਵੀਂ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਮੁਲਾਕ ਐਲਾਨਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਲਕੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਮਿੱਥਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਮਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਜੰਗਲੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ਼

## ਹਵਾਲੇ
# ਚਾਡ

| ਚਾਡ ਦਾ ਗਣਰਾਜ*République du Tchad* جمهورية تشاد *ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਚਾਦ* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | Coat of arms |

 |
| **ਮਾਟੋ:**"*Unité, Travail, Progrès*"  (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ) "ਏਕਤਾ, ਕਿੱਤਾ, ਉੱਨਤੀ" |
| **ਐਨਥਮ:La Tchadienne* *ਚਾਡੀਆਈ ਭਜਨ* |
|  |
| ਰਾਜਧਾਨੀਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਅੰ'ਜਮੇਨਾ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਰਬੀ
  |
| ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ (1993) | 27.7% ਸਾਰਾ 12.3% ਅਰਬ 11.5% ਮਾਇਓ-ਕੱਬੀ 9.0% ਕਨੇਮ-ਬੋਰਨੂ 8.7% ਊਡਾਈ 6.7% ਹਜਰਾਈ 6.5% ਤਾਂਜੀਲੇ 6.3% ਦਜ਼ 4.7% ਫ਼ਿਤਰੀ-ਬਥ 6.4% ਹੋਰ 0.3% ਅਣ-ਪਛਾਤੇ |
| ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ | ਚਾਡੀਆਈ |
| ਸਰਕਾਰ | ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਣਰਾਜ |
|  |
| • ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ  | ਇਦਰਿਸ ਦੇਬੀ |
| • ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ  | ਇਮੈਨੁਅਲ ਨਦਿੰਗਰ |
|  |
| ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ | ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ |
|  ਸੁਤੰਤਰਤਾ |
|  |
| • ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ  | 11 ਅਗਸਤ 1960 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| • ਕੁੱਲ | 1,284,000 km2 (496,000 sq mi) (21ਵਾਂ) |
| • ਜਲ (%) | 1.9 |
| ਆਬਾਦੀ |
| • 2009 ਅਨੁਮਾਨ | 10,329,208 (73ਵਾਂ) |
| • 1993 ਜਨਗਣਨਾ | 6,279,921 |
| • ਘਣਤਾ | 8.0/km2 (20.7/sq mi) (212ਵਾਂ) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਪੀਪੀਪੀ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $19.543 ਬਿਲੀਅਨ (123ਵਾਂ) |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $1,865 (150ਵਾਂ) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਨਾਮਾਤਰ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $9.344 ਬਿਲੀਅਨ (130ਵਾਂ) |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $891 (151ਵਾਂ) |
| ਐੱਚਡੀਆਈ (2011) |  0.328 **Error: Invalid HDI value** · 183ਵਾਂ |
| ਮੁਦਰਾ | ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੀ.ਐੱਫ਼.ਏ. ਫ਼੍ਰੈਂਕ (XAF) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | UTC+1 (ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਮਾਂ) |
| • ਗਰਮੀਆਂ (DST) | UTC+1 (ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ) |
| ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ | 235 |
| ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀਐਲਡੀ | .td |

**ਚਾਡ** (ਅਰਬੀ: تشاد,*ਚਾਦ*; ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: *Tchad*), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਚਾਡ ਦਾ ਗਣਰਾਜ**, ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੀਬੀਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੂਡਾਨ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੈਮਰੂਨ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਾਈਜਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚਡਿਅਨ ਲੋਕ ਨਾਚ
## ਖੇਤਰ, ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ

ਚਾਡ ਦੇ ਖੇਤਰ
1971 ਵਿੱਚ ਬੋਲ। ਬੋਲ ਲੈਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਾਡ ਝੀਲ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਚਾਡ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ:

|  |  |
| --- | --- |
| 1. ਬਥ
2. ਚਰੀ-ਬਗੀਰਮੀ
3. ਹਜੇਰ-ਲਮੀਸ
4. ਵਦੀ ਫ਼ੀਰ
5. ਬਹਰ ਅਲ ਗਜ਼ੇਲ
6. ਬੋਰਕੂ
7. ਏਨੇਦੀ
8. ਗੇਰਾ
9. ਕਨੇਮ
10. ਲੈਕ
11. ਪੱਛਮੀ ਲੋਗੋਨ
 | 12. ਪੂਰਬੀ ਲੋਗੋਨ
13. ਮੰਦੂਲ
14. ਪੂਰਬੀ ਮਾਇਓ-ਕੱਬੀ
15. ਪੱਛਮੀ ਮਾਇਓ-ਕੱਬੀ
16. ਮੋਏਨ-ਚਰੀ
17. ਊਦਾਈ
18. ਸਲਾਮਤ
19. ਸਿਲਾ
20. ਤਾਂਜਿਲੇ
21. ਤ੍ਰਿਬੇਸਤੀ
22. ਅੰ'ਜਮੇਨਾ
 |

## ਹਵਾਲੇ
# 1980

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਦੀ: | 19ਵੀਂ ਸਦੀ – **20ਵੀਂ ਸਦੀ** – 21ਵੀਂ ਸਦੀ |
| ਦਹਾਕਾ: |  1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  – 1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ –  1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2000 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2010 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  |
| ਸਾਲ: | 1977 1978 1979 – **1980** – 1981 1982 1983 |

**1980** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ

* 4 ਨਵੰਬਰ – ਰੌਨਲਡ ਰੀਗਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 40ਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।
* 21 ਨਵੰਬਰ – ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ (ਅਮਰੀਕਾ) ਵਿੱਚ ਐਮ.ਜੀ.ਐਮ. ਹੋਟਲ ਕੈਸੀਨੋ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ 87 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

== ਜਨਮ==1960

## ਮਰਨ

* 12 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਜੂਮਦਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ।(ਜ. 1888)
* 16 ਦਸੰਬਰ – ਜਰਮਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਹੈਲਮਥ ਵਾਲਟਰ ਦੀ ਮੌਤ।

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# 1920

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਦੀ: | 19ਵੀਂ ਸਦੀ – **20ਵੀਂ ਸਦੀ** – 21ਵੀਂ ਸਦੀ |
| ਦਹਾਕਾ: |  1890 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1910 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  – 1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ –  1930 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1940 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  |
| ਸਾਲ: | 1917 1918 1919 – **1920** – 1921 1922 1923 |

**1920** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ

* 16 ਜਨਵਰੀ – ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਸੀ, ਦੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਭਾ ਹੋਈ।
* 19 ਜਨਵਰੀ – ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਨੇ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦਾ ਮਤਾ ਰੱਦ ਕੀਤਾ।
* 12 ਅਕਤੂਬਰ – ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ।
* 13 ਅਕਤੂਬਰ – ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਾਸਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ।
* 3 ਨਵੰਬਰ – ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ 15 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਇਕੱਠ ਬਾਰੇ 'ਹੁਕਮਨਾਮਾ' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 19 ਨਵੰਬਰ – ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ।
* 14 ਦਸੰਬਰ – ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਾਇਮ ਹੋਈ।
* 6 ਦਸੰਬਰ – ਉਦਾਸੀ ਟੋਲੇ ਦਾ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਉਤੇ ਹਮਲਾ
* 30 ਦਸੰਬਰ –ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਉੱਤੇ ਪੰਥ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਜਥਾ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ ਦੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।

## ਜਨਮ

* 12 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਪ੍ਰਾਣ, ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ। (ਮ. 2013)
* 7 ਅਪਰੈਲ – ਪੰਡਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਉਘੇ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਦਾ ਜਨਮ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ’ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
* 27 ਅਕਤੂਬਰ – ਭਾਰਤ ਦੇ 10ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕੋਚੇਰਿਲ ਰਮਣ ਨਾਰਾਇਣਨ ਦਾ ਜਨਮ।

## ਮਰਨ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# ਕੀਵ

| ਕੀਵ |
| --- |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Interactive map of ਕੀਵ |
| Boroughs | ਫੈਲਾਓ
10 ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਦਾਰਨਿਤਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਦਸਨਿਆਂਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਦਨੀਪ੍ਰੋਵਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਹੋਲੋਸੀਵਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਓਬੋਲੋਨਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਪਚੇਰਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਪੋਦਿਲਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਸ਼ੇਵਚੇਨਕੀਵਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਸੋਲੋਮਿਆਂਸਕੀ ਰੇਆਨ
* ਸਵੀਆਤੋਸ਼ਿਨਸਕੀ ਰੇਆਨ
 |
|  • ਘਣਤਾ | 3,299/km2 (8,540/sq mi) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+2 |
|  • ਗਰਮੀਆਂ (ਡੀਐਸਟੀ) | ਯੂਟੀਸੀ+3 (EEST) |

**ਕੀਵ** ਜਾਂ **ਕੀਇਵ** ([Київ (*ਕਈਵ*)] Error: {{Lang-xx}}: text has italic markup (help); [Киев (*ਕੀਵ*)] Error: {{Lang-xx}}: text has italic markup (help)) ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ-ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਨੀਪਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,611,300 ਸੀ ਪਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੀਵ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਉਦਯੋਗਾਂ, ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਢੁਆਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀਵ ਮੈਟਰੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਰੂਸ

**ਰੂਸ** (/ˈrʌʃə/ ( ਸੁਣੋ); ਰੂਸੀ: *Росси́я*, tr. *Rossija*; IPA: [rɐˈsʲijə]; from the ਯੂਨਾਨੀ: *Ρωσία* — Rus'), ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ **ਰੂਸੀ ਸੰਘ** ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਯੁਰੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜ ਹੈ। 17,075,200 square kilometres (6,592,800 sq mi) ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਥਲੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਭਾਗ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਨੌਂਵਾਂ ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮਾਰਚ 2016 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਜਨਸੰਖਿਆ 146.6 ਮਿਲੀਅਨ (ਲਗਭਗ 14.6 ਕਰੋੜ) ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵੱਖਰੇ ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ ਹਨ ਤੇ ਇੱਥੇ ਧਰਾਤਲ ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਭਿੰਨਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੱਕ ਰੂਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਰਵੇ, ਫਿਨਲੈਂਡ, ਇਸਤੋਨੀਆ, ਲਾਤਵੀਆ, ਲਿਥੁਆਨੀਆ, ਪੋਲੈਂਡ, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਜੌਰਜੀਆ, ਯੂਕਰੇਨ, ਅਜ਼ਰਬਾਇਜਾਨ, ਕਜਾਖਸਤਾਨ, ਚੀਨ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਲਾਸਕਾ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰਹੱਦ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਸਕੋ, ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, ਨੋਵੋਸੀਬਿਰਸਕ, ਕ੍ਰਾਸਨੋਡਾਰ ਅਤੇ ਵੋਲਗਾਗਰਾਤ ਹਨ।

## ਨਾਂਅ

ਰੂਸ ਨਾਂ ਰੂਸ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਧਯੁਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬ ਸਲਾਵ ਦੁਆਰਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਬਾਦੀ ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਹੀ ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਮ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਾਸੀ "Русская Земля" (ਰੁਸਕਾਜਾ ਜ਼ੇਮਲੇਜਾ) ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਰੂਸੀ ਜ਼ਮੀਨ" ਜਾਂ "ਰਸ ਦੇ ਦੇਸ਼" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ". ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਲੇਖਨ ਦੁਆਰਾ 'ਕੀਵਨ ਰਸ ਦੇ ਰੂਪ' ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਨਾਮ ਰਸ ਹੀ ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਰਸ 'ਲੋਕਾਂ, ਸਰਬਿਆਈ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਵਸ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਵਗੋਰਡ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸਵਨ ਰਸ ਬਣ ਗਈ.

ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਸਕਰਣ 'ਰੁਤਾਨੀਆ' ਸੀ, ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਰਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਰਪ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਨ. ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਮ, ਰੂਸ (ਰੋਸਿਸਾ), ਕਿਆਵਨ ਰਸ ਦੇ ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਯੂਨਾਨੀ ਉਪਨਾਮ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, Ρωσσία ਰੋਸੀਆ-ਸਪੈਲਡ Ρωσία (ਰੋਜ਼ੇਯਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ [ਰੋਸਿਆ]) ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ.

ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਤਰੀਕਾ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ "ਰੂਸੀ" ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸਸੀ (ਰੂਸੀ: россияне) ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ. ਦੋ ਰੂਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਰੂਸੀ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਇੱਕ "русские" (ਰੁਸਕੀਆ) ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਤਲਬ "ਨਸਲੀ ਰੂਸੀ" ਹੈ. ਇਕ ਹੋਰ "россияне" (ਰੋਸਿਆਨੇ) ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਨਸਲੀ ਭੇਦਭਾਵ" ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਅਕਸਰ ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.

## ਇਤਿਹਾਸ

### ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸ

### ਕਿਏਵਨ ਰਸ'

### ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਵੱਡੇ ਡੱਚੀ

### ਰੂਸ ਦੀ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ

### ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ

### ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਗਣਰਾਜ

### ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ

### ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ

### ਰੂਸੀ ਸੰਘ

## ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ

### ਧਰਾਤਲ

### ਜਲਵਾਯੂ

### ਸਰਹੱਦਾਂ

### ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ

## ਜਨਸੰਖਿਆ

### ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ

### ਭਾਸ਼ਾ

### ਧਰਮ

### ਸਿੱਖਿਆ

### ਸਿਹਤ

## ਰਾਜਨੀਤਕ

### ਸਰਕਾਰ

### ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ

### ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ

## ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ

### ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ

### ਖੇਤੀਬਾੜੀ

### ਸਨਅਤ

### ਵਿੱਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ

### ਯਾਤਾਯਾਤ

### ਊਰਜਾ

### ਪਾਣੀ

### ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ

### ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ

## ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ

## ਸੱਭਿਆਚਾਰ

### ਸਾਹਿਤ

### ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ

### ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ

### ਲੋਕ ਕਲਾ

### ਭੋਜਨ

### ਤਿਉਹਾਰ

### ਖੇਡਾਂ

### ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ

### ਅਜਾਇਬਘਰ ਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ

## ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

### ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਸਲੇ

### ਬਾਹਰੀ ਮਸਲੇ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

## ਹਵਾਲੇ
# ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ

| ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ |
| --- |
| ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਲੋਗੋ |
| **ਹੁਣ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇੇ ਅਜੈ ਬੰਗਾ** ਜੂਨ 2, 2023 ਤੋਂ |
| ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ | ਪੰਜ ਸਾਲ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | president.worldbankgroup.org |

**ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ** ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਮਿਆਦ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੈਂਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਹੈ, ਅਤੇ IMF ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਕੋਲ ਆਰਥਿਕ ਤਜਰਬਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਚੌਦਵੇਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਜੈ ਬੰਗਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 3 ਮਈ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2 ਜੂਨ, 2023 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਨੋਟ

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* President of the World Bank