Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਕੋਬੇ

| ਕੋਬੇ
神戸市 |
| --- |
| Designated city |
| ਕੋਬੇ ਸ਼ਹਿਰ |
| , ਕੋਬੇ ਚਾਈਨਾਟਾਉਨ, ਕਿਕੂਸੀਡਾਈ ਤੋਂ ਮਾਊਂਟ ਮਾਯਾ ਦਾ ਰਾਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਕੋਬੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਟਾਵਰ]]ਉੱਪਰ ਖੱਬੇ ਤੋਂ: ਕੋਬੇ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਅਕਾਸ਼ੀ ਕੈਕਿਓ ਬਰਿਜ਼, ਕੀਟਾਨੋ-ਚੋ]], ਕੋਬੇ ਚਾਈਨਾਟਾਉਨ, ਕਿਕੂਸੀਡਾਈ ਤੋਂ ਮਾਊਂਟ ਮਾਯਾ ਦਾ ਰਾਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਕੋਬੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਟਾਵਰ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flag |  |

 |
| ਹਿਓਗੋ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕੋਬੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ |
| ਦੇਸ਼ | ਜਾਪਾਨ |
| ਖਿੱਤਾ | ਕਨਸਾਈ |
| ਪ੍ਰਾਂਤ | ਹਿਓਗੋ ਪ੍ਰਾਂਤ |
| ਸਰਕਾਰ |
|  • ਮੇਅਰ | Kizō Hisamoto |
| ਖੇਤਰ |
|  • ਕੁੱਲ | 552.23 km2 (213.22 sq mi) |
| ਆਬਾਦੀ (1 ਮਈ 2015) |
|  • ਕੁੱਲ | 15,36,499 (5th) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+9 (Japan Standard Time) |
| • ਰੁੱਖ | *Camellia sasanqua* |
| • ਫੁੱਲ | Hydrangea |
| Phone number | 078-331-8181 |
| Address | 6-5-1 Kano-chō, Chūō-ku, Kōbe-shi, Hyōgo-ken 650-8570 |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | City of Kobe |

**ਕੋਬੇ** (神戸市, *Kōbe-shi*, ਜਪਾਨੀ ਉਚਾਰਨ: [koːꜜbe]) ਛੇਵਾਂ-ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਹਿਓਗੋ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਓਸਾਕਾ ਅਤੇ ਕਾਇਯੋਟੋ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਹਾਨਸ਼ਿਨ ਮਹਾਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਂਸ਼ੂ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਓਸਾਕਾ ਬੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਓਸਾਕਾ ਤੋਂ ਲੱਗਪੱਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੱਗਪੱਗ 15 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਓਸਾਕਾ ਅਤੇ ਕਾਇਯੋਟੋ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ Keihanshin ਮਹਾਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ *ਨਿਹੋਂ ਸ਼ੋਕੀ* ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕੂਤਾ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕੀ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਐਮਪ੍ਰੇਸ ਜਿੰਗੂ ਨੇ 201 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤੋਕੁਗਾਵਾ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਪੋਰਟ ਤੇ ਤੋਕੁਗਾਵਾ ਸ਼ੋਗੂਨੇਟ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸੀ। 1889 ਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੋਬੇ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ "kanbe" (神戸) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਕੂਤਾ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ। 1956 ਵਿੱਚ ਕੋਬੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਨੀਤ ਜਪਾਨ ਦੇ 17 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਕੋਬੇ ਸ਼ਹਿਰ 1853 ਵਿੱਚ ਤਨਹਾਈ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਾਸਮੋਪੋਲੀਟਨ ਪੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ 1995 ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਨਸ਼ਿਨ ਭੂਚਾਲ ਕਰਨ ਇੱਕ ਪੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਜਪਾਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਬਿਜ਼ੀ ਕੰਟੇਨਰ ਪੋਰਟ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਇਤਿਹਾਸ

### ਮੇਜੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਪੱਛਮੀ ਕੋਬੇ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਸੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮ ਅਜ ਕਮ ਜੋਮੋ ਕਾਲ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀ ਸੀ।
 ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿਓਗੋ-ਕੂ ਵਿੱਚ ਵਾਡਾ ਕੇਪ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਭੂਗੋਲ ਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਰਨ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡ *ਨਿਹੋਂ ਸ਼ੋਕੀ* ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਕੂਤਾ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਐਮਪ੍ਰੇਸ ਜਿੰਗੂ ਨੇ 201 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਓਸਾਕਾ

| ਓਸਾਕਾ |
| --- |
|  |
| Interactive map of ਓਸਾਕਾ |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+9 |
| ਫੋਨ ਨੰਬਰ | 06-6208-8181 |
| ਪਤਾ | 1-3-20 ਨਾਕਾਨੋਸ਼ੀਮਾ, ਕੀਤਾ-ਕੂ, ਓਸਾਕਾ-ਸ਼ੀ, ਓਸਾਕਾ-ਫੂ 530-8201 |

ਓਸਾਕਾ ਕਿਲ਼ਾ
**ਓਸਾਕਾ** (大阪) ਸੁਣੋ ਜਪਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਹੋਂਸ਼ੂ ਦੇ ਕਾਂਸਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਕਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਮਿਥਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਓਸਾਕਾ ਪ੍ਰੀਫੈਕਟੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਈਹਾਂਸ਼ਿਨ ਮਹਾਂਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਓਟੋ, ਓਸਾਕਾ ਅਤੇ ਕੋਬੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਓਸਾਕਾ ਖਾੜੀ ਲਾਗੇ ਯੋਦੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਹਾਨੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਟੋਕੀਓ ਅਤੇ ਯੋਕੋਹਾਮਾ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

## ਸ਼ਹਿਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼

 ਉਮੇਦਾ ਅਕਾਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਦਾ ਦਿੱਸਹੱਦਾ
 ਉਮੇਦਾ ਵਿਖੇ ਰਿਟਜ਼ ਕਾਰਲਟਨ ਹੋਟਲ ਤੋਂ ਓਸਾਕਾ ਦਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ
## ਹਵਾਲੇ
# ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ

ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ
**ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ** ਅਲਤਾਈਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਤੇ ਯੋਗਾਤਮਕ ਬਣਾਵਟ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖਤ: ਅਨਤੰਤਰ ਮੰਗੋਲ, ਅੰਦਰਲਾ ਮੰਗੋਲ ਦੇ ਸਵਤੰਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬੁਰਯਾਤ (Buriyad) ਮੰਗੋਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਿਰਿਕਤ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲ ਮੰਚੂਰੀਆ, ਚੀਨ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੋਈ 40 ਲੱਖ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਨੇਵਾਲੇ ਮੰਗੋਲ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਮੰਜੂਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਤਥਾਕਥਿਤ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਣਰਾਜ ਮੰਗੋਲ ਦੀ ਹਲਹਾ (Khalkha) ਬੋਲੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਦਰਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਦ ਕਬੂਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਹਲਹਾ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਬੋਲੀ ਮੰਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਬਨਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਾਹਿਤਿਅਕ ਮੰਗੋਲ ਪੜੇ-ਲਿੱਖੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਗਣਰਾਜ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰੂਸੀ ਲਿਪੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੁਣ ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਾਹਿਤਿਅਕ ਭਾਸ਼ਾ ਘੱਟ ਅਤੇ ਨਵ ਮੰਗੋਲ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਣਵਾਲੀ ਹਲਹਾ ਬੋਲੀ ਜਿਆਦਾ ਆਦਰ ਯੋਗ ਸਮੱਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਹੈ।
# ਪੰਜਾਬੀ ਬਰੇਲ

| ਪੰਜਾਬੀ ਬਰੇਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਬਰੇਲ |
| --- |
| ਲਿਪੀ ਕਿਸਮ |  ਲਿਪੀ
 |
| ਪ੍ਰਿੰਟ ਤਰੀਕਾ | ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ |
| ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ |
| ਸਬੰਧਤ ਲਿਪੀਆਂ |
| ਮਾਪੇ ਸਿਸਟਮ | ਬਰੇਲ* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਰੇਲ
	+ ਭਾਰਤੀ ਬਰੇਲ
		- ਪੰਜਾਬੀ ਬਰੇਲ
 |

**ਪੰਜਾਬੀ ਬਰੇਲ** ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਬਰੇਲ ਲਿਪੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਬਰੇਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਖਰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਬਰੇਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਨ।

## ਵਰਨਮਾਲਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਬਰੇਲ ਵਰਨਮਾਲਾ ਥੱਲੇ ਦਰਜ ਹੈ।

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਅ | ਆ | ਇ | ਈ | ਉ | ਊ | ਏ | ਐ | ਓ | ਔ |
| ISO | a | ā | i | ī | u | ū | ē | e | ō | o |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਕ | ਖ | ਗ | ਘ | ਙ |
| ISO | k | kh | g | gh | ṅ |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਚ | ਛ | ਜ | ਝ | ਞ |
| ISO | c | ch | j | jh | ñ |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਟ | ਠ | ਡ | ਢ | ਣ |
| ISO | ṭ | ṭh | ḍ | ḍh | ṇ |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਤ | ਥ | ਦ | ਧ | ਨ |
| ISO | t | th | d | dh | n |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਪ | ਫ | ਬ | ਭ | ਮ |
| ISO | p | ph | b | bh | m |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |  |  |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਯ | ਰ | ਲ | ਵ |
| ISO | y | r | l | v |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਸ | ਹ | ੜ |
| ISO | s | h | ṛ |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |

### ਬਿੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ

ਭਾਰਤੀ ਬਰੇਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਿੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ⠐, ਇਸ ਨਾਲ ਗ *ga* /ɡə/ ਵਿਅੰਜਨ ਤੋਂ ਗ਼ *ġa* /ɣə/ ਵਿਅੰਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਬਰੇਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਛੇ ਅੱਖਰ ਹੇਠ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ਗੁਰਮੁਖੀ | ਖ਼ | ਗ਼ | ਜ਼ | ਫ਼ | ਲ਼ | ਸ਼ |
| ISO | x | ġ | z | f | ḷ | ś |
| ਬਰੇਲ |  |  |  |  |  |  |

## ਹਵਾਲੇ
# ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ

ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਦੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਵੰਡ
**ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ** ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਟੱਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਪਿਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਹੜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਸ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ-ਵਿਆਪੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਕਰਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਨਿਚੋੜ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ 14 ਪਰਿਵਾਰ ਕਲਪੇ ਹਨ।

ਇਹਨਾ 14 ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ''ਭਾਰਤ-ਯੂਰਪੀ" (ਭਾਰੋਪੀ ਪਰਵਾਰ) ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਠ ਉਪ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ

## ਹਵਾਲੇ
# ਸਮੁੰਦਰੀ ਓਟਰ

**ਸਮੁੰਦਰੀ** ਓਟਰ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇਸਤਰੀ ਜੀਵ ਹੈ। ਬਾਲਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਓਟਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 14 and 45 kg (31 and 99 lb) ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀਜ਼ਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਓਟਰ ਦਾ ਮੁਢਲੇ ਰੂਪ ਦਾ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਫਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੰਘਣਾ ਕੋਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਓਟਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਨੇੜਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਚਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਵੱਲ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇਨਵਰਟੈਬਰੇਟਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਰਚਿਨ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੋਲਕਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਸਟੀਸੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਉਜਾੜਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਰੇਂਜ ਵਿਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਕੀਸਟੋਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਰਚਿਨ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੈਲਪ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਓਟਰ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਵਿਕਾਸ

ਸਮੁੰਦਰੀ ਓਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰਾ ਹੈ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਓਟਰ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਤਲਾ) ਮਸਟੇਲੀਡੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 13 ਓਟਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇਜ, ਬੈਜਰ ਅਤੇ ਮਿੰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। *ਐਨਹਾਈਡਰਾ* ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹੋਰ ਮਸਾਲੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 1982 ਵਿਚ, ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੰਨ ਰਹਿਤ ਸੀਲਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹੈ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਓਟਰ ਇਸਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਸਦੇ ਨੱਕ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕੰਨ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦ ਦੇ ਪੈਰ, ਜੋ ਤੈਰਾਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੰਬੇ, ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈੱਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅੰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਤੈਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਛ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟੀ, ਸੰਘਣੀ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਪੰਜੇ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜੇ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪੈਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫਿਸਲਣ ਵਾਲੇ ਤਿਲਕਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੱਡੀਆਂ ਓਸਟੀਓਸਕਲੇਰੋਸਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ

| ਤੁਰਕ |
| --- |
| *Türkçe* |
| ਉਚਾਰਨ | [ˈtyɾct͡ʃɛ] ( ਸੁਣੋ) |
| ਜੱਦੀ ਬੁਲਾਰੇ | ਤੁਰਕੀ (ਸਰਕਾਰੀ), ਉੱਤਰੀ ਸੀਪਰਸ (ਸਰਕਾਰੀ), ਸੀਪਰਸ (ਸਰਕਾਰੀ), ਬੁਲਗਾਰੀਆ, Macedonia, ਯੂਨਾਨ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, Kosovo, ਰੋਮਾਨੀਆ, ਇਰਾਕ, ਬੋਸਨੀਆ |
| ਨਸਲੀਅਤ | ਤੁਰਕੀ |
| Native speakers | 63 million (2007) |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ | ਤੁਰਕਿਕ
* Oghuz
	+ Western Oghuz
		- **ਤੁਰਕ**
 |
| Early forms | Old Anatolian Turkish
* Ottoman Turkish
 |
| ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ | * Ottoman Turkish (defunct)
 |
| ਉੱਪ-ਬੋਲੀਆਂ | * Karamanli Turkish
* Cypriot Turkish
 |
| ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ | Latin (Turkish alphabet) Turkish Braille |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ |
| ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ | ਤੁਰਕੀ ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਸਾਈਪ੍ਰਸ |
| ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ | ਫਰਮਾ:BIH
ਫਰਮਾ:GRE
ਫਰਮਾ:IRQ
Kosovo
ਫਰਮਾ:Country data ਮਕਦੂਨੀਆ ਗਣਰਾਜ
ਫਰਮਾ:ROM |
| ਰੈਗੂਲੇਟਰ | Turkish Language Association |
| ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਡ |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-1 | `tr` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2 | `tur` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3 | `tur` |
| *Glottolog* | `nucl1301` |
| ਭਾਸ਼ਾਈਗੋਲਾ | `part of 44-AAB-a` |
|      Countries where Turkish is an official language
     Countries where it is recognized as a minority language |
|

**ਤੁਰਕ ਭਾਸ਼ਾ**, ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਐਪਰ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਮਧ ਯੂਰਪ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਖਾਸ ਕਰ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ ਵੀਤੁਰਕੀ ਜ਼ਬਾਨ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ 7 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧ ਲੋਕ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਅਕਸਰੀਅਤ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਰ, ਜੋ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਧ ਏਸ਼ੀਆ (ਆਧੁਨਿਕ ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨ) ਦਾ ਵਾਸੀ ਸੀ, ਚਾਗਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ ਜੋ ਤੁਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ

ਮਹਾਨ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਵਰਗੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
**ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਰਮੌਰ ਰਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਰਸੂਖ਼ ਭਾਵ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਜੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਕੋਲ਼ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਰਤੀ ਅਤੇ ਨਰਮ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਛੋਟੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਂਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਫੁਕੂਸ਼ੀਮਾ ਰੀਐਕਟਰ ਲੀਕ

ਫੁਕੂਸ਼ੀਮਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਲੀਕੇਜ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜੂਝ ਰਹੇ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਰਿਐਕਟਰ ਨੰਬਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਕੇ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਆਯੋਜਤ ਪ੍ਰੈਸ ਮਿਲਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਹਿਦੇਹਿਕੋ ਨਿਸ਼ਿਯਾਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਐਕਟਰ ਨੰਬਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਓਵਰਹੀਟਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਟੋਕੀਓ ਪਾਵਰ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਸੈਲਫ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸਿਜ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਰਿਐਕਟਰ ਦੇ ਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਝਟਕਾ ਲੱਗੇਗਾ।
ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 11 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਆਈ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਯੰਤਰ ਤੋਂ ਵਿਕਿਰਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 300 ਕੁਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਨ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਗਾ ਕੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਚਰਨੋਬਿਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਬਾਦ ਤੋਂ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਰ 11 ਮਾਰਚ, 2011 ਨੂੰ ਰਿਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ’ਤੇ 9 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ,ਸੁਨਾਮੀ ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ’ਚ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ। ਇੰਨੀ ਤਬਾਹੀ ਇੰਨੀ ਮਾਰ ‘ਜਪਾਨ ਪਰਮਾਣੂ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਕਗਾਰ ’ਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਯਾਦ ਰੱਖਣਗੇ ਅਤੇ ਭੁਗਤਣਗੇ ਵੀ’ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਦਿਲ ਕੰਬਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਪਾਨ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਅੱਡੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ’ਚੋਂ ਰਿਸਾਅ ਉੱਪਰੰਤ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਹਿਮ ’ਚ ਹੈ। ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਕਰਣ ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ। ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ 4 ਇੰਚ ਧਰਤੀ ਧਸ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੀਪ 8 ਇੰਚ ਧਸ ਗਏ ਹਨ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਏ ਹਨ, ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਨਮੋਡਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਮਗਰੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵਜੂਦ ਮਿੱਟੀ ’ਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਮੈਟਰੋ ’ਤੇ ਜਪਾਨ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ ਸੀ ਉਹ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਹੋ ਗਈ। ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਿਲ ਗਏ, ਸੰਸਦ ’ਚ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਰੁਕ ਗਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਅਗਨੀ ਭੇਟ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਹਵਾਈ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ’ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਲਕ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮਦਦ ਲਈ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੁਸੀਬਤ ਜ਼ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤ੍ਰਾਹ-ਤ੍ਰਾਹ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਖਤਰਾ ਖਤਰਨਾਕ ਰੂਪ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਟੋਕੀਓ ਸਮੇਤ ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਦੇ ਕਈ ਗੁਆਂਢੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਖਬਰਾਂ ਹਨ। ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜਣ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟੂਟੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੈਵਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਪੁਲਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਮਿਆਮੀ ਪਰਫੈਕਚਰ ਵਿੱਚ 28000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਯਾ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।
# ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ

2013 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਵਪਾਰ, ਅੰਕੜੇ ਘਣ ਮੀਟਰਾਂ 'ਚ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਸ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਕਤਰ ਬਿਨਾਂ ਪਾਈਪਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਲ ਰਾਹੀਂ ਗੈਸ ਦੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰਕੇ ਸਾਲ ਘਣ ਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਨਿਕਾਸ।
**ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਥਰਾਟੀ ਬਾਲਣ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਫ਼ਨ ਹੋਏ ਬੂਟਿਆਂ, ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਭਾਰੀ ਤਾਪ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਵਸੀਲਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਭਰਪੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਗੈਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਰਲਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੀਥੇਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਅਲਕੇਨਾਂ ਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਸਲਫ਼ਾਈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਦੀਆਂ ਤੁੱਛ ਫ਼ੀਸਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ, ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਬਨੀ ਰਸਾਇਣ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਰਸਾਇਣਕ ਫ਼ੀਡ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰੀ ਜੋੜ

* ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਉੱਤੇ ਐੱਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਦੀ ਘੋਖ
* A Comparison between Shale Gas in China and Unconventional Fuel Development in the United States: Health, Water and Environmental Risks by Paolo Farah and Riccardo Tremolada. This is a paper presented at the Colloquium on Environmental Scholarship 2013 hosted by Vermont Law School (11 October 2013)
* ਵਧੇਰੇ ਬੀਟੀਯੂ ਵਾਲ਼ੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ Archived 2017-12-07 at the Wayback Machine.
* ਮੈਕਸੀਕੋ ਸ਼ੇਲ ਗੈਸ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
# ਬਰੂਨਾਈ

ਬਰੂਨਾਈ ਦਾ ਝੰਡਾ**ਬਰੁਨੇਈ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: **Brunei;** ਮਲਾ: برني دارالسلام ਨੇਗਾਰਾ ਬਰੂਨਾਈ ਦਾਰੁੱਸਲਾਮ) ਜੰਬੂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਜਤੰਤਰ (ਸਲਤਨਤ) ਹੈ। ਬਰੂਨਾਈ ਕਦੇ ਇੱਕ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਲਤਨਤ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਪੂਰਣ ਬੋਰਨਯੋ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪਿੰਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭੱਜਿਆ ਤੱਕ ਸੀ। 1888 ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। 1941 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। 1945 ਵਿੱਚ ਬਰੀਟੇਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਕੇ ਪੁੰਨ: ਆਪਣੇ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। 1971 ਵਿੱਚ ਬਰੂਨਾਈ ਨੂੰ ਆਂਤਰਿਕ ਆਟੋਨਮੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 1984 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਨ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। 2023 ਤੱਕ , ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 455,858 ਸੀ।
# ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ

ਇੱਕ **ਸਹਾਇਕ**, **ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ**ਜਾਂ**ਧੀ ਕੰਪਨੀ** ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੰਪਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤੀ ਮੂਲ ਕੰਪਨੀ (ਪੇਰੇਂਟ ਕੰਪਨੀ) ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ, ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ, ਨਿਗਮ ਜਾਂ ਸੀਮਿਤ ਦੇਣਦਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬੁੱਕ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ *ਛਾਪਿਆਂ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਜੁਕ

| ਜੁਕ |
| --- |
|  |
| ਸਰੋਤ |
| ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਸ਼ | ਕੋਰੀਆ |
| ਖਾਣੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ |
| ਪਰੋਸਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ | Warm |
| ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ | ਦਲੀਆ |

**ਜੁਕ** ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਰੀਆਈ ਦਲੀਆ ਵਾਲਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪਕਾਏ ਚਾਵਲ, ਬੀਨ, ਤਿਲ, ਅਤੇ ਅਜ਼ੁਕੀ ਬੀਨ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹਰ ਜਗਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਮ ਹੈ ਜਿਂਵੇ ਕੀ ਕਾੰਟੋਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜੂਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਅਕਸਰ ਸਵੇਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੀ ਵੀ ਸਮੇਂ ਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਸ਼ਣ ਭਰਭੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਰਮ ਤੇ ਹਲਕੇਪਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਜ਼ਮ ਛੇਤੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਸੇਹਤ ਵਿੱਚ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੁਕ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਭੋਜਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੁਕ ਚੇਨ ਸਟੋਰ ਦੇ ਕੇ ਵਪਾਰਕ ਇਸਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।

## ਕਿਸਮਾਂ

ਜੁਕ ਦੀਆਂ ਚਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੁਕ ਦੀ ਸਬ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ "ਹੀਨ ਜੁਕ"(흰죽, ਚਿੱਟੀ ਜੁਕ) ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸਧਾਰਨ ਚਿੱਟੇ ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋ ਸਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਵਾਦੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਦਾਂ ਕੀ ਕਿਮਚੀ, ਕਟਲ ਮੱਛੀ ਦਾ ਆਚਾਰ, ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਤੰਦੂਆ (octopus) ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੂਜੇ ਪਕਵਾਨ. ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਂਵੇ ਦੁੱਧ, ਸਬਜ਼ੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ (seafood), ਗਿਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਦਾਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ

ਜੁਕ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ* A bowl of Korean take-out olgaengi (melanian snail) juk
* A bowl of Korean seafood juk with roasted ground seaweed and roasted sesame seeds and Banchan

## ਹਵਾਲੇ
# ਬੀਟਾ

**ਬੀਟਾ** (ਵੱਡਾ Β, ਛੋਟਾ β; ਯੂਨਾਨੀ: Βήτα Bḗta) ਯੂਨਾਨੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਖਰ ਹੈ।

## ਨਾਮ

## ਇਤਿਹਾਸ

ਇਸ ਅੱਖਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਅੱਖਰ ਬੈੱਥ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ|

## ਵਰਤੋਂ

### ਗਿਣਤੀ 'ਚ

ਯੂਨਾਨੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੀਟਾ ਦਾ ਮੁੱਲ 2 ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ B ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ|

### ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਚ

ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਬੀਟਾ ਸ਼ਬਦ ਸੋਫਟਵੇਅਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ-ਅਰਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰੀਖਣ ਸੰਸਕਰਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਨਮੁੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਜਿਸਦਾ ਸੰਸਕਰਨ ਅੰਕ 0.n ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|

### ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ 'ਚ

### ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ 'ਚ

* ਬੀਟਾ ਰਸਾਓ: ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ
* ਬੀਟਾ ਕੋਣ: ਗਣਿਤ 'ਚ ਕੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ

### ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਅੱਖਰ

### ਹਵਾਲੇ