Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ

ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਲਾਪਲ ਪਿੰਨ
ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕੋਰੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਪਰ 1948 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ. ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਾਕਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਲੀ ਹੈ; ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਾਂਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ, ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜੀ ਰੂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਨਕਲਾਬੀ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਵਲ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ (ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ), ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁੱਕਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਹਨ।

## ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਥੀਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਛੱਡਣ. ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਥਾਨਕ ਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਸਲ ਅਨੋਖੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਹੀ ਪ੍ਰੋਲੇਤਾਰੀ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵੰਤ, ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕੋਰੌਗ੍ਰਾਫੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਾਲ ਗਾਇਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ 1990 ਵਿਆਂ ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਬੈਂਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ

## ਸੇਧ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ

ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਾਰਟੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਜਾਂ ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਵਰਗੇ ਜਨਤਕ ਵਿਰੋਧੀ ਰੋਮਾਂਚਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤ

ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਕਿਮ ਜੋਂਗ-ਆਈਲਸ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਭਾਵਨਾ. ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਰਾਜ ਲਈ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ.

## ਹਵਾਲੇ
# 15ਵੀਂ ਸਦੀ

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਦੀ: | 14ਵੀਂ ਸਦੀ – **15ਵੀਂ ਸਦੀ** – 16ਵੀਂ ਸਦੀ |
| ਦਹਾਕਾ: |  1370 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1380 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1390 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  – 1400 ਦਾ ਦਹਾਕਾ –  1410 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1420 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1430 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  |
| ਸਾਲ: | 1398 1399 1400 – **1401** – 1402 1403 1404 |

**15ਵੀਂ ਸਦੀ** 1 ਜਨਵਰੀ 1401 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ 31 ਦਸੰਬਰ 1500 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ

| **ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ** Johannesburg
 |
| --- |
| **ਨਕਸ਼ਾ** | **ਨਿਸ਼ਾਨ** |
|  |
|  |
|  |
| **ਝੰਡਾ** |
|  |
|  |
| **ਦੇਸ਼** |  ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ |
| **ਸੂਬਾ** | ਖ਼ਾਊਟੈਂਗ |
| **ਮੇਟਰੋਪੋਲਿਟਨ ਨਗਰ ਦਾਈ** | ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ |
| **ਭੂਗੋਲਿਕ ਫੈਲਾ** | ﻿ / ﻿ |
| **ਸਥਾਪਤ** | 1886 |
| **ਖੇਤਰਫਲ:** |  |
| - ਕੁੱਲ | 1 644,96 km² |
| **ਉੱਚਾਈ** | 1 753 m |
| **ਅਬਾਦੀ:** |  |
| - ਕੁੱਲ (2007) | 3 888 180 |
| - ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ | 2 364/km² |
| - ਮੇਟਰੋਪੋਲਿਟਨ ਖੇਤਰ | 6 267 700 |
| **2001 ਦੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ:** |  |
| - ਕਾਲੇ | 73% |
| - ਸਫ਼ੈਦ | 16% |
| - ਰੰਗੀ | 6% |
| - ਏਸ਼ੀਆਈ | 4% |
| **ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ** | SAST / UTC +2 |
| - ਹੁਨਾਲ਼ | ਨਹੀਂ |
| **ਆਬੋ ਹਵਾ** |  |
| - ਟਾਈਪ | ਸੁਬਤਰੋਪਿਕਲ ਹਾਈਲੈਂਡ ਆਬੋ ਹਵਾ |
| - ਔਸਤ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਤਾਪਮਾਨ | 16,2 °C |
| - ਔਸਤ. ਤਾਪਮਾ. ਜਨਵਰੀ /ਜੁਲਾਈ | 20,5 / 11,0 °C |
| - ਔਸਤ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਬਾਰਸ਼ | 849 mm |
| **ਮੇਅਰ** | ਅਮੋਸ ਮਸਡੋਨੋ (ਏ ਐਨ ਸੀ) |
| **ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ** | joburg.org.za |

**ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ** ਜਾਂ **ਜੋਹਾਂਸਬਰਗ** (ਅੰਗਰੇਜੀ ਉਚਰ: /dʒoʊˈhænɪsbɜrɡ/; ਅਫਰੀਕਾਨਸ ਉਚਰ: [jo.ˈɦɐ.nəs.ˌbœrx]; **ਜੋਜ਼ੀ**, **ਜੋ'ਬਰਗ**, **ਏਗੋਲੀ** ਅਤੇ **ਜੋਈਜ਼** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ। ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਜਦੀਕ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਅਪਾਰਥਿਡ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਹੈਕ‍ਟਰ ਪੀਟਰਸਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਗੋਲ‍ਡ ਰੀਫ ਸਿਟੀ, ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਜ਼ੂ, ਜੋਹਾਨਿਸਬਰਗ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਆਦਿ ਸ‍ਥਾਨ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਇਤਿਹਾਸ

## ਹਵਾਲੇ
# 1974

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਦੀ: | 19ਵੀਂ ਸਦੀ – **20ਵੀਂ ਸਦੀ** – 21ਵੀਂ ਸਦੀ |
| ਦਹਾਕਾ: |  1940 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1950 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1960 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  – 1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ –  1980 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1990 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  2000 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  |
| ਸਾਲ: | 1971 1972 1973 – **1974** – 1975 1976 1977 |

**1974** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ

* 7 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
* 12 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸੋਲਜ਼ੇਨਿਤਸਿਨ, 1970 ਦਾ ਨੋਬਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ, ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚੋਂ ਜਲਾਵਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* 26 ਮਾਰਚ – ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਮੁੱਖੀ ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ 27 ਔਰਤਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਚਿਪਕ ਗਈ।
* 24 ਜੁਲਾਈ – ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਵਾਟਰਗੇਟ ਸਕੈਂਡਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਟੇਪਾਂ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇ।
* 27 ਜੁਲਾਈ – ਅਮਰੀਕਨ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਵਾਟਰਗੇਟ ਜਾਸੂਸੀ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਤੇ ਮਹਾਂ-ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
* 22 ਨਵੰਬਰ – ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਨੇ ਫਲਸਤੀਨ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਸਟੇਟਸ ਦੇਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿਤੀ |
* 29 ਨਵੰਬਰ – ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਰੀਪਬਲੀਕਨ ਆਰਮੀ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿਤਾ ਗਿਆ |
* 30 ਨਵੰਬਰ – ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 10 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਵਪਾਰਕ ਡੈਡਲਾਕ ਟੁਟਿਆ ਤੇ ਵਾਹਗਾ-ਅਟਾਰੀ ਬਾਰਡਰ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਦੋਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ |
* 31 ਦਸੰਬਰ – ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਖ਼ਰੀਦਣ ਤੇ ਵੇਚਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਗਈ।

## ਜਨਮ

* 7 ਜੂਨ – ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ ਭੂਪਤੀ

## ਮਰਨ

* 4 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਬੋਸ ਦੀ ਮੌਤ।
* 13 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਅਮੀਰ ਖ਼ਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ (ਜ. 1912)।
* 10 ਜੂਨ – ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵਜ਼ੀਰ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮੌਤ ਹੋਈ।
* 27 ਅਕਤੂਬਰ – ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ ਪੀ ਰਾਮਾਨੁਜਮ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# ਤਾਪਮਾਨ

ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਰ੍ਹੇਵਾਰ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ
**ਤਾਪਮਾਨ** ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਦਾ ਤੁਲਨਾਵਾਚੀ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਨਾਪ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਲਨਾ ਤਾਪ ਕਿਰਨਾਂ, ਕਣਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਗਤੀ ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਮਿਕਦਾਰੀ ਵਤੀਰੇ ਦੀ ਘੋਖ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਸੈਲਸੀਅਸ, ਕੈਲਵਿਨ, ਫ਼ਾਰਨਹਾਈਟ ਵਰਗੇ ਕਈ ਤਾਪਮਾਨੀ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।.

## ਪ੍ਰਵਾਹ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੜਾਅ (ਠੋਸ, ਤਰਲ, ਗੈਸ ਜਾਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ), ਘਣਤਾ, ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਭਾਫ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਲਕਤਾ ਸਮੇਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ। ਰੇਟ ਅਤੇ ਹੱਦ ਜਿਸ ਤੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਥਰਮਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗੁਣ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸਤਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਸੰਪੂਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਵਰਗ ਰੂਟ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।

## ਅਗਾਂਹ ਪੜ੍ਹੋ

* Chang, Hasok (2004). *Inventing Temperature: Measurement and Scientific Progress*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-517127-3.
* Zemansky, Mark Waldo (1964). *Temperatures Very Low and Very High*. Princeton, N.J.: Van Nostrand.

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ਼ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
* ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ
* ਦੇਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਔਸਤ ਸਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ
# ਬੋਰਾਨ

**ਬੋਰਾਨ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Boron) ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਅੰਕ 5 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ **B** ਨਾਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ-ਭਾਰ 10.811 amu ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਬੋਰੈਕਸ ਅਤੇ ਕਰਮਾਈਟ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਜਲਵਾਸ਼ਪ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਖਾਂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ।

## ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ

* WebElements.com ਤੇ ਬੋਰਾਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
* Boron
* Computational Chemistry Wiki Archived 2008-10-09 at the Wayback Machine.
* Environmental Health Criteria 204: Boron (1998) by the International Programme on Chemical Safety
* It's Elemental – Boron Archived 2008-06-25 at the Wayback Machine.
* National Pollutant Inventory - Boron and compounds Archived 2006-02-09 at the Wayback Machine.
# ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਰਲਡ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਿਅਲ ਸੈਂਟਰ

| ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਰਲਡ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਿਅਲ ਸੈਂਟਰ |
| --- |
| 上海环球金融中心 |
| ਜੁਲਾਈ 2010 'ਚ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਰਲਡ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਿਅਲ ਸੈਂਟਰ |
| Interactive map of ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਰਲਡ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਿਅਲ ਸੈਂਟਰ |
| ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਰੁਤਬਾ | ਬਣਿਆ |
| ਕਿਸਮ | ਦਫਤਰ, ਹੋਟਲ, ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਵੇਖਣਯੋਗ, ਪਾਰਕਿੰਗ, ਵਿਕਰੀ ਕੇਂਦਰ |
| ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸ਼ੈਲੀ | ਨਿਓ-ਫਿਉਚਰਿਜ਼ਮ |
| ਿਟਕਾਣਾ | 100 ਸੈਂਚੂਰੀ ਅਵੈਨੂ ਪੂਡੌਂਗ ਸ਼ੰਘਾਈ, ਚੀਨ |
| ਨਿਰਮਾਣ ਆਰੰਭ | 27 ਅਗਸਤ 1997 |
| ਮੁਕੰਮਲ | 2008 |
| ਖੁੱਲਿਆ | 28 ਅਗਸਤ 2008 |
| ਲਾਗਤ | ¥ 8.17 ਬਿਲੀਅਨ |
| ਮਾਲਕ | ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਰਲਡ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਿਅਲ ਸੈਂਟਰ ਕੰ. ਲਿਮਿ. |
| ਉਚਾਈ |
| ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ | 492.0 m (1,614.2 ft) |
| ਟਿਪ | 494.3 m (1,621.7 ft) |
| ਛੱਤ | 487.4 m (1,599.1 ft) |
| ਸਿਖਰ ਮੰਜ਼ਿਲ | 474.0 m (1,555.1 ft) |
| ਨਿਗਰਾਨ | 474 m (1,555.1 ft) |
| ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ | 101 (3 ਬੇਸਮੈਂਟ) |
| ਮੰਜ਼ਿਲ ਖੇਤਰ | 381,600 m2 (4,107,500 sq ft) |
| ਲਿਫਟਾਂ/ਐਲੀਵੇਟਰ | 91 |
| ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ |
| ਆਰਕੀਟੈਕਟ | ਕੋਹਨ ਪੇਡਰਸੇਨ ਫੋਕਸ |
| ਵਿਕਾਸਕਾਰ | ਮੋਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ |
| ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ | ਲੇਸਲੀ ਈ. ਰੋਬਰਟਸਨ |
| ਮੁੱਖ ਠੇਕੇਦਾਰ | ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨਿਰਮਾਣ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਸੰਘਈ ਨਿਰਮਾਣ ਜਰਨਲ ਕੰ: |
| ਹਵਾਲੇ |
|  |

**ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਰਲਡ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ਿਅਲ ਸੈਂਟਰ** ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ 2008 ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ ਗਈ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 492 ਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ 101 ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ’ਤੇ 11 ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ¥ 8.17 ਬਿਲੀਅਨ ਖ਼ਰਚ ਹੋਏ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ 41,07500 ਲਗਪਗ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ੂਬੀਆਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੈਵਨ ਵੰਡਰਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ

**ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Brooklyn Bridge) ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕੇਬਲ-ਸਟੇਅਡ/ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਪੁਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਨਹੱਟਨ ਅਤੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ 1,595.5 ਫੁੱਟ (486.3 ਮੀਟਰ) ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਨ ਹਾਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਪਰ 127 ਫੁੱਟ (38.7 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਡੇਕ ਉਚਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੜਕ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟੀਲ-ਤਾਰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰਬੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਸਪੈਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਅਤੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ **ਈਸਟ ਰਿਵਰ ਬ੍ਰਿਜ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 1915 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮੈਨਹੱਟਨ ਅਤੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੋਬਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ 1870 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਲ 24 ਮਈ 1883 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, 1950 ਤਕ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਈ ਪੁਲ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਿਗੜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ, 1950, 1980 ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਬਰੁਕਲਿਨ ਬਰਿੱਜ ਮੈਨਹੱਟਨ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲੋਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੈਨਹੱਟਨ, ਵਿਲੀਅਮਸਬਰਗ ਅਤੇ ਕੁਈਨਸਬਰੋ ਬ੍ਰਿਜਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਟੋਲ-ਫ੍ਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਵਾਹਨ, ਪੈਦਲ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਵਪਾਰਕ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਿੱਚ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਪੁਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਸਟੰਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਜੁਰਮਾਂ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਨੂੰ 1964 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੈਂਡਮਾਰਕ ਅਤੇ 1972 ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਲੈਂਡਮਾਰਕ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਰੁਕਲਿਨ ਬਰਿੱਜ ਇਕ ਨਿ York ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦਾ ਮਨੋਨੀਤ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹੈ।

ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਬਰਿੱਜ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕੇਬਲ-ਸਟੇਡ / ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਬਰਿੱਜ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੁਰਜ ਨੀਓ-ਗੋਥਿਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੇਂਟ ਸਕੀਮ "ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਟੈਨ" ਅਤੇ "ਸਿਲਵਰ" ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਰਾਵਲਿਨਸ ਰੈਡ" ਸੀ।

## ਤਸਵੀਰ

 ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਮੈਨਹੱਟਨ ਵਾਲਾ ਬਰੁਕਲਿਨ ਬਰਿੱਜ, ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਰਾਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
## ਹਵਾਲੇ
# ਸਟੈਚੂ ਆਫ਼ ਲਿਬਰਟੀ

| ਸਟੈਚੂ ਆਫ਼ ਲਿਬਰਟੀ |
| --- |
|  |
| ਸਥਿਤੀ | ਲਿਬਰਟੀ ਆਈਲੈਂਡ ਮੈਨਹੈਟਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ, ਯੂ.ਐੱਸ. |
| ਉਚਾਈ | * 151 ਫੁੱਟ 1 ਇੰਚ (46 ਮੀਟਰ)
* ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਮਸ਼ਾਲ ਤੱਕ: 305 ਫੁੱਟ 1 ਇੰਚ (93 ਮੀਟਰ)
 |
| ਭੇਟ | 28 ਅਕਤੂਬਰ 1886 |
| ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ | 1938, 1984–1986, 2011–2012 |
| ਮੂਰਤੀਕਾਰ | ਫ਼ਰੈਡਰਿਕ ਔਗਸਤ ਬਾਰਥੋਲਡੀ |
| ਸੈਲਾਨੀ | 3.2 ਮਿਲੀਅਨ (in 2009) |
| ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ | ਯੂ.ਐੱਸ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸਰਵਿਸ |
|  |
|
Invalid designation |
| ਕਿਸਮ | ਸਭਿਆਚਾਰਕ |
| ਮਾਪਦੰਡ | i, vi |
| ਅਹੁਦਾ | 1984 (8th session) |
| ਹਵਾਲਾ ਨੰ. | 307 |
| ਸਟੇਟ ਪਾਰਟੀ | ਯੂਨਾਇਟਡ |
|  |
|
U.S. National Register of Historic Places |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ | Statue of Liberty National Monument, Ellis Island and Liberty Island |
| ਅਹੁਦਾ | 15 ਅਕਤੂਬਰ 1966 |
| ਹਵਾਲਾ ਨੰ. | 66000058 |
|  |
|
U.S. National Monument |
| ਅਹੁਦਾ | 15 ਅਕਤੂਬਰ 1924 |
| ਡਿਜ਼ਾਇਨਕਰਤਾ | ਪਰੈਜੀਡੈਂਟ ਕੈਲਵਿਨ ਕੂਲਿਜ਼ |
|  |
|
Invalid designation |
| ਕਿਸਮ | ਵਿਅਕਤੀਗਤ |
| ਅਹੁਦਾ | 14 ਸਤੰਬਰ 1976 |
|  |
|  |
| **Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Location\_map at line 526: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/New York City" does not exist.** |

**ਸਟੈਚੂ ਆਫ਼ ਲਿਬਰਟੀ** (ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਰੁਸਨਾਉਂਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ; French: *La Liberté éclairant le monde*) ਮੈਨਹੈਟਨ ਵਿਖੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਹਾਰਬਰ ਦੇ ਮਧ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਟੀ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਦਿਓਕੱਦ ਨਵਕਲਾਸਕੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਫ਼ਰੈਡਰਿਕ ਔਗਸਤ ਬਾਰਥੋਲਡੀ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਇਹ ਮੂਰਤੀ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1886 ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਭਾਰ

ਭੌਤਿਕ ਤੁਲਾ
**ਭਾਰ**, ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਭਾਰ ਉਹ ਬਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਸਤੂ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਸਤੂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਲ ਵਸਤੂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਪੁੰਜ WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ਅਤੇ ਗਰੁਤਾ ਪ੍ਰਵੇਗ WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੰਬੰਧ ਹੋਵੇਗਾ।

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
ਭਾਰ ਇੱਕ ਬਲ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਰਿਮਾਣ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ। ਭਾਰ ਪੁੰਜ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
ਵਸਤੂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਤੇ ਹਰੇਕ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭਾਰ, ਚੰਦ ਤੇ ਭਾਰ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਇਕਾਈ

ਭਾਰ ਦੀ ਇਕਾਈ ਨਿਊਟਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਇੱਕ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 ਨਿਊਟਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਾਰ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਤੁਲਾ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਖ਼ੂਨ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

| ਖੂਨ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ |
| --- |
| ਜਾਣਕਾਰੀ |
| ਪਛਾਣਕਰਤਾ |
| ਲਾਤੀਨੀ | *Systema cardiovasculare* |
| MeSH | D002319 |
| FMA | 7161 |
| ਸਰੀਰਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ |

**ਖੂਨ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਮੁੱਚ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪ ਅਤੇ pH ਸਥਿਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਮੀਨੋ ਅਮਲ, ਇਲੈਕਟਰੋਲਾਈਟਸ, ਆਕਸੀਜਨ, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਹਾਰਮੋਨ, ਰਕਤ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਇਟਰੋਜਨ ਦੇ ਵਾਧੂ ਉਤਪਾਦ ਆਦਿ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਰਕਤ-ਡ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਹੀ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਵਾਹਿਕਾ ਤੰਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕ ਲਸੀਕਾ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਹੈਰੋਇਨ

ਹੈਰੋਇਨ|  |
|  |
| ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ (ਆਈਯੂਪੈਕ) ਨਾਂ |
| (5α,6α)-7,8-didehydro-4,5-epoxy-17-methylmorphinan-3,6-diol diacetate |
| ਇਲਾਜ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ |
| AHFS/Drugs.com | entry |
| ਕਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ | Prohibited (S9) (AU) Schedule I (CA) Class A (UK) Schedule I (US) Narcotic Schedules I and IV (UN)  |
| Dependence liability | ਸਰੀਰਕ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਨਸਿਕ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ |
| Routes | ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਧੂਆਂ ਖਿਚਣਾ, transmucosal, intravenous, ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ, intranasal, rectal, intramuscular |
| Pharmacokinetic data |
| Bioavailability | <35% (ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ), 44–61% (ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ) |
| Protein binding | 0% (ਮਾਰਫੀਨ metabolite 35%) |
| Metabolism | hepatic |
| Half-life | 2–3 ਮਿੰਟ |
| Excretion | 90% renal as glucuronides, rest biliary |
|  |
| ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਨਾਂ |
| ਕੈਸ ਨੰਬਰ | 561-27-3Y |
| ਏ.ਟੀ.ਸੀ. ਕੋਡ | N07BC06 |
| PubChem | CID 5462328 |
| DrugBank | DB01452 |
| ChemSpider | 4575379Y |
| UNII | 8H672SHT8Eਫਰਮਾ:Fdacite |
| ChEBI | CHEBI:27808 Y |
| ChEMBL | CHEMBL459324 Y |
| Synonyms | Diamorphine, Diacetylmorphine, Acetomorphine, (Dual) Acetylated morphine, Morphine diacetate |
| ਰਸਾਇਣਕ ਅੰਕੜੇ |
| ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ | C21H23NO5 |
| ਅਣਵੀ ਭਾਰ | 369.41 g/mol |
|
SMILES
* CC(OC1=C(O[C@@H]2[C@]34CCN(C)[C@@H]([C@@H]4C=C[C@@H]2OC(C)=O)C5)C3=C5C=C1)=O
 |
|
InChI
* InChI=1S/C21H23NO5/c1-11(23)25-16-6-4-13-10-15-14-5-7-17(26-12(2)24)20-21(14,8-9-22(15)3)18(13)19(16)27-20/h4-7,14-15,17,20H,8-10H2,1-3H3/t14-,15+,17-,20-,21-/m0/s1 Y Key:GVGLGOZIDCSQPN-PVHGPHFFSA-N Y
 |
|  |
|  Y (ਇਹ ਕੀ ਹੈ?)  (ਤਸਦੀਕ ਕਰੋ) |

**ਹੈਰੋਇਨ** ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਪੋਸਤ ਦੇ ਬੂਟੇ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ੀਮ ਵਾਂਗ ਪੋਸਤ ਦੇ ਤਰਲ ਮਾਦੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਸ਼ੀਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲਤ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਧੂੰਆਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ

| ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ |
| --- |
|  |
| ਖੇਤਰਫਲ | 11,839,074 km2 (4,571,092 sq mi) |
| ਅਬਾਦੀ | ੧,੫੭੫,੭੮੪,੫੦੦ |
| ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ | 134/km2 (350/sq mi) |
| ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ |  ਚੀਨ    ਹਾਂਗਕਾਂਗ    ਮਕਾਉ  ਜਪਾਨ  ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ  ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ  ਮੰਗੋਲੀਆ ਫਰਮਾ:Country data ਤਾਈਵਾਨ |
| ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਵਾਰ | ਚੀਨੀ, ਜਪਾਨੀ, ਕੋਰੀਆਈ, ਮੰਗੋਲੀਆਈ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ |
| ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ (੨੦੧੧) | $ ੧੪.੮੭੮ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ |
| ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ (੨੦੧੧) | $ ੯,੪੦੯ |
| ਸਮਾਂ ਜੋਨਾਂ | UTC +੭:੦੦ (ਪੱਛਮੀ ਮੰਗੋਲੀਆ) ਤੋਂ UTC +੯:੦੦ (ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ) |
| ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ |  ਬੀਜਿੰਗ  ਟੋਕੀਓ  ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ  ਸਿਓਲ  ਉਲਾਨ ਬਾਤੋਰ ਫਰਮਾ:Country data ਤਾਈਵਾਨ ਤਾਈਪਈ |
| ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ |  ਬੂਸਾਨ  ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ ਫਰਮਾ:ਹਾਂਗਕਾਂਗ  ਇੰਚਿਓਨ ਫਰਮਾ:Country data ਤਾਈਵਾਨ ਕਾਉਸਿਉਂਗ ਫਰਮਾ:ਮਕਾਉ  ਨਗੋਇਆ ਫਰਮਾ:Country data ਤਾਈਵਾਨ ਨਵੀਂ ਤਾਈਪਈ  ਓਸਾਕਾ  ਸ਼ੰਘਾਈ ਫਰਮਾ:Country data ਤਾਈਵਾਨ ਤਾਇਚੁੰਗ  ਤਿਆਨਜਿਨ  ਯੋਕੋਹਾਮਾ |

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਖੇਤਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਖੇਤਰ ਜੋ ਇਹਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਹਲਕੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।

| ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ |
| --- |
|  |
| ਚੀਨੀ ਨਾਮ |
| ਰਿਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ | 東亞/東亞細亞 |
| ਸਰਲ ਚੀਨੀ | 东亚/东亚细亚 |
|

| ਪ੍ਰਤੀਲਿੱਪੀਆਂ |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Dōngyà *or* Dōng Yàxìyà |
| Wade–Giles | Tung1-ya3 |
| Wu |
| Romanization | ton平 ia去 |
| Gan |
| Romanization | Tung1 nga3 |
| Hakka |
| Romanization | dung24 a31 |
| Yue: Cantonese |
| Jyutping | dung1 aa3 |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Tang-a |

 |
| Vietnamese name |
| Vietnamese alphabet | *Đông Á* |
| Korean name |
| Hangul | 동아시아/동아세아/동아 |
| Hanja | 東아시아/東亞細亞/東亞 |
|

| ਪ੍ਰਤੀਲਿੱਪੀਆਂ |
| --- |
| Revised Romanization | Dong Asia/Dong Asea/Dong A |

 |
| Mongolian name |
| Mongolian Cyrillic | Зүүн Ази ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠠᠽᠢ |
| Japanese name |
| Kanji | 東亜細亜（東アジア）/東亜 |
| Kana | ひがしアジア/とうあ |
| Kyūjitai | 東亞細亞/東亞 |
|

| ਪ੍ਰਤੀਲਿੱਪੀਆਂ |
| --- |
| Revised Hepburn | Higashi Ajia/Tō-A |
| Kunrei-shiki | Higasi Azia/Tou-A |

 |
| Russian name |
| Russian | Восточная Азия |
| Romanization | *Vostochnaja Azija* |
|  |

**ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ਿਆ** ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪ]] ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਭੂਗੋਲਕ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 12,000,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਭਾਵ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 28% ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਰਪ ਤੋਂ 15% ਵੱਡਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ

ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:`<ref>` tags exist for a group named "note", but no corresponding `<references group="note"/>` tag was found.
# ਹਾਨ ਰਾਜਕਾਲ

ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਇੱਕ ਮਕਬਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹਾਨਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਾ ਲੈਂਪ
ਹਾਨ ਕਲ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵੁਸ਼ੁ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿੱਕਾ
ਹਾਨਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਿਆ ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਸਾਂਚਾ
**ਹਾਨ ਰਾਜਕਾਲ** 202 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹਕੂਮਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਇਹ ਕਨਫਿਊਸ਼ੀਅਨਿਜ਼ਮ (Confucianism) ਤੇ ਕਨੂੰਨ ਪਬੰਦੀ (Legalism) ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਲਤਨਤ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ ਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਪਾਰੀ ਚੀਨ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਰਾਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਆਇਆ। ਹਾਨ ਰਾਜਕਾਲ ਪੁਰਾਤਨ ਚੀਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚੀਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਯੁਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਨੇ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿੱਤੀ ਸੀ।

## ਸਾਹਿਤ

ਫ਼ੇਅਰਬੈਂਕ, ਜੌਨ ਕਿੰਗ ਤੇ ਮਰਲੇ ਗੋਲਡਮੈਨ (1992) ਚੀਨ: ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ; ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਨ (2006)।
ਕੈਮਬਰਿਜ: ਐਮ ਏ; ਲੰਡਨ: ਦ ਬੇਲਕਨੈਪ ਪਰੈਸ ਆਫ਼ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਰੈਸ।

## ਹਵਾਲੇ