# ਮੰਗਲ ਪਾਂਧੀ ਮਿਸ਼ਨ 2

ਮੰਗਲ ਪਾਂਧੀ ਮਿਸ਼ਨ 2| ਨਾਮ | ਮੰਗਲਯਾਨ-2 |
|  |
| ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਸਮ | ਮੰਗਲ ਆਰਬਿਟਰ |
| ਚਾਲਕ | ਇਸਰੋ |
| ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ | 1 ਸਾਲ (ਯੋਜਨਾਬੱਧ) |
|  |
|  |
| ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ |
| ਬੱਸ | ਆਈ-3ਕੇ |
| ਨਿਰਮਾਤਾ | ਆਈਐੱਸਏਸੀ |
| ਲੱਦਿਆ ਭਾਰ | ≈100 kg (220 lb) |
|  |
|  |
| ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ |
| ਛੱਡਣ ਦੀ ਮਿਤੀ | NET 2024 |
| ਰਾਕਟ | ਐੱਲਵੀਐੱਮ3 |
| ਛੱਡਣ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ | ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ |
| ਠੇਕੇਦਾਰ | ਇਸਰੋ |
|  |
|  |
| ਮੰਗਲ orbiter |
| Orbital parameters |
| Periareon altitude | 200 km (120 mi) |
| Apoareon altitude | 2,000 km (1,200 mi) |
|  |
| ਭਾਰਤੀ ਮੰਗਲ ਖੋਜ ਮਿਸ਼ਨ← ਮੰਗਲ ਪਾਂਧੀ ਮਿਸ਼ਨ 1ਮੰਗਲ ਪਾਂਧੀ ਮਿਸ਼ਨ 3 →  |

**ਮੰਗਲ ਪਾਂਧੀ ਮਿਸ਼ਨ 2** ਜਾਂ **ਮੰਗਲਯਾਨ-2**, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਦੂਜਾ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ (VSSC) ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਇੱਕ ਲੈਂਡਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ *ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ* ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਿਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਰਬਿਟਰ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਰਬਿਟਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਪੋਅਪਸੀਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਐਰੋਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗਾ।

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ 2024 ਤੱਕ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਪਰਸਪੈਕਟਰਲ ਕੈਮਰਾ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਪੈਂਕ੍ਰੋਮੈਟਿਕ ਕੈਮਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਡਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਰਟੀਅਨ ਕਰਸਟ, ਹਾਲੀਆ ਬੇਸਾਲਟਸ ਅਤੇ ਬੋਲਡਰ ਫਾਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਇਤਿਹਾਸ

ਮਾਰਸ ਆਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ *ਮੰਗਲਯਾਨ* ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਮਿਲਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਰੋ ਨੇ 28 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਕਨਕਲੇਵ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਦੂਜਾ ਮਿਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਐੱਲਵੀਐੱਮ3 ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 5 ਜੂਨ 2017 ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਮਾਰਸ ਆਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਟ੍ਰੈਜੈਕਟਰੀ 'ਤੇ MOM ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤਾਕਤਵਰ ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ ਐਕਸਐੱਲ ਰਾਕੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨੇ 2020 ਤੱਕ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ MOM 2 ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਰੋ ਅਤੇ CNES ਲਈ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਤੱਕ, ਫਰਾਂਸ ਅਜੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ 2017 ਦੇ ਬਜਟ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ MOM 2 ਨੂੰ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਰੋਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸਤਾ ਇੱਕ ਆਰਬਿਟਰ/ਲੈਂਡਰ/ਰੋਵਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ MOM 'ਤੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਆਰਬਿਟਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੌਡਕਾਸਟ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸ. ਸੋਮਨਾਥ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਂਡਰ ਅਤੇ ਰੋਵਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਇਸਰੋ ਨੇ MOM 2 'ਤੇ 'ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ' ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਕੇ. ਸਿਵਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੰਗਲਯਾਨ 2 ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ।

## ਵਿਕਾਸ

ਆਰਬਿਟਰ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰਾਂ ਲਈ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਵਸਰ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ 20 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੁੱਲ ਵਿਗਿਆਨ ਪੇਲੋਡ ਪੁੰਜ 100 ਕਿਲੋ (220 lb) ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।

ਵਿਕਾਸ ਅਧੀਨ ਸਾਇੰਸ ਪੇਲੋਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਏਆਰਆਈਐਸ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਆਇਨੋਸਫੀਅਰ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਯੰਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਪੇਲੋਡ ਸੈਂਟਰ (SSPACE) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੰਸਥਾ (IIST) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵੈਕਿਊਮ ਟੈਸਟ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.

ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਪਰਸਪੈਕਟਰਲ ਕੈਮਰਾ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਪੈਨਕ੍ਰੋਮੈਟਿਕ ਕੈਮਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਡਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਮੰਗਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ, ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਛਾਲੇ, ਹਾਲੀਆ ਬੇਸਾਲਟਸ, ਅਤੇ ਬੋਲਡਰ ਵਰਗੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ

## ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਚੰਦ੍ਰਯਾਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ

## ਹਵਾਲੇ