# ਆਕਲੈਂਡ

| ਆਕਲੈਂਡ
Tāmaki Makaurau (ਮਾਓਰੀ) |
| --- |
| ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਾ |
| * ਸਿਖਰ: ਵਪਾਰਕ ਆਕਲੈਂਡ
* ਉਤਾਂਹ ਖੱਬੇ: ਪੀਹਾ
* ਹੇਠਾਂ ਖੱਬੇ: ਆਕਲੈਂਡ ਟਾਊਨ ਹਾਲ
* ਉਤਾਂਹ ਸੱਜੇ: ਆਕਲੈਂਡ ਅਜਾਇਬਘਰ
* ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਜੇ: ਵਾਇਆਡਕਟ ਬੰਦਰਗਾਹ
* ਹੇਠਾਂ ਸੱਜੇ: ਵਾਈਤਾਕੇਰੇ ਪਹਾੜ
 |
| ਉਪਨਾਮ: City of Sails, SuperCity (ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਪਰੀਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼), ਰਾਣੀ ਸ਼ਹਿਰ (ਪੁਰਾਣਾ) |
| ਦੇਸ਼ |  ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ |
| ਟਾਪੂ | ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ |
| ਖੇਤਰ | ਆਕਲੈਂਡ |
| ਰਾਜਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ | ਆਕਲੈਂਡ |
| ਮਾਓਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ | 1350 ਦੇ ਲਗਭਗ |
| ਯੂਰਪੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ | 1840 |
| ਸਰਕਾਰ |
|  • ਮੇਅਰ | ਲੈਨ ਬਰਾਊਨ |
| ਖੇਤਰ |
|  • Urban | 482.9 km2 (186.4 sq mi) |
|  • Metro | 559.2 km2 (215.9 sq mi) |
| Highest elevation | 196 m (643 ft) |
| Lowest elevation | 0 m (0 ft) |
| ਆਬਾਦੀ (ਜੂਨ 2012) |
|  • ਸ਼ਹਿਰੀ | 13,97,300 |
|  • ਸ਼ਹਿਰੀ ਘਣਤਾ | 2,900/km2 (7,500/sq mi) |
|  • ਮੈਟਰੋ | ਫਰਮਾ:NZ population data |
|  • Demonym | Aucklander Jafa (often derogatory) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | ਯੂਟੀਸੀ+12 (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸਮਾਂ) |
|  • ਗਰਮੀਆਂ (ਡੀਐਸਟੀ) | ਯੂਟੀਸੀ+13 (NZDT) |
| ਡਾਕ ਕੋਡ | 0500-2999 |
| ਏਰੀਆ ਕੋਡ | 09 |
| ਸਥਾਨਕ ਈਵੀ | ਙਾਤੀ ਵਾਤੂਆ, ਤਾਇਨੂਈ |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | www.aucklandcouncil.govt.nz |

**ਆਕਲੈਂਡ** (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: **Auckland**) ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,397,300 ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 32% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਅਬਾਦੀ ਹੈ। ਮਾਓਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆਕਲੈਂਡ ਦਾ ਨਾਂ **ਤਾਮਕੀ ਮਕਾਉਰੂ** ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦਾ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਆਕਰਨ ਹੈ।

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੌਰਾਕੀ ਖਾੜੀ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੁਨੂਆ ਰੇਂਜਾਂ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂਕਾਊ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੈਟਾਕੇਰੇ ਰੇਂਜਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਰੇਂਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ 53 ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਆਕਲੈਂਡ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਤਸਮਾਨ ਸਾਗਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂਕਾਊ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ 'ਤੇ ਵੈਟੇਮਾਟਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤੰਗ ਇਸਥਮਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਕਲੈਂਡ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ।

ਆਕਲੈਂਡ ਇਸਥਮਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1350 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਯੂਰਪੀਅਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਓਰੀ ਆਬਾਦੀ 20,000 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। 1840 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਗਵਰਨਰ, ਵਿਲੀਅਮ ਹੌਬਸਨ ਨੇ ਆਕਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਨਗਾਟੀ ਵ੍ਹਟੂਆ ਓਰਾਕੇਈ ਨੇ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ ਹੌਬਸਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਾਓਰੀ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਟਕਰਾਅ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। 1865 ਵਿੱਚ, ਆਕਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟੋਰਲ ਫਾਰਮਿੰਗ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ) ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਆਕਲੈਂਡ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕ ਆਕਲੈਂਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਬਣ ਗਿਆ, 2023 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 34.9% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ। ਆਕਲੈਂਡ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ-ਜਨਮਿਆ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ 39% ਨਿਵਾਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੈਸੀਫਿਕਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਸਲੀ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ।

1883 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਆਕਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ, ਤਿਉਹਾਰ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ, ਖੇਡ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਕਲੈਂਡ ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਅਤੇ ਆਕਲੈਂਡ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਟੋਈ ਓ ਤਾਮਾਕੀ। ਇਸਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਬਰ ਬ੍ਰਿਜ, ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਫੈਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਕਾਈ ਟਾਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਥਮਰਿਨ ਨਾਇਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਕਲੈਂਡ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2024 ਵਿੱਚ 18.5 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਆਕਲੈਂਡ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ 2024 ਮਰਸਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਿਵਿੰਗ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਦ ਇਕਨਾਮਿਸਟ ਦੁਆਰਾ 2024 ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਲਿਵੇਬਿਲਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੌਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ