# ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ

ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਨਕਸ਼ਾ (% ਵਜੋਂ)। 1992 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ।
* Above 50
* Between 45 to 50
* Between 40 to 45
* Between 35 to 40
* Between 30 to 35
* Below 30
* No data

ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ 2019 ਲਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਲਈ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਦੌਲਤ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਦੌਲਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹਿੱਸਾ। ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੂਇਸ, 2021 ਦੇ ਡੇਟਾ ਤੋਂ ਮੁੜ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ।
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ, **ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ** (/ˈdʒiːni/ JEE**-nee*), **ਗਿਨੀ ਸੂਚਕਾਂਕ** ਜਾਂ **ਗਿਨੀ ਅਨੁਪਾਤ** ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਮਦਨੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅੰਕੜਾ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਪ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕੋਰਾਡੋ ਗਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਇੱਕ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵੰਡ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਮਦਨ ਦੇ ਪੱਧਰ। 0 ਦਾ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਆਮਦਨੀ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਦੇ ਮੁੱਲ ਇੱਕੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1 (ਜਾਂ 100%) ਦਾ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਮੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਹਰੇਕ ਦੀ ਆਮਦਨ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ 0 ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, 1 ਦਾ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਸਾਰੀ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਖਪਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੋਰਾਡੋ ਗਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। OECD ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਮਦਨ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ 0.24 ਅਤੇ 0.49 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 2008-2009 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੀ-ਟੈਕਸ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਸਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਅਨੁਮਾਨਿਤ 0.63 ਤੋਂ 0.7,ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 0.52 ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ 0.47 ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਆਮਦਨ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ 0.61 ਅਤੇ 0.68 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੁੱਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕੋ ਮੁੱਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਡ ਵਕਰਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਵਧੀ ਹੋਈ ਜਨਮ ਦਰ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਟੈਕਸ-ਪੂਰਵ ਗਿਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ਆਮਦਨੀ ਵੰਡ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਗਿੰਨੀ ਗੁਣਾਂਕ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੂਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

* Amiel, Y.; Cowell, F. A. (1999). *Thinking about Inequality*. Cambridge. ISBN 978-0-521-46696-7.
* Anand, Sudhir (1983). *Inequality and Poverty in Malaysia*. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-520153-6.
* Brown, Malcolm (1994). "Using Gini-Style Indices to Evaluate the Spatial Patterns of Health Practitioners: Theoretical Considerations and an Application Based on Alberta Data". *Social Science & Medicine*. **38** (9): 1243–1256. doi:10.1016/0277-9536(94)90189-9. PMID 8016689.
* Chakravarty, S. R. (1990). *Ethical Social Index Numbers*. New York: Springer-Verlag. ISBN 978-0-387-52274-6.
* Deaton, Angus (1997). *Analysis of Household Surveys*. Baltimore MD: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-585-23787-9.
* Dixon, Philip M.; Weiner, Jacob; Mitchell-Olds, Thomas; Woodley, Robert (1987). "Bootstrapping the Gini coefficient of inequality". *Ecology*. **68** (5): 1548–1551. doi:10.2307/1939238. JSTOR 1939238. S2CID 84940050.
* Dorfman, Robert (1979). "A Formula for the Gini Coefficient". *The Review of Economics and Statistics*. **61** (1): 146–149. doi:10.2307/1924845. JSTOR 1924845.
* Firebaugh, Glenn (2003). *The New Geography of Global Income Inequality*. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01067-3.
* Gastwirth, Joseph L. (1972). "The Estimation of the Lorenz Curve and Gini Index". *The Review of Economics and Statistics*. **54** (3): 306–316. doi:10.2307/1937992. JSTOR 1937992.
* Giles, David (2004). "Calculating a Standard Error for the Gini Coefficient: Some Further Results" (PDF). *Oxford Bulletin of Economics and Statistics*. **66** (3): 425–433. CiteSeerX 10.1.1.202.6462. doi:10.1111/j.1468-0084.2004.00086.x. S2CID 16972099. Archived from the original (PDF) on 5 May 2004.
* Gini, Corrado (1912). *Variabilità e mutabilità*. Bibcode:1912vamu.book.....G. Reprinted in Pizetti, E.; Salvemini, T., eds. (1955). *Memorie di metodologica statistica*. Rome: Libreria Eredi Virgilio Veschi.
* Gini, Corrado (1921). "Measurement of Inequality of Incomes". *The Economic Journal*. **31** (121): 124–126. doi:10.2307/2223319. JSTOR 2223319.
* Giorgi, Giovanni Maria (1990). "Bibliographic portrait of the Gini concentration ratio" (PDF). *Metron*. **48**: 183–231. Archived from the original (PDF) on 4 August 2016.
* Karagiannis, E.; Kovacevic, M. (2000). "A Method to Calculate the Jackknife Variance Estimator for the Gini Coefficient". *Oxford Bulletin of Economics and Statistics*. **62**: 119–122. doi:10.1111/1468-0084.00163.
* Mills, Jeffrey A.; Zandvakili, Sourushe (1997). "Statistical Inference via Bootstrapping for Measures of Inequality" (PDF). *Journal of Applied Econometrics*. **12** (2): 133–150. CiteSeerX 10.1.1.172.5003. doi:10.1002/(SICI)1099-1255(199703)12:2<133::AID-JAE433>3.0.CO;2-H. hdl:10419/186818. JSTOR 2284908. Archived (PDF) from the original on 2012-07-18.
* Modarres, Reza; Gastwirth, Joseph L. (2006). "A Cautionary Note on Estimating the Standard Error of the Gini Index of Inequality". *Oxford Bulletin of Economics and Statistics*. **68** (3): 385–390. doi:10.1111/j.1468-0084.2006.00167.x. S2CID 122716409.
* Morgan, James (1962). "The Anatomy of Income Distribution". *The Review of Economics and Statistics*. **44** (3): 270–283. doi:10.2307/1926398. JSTOR 1926398.
* Ogwang, Tomson (2000). "A Convenient Method of Computing the Gini Index and its Standard Error". *Oxford Bulletin of Economics and Statistics*. **62**: 123–129. doi:10.1111/1468-0084.00164.
* Ogwang, Tomson (2004). "Calculating a Standard Error for the Gini Coefficient: Some Further Results: Reply". *Oxford Bulletin of Economics and Statistics*. **66** (3): 435–437. doi:10.1111/j.1468-0084.2004.00087.x. S2CID 122160535.
* Xu, Kuan (January 2004). "How Has the Literature on Gini's Index Evolved in the Past 80 Years?" (PDF). Department of Economics, Dalhousie University. Archived from the original (PDF) on 28 September 2006. Retrieved 1 June 2006. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (help) The Chinese version of this paper appears in Xu, Kuan (2003). "How Has the Literature on Gini's Index Evolved in the Past 80 Years?". *China Economic Quarterly*. **2**: 757–778.
* Yitzhaki, Shlomo (1991). "Calculating Jackknife Variance Estimators for Parameters of the Gini Method". *Journal of Business and Economic Statistics*. **9** (2): 235–239. doi:10.2307/1391792. JSTOR 1391792.

## ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Deutsche Bundesbank: Do banks diversify loan portfolios?, 2005 (on using e.g. the Gini coefficient for risk evaluation of loan portfolios)
* Forbes Article, In praise of inequality
* Measuring Software Project Risk With The Gini Coefficient, an application of the Gini coefficient to software
* The World Bank: Measuring Inequality Archived 2013-06-22 at the Wayback Machine.
* Travis Hale, University of Texas Inequality Project:The Theoretical Basics of Popular Inequality Measures, online computation of examples: 1A, 1B
* Article from The Guardian analysing inequality in the UK 1974–2006
* World Income Inequality Database
* Income Distribution and Poverty in OECD Countries
* U.S. Income Distribution: Just How Unequal?